حضور موسیقی سمفونیک در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت سوم)

ارکستر سمفونیک تهران با خوانندگی محمد گلریز در مناطق جنگی
ارکستر سمفونیک تهران با خوانندگی محمد گلریز در مناطق جنگی
موسیقی بیش از هر چیزی با مفهوم و اندیشه سرو کار دارد و بیانگر مفهوم بوده و هست و اگر بخواهیم جنبه ی روایی موسیقی را در مفهوم مجرد آن دنبال کنیم باید بگوییم که جنبه ی روایی یا توصیفی آن نیز مفهومی است. موسیقی انقلاب بیش از هر چیز بر روی نه اندیشه نخبگان فرهنگی که در واقع بر اساس آثار آهنگسازان کم تعداد آن زمان به پیش می رفت. موسیقی آن دوره را نباید در خواب و خیال و هوا جستجو کرد، موسیقی انقلاب واقعیتی بود که در بستر خاص خود جاری گردید.

ارکستر سمفونیک کم تعداد تهران که دیگر نشانی از آن ابهت و جلال گذشته در آن دیده می شد، بیشتر رپرتوار خود را به ضبط موسیقی سرود اختصاص می داد. سرودهایی که در آن دوران تولید می شد، از ویژگی های مشابهی برخوردار بودند؛ غالب این آثار در فضایی حماسی و بر مبنای اشعار سروده شده، ساخته می شد. اشعاری که ضمن تکرار و یادآوری شعائر و ارزش های جاری، امید و پیروزی و جهان گستری انقلاب و آزادی قدس و مستضعفین و مسلمانان جهان از چنگال استکبار را نوید می داد؛ تبعا، مفاهیم نوینی که در ادبیات و گفتمان بنیادگرانه ی جامعه حضور یافته بود، می بایست در این دست آثار به گونه ای پدیدار می شدند.

audio fileبشنوید سرود «بسیج» را با ملودی مهیار فیروز بخت و تنظیم سید محمد میرزمانی و صدای محمد گلریز

از منظر تکنیکی، ساده سازی و عامه پسند نمودن آثار انقلابی، ایجاب می نمود که از ملودی های روشن و جمله های ساده به همراه فضای هارمونیکی ساده در ساخت این قطعات استفاده گردد. بیشتر سرودها، بافتی هموفونیک داشته و معمولا ملودی خواننده با گروه ویولن اول ها و یا سازی خاص، دوبله می گردید.

audio fileبشنوید سرود «طلیعه سحر» را با آهنگسازی پرویز منصوری

اما با گذشت مدت زمانی، آهنگسازان تدریجاً دریافتند که برای دنبال نمودن علایق و گرایش های هنری خود، ‌مجرایی بسیار گسترده و بکر یافتند و آن چیزی نبود جز موسیقی فیلم. در تب و تاب شورمندانه انقلاب و حساسیت های موجود بر سر جریانات موسیقی، موسیقی فیلم به محملی استوار برای حضور گرایشات هنری و نه لزوماً متعهدانه آهنگسازان ارکسترال، بدل شد.

audio fileبشنوید قسمتی از موسیقی فیلم “شاید وقتی دیگر” را با آهنگسازی بابک بیات

در این میان، آهنگسازان از این بخت طلایی برخوردار شدند که ضمن آفرینش آثار به مراتب هنری تر در سینما، فضاهای متفاوت موسیقی و تکنیک های آهنگسازی را تجربه نموده و سطح هنری آثار خود را بهبود بخشند. تدریجا، پیشرفت رنگ آمیزی های ارکسترال و استفاده از حجم بیشتر سازهای سمفونیک در آثار موسیقی فیلم های سینمایی فزونی گرفت و از این رهگذر آثاری پدیدار شدند که با تجربه های پیشین آهنگسازان خود گاه در تضاد قرار می گرفتند. سینما، کارگاه تجربه آهنگسازی و آموختن فنون آن شده بود.

فریدون ناصری، نوازنده پیشین تیمپانی و سازهای ضربی ارکستر که سابقه رهبری ارکستر فارابی را پیش از انقلاب در کارنامه ی خود داشت، پیش از انتصاب در مقام رهبری ارکستر سمفونیک تهران، آثار جالب توجهی برای ارکستر سمفونیک، همراه با خواننده و به صورت سازی آفرید. در مقام آهنگساز فیلم، موسیقی ناخدا خورشید به کارگردانی ناصر تقوایی را با نگاهی به فضای ملودیک سواحل جنوبی کشور نوشت و آثاری نیز به عنوان سرود های انقلابی با ارکستر سمفونیک تهران ضبط نمود. ناصری در این آثار، گرایشات متفاوتی را نسبت سازبندی و ارکستراسیون سرودهای انقلابی دنبال نمود. بهره گیری از ملودی های احساسی و فضاهای دراماتیک در متن سرودها به همراه ارکستراسیون های پیچیده و بدیع، آثار وی را بسیار چشمگیر می نمود.

audio fileبشنوید سرود «برخیزید ای خلق ستمدیده» را با آهنگسازی فریدون ناصری با اجرای ارکستر سمفونیک و کر تهران

محمد شمس، آهنگساز پرکاری که او نیز نوازندگی ویولن در ارکستر رادیو و ارکستر صبا به رهبری استاد خود حسین دهلوی را پیش از انقلاب تجربه نموده بود، همچنین از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹ رهبری ارکستر رادیو را به عهده داشت، پس از انقلاب به آهنگسازی و هم چنین تنظیم آثار ملودی نویسان روی آورد. بسیاری از آثار شمس به دلیل فضای به شدت دراماتیک آن ها، تبدیل به قطعاتی کالت و همه گیر شد که به طبقات مختلف جامعه تسری یافت.

سرود معروف “یار دبستانی من”، از آثار شمس بر اساس سروده منصور تهرانی می باشد که شمس واریاسیون های مختلفی را برای گروه های مختلف سازی بر روی تم آن نوشت که در کاست یار دبستانی به نام منصور تهرانی به انتشار رسید. این سرود یکی از انواع سبکهایی است که محمد شمس در تصنیف قطعاتش به کار برده است.

audio fileبشنوید سرود «یار دبستانی من» را با آهنگسازی محمد شمس با صدای جمشید جم

نکته جالب آن که، شمس به رغم ارکستراسیون های بسیار حجیم و پر صدایی که به قاعده گوش های تربیت نشده ایرانی را می آزارد(بسیاری از خوانندگان محترم حتما تجربه شنیدن موسیقی کلاسیک در منازل خود را که والدین ایشان برای کم کردن صدای ارکستر در هنگام tutti پر قدرتی که در فورتیسیمو نواخته می شود را از سر گذرانده اند!)، توجه مخاطب را به اوج های ملودیک موسیقی معطوف می نماید. آکورد های ساده و تیرسی که امید و همواری راه آینده را نوید می دهند، در گروه های سازی پخش می شوند. audio file استفاده برجسته و ملودیک از سازهایی هم چون زیلوفون و چلستا، خط ملودی خواننده را به نوعی تکمیل نموده و مورد پوشش قرار می دهند.

یک دیدگاه

  • نيلوفر
    ارسال شده در فروردین ۲۰, ۱۳۸۷ در ۱۱:۰۱ ب.ظ

    ضمن خسته نباشید به سایت عالی هارمونیتاک.من به تازگی با شما آشنا شدم.کارتون عالیه.اگه ممکنه مطلبی رو در مورد سطح هنری آثار بابک بیات بنویسید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مغالطات ایرانی – اجرای جهانی

یکی از مهمترین معیارهای سنجش کیفیت یک اثر موسیقایی در فضای موسیقی کلاسیک، اجرای چندین باره یک اثر توسط گروه ها و ارکستر های مختلف در اعصار مختلف است. این اعتقاد در بعضی از جوامع مثل کشور ما چنان همه گیر و جا افتاده شده است که به عنوان تنها معیار سنجش کیفیت یک اثر موسیقی کلاسیک به حساب می آید.

تور اروپایی کر فلوت تهران منتشر می شود

کر فلوت تهران (TCF) به سرپرستی فیروزه نوائی و رهبری سعید تقدسی مجموعه کنسرت هایی را در شهرهای زوریخ، فلدکیرش، گراتس و وین در روزهای ۲۳ تا ۲۸ مارچ به روی صحنه بردند و همچنین قرار است سی دی این کنسرت به زودی به انتشار برسد. فیروزه نوایی سرپرست کر فلوت تهران درباره این برنامه می گوید: فراهم کردن مقدمات برگزاری تور اروپاییِ کر فلوت تهران شش ماه طول کشید و ما در ماه مارچ وارد اروپا شدیم و ۱۲ روز در اروپا بودیم و در شهرهای زوریخ، فیلدکیرش، گراتس و وین به روی صحنه رفتیم. گرفتن ویزا و دعوت نامه ها هر کدام مشکلات زیادی داشت ولی به نتیجه رسید و اعضای کر در ۲۹ اسفند به اروپا آمدند و عید را اینجا جشن گرفتیم و تمرینات را شروع کردیم. در این کنسرت ها پیام تقدسی و کیان سلطانی با ویولنسل و نینا کلینار با ساکسوفن همگی یک کنسرتو از ویوالدی را در هر کنسرت اجرا کردند. در شب آخر نیز رضا ناژفر به عنوان سولیست کر فلوت را همراهی کرد. در یکی از شب ها نصیر حیدریان راستی رهبر ایران و استاد دانشگاه گراتس اتریش به صورت افتخاری بخشی از کنسرت را رهبری کرد.

از روزهای گذشته…

گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

در این میان و با فرآیندی مشابه جلسه‌ی گذشته (تلقی سطحی از راه دادن دغدغه‌ی اجتماعی به نقد و یکسان دانستن آن با نقد جامعه‌شناسانه) می‌توان گفت مارکسیسم عوامانه پیوندی ناگسستنی با نقد ژورنالیستی دارد. با این حال آن نقد مارکسیستی که اینجا مورد نظر است در عمیق‌ترین جنبه‌های خود دو سو دارد:
مطالعه تطبیقی عود و گیتار (I)

مطالعه تطبیقی عود و گیتار (I)

ساز عود یا بربت تغییر شکل یافته و تکامل یافته ساز لیر است. اعتبار جهانی و اهمیت موسیقایی این ساز سبب شده است بسیار از کشورها که تاریخشان با این ساز مرتبط است به نوعی تبار آن را به زاد بوم خود برسانند. تاریخ پیدایش و استفاده از عود آنطور که آثار باستانی نشان می دهد به دوره بعد از سقوط بابل می رسد و از آن به بعد در سرزمین های دیگراستفاده از این ساز رواج یافته است. گمان می رود که تاریخ نواختن گیتار از دوران باستان در منطقه خاور نزدیک آغاز شده باشد. باستان شناسان در این منطقه سازها و تصاویری از آن ها کشف کرده اند که نشانه هایی از قلمرو نسبتا” ناشناخته پیدایش این ساز محسوب می شود. در میان مصنوعاتی که از طریق حفاری های شهر بابل بدست آمده است لوحه هایی گلی دیده شده که در آن پیکره های انسانهایی را نشان می دهد که در حال نواختن سازهایی هستند که برخی از آن ها شباهت کلی به گیتار دارند.
آلبوم جاودانگی به صدای حامد تمدن و آهنگسازی سلمان حسینی منتشر می شود

آلبوم جاودانگی به صدای حامد تمدن و آهنگسازی سلمان حسینی منتشر می شود

این مجموعه شامل ۸ قطعه است که دارای تنوع ملودیک و ریتمیک بوده و الهام گرفته شده از فضای موسیقی مقامی تنبور است. اشعار این اثر از مولانا، حافظ و یغما جندقی انتخاب شده است.
گفتگویی با جولیان بریم (I)

گفتگویی با جولیان بریم (I)

پرداختهای صدایی فوق العاده، رنگ آمیزی بی نظیر در اجرای قطعات مختلف، شفافیت و وضوح صدای ساز و بالاخره تکنیک درخشان او که با احساس و شناخت عمیق به بیان و اجرای منحصر بفرد از قطعات دوره های مختلف می پردازد. ما داریم از جولیان بریم صحبت می کنیم!
جان مک لافلین، موسیقی جهانی روی گیتار!

جان مک لافلین، موسیقی جهانی روی گیتار!

جان مک لافلین (John McLaughlin)در ۴ ژانویه سال ۱۹۴۲ یورکشایر انگلستان متولد شد. بسیاری وی را با خواننده و نوازنده پاپ/راک با عنوان Jon McLaughlin اشتباه میگیرند! اما جایگاه جان مک لافلین گیتاریست جز همواره در تاریخ موسیقی جز بعنوان یکی از برترین ها جاودان شده است.
ANTONIO STRADIVARI KUSTENDYKE 1699

ANTONIO STRADIVARI KUSTENDYKE 1699

در این مرحله، اتصال صفحه زیر به کلافها، آماده سازی صفحه رو، اجرای دریچه های اف و نصب و تراش باس بار، خروج قالب از داخل کلافها و آماده سازی فضای داخل به جهت اتصال صفحه رو، آماده سازی دسته به همراه فینگر برد و محاسبات نصب آن به بدنه تا مرحله اتصال و همچنین رنگ ساز مورد نظر می باشد. در مرحله اتصال صفحه زیر به کلافها از ابزار مخصوصی به جهت نصب یکنواخت سطح چسبنده در صفحه زیر با مقطع کلافها استفاده کردیم، با توجه به نوع چسب مصرف شده در این قسمت، امکان حرکت کردن و جابجایی صفحه رو از لبه ها وجود داشت که این مسئله می توانست فاصله لبه صفحات را با دیواره های محیطی از دقت خارج کند، ابزار مربوطه تمامی اشکالات احتمالی را مهار کرده و اتصال به خوبی انجام شد.
کنکاشی در موسیقی عصر مشروطه

کنکاشی در موسیقی عصر مشروطه

انقلاب مشروطه دوره‌ای بسیار پر شتاب و تبدار از تاریخ ایران را تشکیل می‌دهد. دوره‌ای که با تغییرات بزرگ در قدرت و اندیشه و جابجایی طبقات اجتماعی در ایران همراه بود. این دگرگونی‌ها که بیشتر حاصل آشنایی متفکران ایرانی با اوضاع جهان خارج از ایران (به خصوص غرب) بود تمام جنبه‌های زندگی در ایران را تحت نفوذ خود گرفت و در مدتی کوتاه آنرا عوض کرد. پاره‌ای از مسائل که تا پیش از این دوره در میان متفکران ایرانی (و حتا فرهنگ‌های همسایه) مطرح نبود ناگهان به مرکز توجه و تلاش فکری تبدیل شد. به همین دلیل بررسی مسائل فرهنگی در این برهه از تاریخ می‌تواند بسیار آموزنده باشد.
هستی و شناخت در منظر هنر (II)

هستی و شناخت در منظر هنر (II)

علت این تمایز حاصل برجسته شدن یکی از دو رکن عشق و تجربه (نه تسلط آنها) در جریان شناخت است. بدین ترتیب که در عرصه علم، محور اصلی میدان اثرات متقابل سه رکن، تجربه است اما در هنر این محور به عشق و آرزومندی تبدیل می شود. به همین دلیل است که هنر در صورت تکرار به فن و فن در صورت خلاقیت به هنر نزدیک می شوند و باز هم به همین دلیل است که میان هنر و فن رابطه ای ویژه وجود دارد. این رابطه از طریق ظهور یا خلا خلاقیت و زایندگی پدید می آید.
بازخوانی تجلیل آمیز از کول

بازخوانی تجلیل آمیز از کول

هالی کول تریو مدتی بر اساس عناصر موسیقی پاپ دست به آزمایشاتی زدند که حاصل آن آلبوم Don’t Smoke in Bed در سال ۱۹۹۳ بود. این کار بخصوص، نسبت به آثار قبلی کول ملموس تر و جلا یافته تر بود و به کول فرصت داد تا یکی از چهره های محبوب موسیقی کانادا شود.
باس آلبرتی

باس آلبرتی

یکی از انواع متداول همراهی که برای سازهایی مانند پیانو، گیتار، هارپسیکورد و … امکان اجرای آن وجود دارد متد Alberti Bass نامیده میشود. Dominico Alberti موسیقیدانی ایتالیایی بود که در سال ۱۷۱۰ بدنیا آمد و سبک کاری او باروک و در اواخر عمر کلاسیک بود.