ریختر، پیانیستی برای تمام دوران (I)

ریشتر در حال همنوازی با روستروپویچ
ریشتر در حال همنوازی با روستروپویچ
اسویتوسلاو ریختر (Sviatoslav Teofilovich Richter) در آگوست سال ۱۹۱۵ از پدری آلمانی و مادری روس در شهر Zhytomyr شوروی سابق (اکراین امروزی) بدنیا آمد. وی را بعنوان یکی از برترین نوازندگان پیانو در قرن بیستم یاد میکنند. موزیکالیته و تکنیکی ستودنی و همچنین رپرتوار گسترده ای که داشت مورد شگفتی و تحسین همگان بود.

وی دوران کودکیش را در اودسا گذراند. پیانو را زیر نظر پدرش که نوازنده پیانو و ارگ بود یاد گرفت و دروس عمومی موسیقی را زیر نظر یکی از همکاران پدرش (نوازنده هارپ) فرا گرفت.

از همان دوران نبوغ خود را در موسیقی نشان داد و یکی از مزیتهای وی در آن دوران این بود که با قدرت بسیار بالایی توانایی در دشیفر (خواندن نت و نواختن به صورت همزمان) داشت که سبب شد تا با بسیاری از اپراهای و گروهای مختلف محلی بعنوان نوازنده همکاری نماید.

اولین اجرایش را در ۱۹ مارس سال ۱۹۳۴ در اودسا برگزار نمود. تا آن وقت ریختر بصورت جدی فکری برای ادامه نوازندگی پیانو نداشت و حتی به دنبال تحصیلات آکادمیک هم نرفته بود تا اینکه سه سال بعد یعنی در ۱۹۳۷ وی نزد معلم و پیانیست برجسته آن زمان کنسرواتوار چایکوفسکی Heinrich Neuhaus رفت.

در مدتی که ریختر مشغول فراگیری پیانو بود Neuhaus بارها در میان جمع شاگردانش ریختر را به عنوان نابغه پیانو یاد مینمود. این نکته وقتی قابل تامل میباشد که بدانیم Neuhaus نوازندگان پیانو برجسته ای را همچون Emil Gilels و Radu Lupu به جهان معرفی نموده است. اما وی در مورد ریختر بیان میدارد: “شاگرد نابغه ای که در تمامی دوران زندگیم منتظرش بودم.”

آنهم در زمانی که هنوز درسی به این شاگرد جوانش نداده بود پس میتوان متوجه شد تا چه حد استعداد ریختر بر استادش تاثیر گذار بوده است که چنین حرفی را در نبوغ و خلاقیت وی بر زبان آورده است.

Audio File قسمتی از اجرای ریختر را از اتودهای شوپن ببینید

بهر حال در کنار نوازندگی ریختر کارهایی در زمینه آهنگسازی نیز انجام میداد و گاهی اوقات نیز قطعاتش را برای استادش مینواخت اما بعد مدتی کوتاهی که در مسکو اقامت گزید، آهنگسازی را ترک نمود؛ هرچند شاید وی به این نتیجه رسیده بود که استعداد وی در نوازندگیست تا آهنگسازی!

در سال ۱۹۴۰ اولین کنسرت عمومی خودش را برگزار نمود و پس از آن با اجراهایی که داشت نظر بسیاری را به خود جلب کرد و بعنوان نوازنده ای محبوب در شوروی مطرح شد، هر چند مشکلات شخصیتی که ریختر داشت (تمایلات معطوف به جنس موافق) موجب شد تا وی بر زندگی خصوصیش دقت بیشتری داشته باشد تا موقعیت کاری اش را دچار مشکل ننماید.

در سال ۱۹۴۵ وی با خواننده سوپرانوی با نام Nina Dorliak شروع به فعالیت نمود و بعنوان همراه در برنامه های این خواننده شرکت مینمود که شامل آهنگهایی از Nikolai Rimsky-Korsakov بود.

ریختر و دورلاک هیچ وقت بصورت رسمی با همدیگر ازدواج ننمودند اما همکاری این دو به عنوان زوجی هنری پایدار ماند و خصوصیت شخصیتی ریختر هیچ موقع بر روی دورلاک تاثیر منفی نگذاشت، بلکه وی بدون توجه به این مسائل سعی کرد تا جدا از همکاری با وی، مدیر برنامه های ریختر نیز شود و یکی از عواملی که موجب شد تا ریختر بتواند فکرش را معطوف به فعالیت های نوازندگی اش نماید، شاید حضور شایسته دورلاک در زندگی وی میباشد.

در سال ۱۹۴۹ در مسابقاتی در شوری جایزه استالین را از آن خود مینماید که این امکان را به وی داد تا بتواند کنسرتهایی را در کشورش و اروپای شرقی و چین برگزار نماید (نکته قابل توجه در زندگی هنری اکثر نوازندگان و موزیسین های آن دوره تسلط حکومت کمونیستی بر شیوه فعالیتهای آنها بود)

14 دیدگاه

  • navid
    ارسال شده در بهمن ۵, ۱۳۸۶ در ۱۱:۳۸ ق.ظ

    تشکر از مقالتون درباره اسطوره نوازندگی پیانو.می خواستم خواهش کنم اگر ممکن است بعد از ریختر درباره آقای پولینی هم بنویسید.

  • amir
    ارسال شده در بهمن ۷, ۱۳۸۶ در ۹:۰۱ ق.ظ

    filmesh yekam gheyre adi nabood?

  • Hossein
    ارسال شده در بهمن ۲۲, ۱۳۸۶ در ۳:۱۶ ب.ظ

    اینجوری مقاله نوشتن ارزش داره.
    ممنونم

  • محمد بافکر
    ارسال شده در مرداد ۳۰, ۱۳۸۷ در ۱۰:۵۴ ق.ظ

    چرا همیشه هنرمندا یه چیزشون می لنگه! واقا تعجب کردم وقتی حمله زیر رو خوندم:”هر چند مشکلات شخصیتی که ریختر داشت (تمایلات معطوف به جنس موافق)…”

  • سامان
    ارسال شده در شهریور ۲۲, ۱۳۸۷ در ۱:۲۶ ق.ظ

    جالبه بدونین که چایکووسکی هم دچار همین مشکلات جنسی بوده.در ضمن اینقدر هم که میگن هنرمندا تو کشورهای سوسیالیستی زیرفشار نبودن,شما نگاه کنین تو شوروی چند تا سولیست تربیت شدن که داشتن هرکدومشون برا کشورهای دیگ آرزوه؟جالبه بدونین که اکثر اونها هم اوج کارشون در زمان استالین بوده,افرادی مثله اویستراخ,کوگان,رستروپویچ,ریختر,گیللز,برمن و…

  • مهدی
    ارسال شده در شهریور ۲۶, ۱۳۸۷ در ۱۱:۵۸ ب.ظ

    لطفا بدون منبع یه خصوص درباره ی مسائل () مطلب نذارید

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۱۹, ۱۳۸۷ در ۱۱:۲۱ ب.ظ

    ممنون که به نوشتن این مطالب همت گماشته اید. خوب است بدانید که ریختر بود که گوستاو مالر را پس از شکست در سمفونی سوم به پیروزی رساند

  • مهدی
    ارسال شده در مهر ۲۰, ۱۳۸۷ در ۱۲:۳۹ ق.ظ

    اصل نبوغ نوازندگی ریخترهسست نه زندگی شخصیش

  • Mohamad akara
    ارسال شده در بهمن ۲۷, ۱۳۸۸ در ۱۲:۴۷ ق.ظ

    merc azat bakhatere matalebi ke dar ekhtiyare doostdarane in honar mizari va hmchenan montazer matalebi azindast hastim.

  • mina
    ارسال شده در دی ۵, ۱۳۸۹ در ۱:۰۷ ق.ظ

    mer30 ke baraye shenasoondane adamaye movafagh be digaran talash mikonin .movafagh bashid

  • ali
    ارسال شده در اسفند ۲۷, ۱۳۹۰ در ۸:۲۸ ق.ظ

    مرسی ازمقاله ی خوبتون درضمن من فیلم تمام زندگی نامه اش روبایک سری قطعه هایش رو دارم.کسی استادعالی پیانو توی تهران
    سراق نداره؟به من حتما خبر بدهید.متشکرم
    ۰۹۳۷۱۷۶۸۸۹۱

  • nima
    ارسال شده در آبان ۱۷, ۱۳۹۲ در ۱:۲۱ ق.ظ

    اول از همه اینکه آقا ثابت کن ریختر دچار همچین مشکلی بوده.این ها همش شایعه اند.گردن نویسنده ی این مطلب هم نمیندازم.ایشون فقط نقش یه مترجم از سایت های خارجی به زبون ما رو دارن.ماهم ممنونیم.ولی دیگه با توجه به شعوری که دارن نباید هر چیزی رو بذارن.(نه نویسنده ی این مطلب و نه شعور ایشون رو زیر سوال میبرم)

    بعضی از دوستان هم واقعا دیگه شورشو در آوردن.چایکوسکی و این حرفا؟؟؟
    خطاب به ایشون:شما اصلا تا حالا عکس چایکوفسکی رو دیدین که دارین میکشونینش تا مرز مشکلات اخلاقی؟؟؟؟؟منشما رو نمیدونم ولی چایکوفسکی این مشکلات رو نداشت.اگر هم میخواین از خودتون دفاع کنید اول با مدرک قانع کننده ثابت کنید…

    دیگه من حرفی نمیزنم….
    خودتونید با عقل خودتون

  • آبتین
    ارسال شده در آبان ۱۷, ۱۳۹۲ در ۱۰:۲۲ ق.ظ

    آقای نیما، اینها شایعه نیستند و با کمی جست و جو در کتاب های تاریخ موسیقی و زندگی نامه ی این هنرمندان می توانید به این مسائل اشراف بیشتری پیدا کنید.
    مساله اینجاست که این تمایلات برای شما و برخی جوامع “مشکل” محسوب می شوند، و گرنه -صحیح یا غلط و چه ما موافق باشیم و چه نباشیم- اینها در اکثر جوامع غربی “مشکل” به حساب نمی آید و به عنوان یک ویژگی ذاتی و غریزی مورد احترام است.

  • پرهام
    ارسال شده در فروردین ۲۹, ۱۳۹۳ در ۲:۱۱ ق.ظ

    با سلام و تشکر بابت زحماتتون جهت ارتقای دانش موسیقی.
    نکته کوچیکی رو که لازم به تذکر دونستم تلفظ اسم ایشونه که به صورت *ویاچسلاو ریختر* هست

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از دومین نشست «نقدِ نقد» (V)

فیاض ادامه داد: من به روشنی به خاطر دارم که اگر ۳۰ سال پیش می‌گفتیم که فلانی نقد می‌کند، معنی‌اش این بود که فلانی با چیزی مخالفت می‌کند ولی در ذهن حداقل بنده و فکر می‌کنم شمار بسیار زیادی از دوستانی که در آذر ۱۳۹۷ زندگی می‌کنند منتقد کسی نیست که ایراد بگیرد. این جا یک رویداد همزمانی را شاهد هستیم. یعنی ما همزمان دوستانی را داریم که در زمانی زندگی کرده‌اند که نقد عبارت بوده است از موضع‌گیری مخالف با یک موضوع و بعد به مرور با کنش‌های نسل‌های دیگری معانی دیگری پیدا کرده است و این از جمله جاهایی است که من شکاف نسلی را می‌بینم. اگر به خیلی از عزیزانی که مثلا ممکن است ۲۰ سال از من بزرگ‌تر باشند بگوییم قرار است نقد شوید با نوعی جبهه‌گیری آن‌ها مواجه می‌شویم، چون فکر می‌کنند منتقد به معنی مخالف است.

یادداشتی بر مجموعه کنسرت‌های «چندشب عود»

شاید اگر با چند جابه‌جایی یا اضافه‌کردن شب چهارم، اجرای نوازندگانی همچون حمید خوانساری، شهرام غلامی، مریم خدابخش، سیاوش روشن و امیرفرهنگ اسکندری و… را در چنین برنامه‌ای می‌شنیدیم، می‌شد سنجه‌های دقیق‌تری از عیار عودنوازیِ امروز ایران بدست داد. با اینحال آنچه در این سه شب رخ داد چنین بود:

از روزهای گذشته…

به بهانه کنسرت مرداد ماه ۸۶ ارکستر هنگام درشیراز

به بهانه کنسرت مرداد ماه ۸۶ ارکستر هنگام درشیراز

ارکستر ملی هنگام، از جمله معدود ارکستر های غیردولتی ثابت کشور است که از پنج سال پیش تا کنون به طور پیوسته درشهر شیراز به فعالیت پرداخته است . این ارکستر در سال ۱۳۸۱ دردانشگاه علوم پزشکی شیراز تشکیل و پس از یک سال از دانشگاه جدا شد و به طور مستقل به فعالیت خود ادامه داد.
بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (I)

بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (I)

سازدهنی (Harmonica) با وجود کوچکی و سادگی قابلیت های اجرایی فراوان و جذابی دارد و به همین خاطر جزو رایج ترین و محبوب ترین سازهای موسیقی در جهان به شمار می آید. در کشور ما هم چند سالی است که با اقبال بیشتر هنرجویان و گروه های موسیقی مواجه شده و به تازگی می توانیم صدای سازدهنی را در تبلیغات تجاری پخش شده از شبکه های داخلی رادیو و تلویزیون نیز بشنویم. خوشبختانه در زمینه آموزش سازدهنی (انواع ترمولو و کروماتیک) چندین کتاب به زبان فارسی منتشر شده است که در این سری مطالب به بررسی آنها می پردازیم.
بررسی الگوی عشقی (I)

بررسی الگوی عشقی (I)

یک سازساز برای خلق ساخته خود، پیش از هر چیز و در اولین قدم نیازمند طرحی مناسب است؛ الگویی که اصول طراحی و سازسازی در آن رعایت شده باشد. این اصول به سازند کمک خواهند کرد تا در هنگام اجرا و ساخت ساز با موانع کمتری مواجه شود و در نهایت اثری را خلق کند که علاوه بر ویژگی های هنری، دارای ساختاری علمی نیز باشد تا قدرت ماندگاری بیشتری به ساخته ببخشد.
در جستجوی موسیقی سنتی (I)

در جستجوی موسیقی سنتی (I)

روز دوم ورودم به تهران به دوست هنرمندم که از رجال هنریِ سمفونیک تهران است زنگ زدم؛ گفت چه خوب شد که الان زنگ زدی همین امشب کنسرت ارکستر سمفونیک ازنابروک (آلمان) است، دوست داری بیایی. گفتم حتماً، اصلا آمده ام تهران که به کنسرت بروم. گفت اما “سنتی” نیست ها. (بعداً متوجه شدم که تنها کنسرت “سنتی” که در ایران رفتم و دیدم و شنیدم همین کنسرت بود که در ادامه شرح و توضیحش خواهد آمد.)
گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (X)

گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (X)

نویسنده این را برای امروز ما که ننوشته است؛ در زمان خودش نوشته است، کمااینکه در رسالات قدیم هم این مشکل را داریم. افرادی که در قرن پنجم چیزی نوشته‌اند برای هم‌عصران خودشان نوشته‌اند؛ فکر نمی‌کرده‌اند که هزار سال بعد یکی می‌خواهد بیاید ببیند چه نوشته‌اند. به همین‌خاطر، تفسیر نت‌نوشته‌های هدایت قدری پیچیده ‌است. ولی اینکه گفتم منحصربه‌فرد است وجه دیگری هم دارد: ما همیشه در سنّت موسیقایی‌مان موسیقی داشته‌ایم که بعداً آوانویسی شده است. این تنها منبع در تاریخ موسیقی جدید ایران است که صدایش را نداریم و نتش را داریم و وضعیتی بسیار مشابه موسیقی کلاسیک غربی دارد.
دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XII)

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XII)

به نظر من، اختصاص این مشاهدات، توجیه قانع کننده ای برای مرکزیت داشتن متر از منظر حرکات بدن، ارائه می کنند. این صرفا یک مشاهده ی عادی نیست که در آن ضربان قلب یا تکرار قدم برداشتن را به تکرر بیت های موجود در برخی ژانر های موسیقی مرتبط کنیم. بالعکس، بلوم نشان می دهد که برخی مشخصه های حرکت بدن با مشخصه های متریک موسیقی مد نظر، مطابقت دارد.
تولد موزار

تولد موزار

شش سال پس از مرگ یوهان سباستیان باخ که از سردمداران بزرگ موسیقی باروک بود، در سالرزبورگ کودکی بدنیا آمد که دنیای موسیقی را متحول ساخت.
مستر کلاس های محسن حجاریان برگزار می شود

مستر کلاس های محسن حجاریان برگزار می شود

محسن حجاریان پس از مدتها دوری از تدریس، قرار است در مستر کلاسی برای دانشجویان رشته موسیقی، به تدریس اتنوموزیکولوژی بپردازد. این دوره در موسسه فرهنگی و هنری دهلیز هفت هنر برگزار می شود. تاریخ برگزاری این جلسات از ۱۴ آذر الی ۱۷ بهمن ۱۳۹۲ پنجشنبه ها از ساعت ۱۴ الی ۱۶، در ده جلسه است.
دویچه گرامافون (I)

دویچه گرامافون (I)

شعار Raucous در توصیف تکنولوژی نوین ضبط و پخش این بود: “قوی ترین٬ بلندترین و طبیعی ترین صدا”. ماشین سخنگو در ابتدا تنها در مغازه های دوچرخه و اسباب بازی فروشی یافت می شد اما امیل برلینر Emile Berliner ٬مخترع گرامافون و صفحه٬ قابلیتهای این ماشین خودکار را شناخت و ازاین تکنولوژی نوین برای راهیابی هنر وهنرمندان به خانه های مردمی سود جست که امکان دسترسی به موسیقی را نداشته اند.
متبسم:هنر باید در لحظه تاثیرگذار باشد

متبسم:هنر باید در لحظه تاثیرگذار باشد

استفاده از ساز سیتار در این مجموعه به چه منظور بود؟ آیا با افزوده شدن یک ساز غیر ایرانی در ساز بندی، این اثر جزو آثار تلفیقی ایرانی-هندی به شمار می‌آید؟ آیا فکر نمی‌کنید ورود ناگهانی این ساز، به حال و هوای ایرانی این اثر و همچنین چهارچوب موسیقی ایرانی لطمه وارد می‌کند؟ چرا که مجموعه‌ی “به نام گل سرخ” در غالب موسیقی دستگاهی ایران عرضه شده و ساز سیتار جزو ساز‌های اصیل هندوستان به شمار می‌رود. همچنین لطفا بفرمایید ساز سیتار در چه گوشه‌ای نواخته و آیا برای این ساز هم نت نوشته‌شده بود یا نوازنده به صورت آزاد بر اساس حس و حال خود نواخته است؟