فواصل زمانی (II)

فواصل زمانی تبدیلی
از فواصل تبدیلی می توان به عنوان ابزاری درتغییرات متریک موسیقی ٬ مثلا تبدیل اوزان ساده و ترکیبی به یکدیگر استفاده نمود:







در میزان دوم مثال بالا ۳ فاصله سیاه تبدیل به ۴ فاصله سیاه تبدیلی شده است. در میزان سوم٬ شش فاصله چنگ به ۹ فاصله چنگ تبدیلی تغییر یافته اند.

audio fileمثال بالا را بشنوید

نکته مهم درکاربرد فواصل تبدیلی ، حفظ ساختار زماننبندی است بگونه ای که وزن اولیه تغییر نکند. این بدان معنی است که از فواصل تبدیلی باید به تعدادی استفاده شود تا معادل یک فاصله ساده یا ترکیبی شوند:
تقسیم یک سیاه به ۵ دولاچنگ پنتوله
تقسیم یک سفید به ۷ دولاچنگ سپتوله

تغییرات سرعت و زمان در فواصل تبدیلی
به طور کلی فواصل تبدیلی را میتوان به شکل نسبت M:N که به آن نسبت تبدیل می گوییم ٬ نوشت. دراین نسبت N تعداد فاصله ای است که به M تعداد تبدیل شده است. در واقع باید M فاصله را در زمان معادل N فاصله نواخت:
نسبت تبدیل ۳:۲ یعنی اجرای ۳ فاصله به جای ۲ فاصله زمانی
نسبت تبدیل ۲:۳ یعنی اجرای ۲ فاصله به جای ۳ فاصله زمانی

در این تبدیلات سرعت و زمان فواصل زمانی تغییر می کند. به این ترتیب که اگر T1 و T2 به ترتیب زمان فواصل قدیم و جدید باشند داریم:
مسلم است که : اگر M = N , آنگاه T2 = T1 , به این حالت تبدیل هم فاصله می گوییم چرا که هیچ گونه تغییری رخ نمی دهد. اگر M > N , آنگاه T2 < t1 , به این حالت تبدیل افزاینده می گوییم چرا که تعداد فواصل تبدیلی بیشتر از تعداد فواصل اولیه است. اگر M T1 , به این حالت تبدیل کاهنده می گوییم چرا که تعداد فواصل تبدیلی کمتر از تعداد فواصل اولیه است. به مثال زیر در مورد یک فاصله تبدیلی افزاینده توجه کنید:
با فرض تمپوی معادل ۶۰ ٬ زمان یک چنگ معادل ۰٫۵ ثانیه است. درصورت کاربرد نسبت ۳:۲ یا همان تریوله٬ زمان هر چنگ تریوله معادل ۰٫۳۳۳۳۳۳ ثانیه است.
از طرفی اگر V1 و V2 به ترتیب سرعت اجرای فواصل قدیم و جدید باشند داریم:
با فرض تمپوی مساوی با ۶۰
سرعت یک نت چنگ معادل ۱۲۰ ضربه در دقیقه خواهد بود. به این ترتیب سرعت اجرای هر چنگ تریوله معادل ۱٫۵ برابر چنگ معمولی است و سرعت آن ۱۸۰ ضربه در دقیقه است.
)منظور از سرعت ٬ تعداد ضربات در واحد زمانی معادل ۱ دقیقه است) مشاهده می شود که با تریوله کردن ٬عدد تمپو نیز ۱٫۵ برابر می شود یعنی با فرض:
برای یک ساختار وزنی دو تایی مانند ۴/۲ و با فرض تریوله کردن فاصله زمانی سیاه و رسیدن به سرعت ۱۸۰ برای چنگ تریوله ٬ می توان ساختار وزنی سه تایی ۴/۳ را شکل داد که عدد تمپو ۹۰ باشد:
در انتها می توان رابطه کلی بین تعداد، زمان و سرعت فواصل تبدیلی و فواصل اولیه را به صورت جدول زیر ارائه داد:
ترکیبات چند- تبدیلی Nested-Tuplets ترکیبات چند تبدیلی حاصل تبدیلات در هم تنیده و لایه لایه فواصل زمانی است به این معنی که در مراحل مختلف تبدیل صورت می گیرد. به مثال زیر توجه نمایید:
audio fileمثال بالا را بشنوید

در مورد مثال بالا می توان گفت ۳ مرحله تبدیل صورت گرفته است:
در مرحله اول تبدیل ۶ فاصله به ۵ فاصله تبدیل شده است. سپس با تفکیک تبدیل مرحله اول به ۳ و ۲ فاصله تبدیل مرحله دوم صورت می گیرد. در این مرحله ۲ فاصله تبدیلی مرحله اول به ۳ فاصله تبدیلی مرحله دوم و ۳ فاصله تبدیلی مرحله اول به ۴ فاصله تبدیلی مرحله دوم تبدیل می شوند. این بار نیز ۴ فاصله تبدیلی مرحله دوم به دو دسته دوتایی فواصل تبدیل شده و یک دسته از این تفکیک به ۳ فاصله تبدیلی تبدیل می شود. در مثال زیر و در میزان اول تعداد ۲ فاصله زمانی سیاه به ۳ فاصله سیاه تبدیل شده است. در میزان دوم تعداد ۴ فاصله سیاه به ۶ فاصله سیاه تبدیل شده و در مرحله دوم تعداد ۳ سیاه یا ۶ چنگ به ۴ چنگ یا ۶ سیاه تبدیل شده اند.
audio fileمثال بالا را بشنوید

در این تبدیلات سرعت و زمان فواصل زمانی طی چند مرحله تغییر می کند:
به این ترتیب تغییر سرعت و زمان در ترکیبات چند –تبدیلی، برایند تغییرات در تبدیلات متوالی است.

12 دیدگاه

  • علی زمانی
    ارسال شده در دی ۱۶, ۱۳۸۷ در ۲:۵۳ ق.ظ

    باز هم مقالات پر از اشکال شما که متاسفانه کسی هم نمی فهمد که شما چقدر با عرض معذرت پر اشتباه می نویسید.بالاخره زحمت هم میکشید واز قدیم گفته اند یک چشم در شهر کور ها پادشاه است.

  • شاهين مهاجري
    ارسال شده در دی ۱۶, ۱۳۸۷ در ۹:۴۳ ق.ظ

    سلام آقای علی زمانی عزیز
    آیا ممکن است دقیقا و با ذکرموارد مد نظر اشتباهات را اعلام بفرمایید؟
    با سپاس

  • بهزاد
    ارسال شده در دی ۱۸, ۱۳۸۷ در ۱۱:۳۲ ب.ظ

    کاش یاد میگرفتیم قدر همدیگه رو بدونیم و دنیا را از دریچه تنگ چشمی حصار شرارت نگاه نمیکردیم.
    ممنون از نوشتتون آقای مهاجری

  • زهرا
    ارسال شده در فروردین ۳۱, ۱۳۸۹ در ۳:۰۹ ب.ظ

    سایت خوب و کاملیه ممنون.

  • سبز
    ارسال شده در خرداد ۲۴, ۱۳۸۹ در ۳:۳۴ ق.ظ

    سلام آقای مهاجری
    من متخصص ریتم و ریتم پژوه هستم من نام خود را نمیگویم تا جمله اول دلیل بر خود ستایی نباشد
    اما در این نوشته ایرادی ندیدم
    از آقای زمانی خواهش میکنم ایرادات را بگویند تا ما متوجه اشتباه خود شویم ..

  • شاهين مهاجري
    ارسال شده در خرداد ۳۱, ۱۳۸۹ در ۱۰:۵۱ ق.ظ

    سبز عزیز
    با تشکر از مطالعه مطلب
    چگونه می توانیم با هم آشنا شویم؟

  • sina sarlak
    ارسال شده در آبان ۷, ۱۳۸۹ در ۱:۲۸ ب.ظ

    من هم مشکلی‌ نمی‌بینم. کار جالبیست. ولی‌ دوست دارم بدونم نیاز به این همه فرمول و شلوغ کردن مفاهیم تثبیت شده موسیقی چیست؟

  • شاهين مهاجري
    ارسال شده در آبان ۸, ۱۳۸۹ در ۱۱:۴۰ ق.ظ

    سینا جان
    سلام — مرسی از لطفت
    اصولا به موسیقی می توان به صورت همان جنبه اجرایی و ارتباطات غریزی – حسی تثبیت شده نگاه کرد یا با کمک زبان فرموله شده ریاضی و فیزیکی می توان ارتباط داخلی و ساختاری آن مفاهیم را بیرون کشید.
    همه ما می دانیم که موسیقی سوای جنبه احساسی یک علم بوده و برای شکافتن روابط آن زبانی به غیر از زبان علم توانایی ندارد.
    در خارج از ایران و در طول تاریخ انبوهی از مقالات علمی و فرمول دار در این مورد وجود دارد که حاصل تحقیق علمای موسیقی دان یا غیر اهل موسیقی است.
    مبحث ریتم و تئوری فواصل یکی از آن مقولاتی هستند که چه بخواهیم و چه نخواهیم – چه پیچیده و شلوغ بشود یا نه – با ریاضی آمیختگی دارند.
    به هر حال از پیچیده شدن مباحث عذرخواهی می کنم و سپاسگذارم که نوشته را خواندی و از انتقادت باز هم تشکر.
    همین تعاملات باعث ادامه تلاش برای حرکت رو به جلو خواهد شد.

  • فروغی
    ارسال شده در بهمن ۲۸, ۱۳۹۰ در ۱:۰۶ ب.ظ

    جناب مهاجری سلام وقت بخیر .بنده پژوهشی بین رشته ای «قرآن و موسیقی» رو دنبال می کنم. ممنون میشم اگه بتونم با شما در این زمینه مشاوره و ارتباطی داشته باشم.

  • ارسال شده در اسفند ۳, ۱۳۹۰ در ۵:۵۶ ب.ظ

    جناب فروغی .. سلام .. لطفا با ای میلم تماس حاصل بفرمایید .. در خدمتم

  • شهریار
    ارسال شده در مرداد ۱۶, ۱۳۹۱ در ۴:۵۳ ق.ظ

    مرسی خیلی خوب بود از زحماتتون تشکر میکنم

  • مهسا عمرانی
    ارسال شده در آذر ۱۷, ۱۳۹۱ در ۹:۲۴ ق.ظ

    مطالعه موسیقی رو تازه شروع کردم . چقدر خوشحالم که برای هر سوالی که دارم میتونم به سایت عزیزانی چون شما رجوع کنم. ممنونم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

حنانه: پدرم هارمونی زوج را به هیچ کس تدریس نکرده است

به تازگی شایعه ای منتشر شده است که رساله «هارمونی زوج» مرتضی حنانه در انتظار انتشار است. از طرفی افرادی نیز خود را صاحب صلاحیت در آنالیز و حتی تدریس هارمونی زوج معرفی می کنند. این مسائل باعث شد تا از زبان فرزند مرتضی حنانه، امیرعلی حنانه، موضوع را بررسی کنیم:

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (III)

عصر جدیدی است که خود محصول رنسانس و روشنگری در اروپا است؛ همراه با شکست نیروهای ارتجاعی در جنگ اول جهانی، فرهیختگان و هنرمندان اروپایی به خصوص دربرلین، پاریس و وین، با امیدواری و خوشبینی به آینده ای چشم دوخته بودند که ملت های رها شده از سلطه حکومت های خود کامه با استفاده از دانش و صنعت پیشرفته یک «نظام جدید جهانی»، شکل یافته از ایده های دموکراسی و سوسیالیزم، به وجود آورند. انگیزه و موضوع فعالیت های هنری یکسره دگرگون شده بود. برنامه «جهان نو» و «انسان نو» در دستور کار هنرمندان قرار داشت. درگیری و رویاروئی هنرمندان با ضابطه ها و معیارهای جدید آنها را در پی شیوه های جدید بیان به جستجو وا داشته بود. در تمام رشته های هنری به یک باره مکتب های مختلف و متنوع هنری، با برداشت های جدید و«مدرن» به وجود آمدند. برنامه «هنر مدرن»، پا به پای ایدئولوژی های جدید، آزاد کردن هنر از قیدهای تاریخی، سنتی، بومی، دینی و طبقاتی و قابل استفاده کردن آن برای عموم مردم دنیا یا همگانی کردن آن بدون تفکیک های نژادی، قومی و دینی و طبقاتی بود. به عبارت دیگر دو ویژگی مهم هنر مدرن، یکی «جهانی بودن» هنر در سطح جهان و دیگری «همگانی بودن» آن در عمق جامعه بود. سومین ویژگی هنر را می توان «پیراسته بودن» نامید. در ادبیات آلمانی، شروع ادبیات مدرن به مکتب ناتورالیسم موسوم شد. یعنی تعریف و توصیف هرچیز به خصوص انسان آن طور که «هست».

از روزهای گذشته…

در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (II)

در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (II)

قدمت اولین نغمه‌نگاری ردیف به روش غربی به دوره‌ی اولین آشنایی ایرانیان با این فن بازمی‌گردد؛ یعنی زمانی که موسیو لومر فرانسوی برای تاسیس دسته‌جات موزیک نظام به ایران آمد. اولین تلاشی که به طور مشخص بخش‌هایی از نغمه‌های موسیقی ایرانی را به وسیله‌ی نت نویسی غربی مکتوب کرده مربوط به همین نظامی فرانسوی است. اگر چه از دیدگاه امروزی و با تعریفی که در این مقاله برای یک نغمه‌نگاری ردیف ارائه شد به سختی می‌توان آنرا نگارش ردیف به شمار آورد اما در برخی از نوشته‌ها از این اثر به عنوان اولین نغمه‌نگاری ردیف یاد شده؛ زمان چاپ این اثر سال (۱۲۷۹ خورشیدی =۱۹۰۰ میلادی) (لومر/صهبایی ۱۳۸۲: ۱۰) است.
چکناواریان و ارکستر سمفونیک تهران

چکناواریان و ارکستر سمفونیک تهران

سه شنبه ۲۷ دی، تالار وحدت، میزبان ارکستر سمفونیک تهران به رهبری(رهبری میهمان) لوریس چکنواریان بود. ارکستر با اشاره چکناواریان قسمتی از باله گایانه ساخته آرام خاچاتوریان آهنگساز برجسته ارمنی را به اجرا گذاشت. سپس “افق بیکران” ساخته حشمت سنجری و پس از آن “رقص دایره” را از همین آهنگساز نواخت.
قانون، سازی زنانه؟!

قانون، سازی زنانه؟!

در فرهنگ موسیقی جهانی سازهایی هستند که به صورت سنتی متعلق به جنسیتی خاص تلقی می شده است؛ در این باره مقالاتی نیز در سایت زنان موسیقی به انتشار رسیده ولی اینکه تا چه حد دلایل این انتخاب ها منطقی و علمی بوده، جای بحث مفصل وجود دارد. مجموعه ای از سازهای بادی به دلیل این که گمان می رود، -به اصطلاح- نیاز به نفس زیاد دارند و تصور عامه چنین است که نوازندگان مرد، از نظر تنفس به بانوان برتری دارند، بیشتر در انحصار مردان درآمده ولی ساز هارپ زنانه تلقی می شود، چراکه گمان عامه چنین است که بانوان از اجرای نوانس ها و تکنیک های ظریف آن به دلیل برخورداری از انگشتانی ظریف تر، بهتر بر می آیند.
بانگ چاووش (II)

بانگ چاووش (II)

کانون چاووش، پرکار و پر شور به فعالیت مشغول بود؛ هنرمندان جوان این کانون، خودشان، می ساختند، خودشان می نواختند و می خواندند، خودشان ضبط می کردند و همینطور خودشان آثار را توزیع می کردند! ساختمانی که گروه چاووش در آن به فعالیت می پرداخت، ساختمانی قدیمی بود در خیابان حقوقی (۴) که امروز در این ساختمان «مکتب خانه میرزاعبدالله» و انتشارات «ماهور» مشغول به کار است.
مستر کلاس رهبری شهرداد روحانی برگزار می شود

مستر کلاس رهبری شهرداد روحانی برگزار می شود

مستر کلاس رهبری توسط استاد شهرداد روحانی در آکادمی موسیقی کوشا برگزار خواهد شد. این مستر کلاس از دوازدهم شهریور ماه آغاز خواهد شد و مهلت ثبت نام در این مسترکلاس تا نهم شهریور می‌باشد. در این کلاس مباحث تکنیک حرکات دست، پارتیتور خوانی و… مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت و یک قطعه انتخابی هنرجویان شرکت کننده توسط پیانیست و نیز یک کوارتت زهی در دو جلسه جدا نواخته خواهد شد و هنرجویان ایشان را رهبری خواهند کرد. (یک جلسه اجرا با پیانو و یک جلسه اجرا با کوارتت زهی)
مستند مارتین اسکورسیزی (II)

مستند مارتین اسکورسیزی (II)

اسکورسیزی در باره کار فیلمسازان دیگر این مجموعه چنین قضاوت می کند : “فیلم چارلز برنت، یک درام شخصی و شاعرانه در باره بلوز است که از دید یک پسر جوان روایت می شود. ویم وندرس، فیلمی خا طره انگیز در باره گذشته، حال و آینده بلوز، از طریق زنده کردن خاطره سه خواننده بزرگ بلوز ساخته است.”
تاثیر ذهن بر ساختار جمله بندی ها در ویولن (I)

تاثیر ذهن بر ساختار جمله بندی ها در ویولن (I)

از نکات کلیدی در نواختن جملات با الگوی لگاتو و پوزیسیون های بالا رونده و پر سرعت که در بسیاری از قطعات رپرتوار ویولن کاربرد دارد، جمله بندی های ذهنی توسط نوازنده برای اجرای این دسته پاساژها می باشد. از آنجا که تنها با دانستن این نکته که با تغییر نوع نگاه ذهن به نحوه اجرای یک جمله و دگرگونه شنیدن آن و بدست آوردن شناخت و فهم جدید از جمله، نوازنده می تواند به آسانی از میزان مراتب تکرار و نیز زمان کمتر تمرین تا رسیدن به حد مطلوب نواختن آن کاسته و اجرای جمله را با سرعت، کیفیت و توان بیشتری رقم زند، دقت بر این موضوع بسیار می تواند راهگشا باشد.
نگاهی گذرا به کتاب‌های آموزش هارمونی <br>متنشر شده در سال‌های اخیر (۸۹-۸۳) قسمت سوم

نگاهی گذرا به کتاب‌های آموزش هارمونی
متنشر شده در سال‌های اخیر (۸۹-۸۳) قسمت سوم

کتاب‌های نام‌برده به غیر از یکی همگی ترجمه است، بنابراین کیفیت ترجمه‌ نیز می‌تواند یکی از عوامل مقایسه باشد. هر چند این موضوع دقیقا جزیی از کیفیت مطلب را تشکیل نمی‌دهد، اما چون خوانندگان فارسی زبان (احتمالا) تنها از طریق همین ترجمه‌ها به کتاب دسترسی دارند، باید آن را نیز بررسی کرد.
مجله رولینگ استون

مجله رولینگ استون

یکی از مشهورترین مجلات در زمینه موسیقی Rolling Stone میباشد که همیشه در ارائه برترین آهنگ های سال و یا انتخاب برترین ترانه های قرن و غیره در صدر اخبار بوده است. اما جالب است تا بیشتر با این مجله و اهداف آن آشنا شویم، بالاخص مخاطبان ایرانی و رسانه ها که بسیاری از مطالب خبریشان این مجله میباشد. در سال ۱۹۶۷ و در سانفرانسیسکو آمریکا دو نفر به نامهای Jann Wenner و Ralph J. Gleason این مجله را تاسیس نمودند و اصلا اینطور فکر نمیکردند، روزی مجله آنها بعنوان برترین مجله در زمینه موسیقی روز مطرح شود.
گزارش جلسه سوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VII)

گزارش جلسه سوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VII)

آخرین موضوعی که در این جلسه مورد بررسی قرار گرفت «نگرگاه و راستای دید» بود که قبلا هم اشاره شده بود قابل آموزش نظری نیست و باید در جریان کار عملی آموخته شود. به همین منظور بخش‌هایی از نوشتار «سهند سلطان‌دوست» با عنوان «از خلاف آمِد عادت بطلب کام…» در مورد تنظیم کرال «علی قمصری» از «مرغ سحر» «مرتضی نی داوود» خوانده و کل آن تنظیم هم از نسخه‌ی منتشر شده در «وبلاگ اختصاصی همایون شجریان» پخش شد: