ناصری و موسیقی متن فیلم ناخدا خورشید

فریدون ناصری
فریدون ناصری
ناخدا خورشید که اقتباسی است ایرانی و متبحرانه از رمان داشتن و نداشتن- ارنست همینگوی، به حق یکی از بهترین آثارناصر تقوایی و به خصوص سینمای ایران است که به دوران رشد و شکوفایی سینمای ایران در دهه شصت تعلق دارد. از آنجا که صحبت درباره این سینمای بزرگ اما گمنام خود نیازمند بحثی مفصل و از طرف دیگر از حوصله این متن خارج است، علاقه مندم در فرصتی مناسب به طور کامل به شرح و تفصیل درباره آن بپردازم.

ناخدا خورشید در کنار موسیقی قدرتمند روانشاد فریدون ناصری جلوه ای دیگر یافته است. داستان فیلم در مورد رویارویی ناخدایی مال باخته و تبعیدیان شروریست که قصد فرار از محل تبعید خود واقع در یکی از بنادر دورافتاده جنوب کشور را دارند.

audio file بشنوید قسمتی از موسیقی “ناخدا خورشید” را

ازینروست که انتخاب فریدون ناصری برای ساخت موسیقی متن انتخابی به جا و هوشمندانه از سوی تقوایی بوده است.

ناصری هم آهنگسازی متبحر بود و هم فضاهای موسیقی ایرانی را به خوبی می شناخت، با اینحال چند ماه در کنار اکیپ فیلمسازی در بندر لنگه زندگی کرد تا با فضای فیلم ارتباط بیشتری برقرار کند. استفاده خلاقانه از سازهای بومی این منطقه در تیتراژ اصلی و قطعه های میانی فیلم هم خود به خوبی معرف این موضوع است.

audio file بشنوید قسمتی از موسیقی “ناخدا خورشید” را

ناصری گام فریژین (یا به تعبیری شور تامپره) را که حامل نوایی پر سوز و گداز و از طرفی یکی از گام های پر استفاده در نواحی جنوبی ایران است، برای این فیلم انتخاب کرد و فضای تعلیقی فیلم را با بهره گرفتن از آکوردهای دیسونانس (نامطبوع) قوت بخشید.

استفاده از آکوردهای نامطبوع متنوع که تشدید کننده احساسات مختلفی چون جدیت قدرت و از طرف دیگر دلهره و رعب و وحشت در مخاطب هستند در حقیقت کیفیتی تصویری به موسیقی می دهند و هنگام ترکیب شدن با تم های ایرانی که خود بالفطره حاوی کیفیتی جدی و عمدتا درون گرا (خلاصه ای که از فرهنگ و تاریخ ایران زمین حاصل می شود) و رمز آلود هستند تاثیری مضاعف ایجاد می کنند.

audio file بشنوید قسمتی از موسیقی “ناخدا خورشید” را

تمام آنچه را که در مورد این فضای جدید و تعلیقی ایرانی که به حق موجود نوپا و پنهان موسیقی عصر ماست عرض کردم به یکباره به دست نیامده بلکه حاصل زحمات استاد گرانقدرو مسلم موسیقی مرحوم مرتضی حنانه است که فریدون ناصری هم از یاران و دوستان نزدیک ایشان بود؛ از همینجاست که می توان گفت موسیقی فیلم ناخدا خورشید چه از لحاظ سازبندی و هارمونی و چه از لحاظ ساختمانی متاثر از موسیقی و سبک مرحوم حنانه است.

audio file بشنوید قسمتی از موسیقی “ناخدا خورشید” را

اگر به بیانی ساده سازبندی ناخدا خورشید را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم در اصل بستری ست از زهی ها که فضا را برای مانور ها و به بیانی عامیانه تر پاس کاریهای مختلف بادی برنجی ها و بادی چوبی ها آماده کرده اند.

ناصری با استفاده از سوردین برای سازهای بادی به خصوص ترومپت خروجی ارکستر را دارای کیفیت جدیدی می کرد، طوری که شنونده را مجذوب صدای خود می کنند.

audio file بشنوید قسمتی از موسیقی “ناخدا خورشید” را


با تاکید بیان می کنم که این نحوه استفاده از ارکستر سازبندی ناصری را از بسیاری آهنگسازان دیگر متمایز می نماید. برای نمونه می توانید موسیقی متن فیلم audio file این گروه محکومین، اثر همین آهنگساز را بشنوید.

در پایان یکی از آکوردهای دیسونانس اصلی استفاده شده در فیلم توجه کنید، این آکورد در حقیقت یک آکورد نهم است که روی درجه اول گام شور می نشیند. درجه سوم هم به دلیل اینکه از کیفیت ایرانی این هارمونی می کاهد حذف می شود.

6 دیدگاه

  • حسین
    ارسال شده در اردیبهشت ۳, ۱۳۸۷ در ۱۰:۴۰ ب.ظ

    مرسی که ما را یاد ناخدا خورشید انداختین. “سوردین” برای سازهای بادی یعنی چه؟ اگه میشه توضیح بدین. ممنون.

  • محمد علي
    ارسال شده در اردیبهشت ۵, ۱۳۸۷ در ۷:۲۱ ب.ظ

    سلام از مقاله ژرف و زیباتون ممنون
    در مورد سوردین هم که دوستمون پرسیدن : سوردین وسیله ای است که شدت یا بلندی صدا را در ساز کم میکند در سازهای بادی جلوی آن جایی که صدا از آن خارج میشود وجود دارد . و در سازهای زهی روی خرک یا پل قرار میگیرد . که در هر سازی شکلخاص به خود را دارد .

  • ارسال شده در اردیبهشت ۱۶, ۱۳۸۷ در ۱:۱۰ ق.ظ

    مثل همیشه آموزنده و پر بار و جذاب نوشتی.
    یاد دوره پر بار موسیقی و فیلم و هنر به خیر. دهه ای که تنهای خاطره ای از هنرمندان آن دوره و تعدادی اثر از آنها به جا مانده.

  • ناشناس
    ارسال شده در آبان ۵, ۱۳۸۷ در ۴:۰۳ ب.ظ

    روحش شاد ویادش گرامی تا هستن که قدرشونو نمی دونیم

  • ali
    ارسال شده در تیر ۲۱, ۱۳۸۹ در ۲:۳۵ ق.ظ

    be hagh amsali mesl naseriha va hannaneha dar in mamlekat az in ha be bozorgi yad nemishavad dar in mosighi ostad naseri be vozoh naghsh mosighi ebdai ostad hannaneh ke harmony zoj mi bashad be gosh miresad ke kheyli az mosighidanan iran vaghti mishnavand torsh mikonan va narahat mishvand vali man in mosighi ra ghabol daram chon dar honar bayad avangard bod va be ofogh negarist. ba tashakor

  • امیرعلی حنانه
    ارسال شده در آبان ۲۸, ۱۳۹۶ در ۱:۳۷ ب.ظ

    ممنون از اینکه بیاد فریدون ناصری بزرگ بودید.من در فیلمبرداری ناخدا خورشید قبل از اینکه زنده یاد ناصری این موسیقی رو بنویسند حضور داشتم.در بهمن ۱۳۶۴.با پدرم به بندر لنگه برای نوشتن موسیقی این فیلم رفته بودیم.داستان جالبی داشت ننوشتن این موزیک فیلم توسط پدرم و دادن آن به فریدون ناصری.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اولین دکتر موسیقی (I)

حســین ناصحی در سال ۱۳۰۴ در خانواده ای هنردوست به دنیا آمد. مادرش از شاگردان استاد درویش خان بود و تار می نواخت. به همین جهت ذوق موسیقی او از اوان کودکی پرورش یافت. وی از ســن ۱۴ سالگی با ورود به هنرستان عالی موسیقی و انتخاب ساز ترومبون زیر نظر اســتاد چک «ژوزف اسالدک» مشغول تحصیل گردیــد و پس از مــدت کوتاهی به همکاری با ارکســتر رادیو به سرپرستی پرویز محمود پرداخت. او جزو شاگردان ممتازی بود که به دعوت دولت ترکیه و با بورســیه هنرستان برای ادامه تحصیل روانــه آنکارا گردید و در آنجا زیر نظر اســتاد «کاظم آکســس» از شاگردان برجســته «بلا بارتوک» آهنگساز شهیر مجارستان به همراه دوست دیرینه اش ثمین باغچه بان به فراگیری آهنگسازی پرداخــت.

دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران (مگتان ۱۲- بهمن ماه ۹۶) برگزار می شود

دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران در روز ششم بهمن ماه ۱۳۹۶ به صورت اینترنتی برگزار خواهد شد. ای دومین دوره مسابقات مگتان است که به صورت اینترنتی به صورت ترکیب اجرای زنده و اینترنتی برگزار می شود و طبق معمول به برنده این مسابقه یک گیتار با ارزش اهدا خواهد شد.

از روزهای گذشته…

طراحی وب سایت

طراحی وب سایت

گروه طراحان «هفت رنگ آسمان»، قصد دارد با تخفیفی ویژه هنرمندان، به طراحی وب سایت بپردازد.
فراخوان «ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت»

فراخوان «ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت»

«ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت» روز سه شنبه سوم اسفند ماه سال جاری در فرهنگسرای ارسباران برگزار می شود. علاقه مندان به شرکت در این جشنواره که با حمایت موسسه فرهنگی و هنری راداندیش نو و فرهنگسرای ارسباران برگزار می گردد، می توانند آثار خود را تا ۲۵ بهمن ماه به دبیرخانه جشنواره ارسال کنند.
دیما تکاچنکو با ارکستر فیلارمونیک تهران می نوازد

دیما تکاچنکو با ارکستر فیلارمونیک تهران می نوازد

ارکستر فیلارمونیک تهران به رهبری آرش گوران به همراه دیما تکاچنکو نوازنده ویلن اکراینی دوم و سوم مهر ماه در تالار وحدت به روی صحنه می رود. در این کنسرت آثاری از رادیون شدرین، دمترى شوستاکوویچ و ولادیمیر مارتینووْ به اجرا می رسد.
کنی جی، معرف جهانی ساکسیفون سوپرانو

کنی جی، معرف جهانی ساکسیفون سوپرانو

Kenneth Gorelick ( متولد ۵ جون ۱۹۵۶)، که با اسم صحنه خود،Kenny G ، شناخته شده تر است، یک نوازنده ساکسیفون آمریکاییست که آلبوم چهارمش ، Duotone ، در سال ۱۹۸۶ برای او موفقیت چشم گیری به ارمغان آورد.
سرجیو چلیبیداکه، رهبر بزرگ رمانی

سرجیو چلیبیداکه، رهبر بزرگ رمانی

در نقاط روشن تاریخچه ارکستر سمفونیک رادیو اشتوتگارت آلمان، بی درنگ باید از کنسرتهای رهبری شده توسط سرجیو چلیبیداکه (Sergiu Celibidache) نام برد. این نه تنها در تاریخچه ارکستر بهترین دوران است بلکه از لحاظ خود آثار، درخشان است. سال ۱۹۸۵ اولین باری بود که سرجیو چلیبیداکه برای رهبری به ارکستر دعوت شد. او شش سال پس از آن دعوت، تیل ائولنسپیگل (Till Eulenspiegel)، اثر ریچارد اشترائوس را برای تلویزیون ضبط کرد و کنسرت آخر از مجموعه کنسرتهای طولانی یک هفته ای را که توسط سودئوتشر روندفانک (Süddeutscher Rundfunk) برنامه ریزی شده بود را رهبری کرد و رابطه وی با ارکستر محکمتر و قوی تر شد.
پروژه ساخت ویلن “کانون” (IV)

پروژه ساخت ویلن “کانون” (IV)

مقاله ایی را که ملاحظه می نمائید در ادامه مجموعه مقالات پروژه ساخت کنن می باشد البته به عنوان مبحث تکمیلی و نهایی. همان طور که تاریخ نگارش آخرین شماره مقاله نشان میدهد، فاصله زیادی را تا امروز پیموده است و آن گونه که تصمیم من بود قراری برای بخش کنونی در نظر نگرفته بودم اما به سفارش و تاکید برخی از دوستان به جهت تشریح بیشتر وقایع پیش آمده در مسیر تکمیل این پروژه و همچنین بیان ارزشهای فکری و احساسی و زمان ارزشمندی که صرف خلق این ساز شد متقاعد به نوشتن این متن شدم.
armo شیوه های بیان موسیقی فلامنکو-پالو

armo شیوه های بیان موسیقی فلامنکو-پالو

موسیقی فلامنکو به سه طریق ۱-toque نواختن گیتار فلامنکو ۲- آواز cante singing 3-baile dancing (رقص) بیان میشود که اساس موسیقی فلامنکو بر همین سه بخش میباشد؛ در زمینه گیتار – رقص و آواز مطالب بسیاری بیان شده است اما این سوال برای یک هنرجو بوجود می آید که یک آهنگ فلامنکو دارای چه ساختاریست؟ آیا دارای فرم خاصی است؟
ریکاردو چایلی

ریکاردو چایلی

رهبر ایتالیایی؛ ریکاردو چایلی (Riccardo Chailly) در خانواده ای مملو از موسیقی در ۲۰ فوریه ۱۹۵۳ در شهر میلان به دنیا آمد. وی آهنگسازی را از پدرش لوچیانو چایلی (Luciano Chailly) آموخت و در کنسرواتوار موسیقی در شهرهای پروجو و میلان به تحصیل پرداخت. پس از آن در کلاسهای تابستانی سیئنا (Siena) از فرانکو فرارا (Franco Ferrara) معلم برجسته رهبری درسهای رهبری آموخت. جالب اینجاست که او در دوران جوانی در گروه ریتم و بلوز (rhythm-and-blues) درام نواز بود.
والی: موسیقی دستگاهی یک سیستم وسیع است

والی: موسیقی دستگاهی یک سیستم وسیع است

باید در سیستم آموزش و پرورش به صورت موازی هر دو سیستم را تدریس کرد یعنی ما موسیقی ایرانی را درس می دهیم و در کنارش هارمونی و کنترپوان را هم تدریس می کنیم. مسئله من استتیک و زیبایی شناسی موسیقی ایران است؛ امروز حرکت های مهمی در موسیقی ایران بوجود آمده است، مثلا آقای علیزاده در میان قطعاتشان،‌ آثار بسیار زیبایی دارند که از یک نوع پلی فنی موسیقی ایرانی بهره گرفته است، همینطور آقایان شجریان. این پلی فنی به صورت پنهان در موسیقی قدیم ایران نیز وجود داشته است، منتها چون ما تحت تاثیر موسیقی غربی بوده ایم این پلی فنی را ندیده ایم که به صورت واخوان ها، به صورت فواصلی که به طور موازی حرکت می کنند در موسیقی ترکمن صحرا و خراسان، امروز هم شنیده می شوند.
استفاده از تصویر صوتی در بداهه نوازی

استفاده از تصویر صوتی در بداهه نوازی

در مطالب قبل راجع به تهیه تصویر صوتی از یک قطعه موسیقی در ذهن صحبت کردیم و با برخی مفاهیم اولیه آن آشنا شدیم. درادامه این بحث در نظر داریم با استفاده از هنر به تصویر کشیدن موسیقی به یکی از تکنیک های بداهه نوازی اشاره ای داشته باشم.