کتاب “کاشی ۹۲” منتشر شد

کتاب “کاشی ۹۲” نوشته “ضیاالدین ناظم پور” یازدهم مرداد توسط موسسه انتشاراتی ماهور منتشر شد. این کتاب که در حوزه ی ادبیات داستانی طبقه بندی می شود راوی نکات برجسته ی زندگی “ابوالحسن صبا” موسیقیدان بزرگ ایران است. همانطور که نویسنده در مقدمه کتاب اشاره می کند “کاشی ۹۲” همانقدر که سعی دارد توسط جاذبه های داستان نویسی خواننده را به شناختی دقیق از شخصیت ابوالحسن صبا نائل کند به همان اندازه سعی در حفظ مستندات تاریخی زندگی این هنرمند گرامی دارد.

ضیالدین ناظم پور سه کتاب داستان دیگر با همین سبک و سیاق در دست نگارش دارد که مر بوط به استادان علینقی وزیری، غلامحسین درویش و قمرالملوک وزیری است.

نویسنده در پیش‌گفتار این کتاب می نویسد:
آنچه پس از چند قرن سکوتِ نوشتاری، تحقیقاتی و حتی اجرایی در حوزه ی موسیقی ایران، در اواخر قرن سیزدهم شمسی و اوایل قرن حاضر، در شکل‌گیری تاریخ کم‌فراز و پر‌نشیب موسیقی کشورمان تأثیرگذار بوده است نهفقط نوع تفکرِ منتج از عوامل اجتماعی حاصل از جریانات روشن‌فکری انقلاب مشروطه، که بیشتر حاصل حضور پررنگ نسلی از موسیقی‌دانان این دوره است و موج ناگزیر این تحولات اجتماعی هنرمندان مذکور را به نوعی احیاگری در ثبت موسیقی گذشتگان و نگاهی نو به این دستاوردها ترغیب کرده است. علی‌نقی خان وزیری در جایگاه نقطه‌ی عطف و بنیان‌گذار این جریان فکری در حوزه‌ی موسیقی، با مددجویی از علوم موسیقی کلاسیک اروپا و تلفیق آن با شخصیتِ درون‌گرایانه و حسّی موسیقی کشورش به دیدگاه و لحنی تازه در آهنگ‌سازی و نوازندگی دست پیدا کرد و این خود بستر مناسبی شد برای رشد موسیقی‌دانانی پیشرو که صفحات رنگین تاریخِ موسیقیِ معاصر ایران را قلم زدند.

ابوالحسن صبا، از شاگردان مکتب وزیری و یکی از شخصیت‌های برجسته‌ی نسل مذکور، گام‌های مؤثری در جهت ارتقای سطح نوازندگی ویُلن ایرانی و نگارش کتب آموزشی و به‌ویژه تدریس موسیقی برداشت. آثار صبا و شاگردانش، که هر یک در نوازندگی گوی توفیق را از استاد ربودند، گواهی بر تلاش خستگی‌ناپذیر او در طول عمر کوتاه اما پر بار او بوده است.

زندگی‌نامه‌ها، روزشمارهای زندگی و بیوگرافی‌های نوشته‌شده هرچند اطلاعات جامع و مفیدی در بیان نکات برجسته‌ی زندگی هنرمندان و معرفی آثارشان به مخاطبان منتقل می‌کنند، لیکن خواننده بهجهت اسلوب نوشتاری اینگونه آثار، ضمن برداشتی سطحی از زندگی شخص مذکور، اطلاعات کلیشه‌ایِ متن را پس از مدت کوتاهی فراموش می‌کند. کتاب حاضر نگاهی‌ است روایت‌گونه بر زندگی این هنرمند با تأکید بر مستندات تاریخی، و می‌کوشد با یاری گرفتن از ویژگی‌های ذاتی داستان در لایه‌های عمیق‌تری از اذهان خوانندگان خود ثبت شود. هم‌اکنون که بخش عمده‌ای از تولیدات موسیقی ایران به دور از آرمان‌های نسل‌های پیشین، در بی‌چراغیِ ناکجا‌آبادی موهوم رهسپار است، یاد‌آوری و روایتِ هنروری‌های موسیقی‌دانان ماندگاری همچون صبا، شاید راه‌گشایی برای جوانان مشتاق سرزمینم باشد.
ضیاءالدین ناظم‌پور
اسفند ۱۳۹۲

لازم به ذکر است که کتاب “کاشی ۹۲” به احتمال قوی دومین رمان فارسی (بعد از رمانی که درباره زندگی درویش خان منتشر شده است) درباره موسیقیدانان ایرانی است که تا به حال به انتشار رسیده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تکنیک های هارمونی در موسیقی های امپرسیونیسم و رومانتیسم (II)

من این نوع دیدگاه گسترش هارمونی را در هفت متد اصلی دسته بندی و خلاصه می کنم که در جای خود در باره ی هر کدام صحبت می کنم. این متد ها عبارتند از:

اولین دکتر موسیقی (I)

حســین ناصحی در سال ۱۳۰۴ در خانواده ای هنردوست به دنیا آمد. مادرش از شاگردان استاد درویش خان بود و تار می نواخت. به همین جهت ذوق موسیقی او از اوان کودکی پرورش یافت. وی از ســن ۱۴ سالگی با ورود به هنرستان عالی موسیقی و انتخاب ساز ترومبون زیر نظر اســتاد چک «ژوزف اسالدک» مشغول تحصیل گردیــد و پس از مــدت کوتاهی به همکاری با ارکســتر رادیو به سرپرستی پرویز محمود پرداخت. او جزو شاگردان ممتازی بود که به دعوت دولت ترکیه و با بورســیه هنرستان برای ادامه تحصیل روانــه آنکارا گردید و در آنجا زیر نظر اســتاد «کاظم آکســس» از شاگردان برجســته «بلا بارتوک» آهنگساز شهیر مجارستان به همراه دوست دیرینه اش ثمین باغچه بان به فراگیری آهنگسازی پرداخــت.

از روزهای گذشته…

روی اوربیسن، صدایی با نفوذ (I)

روی اوربیسن، صدایی با نفوذ (I)

روی کلتون اوربیسن (Roy Kelton Orbison) خواننده، ترانه ‌سرا و موسیقی ‌دان راک اند رول آمریکایی که به خاطر صدای متمایز و بانفوذ، ساختار پیچیدهٔ آهنگ‌ها و اشعار احساسی و محزونش شناخته شده ‌است. اوریبسن در تگزاس بزرگ شد و در گروه راک ابیلی-کانتری و غربی در دبیرستان، آغاز به خواندن کرد تا آنکه با شرکت ضبط سان در ممفس قرارداد بست.
آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XII)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XII)

یکی از موارد مهم در زمینه موسیقی کنونی ایران که بسیار با اهمیت است، وجود و لزوم حضور فواصل کوچکتر از نیم پرده یا میکروتُن (ریز پرده) است. با حذف این فواصل یکی از اصلی ترین خصوصیات درونی موسیقی ایران دچار فقدان می گردد و این موسیقی دیگر خاصیت خود را نخواهد داشت.
گفتگو با عبد الحمید اشراق (II)

گفتگو با عبد الحمید اشراق (II)

من در آن زمان در رادیو با دو ارکستر همکاری کردم یکی ارکستر امیریی و اسکوئی و دیگری همایون خرم بود و با خوانندگانی چون ملوک ضرابی و دردشتی و دیگران‏ نوازندگی می‏کردم. در آن دروان هارمونی را نزد آقایان حسین دهلوی و حسین ناصحی‏ می‏آموختم و درعین‏ حال در خیابان نادری و چهار راه حسن‏ آباد کلاس موسیقی داشتم‏ و درس می‏دادم و رشتهء معماری را هم در دانشگاه تهران ادامه می‏دادم.
بررسی تطبیقی سه نغمه‌نگاری مختلف ردیف میرزا عبدالله برای سنتور (XI)

بررسی تطبیقی سه نغمه‌نگاری مختلف ردیف میرزا عبدالله برای سنتور (XI)

مثال دیگری از رنگ‌آمیزی با فاصله‌ی هنگام دیده می‌شود؛ آن‌جا که منا اشاره‌های موجود در فرود شور را به جای آن‌که مانند معمول در همان منطقه‌ی صوتی اجرای بخش اصلی بنویسد یک هنگام زیرتر نوشته است، که البته این روش تطابق بیشتری با روش اجرای پایور دارد (توجه داشته باشید که پایور ردیف را با روایت خودش اجرا می‌کند).
موسیقی کریسمس (II)

موسیقی کریسمس (II)

همچنین از قرن هفدهم این رسم انگلیسی که بیشتر زنان را شامل میشد اجرا می شد که طی آن زنان ‘wassail bowl’ را بین همسایه ها می چرخاندند و درخواست هدیه می کردند که البته این کار با کارل (carol) هم همراه بود. علیرغم این تاریخچه طولانی کارل های کریسمسی که به جا مانده اند همگی متعلقه به قرن نوزدهم به بعد هستند البته به جز چند آهنگ فولک سنتی مانند:
نگاهی به «اینک از امید» (IV)

نگاهی به «اینک از امید» (IV)

در بیت بعدی باز به اصفهانک می رسیم ولی اینبار با ایست روی درجه ششم اصفهان و در نهایت فرود به ماهور. این تغییر مدها می تواند نشان دهنده تسلط بالای آهنگساز اثر بر روی موسیقی دستگاهی ایران باشد. در بیت بعدی یک تغییر مد دیگر روی می دهد که اینبار جسورانه تر از دفعات گذشته است. اینبار از روی نت شاهد ماهور با تغییر پرده ها، نوایی ساخته می شود که همخوانی خوبی با شعر دارد و باز نشاندهنده هوشمندی آهنگساز در استفاده از خصوصیات موسیقی دستگاهی ایران است.
دومینانت های دوم

دومینانت های دوم

همانگونه که شاید از اسم این موضوع مشخص باشد بنا به تعریف در موسیقی آکورده های درجه پنجم از درجه پنجم یک گام را دومینانت دوم یا Secondary Dominant می گوییم. بنابراین اگر در گام دو ماژور باشیم دومینانت اول G7 می شود و دومین دومینانت، دومینانت همین آکورد (G7)، یعنی آکورد D7 خواهد بود.
میشل کامیلو

میشل کامیلو

میشل کامیلو (Michel Camilo) را میتوان یکی از فعالترین نوازندگان پیانو در سبک جز دانست. نوازنده ای که همواره به دنبال کسب تجربیات جدید در دنیای موسیقی و همکاری با نوازندگان دیگر سبک ها میباشد. وی در ۴ آوریل سال ۱۹۵۴ درSanto Domingo،Dominican Republic بدنیا آمد. او را به عنوان یک نوازنده پیانو در سبکهای لاتین، جز، کلاسیک می شناسند و همچنین تکنیک فوق العاده او نیز به کارهایش را متمایز از سایرین نموده است و این جز با دانش بالا در زمینه موسیقی و سبکهای مختلف بدست نیامده است.
مینی مالیسم، فیلیپ گلاس و کامه راتا (III)

مینی مالیسم، فیلیپ گلاس و کامه راتا (III)

مینی مالیست ها، به نوبه ی خود، سبکی از موسیقی را ارائه کردند که جزء به جزء به میزان آن چه رد می کردند، رادیکال بود. مقاله ی موجز و پر سر و صدای رایش در سال ۱۹۶۸ با عنوان «به عنوان یک فرایند تدریجی»، امروزه به عنوان یک مانیفست مطرح است. اگر چه این مقاله در مورد موسیقی خود او بود، اما نکاتی را در باب زیبایی شناسی مینی مالیسم در خود نهفته داشت. رایش معتقد بود که ساختار موسیقی- آنچه او فرایند موسیقی می نامد- می بایست نزد شنونده محسوس باشد.
نامه سرگشاده امیرعلی حنانه

نامه سرگشاده امیرعلی حنانه

بعد از ظهر طاقت فرساء توام با افسردگی همراه با دردها و رنجش هایی که انگار برای موسیقیدان شدن الزامی است و باید آن دردها را تجربه کنی… به آن دترمینیسمی که مرتضی حنانه درباره خود و آثارش گفته بود فکر می کردم؛ درست بود، انگار این تقدیر جبری هنوز جایی در اطراف مرا زیر نظر داشت و آزار می داد.