حضور موسیقی سمفونیک در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت سوم) – گفتگوی هارمونیک Harmony Talk

حضور موسیقی سمفونیک در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت سوم)

ارکستر سمفونیک تهران با خوانندگی محمد گلریز در مناطق جنگی
ارکستر سمفونیک تهران با خوانندگی محمد گلریز در مناطق جنگی
موسیقی بیش از هر چیزی با مفهوم و اندیشه سرو کار دارد و بیانگر مفهوم بوده و هست و اگر بخواهیم جنبه ی روایی موسیقی را در مفهوم مجرد آن دنبال کنیم باید بگوییم که جنبه ی روایی یا توصیفی آن نیز مفهومی است. موسیقی انقلاب بیش از هر چیز بر روی نه اندیشه نخبگان فرهنگی که در واقع بر اساس آثار آهنگسازان کم تعداد آن زمان به پیش می رفت. موسیقی آن دوره را نباید در خواب و خیال و هوا جستجو کرد، موسیقی انقلاب واقعیتی بود که در بستر خاص خود جاری گردید.

ارکستر سمفونیک کم تعداد تهران که دیگر نشانی از آن ابهت و جلال گذشته در آن دیده می شد، بیشتر رپرتوار خود را به ضبط موسیقی سرود اختصاص می داد. سرودهایی که در آن دوران تولید می شد، از ویژگی های مشابهی برخوردار بودند؛ غالب این آثار در فضایی حماسی و بر مبنای اشعار سروده شده، ساخته می شد. اشعاری که ضمن تکرار و یادآوری شعائر و ارزش های جاری، امید و پیروزی و جهان گستری انقلاب و آزادی قدس و مستضعفین و مسلمانان جهان از چنگال استکبار را نوید می داد؛ طبعا، مفاهیم نوینی که در ادبیات و گفتمان بنیادگرانه ی جامعه حضور یافته بود، می بایست در این دست آثار به گونه ای پدیدار می شدند.

audio fileبشنوید سرود «بسیج» را با ملودی مهیار فیروز بخت و تنظیم سید محمد میرزمانی و صدای محمد گلریز

از منظر تکنیکی، ساده سازی و عامه پسند نمودن آثار انقلابی، ایجاب می نمود که از ملودی های روشن و جمله های ساده به همراه فضای هارمونیکی ساده در ساخت این قطعات استفاده گردد. بیشتر سرودها، بافتی هموفونیک داشته و معمولا ملودی خواننده با گروه ویولن اول ها و یا سازی خاص، دوبله می گردید.

audio fileبشنوید سرود «طلیعه سحر» را با آهنگسازی پرویز منصوری

اما با گذشت مدت زمانی، آهنگسازان تدریجاً دریافتند که برای دنبال نمودن علایق و گرایش های هنری خود، ‌مجرایی بسیار گسترده و بکر یافتند و آن چیزی نبود جز موسیقی فیلم. در تب و تاب شورمندانه انقلاب و حساسیت های موجود بر سر جریانات موسیقی، موسیقی فیلم به محملی استوار برای حضور گرایشات هنری و نه لزوماً متعهدانه آهنگسازان ارکسترال، بدل شد.

audio fileبشنوید قسمتی از موسیقی فیلم “شاید وقتی دیگر” را با آهنگسازی بابک بیات

در این میان، آهنگسازان از این بخت طلایی برخوردار شدند که ضمن آفرینش آثار به مراتب هنری تر در سینما، فضاهای متفاوت موسیقی و تکنیک های آهنگسازی را تجربه نموده و سطح هنری آثار خود را بهبود بخشند. تدریجا، پیشرفت رنگ آمیزی های ارکسترال و استفاده از حجم بیشتر سازهای سمفونیک در آثار موسیقی فیلم های سینمایی فزونی گرفت و از این رهگذر آثاری پدیدار شدند که با تجربه های پیشین آهنگسازان خود گاه در تضاد قرار می گرفتند. سینما، کارگاه تجربه آهنگسازی و آموختن فنون آن شده بود.

فریدون ناصری، نوازنده پیشین تیمپانی و سازهای ضربی ارکستر که سابقه رهبری ارکستر فارابی را پیش از انقلاب در کارنامه ی خود داشت، پیش از انتصاب در مقام رهبری ارکستر سمفونیک تهران، آثار جالب توجهی برای ارکستر سمفونیک، همراه با خواننده و به صورت سازی آفرید. در مقام آهنگساز فیلم، موسیقی ناخدا خورشید به کارگردانی ناصر تقوایی را با نگاهی به فضای ملودیک سواحل جنوبی کشور نوشت و آثاری نیز به عنوان سرود های انقلابی با ارکستر سمفونیک تهران ضبط نمود. ناصری در این آثار، گرایشات متفاوتی را نسبت سازبندی و ارکستراسیون سرودهای انقلابی دنبال نمود. بهره گیری از ملودی های احساسی و فضاهای دراماتیک در متن سرودها به همراه ارکستراسیون های پیچیده و بدیع، آثار وی را بسیار چشمگیر می نمود.

audio fileبشنوید سرود «برخیزید ای خلق ستمدیده» را با آهنگسازی فریدون ناصری با اجرای ارکستر سمفونیک و کر تهران

محمد شمس، آهنگساز پرکاری که او نیز نوازندگی ویولن در ارکستر رادیو و ارکستر صبا به رهبری استاد خود حسین دهلوی را پیش از انقلاب تجربه نموده بود، همچنین از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹ رهبری ارکستر رادیو را به عهده داشت، پس از انقلاب به آهنگسازی و هم چنین تنظیم آثار ملودی نویسان روی آورد. بسیاری از آثار شمس به دلیل فضای به شدت دراماتیک آن ها، تبدیل به قطعاتی کالت و همه گیر شد که به طبقات مختلف جامعه تسری یافت.

سرود معروف “یار دبستانی من”، از آثار شمس بر اساس سروده منصور تهرانی می باشد که شمس واریاسیون های مختلفی را برای گروه های مختلف سازی بر روی تم آن نوشت که در کاست یار دبستانی به نام منصور تهرانی به انتشار رسید. این سرود یکی از انواع سبکهایی است که محمد شمس در تصنیف قطعاتش به کار برده است.

audio fileبشنوید سرود «یار دبستانی من» را با آهنگسازی محمد شمس با صدای جمشید جم

نکته جالب آن که، شمس به رغم ارکستراسیون های بسیار حجیم و پر صدایی که به قاعده گوش های تربیت نشده ایرانی را می آزارد(بسیاری از خوانندگان محترم حتما تجربه شنیدن موسیقی کلاسیک در منازل خود را که والدین ایشان برای کم کردن صدای ارکستر در هنگام tutti پر قدرتی که در فورتیسیمو نواخته می شود را از سر گذرانده اند!)، توجه مخاطب را به اوج های ملودیک موسیقی معطوف می نماید. آکورد های ساده و تیرسی که امید و همواری راه آینده را نوید می دهند، در گروه های سازی پخش می شوند. audio file استفاده برجسته و ملودیک از سازهایی هم چون زیلوفون و چلستا، خط ملودی خواننده را به نوعی تکمیل نموده و مورد پوشش قرار می دهند.

یک دیدگاه

  • نيلوفر
    ارسال شده در فروردین ۲۰, ۱۳۸۷ در ۱۱:۰۱ ب.ظ

    ضمن خسته نباشید به سایت عالی هارمونیتاک.من به تازگی با شما آشنا شدم.کارتون عالیه.اگه ممکنه مطلبی رو در مورد سطح هنری آثار بابک بیات بنویسید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آیین نکوداشت استاد قاسم رفعتی در تالار وحدت برگزار می شود

آیین نکوداشت استاد قاسم رفعتی خواننده پیشکسوت موسیقی ایران روز یکشنبه چهارم شهریور ماه با حضور تعدادی از علاقه مندان و هنرمندان در تالار وحدت تهران برگزار می شود. به گزارش روابط عمومی موسسه فرهنگی هنری «رادنواندیش»، آیین نکوداشت استاد قاسم رفعتی خواننده پیشکسوت موسیقی ایران ساعت ۲۱:۳۰ روز یکشنبه چهارم شهریور ماه توسط موسسه فرهنگی هنری «راد نو اندیش» به مدیریت بردیا صدرنوری و مشارکت بنیاد فرهنگی هنری رودکی در تالار وحدت تهران برگزار می شود.

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XII)

به نظر من، اختصاص این مشاهدات، توجیه قانع کننده ای برای مرکزیت داشتن متر از منظر حرکات بدن، ارائه می کنند. این صرفا یک مشاهده ی عادی نیست که در آن ضربان قلب یا تکرار قدم برداشتن را به تکرر بیت های موجود در برخی ژانر های موسیقی مرتبط کنیم. بالعکس، بلوم نشان می دهد که برخی مشخصه های حرکت بدن با مشخصه های متریک موسیقی مد نظر، مطابقت دارد.

از روزهای گذشته…

مجید کیانی و “طبیعت در هنر موسیقی” (I)

مجید کیانی و “طبیعت در هنر موسیقی” (I)

خبر گزاری ایسنا ٬ خبر کنسرت پژوهشی “طبیعت در هنر موسیقی” که به سرپرستی “مجید کیانی” در تاریخ جمعه ۱۶ شهریور۱۳۸۶ – در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد را اعلام کرد. مجید کیانی در این برنامه نظراتی ارائه داد مبنی بر اینکه عالم بالا یعنی ماه و ستارگان بر فواصل و ریتم موسیقی دستگاهی ایران تاثیر گذاربوده است٬ ۱۲ مقام در ارتباط با ۱۲ برج فلکی می باشند٬ بنا به اعتقاد حکما ساختار گام های طبیعی در ارتباط با فواصل بین ستاره ها می باشد و … این مطالب گویای اعتقاد ایشان به موسیقی افلاکی است.
باغلاما در قرن بیستم، حالتی بین تکامل و استانداردسازی (II)

باغلاما در قرن بیستم، حالتی بین تکامل و استانداردسازی (II)

در تصویر پائین از کتابِ «توصیف تاریخی، تکنیکی و ادبی آلات موسیقی شرقی» نوشته ی گیوم آندره ویّوتو در ۱۸۳۲م. از چپ به راست تنبورِ بُلغاری، تنبور باغلاما، تنبورِ بوزوک و تنبورِ شرقی را مشاهده می کنید [با توجه منابع مختلف از جمله موسیقی الکبیر نوشته ی فارابی به نظر می رسد عنوان تنبور یک اصطلاح عمومی برای انواع لوت دسته بلند بوده است]
صهبایی : ما فعلا” در ایران یک اکول خاص نداریم!

صهبایی : ما فعلا” در ایران یک اکول خاص نداریم!

بدنبال تهیه مطالب “آخرین پرچمدار” و “ترجیح میدهم بیشتر آثار ایرانی ضبط شود” اینک در این مطلب قسمت دوم مصاحبه با منوچهر صهبایی موسیقیدان معاصر را میخوانید.
هنر پدیده ای انضمامی (II)

هنر پدیده ای انضمامی (II)

آثار هنری زمانی که خلق می شود، به عنوان بخشی از نشانه ها در عالم هستی ترجمه می گردد. پس به دور مدلول خود حلقه زده و خود را به آن و مدلول را به خود منحصر می کنند. لذا اگر مدلول امری آشکار و بدیهی ست، پس اثر می تواند به موضوع بدل شود و اگر هم اثر غایی باشد، نتیجتا جستجو برای کشف آن به عنوان ناشناخته ای از هستی ضرورت می یابد.
رژین کرسپین درگذشت

رژین کرسپین درگذشت

پنجم جولای، رژین کرسپین Régine Crespin یکی از تحسین برانگیزترین خوانندگان سوپرانوی جهان در قرن بیستم در سن ۸۰ سالگی درگذشت. و اکنون چهل روز از خاموشی این بانوی هنرمند و شاید بزرگترین خواننده اپرایی که در قرن بیستم از فرانسه به ثمر رسید، میگذرد.
آرشین مال آلان

آرشین مال آلان

“آرشین مال آلان” از جمله جذاب ترین داستان های فرهنگ آذربایجانی است که در سال ۱۹۱۰ میلادی توسط اوزیر حاج بایف (Uzeyir Hajibeyov) موسیقیدان شهیر آذری بصورت اپرای کوچک (Operetta) تهیه شد. این اپرا آنقدر مورد توجه علاقمندان به فرهنگ و هنر آذربایجان قرار گرفت که امروزه نیز به مناسبت های مختلف کماکان شاهد اجراهای مختلف از آن هستیم.
گزارش جلسه دوازدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

گزارش جلسه دوازدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

علاوه بر این، کاربست روش‌های روان‌شناسانه (و نه روان‌کاوانه) که نزدیکی با دانش تجربی را ناگزیر می‌سازد، باعث می‌شود که داوری بر پایه‌ی آن، عینیت و حتمیتی فراتر از یک نقد امروزی بیابد.
بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (XII)

بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (XII)

ساختار و سیر حرکت دانگی گوشه‌های راک هندی، راک کشمیر، راک عبدالله و صفیر راک را می‌توان با یکدیگر مقایسه کرد.
گزارش جلسه شانزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

گزارش جلسه شانزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

به این ترتیب برخی چشم‌اندازهای نقد در مواجهه با متن موسیقی را می‌توان چنین برشمرد: تحلیل محتوا، تفسیر محتوا به‌ویژه در شرایطی که صراحتی در متن نیست، لحن‌ها و خوانش‌ها، یافتن پیام متن (به این معنی که گاه صحبت از چیزی به میان می‌آید که منتقد می‌پندارد پیام سازنده است)، توافق عمومی یا درک مشابه (ادعای این که در درک آن پیام توافقی وجود دارد)، و هم‌زمانی با موسیقی.
جاوید افسری راد به عنوان آهنگساز سال نروژ برگزیده شد

جاوید افسری راد به عنوان آهنگساز سال نروژ برگزیده شد

رادیوو تلویزیون نروژ ، جاوید افسری راد هنرمند ایرانی را به عنوان آهنگساز سال ۲۰۰۷ در این کشور اروپای شمالی برگزید و در مراسمی به عنوان خلاق ترین هنرمند سال از وی تجلیل کرد. این عنوان به خاطر آهنگهایی که افسری راد برای ارکستر سمفونیک نروژ ساخته و به اجرا درآمده به وی داده شده است.