بازگشت ایرانی (II)

رادیو و تلویزیون هم، که سال‌ها (به عدد سال‌های رنج فردوسی) است با موسیقی قهراند. برنامه‌ی کودک و نوجوان که یک لحظه‌اش بدون آهنگ نیست، چیزی بر شناخت بچه‌ها از موسیقی سرزمین مادری‌شان نمی‌افزاید (راستش را بخواهید از موسیقی سرزمین‌های دیگر هم در آن چیزی نیست) و تقریبا همان روش کودکستانی را دنبال می‌کند، با این تفاوت که در این جا گاهی علاوه بر «خاله»، «عمو» هم داریم و حرکات موزون هم اکیدا ممنوع است. آن یار دلنواز هم اگر هست در پس گلدانی یا شمایل زنبوری یا … رخ در نقاب کشیده.

چنین می‌شود که در غیاب هر گونه احساس مسئولیت برای آموزش موسیقی ایرانی به فرزندان ایران، آشفته بازاری به راه می‌افتد به نام «موسیقی کودک».

در چنین وضعیتی، پرسش در مورد این‌که «آیا روشی آموزشیِ موسیقی کودک، که از پایه ایرانی باشد وجود دارد؟» یا «روشی غیر ایرانی که بتوان آن را با موسیقی ایرانی همنشین کرد هست؟» یا «اگر وجود دارد چه کسی باید آن‌را انجام دهد؟» کمتر مطرح می‌شود.

در ایران رسم است (در جاهای دیگر دنیا نمی‌دانم) هر پرسش بی‌پاسخ یا هر درد بی‌درمان یا هر بار سنگین برزمین مانده که به حال خود رها شد؛ همه برداشتن‌اش را به دیگری وامی‌گذارند و چنان در این کار افراط می‌کنند که پس از مدتی امر بر خودشان نیز مُشتبه می‌شود که: قهرمانی اژدهاکُش لازم است تا دوایی بیابد بر همه‌ی این دردهای بی درمان. اما همان‌طور که حتما می‌دانید وجود چنین قهرمانی در دوره‌ی پسامدرن غیر ممکن است؛ نه به علت مرگ فرا روایت‌ها و … بلکه به دلیل این‌که در این دوره اصلا اژدهایی پیدا نمی‌شود که بتوان آن را کشت! اگر هم پیدا شود قهرمان‌ها در این دوره کم شده‌اند (الا نوع دون کیشوت وارَش)!

بر عکس داستان‌های جن و پری و مانند همه چیزِ دنیایِ واقعی، موضوع موسیقی کودک و تولیدات مربوط به آن نیز نه سیاهِ سیاه است نه سفیدِ سفید، بلکه بیشتر خاکستری است، یا اگر از من بپرسید مانند چادر مادربزرگ‌هاست، یعنی سیاه با چندتایی خال سفید و شاید چند تا هم سوراخ.

در مقاله‌هایی که پس از این می‌آید سعی شده است کارهایی را که در زمینه‌ی موسیقی کودک با تفکر ایرانی انجام شده اما کمتر مورد توجه قرار گرفته است، معرفی و بررسی گردد. در این راه نه فقط روش‌های آموزش موسیقی به کودک، که موسیقی‌ تولید شده برای کودکان را نیز اگر پایه‌ی ایرانی داشته باشد مورد بررسی قرار می‌دهیم.

اما اولویت با آثاری است که مستقیم و غیر مستقیم در آموزش نقشی داشته و نیز کمتر شناخته شده باشد. با زبانی دیگر، کار آن‌ها که «رسم اژدها کشی و شیوه‌ی شهر آشوبی» را پیشه‌ی خود کرده‌اند در دایره‌ی این مقالات می‌گنجد. اما یادمان هم نرود اژدهایی که هر یک از این قهرمانان کشته‌اند (یا ادعای کشتن‌اش را دارند) (بعضی اوقات) خوب که از نزدیک بنگری فقط کمی از یک گربه بزرگ‌تر است.

پس شما خواننده‌ی عزیز؛ اگر اژدهایی یا اژدهاکشی را می‌شناسید که یقین دارید از دید ما پنهان مانده معرفی کنید یا درباره‌اش برای‌مان بنویسید. مطمئن باشید در این مرحله معیار قضاوت ما اندازه‌ی اژدهای کشته شده نیست بلکه این است که اصلا کاری انجام شده باشد.

3 دیدگاه

  • مازيار
    ارسال شده در شهریور ۱۷, ۱۳۸۷ در ۱۱:۴۹ ق.ظ

    جالب بود و ظریف، سپاس از شما

  • یعقوب نوروزی
    ارسال شده در فروردین ۴, ۱۳۸۸ در ۱:۲۰ ق.ظ

    با سلام و عرض خدا قوت
    می خواستم کتاب آهنگهای محلی به زبان ساده را که نوشته آقای یحیی الماسی است به حضورتان معرفی نمایم.
    کتابی بسیار عالی و کاربردی به همراه cd

  • ارسال شده در بهمن ۲, ۱۳۸۸ در ۲:۵۴ ق.ظ

    خیلی مطلب خوبی بود…
    متاسفانه موسیقی در ایران ؟؟؟!!!!
    نمیدونم..
    میگن هر چیزی رو باید از پایه قوی کرد…
    پایه های ما هم همین ها هستن که به قول شما ارف میزنن که از حرفهای خاله زنک بازی عقب نمونن.
    بسیار ممنون از زحمتی که میکشید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

دوران انتقالی در تاریخ موسیقی و پس از آن (I)

پرسش از چگونگی دریافتن به‌آخر رسیدن ظرفیت سبکی خاص در هنر به‌ویژه موسیقی، پرسش از آغاز دورانی است که می‌توانیم مقدمه‌ی آن را دوره‌ی انتقال بنامیم؛ دوره‌ای که در آن سبک، مکتب یا شیوه‌ای آرام‌آرام توانایی عرضه‌ی آثار نو و زاینده را از دست می‌دهد و صحنه را برای برآمدن سبکی نو می‌آراید؛ درحقیقت، به‌بحث گذاشتن توانایی منتقد در دریافت اتمام ظرفیت نوعی خاص از موسیقی، سخن گفتن از توانایی او در درک این دوران انتقالی است.

نوائی: عرضه و تقاضا برای ساز فلوت منطقی نبود

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با سعید تقدسی، نوازند فلوت و رهبر ارکستر و فیروزه نوایی، نوازنده فلوت و سرپرست کر فلوت تهران؛ این گفتگو در برنامه نیستان در شبکه فرهنگ انجام شده است. از شما خواهش می کنم که اول در مورد کر فلوت تهران صحبت کنید؛ اصولا کر فلوت چه چیزی…
ادامهٔ مطلب »

از روزهای گذشته…

هنوز هم برای یادگیری ساز جدید دیر نیست (I)

هنوز هم برای یادگیری ساز جدید دیر نیست (I)

این متن مصاحبه ای با گیل شاهام (Gil Shaham) ویلنیست آمریکایی اسرائیلی متولد ۱۹ فوریه ۱۹۷۱ و دارنده جوایز بین المللی است. این مصاحبه در اتاق رختکن گیل در تالار ملکه الیزابت توسط ریچارد اسلانی (Richard Slaney) از طرف وب سایت سئوند اکسچنج تعویض صوت ( Sound Exchange) پس از پایان تمرین گیل با ارکستر فیلارمونیا، انجام شده است.
نی و قابلیت های آن (II)

نی و قابلیت های آن (II)

در قسمت قبل به صورت مختصر به تاریخچه نی پرداختیم، در ادامۀ این مطلب به بررسی انواع سازهای بادی هم خانوادۀ نی در ایران و طبقه بندی آنها می پردازیم. سازهای بادی هم خانوادۀ نای کهن را می توان در ابتدا به دو دسته تقسیم کرد:
تعزیه خوانی (V)

تعزیه خوانی (V)

نوحه مهم ترین شکل آواز جمعی است، در این فرم، تعزیه خوان و گروه هم خوان و گاه مخاطبان، به صورت سوال و جواب، یک آواز مذهبی را که دارای ریتم مشخص است را اجرا می کنند. تعزیه ها اغلب با پیش خوانی، شروع می شد.پیش خوانی نیز شامل اجرای نوحه ها و مقدمه ای برای شروع نمایش بود.
نقش سل در حیات سایتهای موسیقی ایران

نقش سل در حیات سایتهای موسیقی ایران

امروز با گسترش اطلاعات در محیط وب و امکان کپی برداری سریع از مطالب سایتها، وب سایتهایی که ماهیتی بجز سرقت مطالب از سایتها و نشریات اینترنتی دیگر ندارند، عرصه ای برای خودنمایی یافته اند. جالب اینکه شیوع این سایتها و حتی آگاهی کاربران از رویه ی این سایتها – به دلایلی که بررسیدن آنها در حوصله ی این مطلب نمی گنجد ـ امری عادی تلقی شده و این سایتها با وجود ماهیت و روش ناعادلانه ی خود در کنار دیگر سایتها به فعالیت خود ادامه می دهند و گاه بازدید کنندگانی فراوان نیز به دست آورده اند.
بررسی مقایسه‌ای آثار آریستوگزنوس تارنتی و ابونصر فارابی (VI)

بررسی مقایسه‌ای آثار آریستوگزنوس تارنتی و ابونصر فارابی (VI)

در مورد رابطه‌ی او با ارسطو و همچنین گرایش وی به حکمت یونانی پیش از این سخن گفته شد (۱۵). اما اکنون به طور خاص آرای موسیقایی‌اش را از نظر می‌گذرانیم. او رساله‌اش را با دو اشاره‌ی مهم آغاز می‌کند. نخست اشاره به دلیل تالیف این اثر؛ نبودن اثری که تمامی جنبه‌های موسیقی نظری را شامل باشد. که این خود اشاره‌ای است به این که فارابی رسالات دیگران را می‌شناخته است (۱۶) و البته برای مقصود سفارش دهنده کافی و وافی نمی‌دانسته. دوم اشاره‌ای است که به اسباب کمال یافتن در صناعت نظری می‌پردازد:
دئو برای سنتور

دئو برای سنتور

قطعه دیگری که تقریبا” همزمان با “گفتگو” تصنیف شد “دوئو برای سنتور” در سه گاه نام داشت که توسط حسین دهلوی حدود سال ۱۳۳۲ ساخته شد و توسط فرامرز پایور و داریوش صفوت اجرا و در ۱۳۳۶ منتشر شد.
هادی سپهری

هادی سپهری

متولد ۱۳۵۶ تهران فوق لیسانس اتنوموزیکولوژی از دانشگاه هنرهای زیبا اتنوموزیکولوگ و نوازنده تار، سه تار، دیوان، دف و تنبک sepehrimusic@gmail.com
وداع با آقای فاگوت

وداع با آقای فاگوت

۴۰ روز پیش بهمن پورقناد نوازنده فاگوت و مدیر سابق ارکستر سمفونیک تهران و اپرای تهران پس از یک دوره دراز مدت بیماری درگذشت.
جیمی اسمیت

جیمی اسمیت

درگذشت جیمی اسمیت، از بزرگترین نوآوران و بدعت گذاران استفاده از ارگ های هموند (Hammond) در موسیقی Jazz ، ضایعه بزرگی برای جهان هنر بود. او که به عنوان ” بزرگترین نوازنده ارگ جز جهان” شناخته شده بود، روز ۸ فوریه، در سن ۷۶ سالگی در گذشت.
مردان حرفه ای آواز (IV)

مردان حرفه ای آواز (IV)

در حال حاضر، خوانندگانِ بسیاری در ایران به اشکال مختلف از طریق اجرای صحنه ای، آماده سازی آلبوم، رسانه و… در پی ابراز وجود هستند. اما با وجود تعداد بسیار زیاد آنان، متاسفانه با خواننده ای باشکوه، به ندرت روبرو می شویم. خواننده ای که در عین توانایی هایش در امر خواندن و اجرا، بتواند در زمان طولانی زبان و گفتاری مشترک با مردم اش برقرار کرده و همچنین بتواند ویژگی های متمایز خودش را تا نقطه ای حفظ کند که نه فاقد کیفیت آگاهانه ی هنر شده و نه نقش شخصیت فردی اش را از دست بدهد.