اپرای توسکا (II)

خلاصه اپرا؛
مکان: روم
زمان: ژوئن ۱۸۰۰
در فوریه ۱۷۹۸ لشکر فرانسه روم را اشغال نمود و مدعی جمهوری رومن جدیدی شد. شخصیت “سزار آنجلوتی” در اپرا (بر اساس شخصیت تاریخی لیبوریو آنجلوسی) که یکی از رهبران جمهوری و حاکم روم بود، ساخته شده. پاپ مجبور به فرار به توسکانی شد. پادشاه نپال سعی به نجات پاپ کرد اما خودش نیز مغلوب شد. در ژانویه ۱۷۹۹ جمهوری نپال اعلام حاکمیت کرد. در آوریل ۱۷۹۹ زمانی که ناپلئون در مصر بود، ارتش روسی – اتریشی به شمال ایتالیا راه یافت و انگلیسیها را شکست داد.

در ماه ژوئن، روفو نپال را اشغال کرد و خود را “پادشاه فردیناند” نامید و در سپتامبر لشکر بوربن وارد روم شد. گروه مرتجع موجود با رهبری ماریا مارولینای اتریشی به وجود آمد؛ همسر فردیناندوی چهارم و خواهر ماری آنتوناته. پس از مرگ پاپ پیوس ششم در آگوست ۱۷۹۹ مارولینا نایب السلطنتی را عهده دار شد و آغاز به از بین بردن جمهوری خواهان، آزادی طلبان و کسانی که با حکومت فرانسه کنار آمده بودند، کرد.

در میان هزاران قربانی بسیاری از هنرمندان، دانشمندان و روشنفکران نیز وجود داشتند. بهار سال بعد ناپلئون با لشکرش از کوههای آلپ گذشت و با اتریشی ها در مارنگو برخورد کرد. در صبح ۱۴ ژوئن ۱۸۰۰ لشکر اتریشی در حال پیروزی بود اما با رسیدن به غروب روند جنگ دگرگون شد و در پایان، پیروزی با ارتش فرانسه بود. ناپلئون، پاپ هفتم؛ پوئس هفتم را به روم فرستاد و پاپ رهبری جدید واتیکان را عهده دار شد.

پرده اول: کلیسای آندرا دلا واله مقدس
سزار آنجلوتی؛ سیاسی فراری، سعی دارد در کلیسای آندرا دلا واله مقدس – جایی که خانواده اش نمازخانه کوچکی در آنجا دارند – پناه گیرد. در حالی که خواهرش مارچسامه برای آزادی او دعا می کند و مدل نقاش؛ ماریو کاوارادوسی برای تابلوی مادونا است. نقاش در میان قابهای کوچکی که در جیب دارد چهره توسکا، معشوقه خود را می یابد و آن را با مدلی که برای نقاشی این صورت دارد، مقایسه می کند و می خواند: “هارمونی پنهان”! در این زمان خادم کلیسا وارد آتلیه او می شود تا درباره آنجلوتی سوالاتی پرسد.

توسکا در کلیسا می خواند و هر غروب کاوارادوسی را پس از اجرا ملاقات می کند. توسکا بی دلیل حسود است، او باعث می شود که نقاش چشمان پرتره را همانند چشمان او قهوه ای کند در حالی که چشمان مدل آبی بوده. آنجلوتی در حال فرار در ویلای نقاش مخفی می شود زیرا کاوارادوسی قسم خورده حتی اگر زندگیش به خطر افتد به او کمک خواهد کرد. مردم گمان می کنند لشکر ناپلئون شکست خورده، اما چنین نیست و اسکارپیا (رئیس پلیس ضد جمهوریت) نقاش را در فرار آنجلوتی مقصر شناخته و تحت تعقیب قرار می دهد. زمانی که توسکا به منزل نقاش می رود تا به او بگوید به دلیل اجرا نمی تواند غروب با او ملاقات کند او را نمی یابد و مشکوک می شود (در اینجاست که گروه کر به همراه وی می خوانند.)

پرده دوم: اتاق اسکارپیا در قصر فرانسوی (سفارت امروزه فرانسه در روم)
اسکارپیا از توسکا دعوت می کند برای شام میهمان او باشد. نقاش دستگیر می شود اما آنجلوتی همواره در فرار است. توسکا تهدید می شود که معشوقش اعدام خواهد شد اما او کاری نمی تواند برای کمک به او انجام دهد، سرانجام مکان مخفی شدن آنجلوتی را فاش می سازد.

کاوارادوسی در درد و حزن، توسکا را برای خیانت به آنجلوتی سخت سرزنش می کند. توسکا سعی دارد به دنبال نقاش رود اما اسکارپیا مانع او می شود و سعی دارد به او تجاوز کند. حین کشمکش، صدای طبل ها شنیده می شود، در این زمان خبر می رسد آنجلوتی پس از آنکه او را می یابند، بلافاصله خودکشی می کند. توسکا قبول به تسلیم می شود اما به شرط آنکه اسکارپیا ترتیبی دهد نقاش آزاد شود و آنها در امنیت کامل از کشور خارج شوند.

در حالی که اسکارپیا آماده می شود تا کاغذی را بر این اساس امضا کند، توسکا چاقویی روی میز می یابد و به جای آنکه به او اجازه دهد به وی تجاوز کند تصمیم به کشتن او را می گیرد. زمانی که اسکارپیا سعی دارد او را درآغوش گیرد، توسکا چاقو را در قلب او فرو می کند و می خواند: “این است بوسه توسکا”.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«پالیز ۱» منتشر شد

گروه مستقل موسیقی ایرانی «پالیز» پس از حدود یک دهه فعالیت عملی و آکادمیک همراه با تمرینات آنسامبل مستمر در حوزه موسیقی ایرانی، اولین آلبوم خود با نام «پالیز۱» و در آواز بیات اصفهان با ۸ قطعه با عنوان‌های «لالایی، کمانچه، امشب، سنتور، شیدا، تنبک، رقص ژاله، یارمن» با نوازندگی و تکنوازی کیخسرو مختاری (کمانچه)، سولماز بدری (سنتور), ستار خطابی (تنبک) و با صدای علی صمدپور و سولماز بدری را منتشر کرد.

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (V)

موسیقی ایران موسیقی بی‌نهایت وسیعی است. به خاطر اینکه موسیقی ایران یک سیستم دوگانه «دوآل‌سیستم» (Dual System) دارد که از قرن‌های متوالی به ما رسیده است. بخشی از این سیستم که قدیمی‌تر است سیستم «مقام» است که از قرن هشتم میلادی تا قرن نوزدهم میلادی در ایران رواج داشته است. و به خاطر شرایطی تاریخی که من از آن آگاه نیستم، به علت اینکه موزیکولوگ نیستم، سیستم جدیدتری به اسم «دستگاه» در ایران رشد می‌کند ولیکن مقام از بین نمی‌رود و در موسیقی نواحی ایران هنوز با سیستم مقام سروکار داریم و هنوز مقام به زندگی خودش ادامه می‌دهد. درنتیجه با دو سیستم در موسیقی ایران مواجه هستیم. به همین خاطر وسعت این سیستم دوگانه بی‌نهایت زیاد است. نمی‌خواهم به مسائل تکنیکی بروم اما مثل اقیانوسی است که می‌شود از هر کجایش آب برداشت. هر نوع موسیقی‌ای که بخواهیم می‌شود از این سیستم درست کرد.

از روزهای گذشته…

کتابی درباره رضا ورزنده (II)

کتابی درباره رضا ورزنده (II)

با‌این‌حال، نباید از یاد برد که ورزنده در کنار استادانی همچون کسایی، شهناز، عبادی، شریف، یاحقی، محمودی خوانساری، تاج اصفهانی و… سنتور نواخته است و به نظر نگارنده، صرف‌نظر از هر‌گونه ارزش‌گذاری، بی‌توجهی و عدم بررسی و شناخت شیوۀ سنتورنوازی ورزنده به‌معنای نادیده‌گرفتن یکی از پرنفوذترین شیوه‌های نوازندگی سنتور در حدود سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۰ است.
سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (X)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (X)

انتخاب های بیچام از بین موسیقی فرانسوی چه در کنسرت ها و چه در استودیوی ضبط به طور ویژه ای التقاطی بود. او از اجرای راول خودداری می کرد اما اجرای آثار دبوسی را مرتب در برنامه خود داشت. او زیاد از فوره (Fuare) اجرا نمی کرد اما در عین حال the Pavane یک استثنا بود. همچنین ضبط سوئیت the Dolly که در سال ۱۹۵۹ صورت گرفت به ندرت پس از اولین پخش این اثر از کاتالوگ ها حذف شد.
یادی از نوازنده کلیمی، یحیی زرپنجه (III)

یادی از نوازنده کلیمی، یحیی زرپنجه (III)

در هر حال کسی هرگز فکر نمی کرد که او با آن بنیه سالم و جوان به این زودی از دست برود و اگر در «جزوات یادی از هنرمندان» (چاپ شده در سال ۱۳۵۷) یادی از او نیامده بود، شاید همین مقدار اطلاعات هم از او در دسترس نبود. از بازماندگان زرپنجه کسی باقی نیست. یحیی زرپنجه مطربی عاشق از نسلی دیگر و دورانی فراموش شده است که همچون صفحات کهنه اش تنها عده ای معدود را آشناست.
موسیقی اقوام مهاجر رومانو به ایران

موسیقی اقوام مهاجر رومانو به ایران

در روز جمعه ۲۷ آذر ساعت ۱۶ برنامه پژوهشی با موضوع «موسیقی اقوام مهاجر رومانو به ایران» با حضور پژوهشگران فرهنگ و موسیقی: هوشنگ فراهانی، دکتر فریدون جنیدی و همچنین نصرت­ الله زرگر نوازنده ساز چگور در موزه موسیقی برگزار می شود.
لطفاً طرحی نو دراندازید!

لطفاً طرحی نو دراندازید!

اساساً وجود هنرمندانی همچون “مهیار علیزاده” در فضای آهنگسازی ایران، اتفاقی مبارک و خجسته است. تسلط او بر موسیقی ارکسترال غربی و نگاه نوگرایانه اش به موسیقی ایرانی و تلفیق این دو، هم موجب آشتی مخاطبین (به شکل خاص نسل جوان) با موسیقی خوب و غیرسطحی شده و هم اینکه توانسته سهمی هر چند اندک، در پوشانیدن جامه ای نو بر تن موسیقی ملی ایران داشته باشد.
نگاهی به آلبوم “طغیان” (I)

نگاهی به آلبوم “طغیان” (I)

بالاخره پس از گذشت حدود دو سال از تولید آلبوم “طغیان”، این اثر وارد بازار شد. طغیان سومین آلبوم میدیا فرج نژاد آهنگساز و نوازنده تار و سه تار است (۱) که بخش اعظم این آلبوم را دونوازی های او با تنبک کامران منتظری تشکیل می دهد و تنها دو ترک آخر این آلبوم همراه با صدای خواننده و شاعر است.
بررسی و تحلیل گوشه های آواز افشاری از نگاه استاد عباس کاظمی

بررسی و تحلیل گوشه های آواز افشاری از نگاه استاد عباس کاظمی

استاد عباس کاظمی ،ردیف دان و حافظ ردیف سیدرحیم اصفهانی ، شاعر و استاد بزرگ آواز و نی ایران در قرن معاصر بوده است . فردی که بی شک ، اگر شرایط زمانه و رنج های زندگی به او امان می داد ، شاید بسیاری از شما او را به عنوان نماد آواز و موسیقی ایرانی می شناختید. اما تاریخ و آیندگان همیشه در خلاف زمان حرکت می کنند و در میان روزها و سال های سپری شده ، کسانی را پیدا می کنند ، که اگرچه از آنها در زمان حیات خویش نامی برده نشده است ولی نسل های بعد ، حاصل تلاش و رنج آنان را فراموش نخواهد کرد …
نگاهی به اپرای مولوی (IV)

نگاهی به اپرای مولوی (IV)

پس از شمس بلافاصله عطار نیشابوری که نقشش را علی خدایی میخواند وارد صحنه میشود با شعر معروف از دیو و دد ملولم و انسانم آرزوست… در واقع شعر مولانا را از زبان عطار میشنویم (۱)؛ در اپرای مولوی حدود هشتاد در صد اشعار از مولانا و بقیه از اشعار دیگر شاعران است (۲) و گاهی قسمتهایی نوشته نویسنده لیبرتو است که در بسیاری از مواقع به قدری متناسب ساخته شده که حتی اهل ادب هم شک میکنند که ساخته مولانا نباشد.
نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (IX)

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (IX)

باید توجه داشت که فرهنگ در ابعاد کلی و عامش، مجموعه ای مفصل و چند لایه است که در یک دایره خاص و مشخص نمی گنجد. از یک طرف بزرگ ترین دایره فرهنگی، بعد از گذشتن از محدوده های نژاد، زبان و دین، همان محدوده جهانی یا فرهنگ بشری است و از طرف دیگر به دایره های فرهنگی کوچک تری بر می خوریم، مانند دایره فرهنگی لهجه ای خاص، به عنوان مثال لهجه یزدی فقط در محدوده شهرستان یزد یک وسیله ارتباطی و در نتیجه مشخص کننده محدوده ای فرهنگی با تاریخچه و ویژگی های خاص خود است و در پی دایره فرهنگی تنگ تری، در همین یزد، به محله «گَورها» یا گبرها یا زرتشتی ها بر می خوریم با ویژگی ها، زبان، لهجه و تاریخ فرهنگی خاص خودشان و بالاخره در همین سمت، کوچک ترین دایره های فرهنگی، قبیله، خانواده تا ویژگی های فرهنگی یک فرد خاص قابل شناسایی هستند. نتیجه این بررسی را می توان در تز زیر خلاصه کرد:
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (X)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (X)

یکی از مهم‌ترین شاخه‌های پژوهشی تاریخ موسیقی در سال‌های گذشته ترسیم روند تحول موسیقی ایرانی (حداقل نظری) است و پاسخ به این سوال که چگونه ساختارهای اجرایی قدیمی به دستگاه‌های امروزی تبدیل شده است (۳۲). در این مورد نیز باید گفت که دست کم از برخی ساده‌اندیشی‌های گذشته مانند منسوب کردن ساختارهایی از قبیل هفت دستگاه به ساختارهای اجرایی اواخر دوره‌ی ساسانی که تنها اسمی از آن در دست ما باقی مانده دور شده‌ایم (۳۳).