بچه‌ها بیایید به موسیقی فکر کنیم… (II)

ایمان وزیری
ایمان وزیری
عمو جان به دنبال عنصری می‌گردد که ثابت کند «هنر نزد ایرانیان است و بس» و به بیان خودش موسیقی ما از همه «سَرتر و روکم کُنی‌تر» است. اما گویا این برادرزاده‌ی عمو جان خیال باج دادن ندارد، می‌گوید: «اصلا موسیقی خوبیش اینه که توش روکم کنی و اینجور چیزا نداره». برخی ویژگی‌های موسیقی هم که دست‌آویز این نوع برتری‌جویی‌ها قرار می‌گیرد معرفی شده مانند: «پیچیده/ساده، قدیمی/جدیدتر» و تکلیف آن‌ها با این جمله که «موسیقی هیچ جا از جای دیگه بهتر نیست» روشن شده است(۲). خلاصه در همین شیار اول لوح فشرده، تصویری انسانی، انسان‌مدار و فرهنگی و تا حدودی هم آرمان‌گرایانه از هنر و موسیقی به شنونده ارائه می‌شود. باید امیدوار بود بچه‌هایی که این لوح را برای شنیدن انتخاب می‌کنند (یا برای‌شان انتخاب می‌شود) بتوانند با این مفاهیم ارتباط برقرار و آن‌ها را درونی کنند.

تازه این جا است که نام ازموسیقی و کشور ایران به میان می‌آید «موسیقی کشور ما ایران عزیز هم، هم زیباست هم قدیمی هم کمی پیچیده یعنی بچه‌های باهوش من می‌تونن یادش بگیرن…» در این‌جا هم از غول ساختن و ترساندن شنونده جلوگیری شده، چرا که در غیر این صورت بچه‌ها از همان اول از مواجه شدن با چیزی آن‌قدر دشوار و پیچیده می‌ترسند و قصد اصلی ناکام می‌ماند.

برای این‌که بچه‌ها بتوانند احساس کنند که موسیقی کشورشان برای آن‌ها آشناتر است، نمونه‌هایی از موسیقی ژاپن، چین و هند و در آخر ایران پخش می‌شود (۳) و گوینده باز هم دست به کار می‌شود تا یادآوری کند که موسیقی هر کشور برای مردم‌اش آشناتر و دوست داشتنی‌تر است.

همچنین او فراموش نمی‌کند که در جمله‌های بعدی زیبایی‌و لذت گوش کردن به موسیقی و شناخت فرهنگ دیگر کشورها را به بچه‌ها گوشزد کند. در این دو شیار اول تمام سعی گوینده بر این است که فضایی عاری از تعصب در ذهن بچه‌ها به وجود بیاورد و شنونده را به این‌جا برساند که: اگر نمی‌توان همه‌ی موسیقی‌ها را یک‌جا فراگرفت اما در عوض مسائل پایه‌ای وجود دارد که در همه‌ی موسیقی‌ها هست. نکته‌ی قابل توجه در انتخاب نمونه‌های شیار ۲ این است که تمام نمونه‌ها آسیایی است. شاید گوینده از این طریق سعی دارد احساس نزدیکی بیشتر ایران را با هم قاره‌ها در ذهن بچه‌ها شکل دهد.

مسائلی که به عنوان اشتراک انواع موسیقی‌ مطرح می‌شود؛ کوک کردن، بلندی صدا «محکم و آرام»، بم و زیر، تند و کند، پیوسته یا مقطع بودن و کوتاه یا طولانی است. همه‌ی این مسائل با مثال‌هایی از صدای تار ایمان وزیری نشان داده می‌شود. در آغاز شیار ۴ و پس از معرفی این ویژگی‌های اولیه است که گوینده پیشنهاد می‌کند بچه‌ها برای این‌که متوجه شوند که چیزهایی را واقعا یاد گرفته‌اند تمرین‌هایی را در کتابچه‌ی خود حل کنند.

این تمرین‌ها در کتابچه‌ی سی‌دی چاپ شده و بچه‌ها می‌توانند آن‌ها در همان جا جواب بدهند. نکته‌ی جالب در انتخاب مثال‌ها و چیدمان این مطالب این است که وزیری سعی کرده با کنار هم آوردن برخی از چیزهای مشابه به بچه‌ها پیام بدهد که آن‌ها یکی نیستند؛ برای مثال: مقطع و پیوسته بودن یا صداهای کوتاه و طولانی، چیزی که خیلی اوقات بزرگ‌ترها هم به سادگی با هم اشتباه می‌گیرند.

سپس در شیار ۵ سازهای ایرانی معرفی می‌شود. وزیری در این قسمت نمونه‌هایی از آثار استادان بزرگ موسیقی ایرانی را گنجانده و سعی می‌کند تا آن‌جا که بدون تصویر ممکن است، شنوندگان‌اش را با نحوه‌ی نواختن هر یک از سازها آشنا کند.

در کتابچه‌ی همراه سی‌دی هم تصویر سازها و نوازندگان آن‌ها چاپ شده است. در پایان همین شیار، تمرین‌هایی برای شناخت صدای سازها آمده که از شنونده می‌خواهد با شنیدن صدا تشخیص دهد کدام ساز است. البته در این تمرین‌ صداهایی که خیلی شبیه است در کنار هم نیامده تا بچه‌ها راحت‌تر بتوانند آن را بشناسند.

بعد از این در شیار ۶ و شیارهای بعدی وزیری دست به‌کار می‌شود تا به مهم‌ترین مقوله‌ی موجود در موسیقی ایرانی یعنی دستگاه بپردازد. این موضوعی است که تعریف‌اش برای بزرگسالان نیز دشوار است. او سعی می‌کند بدون نام بردن مفهوم گوشه‌ و مفهوم مدال دستگاه را به بچه‌ها توضیح بدهد و با تشبیه دستگاه به رنگ‌ها از دشواری فهم مطلب می‌کاهد.

مثال می‌زند که «کلاه ممکن است سبز یا … باشد پس یک آهنگ هم ممکن است در یکی از دستگاه‌ها باشد». نام دستگاه‌ را می‌آورد و در همین میان فراموش نمی‌کند به نحو ظریفی بگوید «آوازها هم مانند دستگاه‌اند و اصلا ما آن‌ها را هم دستگاه فرض می‌کنیم». اما به قول خودش دستگاه‌ها را فقط می توان بعد از مدتی به دقت به موسیقی گوش دادن (یعنی حسابی موسیقی گوش دادن) شناخت.

پا نوشت:
۲- شاید گوینده قصد داشته نوعی دموکراسی موسیقایی را در ذهن بچه‌ها جا بیاندازد.
۳- هر چند هنوز هم در این مورد شک وجود دارد که بچه‌ها صدای کمانچه‌ی اصغر بهاری را آشناتر از موسیقی هند و … بیابند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

بیانیه داوران ششمین دوره جشنواره نوشتارها و سایت های موسیقی در اینترنت

در پایان ششمین دوره ی جشنواره می‌توان دید که تعیین و تعریف میدان آنچه دنیایی مجازی خوانده می شود زیر فشار شتابان فناوری دشوار و دشوارتر می‌شود. اکنون بزرگ‌ترین چالشی که به چشم می‌آید همچنان کشیدن مرز به قدر کافی دقیق میان جهان مجازی و غیرمجازی است در حقیقت تقریبا مرزی باقی نمانده است، آنچنان که گاه تعیین مصداق برای رصدگر تیزبین هم نشدنی است. اما علاوه بر در هم شدن مرزها، گرایش استفاده کنندگان از این فضای سیال به پیام‌رسان‌ها، در پی آن افولِ اقبالِ وب سایت‌ها، مرگ وبلاگ‌ها (که سرانجام در تغییر نام جشنواره پژواک یافت) و در نتیجه ظهور پدیده‌ی اینترنتِ تاریک روندی است که به ویژه دسترسی‌پذیری میدان نوشتارهای موسیقی را تهدید می‌کند. این تهدیدی واقعی و جدی است که باید به آن اندیشید.

ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت

فردا سه شنبه سوم اسفند ماه، ششمین جشنواره نوشتارها و وب سایت های موسیقی در اینترنت با حمایت موسسه فرهنگی هنری رادنواندیش و فرهنگسرای ارسباران، در محل فرهنگسرای ارسباران برگزار می شود.

از روزهای گذشته…

انتخاب ساز- قسمت سوم

انتخاب ساز- قسمت سوم

۹- فیزیک بدن و قدرت بدنی نوازنده از مواردی هستند که بایستی در انتخاب ساز مورد توجه جدی قرار بگیرند. بسیاری از سازها برای نواختن یا حتی نگهداریشان در هنگام نواختن توسط نوازنده توان بدنی بالایی رامی طلبند و از طرف دیگر نباید از نقش فیزیک بدن نوازنده نیز غافل شد، زیرا این امر در کوتاه مدت و دراز مدت تاثیرات زیادی را دارد.
Umbria Jazz Festival 2005

Umbria Jazz Festival 2005

فستیوال موسیقی جز “آمبریا” بدون شک یکی از مهمترین رخدادهای موسیقی Jazz در اروپا و آمریکا است. این فستیوال از سال ۱۹۷۳ همه ساله در حال اجرا است و در دهه هفتاد پذیرای بزرگانی چون Dizzy Gillespie و Miles Davis نیز بوده است.
گروه کمل (II)

گروه کمل (II)

پس از انتشار آلبوم زنده ای به نام Pressure Points در سال ۱۹۸۴، کمل وارد یک دوره طولانی خواب زمستانی شد که تا اوایل دهه ۹۰ ادامه یافت، به بخصوص که در سال ۸۵، کمپانی دکا آنها را از فهرست خود حذف کرده بود. لاتیمر نیز به خاطر اختلاف اساسی قانونی با مدیر برنامه سابق گروه، موفق به یافتن کمپانی جدیدی برای ضبط نشده بود. این دعوی قانونی بالاخره در اواخر دهه ۸۰ به نفع گروه پایان یافت، اما گروه در طی این مدت هیچ اثر تازه ای تولید نکردند.
گیتار با کوک خودکار

گیتار با کوک خودکار

موسیقیدان های سراسر جهان با در دست داشتن نوع جدیدی از تکنولوژی، با رها شدن از کار شاق کوک کردن ساز، به آزادی هنری بیشتری دست میابند. این فناوری روباتیک که توسط کمپانی آلمانی ترونیکال Tronical Gmbh و با شراکت کمپانی گیتار گیبسون Gibson به وجود آمده و توسعه یافته است، موجب شده است که جدیدترین مدل گیتار لس پاول Les Paul گیبسون، تنها در حدود ثانیه، خود را کوک کند.
میتسوکو اوچیدا، هنرمندی از ژاپن(I)

میتسوکو اوچیدا، هنرمندی از ژاپن(I)

میتسوکو اوچیدا (Mitsuko Uchida) از نوازندگان مشهور پیانو است که آثار زیادی با کمپانیهای بزرگ به بازار موسیقی فرستاده است. اگرچه او یکی از مهمترین مجریان آثار موزار است، ولی در اجرای آثار دیگر آهنگسازان هم موفق عمل کرده است. در پائین شرح فعالیتها و زندگی موسیقایی وی را می خوانید.
فقط تصور کن! (III)

فقط تصور کن! (III)

جان لنون با یوکو اونو هنرمند آوانگارد ژاپنی و پل مک کارتنی نیز با لیندا ایستمن عکاس موسیقی راک ازدواج کردند. از آن سو، جورج هریسون که شعر هم می‌گفت در مقابل قدرت و نفوذ لنون و مک کارتنی احساس ضعف می‌کرد.
لنی و من: خاطراتی با برنشتاین (II)

لنی و من: خاطراتی با برنشتاین (II)

تلوزیون برای او رسانه طبیعی بود، نه فقط برای اجرا بلکه او با دوربین طوری حرف می زد که انگار با دوستش صحبت می کند. برای کنسرت بچه ها او بعضی وقت ها از آهنگ های بیتل ها استفاده می کرد به عنوان تصاویری که ایده های موسیقایی از جمله مد را نشان می دهند. برای بزرگسالان او در مورد موسیقی، زبان و سبک، با رسیتاتیف های فی البداهه به سبک موزار، وردی و واگنر سخنرانی می نمود!
مختصری دربارۀ ادعاهای نوآوری در موسیقی ایران (III)

مختصری دربارۀ ادعاهای نوآوری در موسیقی ایران (III)

از آن بدتر توسل به افکار عمومی و استقبال عموم و به کار بردن انواعی از مغلطه ها برای اثباتِ حقانیتِ این ملغمه سازی، در نوشته های تولید کنندگان چنین آثاری است ؛در اینجا فقط به برخی از این مغلطه ها که در نوشته یا مصاحبه های تولیدکنندگان این آثار موجود است اشاره میکنم.
موسیقی پاپ

موسیقی پاپ

برای آشنا شدن با موسیقی پاپ بهتر است ابتدا توضیح کوتاهی درباره موسیقی مردم پسند یا Popular music بدهیم، موسیقی مردم پسند، به هرنوع سبک موسیقی گفته میشود که در دسترس عامه مردم است و به شکل تجاری عرضه میشود.
بندتی، رمانتیک می شود! (IV)

بندتی، رمانتیک می شود! (IV)

گمان می رود که این آشوب ریشه در واکنش خشمناک آهنگ ساز به فاجعه تلخ ازدواجش با آنتونینا میلیوکوا (Antonina Miliukova) دارد. این کنسرتو ویولون یکی از ساخته هایی بود که در آن درگیری چایکوفسکی با همجسنگرایی اش شدیدا به سطح کار او نفوذ کرده است شاید این طرز فکر، حتی به طور ناخودآگاه، پشت رسپسیون خوب این قطعه باشد. تشویش ساختاری، تکرارهای افراطی و شکست در یافتن نتیجه گیری نه تنها از لحاظ هنری بلکه از لحاظ اخلاقی نیز مشهود است.