بازگشت ایرانی (II)

رادیو و تلویزیون هم، که سال‌ها (به عدد سال‌های رنج فردوسی) است با موسیقی قهراند. برنامه‌ی کودک و نوجوان که یک لحظه‌اش بدون آهنگ نیست، چیزی بر شناخت بچه‌ها از موسیقی سرزمین مادری‌شان نمی‌افزاید (راستش را بخواهید از موسیقی سرزمین‌های دیگر هم در آن چیزی نیست) و تقریبا همان روش کودکستانی را دنبال می‌کند، با این تفاوت که در این جا گاهی علاوه بر «خاله»، «عمو» هم داریم و حرکات موزون هم اکیدا ممنوع است. آن یار دلنواز هم اگر هست در پس گلدانی یا شمایل زنبوری یا … رخ در نقاب کشیده.

چنین می‌شود که در غیاب هر گونه احساس مسئولیت برای آموزش موسیقی ایرانی به فرزندان ایران، آشفته بازاری به راه می‌افتد به نام «موسیقی کودک».

در چنین وضعیتی، پرسش در مورد این‌که «آیا روشی آموزشیِ موسیقی کودک، که از پایه ایرانی باشد وجود دارد؟» یا «روشی غیر ایرانی که بتوان آن را با موسیقی ایرانی همنشین کرد هست؟» یا «اگر وجود دارد چه کسی باید آن‌را انجام دهد؟» کمتر مطرح می‌شود.

در ایران رسم است (در جاهای دیگر دنیا نمی‌دانم) هر پرسش بی‌پاسخ یا هر درد بی‌درمان یا هر بار سنگین برزمین مانده که به حال خود رها شد؛ همه برداشتن‌اش را به دیگری وامی‌گذارند و چنان در این کار افراط می‌کنند که پس از مدتی امر بر خودشان نیز مُشتبه می‌شود که: قهرمانی اژدهاکُش لازم است تا دوایی بیابد بر همه‌ی این دردهای بی درمان. اما همان‌طور که حتما می‌دانید وجود چنین قهرمانی در دوره‌ی پسامدرن غیر ممکن است؛ نه به علت مرگ فرا روایت‌ها و … بلکه به دلیل این‌که در این دوره اصلا اژدهایی پیدا نمی‌شود که بتوان آن را کشت! اگر هم پیدا شود قهرمان‌ها در این دوره کم شده‌اند (الا نوع دون کیشوت وارَش)!

بر عکس داستان‌های جن و پری و مانند همه چیزِ دنیایِ واقعی، موضوع موسیقی کودک و تولیدات مربوط به آن نیز نه سیاهِ سیاه است نه سفیدِ سفید، بلکه بیشتر خاکستری است، یا اگر از من بپرسید مانند چادر مادربزرگ‌هاست، یعنی سیاه با چندتایی خال سفید و شاید چند تا هم سوراخ.

در مقاله‌هایی که پس از این می‌آید سعی شده است کارهایی را که در زمینه‌ی موسیقی کودک با تفکر ایرانی انجام شده اما کمتر مورد توجه قرار گرفته است، معرفی و بررسی گردد. در این راه نه فقط روش‌های آموزش موسیقی به کودک، که موسیقی‌ تولید شده برای کودکان را نیز اگر پایه‌ی ایرانی داشته باشد مورد بررسی قرار می‌دهیم.

اما اولویت با آثاری است که مستقیم و غیر مستقیم در آموزش نقشی داشته و نیز کمتر شناخته شده باشد. با زبانی دیگر، کار آن‌ها که «رسم اژدها کشی و شیوه‌ی شهر آشوبی» را پیشه‌ی خود کرده‌اند در دایره‌ی این مقالات می‌گنجد. اما یادمان هم نرود اژدهایی که هر یک از این قهرمانان کشته‌اند (یا ادعای کشتن‌اش را دارند) (بعضی اوقات) خوب که از نزدیک بنگری فقط کمی از یک گربه بزرگ‌تر است.

پس شما خواننده‌ی عزیز؛ اگر اژدهایی یا اژدهاکشی را می‌شناسید که یقین دارید از دید ما پنهان مانده معرفی کنید یا درباره‌اش برای‌مان بنویسید. مطمئن باشید در این مرحله معیار قضاوت ما اندازه‌ی اژدهای کشته شده نیست بلکه این است که اصلا کاری انجام شده باشد.

3 دیدگاه

  • مازيار
    ارسال شده در شهریور ۱۷, ۱۳۸۷ در ۱۱:۴۹ ق.ظ

    جالب بود و ظریف، سپاس از شما

  • یعقوب نوروزی
    ارسال شده در فروردین ۴, ۱۳۸۸ در ۱:۲۰ ق.ظ

    با سلام و عرض خدا قوت
    می خواستم کتاب آهنگهای محلی به زبان ساده را که نوشته آقای یحیی الماسی است به حضورتان معرفی نمایم.
    کتابی بسیار عالی و کاربردی به همراه cd

  • ارسال شده در بهمن ۲, ۱۳۸۸ در ۲:۵۴ ق.ظ

    خیلی مطلب خوبی بود…
    متاسفانه موسیقی در ایران ؟؟؟!!!!
    نمیدونم..
    میگن هر چیزی رو باید از پایه قوی کرد…
    پایه های ما هم همین ها هستن که به قول شما ارف میزنن که از حرفهای خاله زنک بازی عقب نمونن.
    بسیار ممنون از زحمتی که میکشید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VI)

در پی تظاهرات های ضد دولتی ماه های اخیر که به کشته شدن یکی از نوازندگان اِل سیستما به نام آرماندو کانیزالس (Armando Cañizales) نیز منجر شد، گوستاوو “خشونت و سرکوب” را شدیدا محکوم کرد و از رییس جمهور، نیکلاس مادورو درخواست کرد که “به صدای مردم گوش فرادهد”.

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (II)

نکته‌ی دیگر اینکه ردیف به رغم انجماد در دهه‌های اخیر و تبدیل شدن از یک کارگان مدل به یک کارگان ثابت، کماکان به عنوان تنها مجموعه‌ی منسجمی که بخش اعظمی از محتوای مدال موسیقی کلاسیک ایران را در خود جای داده، کارکرد آموزشی نیز یافته است و در مسیر آموزش آن مطلوب است هنرجویان، به طور عینی منطق فرمال آن را درک کنند. منطقی که به زعم نگارنده و به اعتبار مواجهه‌ی ‌متعدد با این مسأله در کلاس‌های مختلف موسیقی، در ردیف‌های سازی دستگاه مهمی چون شور شفاف نیست و در خصوص آن، ساختار منسجمی در ذهن هنرجویان شکل نمی‌گیرد. نوشته‌ی حاضر سعی بر حل این مسأله دارد.

از روزهای گذشته…

کنترپوان ، آشنایی – قسمت اول

کنترپوان ، آشنایی – قسمت اول

کنترپوان (counterpoint) در موسیقی عبارت است از ارتباط بین دو یا چند نت موسیقی که در ریتم و کشش زمانی کاملا مستقل بوده ولی در هارمونی به یکدیگر وابستگی دارند.
گزارش جلسه دوازدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه دوازدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گذشته از پیوند دادن نتایج پژوهش‌های تجربی روان‌شناسی مدرن با نقد هنری آنچه بیشتر به‌عنوان نقد روان‌شناسانه (به‌ویژه در ادبیات) شهرت دارد برآمده از به‌کارگیری روان‌کاوی و روش‌ها و دست‌آوردهای آن در نقد ادبی سده‌ی گذشته است. اما پیش از پرداختن به نقد روان‌کاوانه‌ی موسیقی ناگزیر باید ببینیم رابطه‌ی روان‌کاوی و موسیقی چگونه است یا می‌تواند باشد. امروزه روان‌کاوی موسیقی حوزه‌های مطالعات مختص خود دارد و دیگر لازم نیست با مشابهت‌یابی زمینه‌هایی در ادبیات، آن را تاسیس کنیم:
جلیل شهناز و چهارمضراب (I)

جلیل شهناز و چهارمضراب (I)

چهارمضراب یکی از گونه‌های (۱) موسیقی پیش ساخته‌ی (یا نیمه پیش ساخته) ایرانی است که درباره‌ی نظام ساختاری‌ آن بحث‌های زیادی شده است و به گمان اکثر پژوهش‌گران در حوزه‌ی نظریه‌ی موسیقی ایران تنها قطعه‌ای است که بیشتر توانایی‌های اجرایی یک ساز در آن به نمایش در می‌آید. در حدود ۱۰۰ سال پیش از این (و شاید کمی پیش‌تر) چهارمضراب-که چندتایی از آن‌ها در متن ردیف‌های دوره‌ی قاجار باقی مانده- قطعات کوتاهی بود که در ابتدای یک اجرای موسیقی دستگاهی نواخته می‌شد.
تندرلی

تندرلی

نسیم عصر با لطافت و نرمی درخت ها را نوازش میدهد، درختها در حال رقصیدن، نسیم را در آغوش خود میگیرند …
نگهداری پیانو (II)

نگهداری پیانو (II)

Steinway & Suns و بسیاری دیگر از سازندگان پیانوهای مرغوب معتقد هستند که یک پیانو بگونه ای ساخته می شود که تا سالهای سال نیازی به پولیش نخواهد داشت. چرا که تمهیدات لازم برای مراقبت از بدنه چوبی پیانو در کارخانه اندیشیده می شود. در واقع کیفیت مواد و ضخامت بکاربرده شده از آنها روی چوب – چه پیانو پلی استر باشد چه روکش با لاک الکل – به حدی است که عملآ شما را سالها از پولیش کردن بی نیاز می کند.
Speak Softly Love

Speak Softly Love

نینو روتا (Nino Rota) در سال ۱۹۱۱ در میلان بدنیا آمد و تحصیلات اولیه موسیقی را در رم به اتمام رساند، اولین کار جدی او نوشتن اپرا در سن ۱۵ سالگی بود.
موسیقی نزد ایرانیان در ۱۸۸۵ میلادی (I)

موسیقی نزد ایرانیان در ۱۸۸۵ میلادی (I)

مقاله ای که پیش رو دارید، نوشته ویکتور . آدوی بل است در باره وضعیت موسیقی ایران در سال ۱۸۸۵ میلادی که توسط حسینعلی ملاح به فارسی ترجمه شده و در سال ۱۳۵۳ در مجله «هنر و مردم» به انتشار رسیده که امروز اولین شماره آن را می خوانید.
چرا تنظیم مجدد؟

چرا تنظیم مجدد؟

۲۵ بهمن ماه گروه موسیقی ژوله به سرپرستی نیما گوران در تالار پژوهشکده فرهنگ و هنر به روی صحنه رفت. آثاری که در این کنسرت به اجرا رسید از ساخته های دو تن از آهنگسازان برجسته موسیقی کلاسیک ایرانی، زنده یاد فرامرز پایور و مهرداد دلنوازی بود.
بنیان گذار پینک فلوید در گذشت

بنیان گذار پینک فلوید در گذشت

سید برت (Syd Barrett) گیتاریست و بنیانگذار گروه پینک فلوید که بعدها گروه و موسیقی را کنار گذاشته تصمیم گرفت زندگی را در آرامش و انزوا سپری کند در سن شصت سالگی زندگی را بدرود گفت.
گفتگو با حسین علیشاپور (III)

گفتگو با حسین علیشاپور (III)

ما باید این را انجام بدهیم تا بفهمیم چه چیزی بهتر جواب می دهد. سرفصل های تعیین شده در دانشگاه چه چیزهایی است و به درد چه کسانی می خورد؟ چطور به درد دانشجویان خواهد خورد؟‌ البته این اتفاق تا حدی در مورد سازهایی مثل تار، سه تار و غیره رخ داده. شاید به این دلیل باشد که آواز از نظر نوع اجرا و تنوع در دیدگاه ها و مسائل دیگر با ساز متفاوت است.