عبدالله دوامی، حافظه تاریخی موسیقی ایرانی

عبداله دوامی 1359-1270
عبداله دوامی 1359-1270
عبدالله دوامی فرزند ابوالقاسم خان تعزیه خوان در سال ۱۲۷۰ ش در روستای طاد از توابع تفرش به دنیا آمد. دروس اولیه در مکتب خانه گذرانید در نوجوانی به تهران مهاجرت کرد و در مدرسه تربیت صرف و نحو آموخت؛ در این مدرسه با رکن الدوین مختاری هم کلاسی بود. پس از دوران تحصیل به خدمت اداره پست و بعد به اداره دارایی رفت و تا زمان بازنشستگی در آنجا مشغول به کار بود.

در منزل مجدالملک با موسیقی آشنا شد که در این مجلس علی خان نایب السلطنه حضور داشت که بعدها به شاگردی او درآمد و یک دوره ردیف کامل آوازی را کار کرد؛ سپس به محافل موسیقی کشانده شد و از محضر جناب میرزا حسینقلی، میرزا عبدالله، درویش خان و حسین خان کمانچه بهره مند گردید. در پنجمین ضبط دوره قاجاریه ۱۲۹۳ ش به اتفاق اقبال آذر، سید حسین طاهرزاده، درویش خان و باقرخان، به تفلیس رفت.

audio file بشنوید تصنیف «از کفم رها» ساخته عارف قزوینی را با صدا و تنبک عبدالله دوامی

در این سال او ۲۳ ساله بود که به ضبط آثار خود می پردازد که متاسفانه به دلیل آغاز جنگ جهانی اول ۱۹۱۴ م، تعداد کمی از این صفحات به ایران می آید. آنچه از آثار عبدالله دوامی به روی صفحات مشاهده شده ۱۲ روی صفحه می باشد که اولین آن تصنیف «هنگام می» در مایه دشتی با تار درویش خان و آخرین آن «ساقی نامه» با کمانچه باقرخان است. اما ۵۰ سال بعد صدایش بوسیله شاگردانش به روی نوار ریل به ضبط رسید.

عبدالله دوامی تنها استاد آوازی معاصر است که خود صاحب ردیف آوازی است؛ این ردیف به کوشش زنده یاد محمدرضا لطفی به ضبط رسید و در دسترس عموم قرار دارد. نکته آنکه ردیف های موجود آوازی امروز که بوسیله اساتید روایت گردیده اند، مأخذ تاریخی کاملی ندارند و اساتید راوی می باشند نه صاحب ردیف آوازی. دوامی را لوح محفوظ تصانیف قاجاریه دانسته اند که بخشی از آن بوسیله زنده یاد استاد فرامرز پایور در کتابی تدوین و به بازار هنر عرضه گردیده است. بیش از سی ساعت صدا از دوامی بوسیله شاگردانش به ضبط رسیده است. همچنین دوامی را حافظه تاریخی موسیقی ایرانی در سده گذشته نامیده اند، از معاصرانش کسی را نمی توان یافت که به اندازه او تصنیف در حافظه داشته باشد یا در پایبندی به روایتی ثابت و جامع با او برابری کند.

وی شاگردان زیادی را تربیت کرده که می توان به نصرالله ناصح پور، محمود کریمی، ناصر فرهنگ فر، داریوش طلایی و تنی چند دیگر اشاره داشت.

audio file بشنوید بخشی از اجرای ردیف را با صدای عبدالله دوامی و تار نوازی محمدرضا لطفی

در این سال او ۲۳ ساله وی به دلیل ارادتی که به درویش خان داشته، پس از فوت او به سال ۱۳۰۵ ش از اجرای هر گونه کنسرت خودداری کرد و اگر تلاش و پیگیری نصرالله ناصح پور برای یافتن وی نبود آثارش در انزوای کامل در غبار زمان به فراموشی سپرده می شد، خوشبختانه در سال ۱۳۵۱ ناصح پور ایشان را یافت که حاصل تلاش ایشان، کتابی تحت عنوان دستگاه شور نوشته محمدرضا لطفی است که در سال ۱۳۵۳ ش که دو صفحه گرامافون با صدای نصرالله ناصح پور و تار محمدرضا لطفی است به همراه آن می باشد به بازار هنر عرضه گردید. ناصح پور از کسانی است که موفق به دریافت دست خط از عبدالله دوامی گردیده اند.

منزل دوامی در جماران بود و در روز ۲۲ دی ماه ۱۳۵۹ ش دار فانی را وداع گفت. مقبره اش در بهشت زهرا قطعه ۸۹ ردیف ۸۳ – شماره ۴۷ می باشد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «ایران زمین»

سوال این است که آیا می‌توان خلاقیت را آموزش داد؟ و جواب این که حتا اگر هم نتوان، حداقل می‌شود با برانگیختن و آزاد گذاشتن، آدم‌های صاحب خلاقیت را تشویق به استفاده از آن کرد و پروراند. آنچه هشت آهنگساز نوجوان آلبوم ایران‌زمین و مدیر هوشیار «پروژه‌ی آهنگسازان جوان»، امیرمهیار تفرشی پور، به اعتبار موسیقی‌شان به صحنه‌ی امروزین موسیقی ما می‌آورند دقیقا پاسخی است که دیدیم.

آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی و آهنگسازی بهزاد عبدی در قالب آلبوم صوتی تصویری «در محاصره» به خوانندگی محمد معتمدی، توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» منتشر شد. آلبوم «در محاصره» مشتمل بر یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی بهزاد عبدی که مرداد ماه سال ۱۳۹۵ به خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت تهران روی صحنه رفت، در قالب یک اثر صوتی تصویری توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» وارد بازار موسیقی شد. این مجموعه همزمان با کنسرت‌های اروپایی ارکستر «خنیاگران مهر» در کشورهای فرانسه، سوئیس، کانادا و آمریکا نیز به صورت فیزیکی و دیجیتال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

از روزهای گذشته…

بالاد – قسمت دوم

بالاد – قسمت دوم

سنت سرودن ترانه های داستانی درباره وقایع و شخصیتهای روز، هنوز هم ادامه دارد و کمتر پیش می آید که یک واقعه با جذابیت عمومی از چشم تیزبین سرایندگان تصنیف دور بماند.
ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VII)

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VII)

گُفری در کتابی با عنوان اِل سیستما: سازماندهی جوانان ونزوئلایی (El Sistema : Orchastrating Venezuela’s Youth) تحقیقاتش را در مورد این برنامه آموزشی در ونزوئلا شرح می دهد و اظهار می نماید که این برنامه “کودکان بسیار محروم را فراموش کرده است”. گُفری همچنین در این کتاب پروژه اِل سیستما را زیر سوال می برد: ” من نوازنده های زیادی از اِل سیستما را ملاقات کردم که معتقد بودند که این برنامه کودکان آسیب پذیر را هدف قرار نمی دهد […] به نظر آنها اکثر کودکانِ اِل سیستما از طبقه متوسط جامعه هستند”.
armo شیوه های بیان موسیقی فلامنکو-پالو

armo شیوه های بیان موسیقی فلامنکو-پالو

موسیقی فلامنکو به سه طریق ۱-toque نواختن گیتار فلامنکو ۲- آواز cante singing 3-baile dancing (رقص) بیان میشود که اساس موسیقی فلامنکو بر همین سه بخش میباشد؛ در زمینه گیتار – رقص و آواز مطالب بسیاری بیان شده است اما این سوال برای یک هنرجو بوجود می آید که یک آهنگ فلامنکو دارای چه ساختاریست؟ آیا دارای فرم خاصی است؟
صبا از زبان سپنتا (III)

صبا از زبان سپنتا (III)

کوک ویلن صبا در آن اثر، از نت معیار که در آن‌ زمان‌ در نت لا، HZ 439 (هرتز) بوده است تبعیت‌ کرده و به آن مناسبت، تن درخشان ویلن در کل اثر عرصهء تجلی یافته است. صبا درآمد ابو عطا را در اجرای «ویبراتور» سنگین و با تأنی، از نت شاهد ابو عطا شروع کرده و پریودهای دیگری را نیز در درآمد ابو عطا در اکتاوهای دیگر اجرا کرده‌اند بعد از آن «حجاز» را از نت شاهد آنکه درجه پنجم گام‌ شور است با جمله‌های مختلف در سه اکتاو که از نت‌ B4 (سی) روی سیم دوم ویلن شروع می‌شود، آغاز کرده و اکتاو دوم آن را روی سیم اول با نت‌ B5 و اکتاو سوم آن را روی همان سیم از نت‌ B6 (فرکانس ۵۷۹۱ هرتز)در پوزیسیون نهم روی سیم‌ «می» اجرا کرده است.
بداهه نواز رمانتیک

بداهه نواز رمانتیک

روبرت شومان در بیست سالگی تازه تصمیم گرفت که نوازنده پیانو شود، به همین علت شروع به تمرینات شدید نوازندگی کرد اما متاسفانه خیلی زود دچار ناراحتی های شدید در قسمت مچ دست و انگشتان دست راست خود شد و مجبور شد تا با دستگاه های مکانیکی به روی انگشتان خود فیزیوتراپی انجام دهد.
سیستم فیثاغورثی و اعتدال مساوی (V)

سیستم فیثاغورثی و اعتدال مساوی (V)

با توجه به نقص سیستم فیثاغورثی ٬ برای انجام مدولاسیون به تمام کلیدها در طول تاریخ راههای مختلفی طی شد که اعتدال مساوی Equal temperament یکی از آنها است. در سیستم ۱۲ قسمتی مساوی (۱۲-Equal divisions of octave) یا ۱۲-EDO که همان گام ۱۲ نیم پرده مساوی و نوعی اعتدال مساوی است تمام پنجمها یکسان و مساوی ۷۰۰ سنت می باشند. از طرفی مجموع فواصل در چرخه ۱۲ درجه ای پنجمها ۸۴۰۰ سنت =۱۲*۷۰۰ است.
جرج انسکو، بزرگترین موسیقیدان رومانی

جرج انسکو، بزرگترین موسیقیدان رومانی

جرج انسکو (George Enescu) بعنوان آهنگساز، پیانیست، ویولونیست، رهبر ارکستر و همچنین معلمی توانا در دنیای موسیقی مطرح می باشد. او بزرگترین موسیقیدان در زادگاه خویش – رومانی – و یکی از بهترین اجرا کنندگان موسیقی کلاسیک در قرن بیستم در سطح جهانی است.
مشکل آهنگسازان فیلم در دهه ۷۰

مشکل آهنگسازان فیلم در دهه ۷۰

بین سالهای ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۲ تقریبا” می توان گفت که هیچ موسیقی ای برای فیلم یا تصاویر متحرک ساخته نشد. دلیل آن اعتصاب اتحادیه آهنگسازان و آواز نویسان آمریکا بود.
یوگنی کیسین، نابغه پیانو

یوگنی کیسین، نابغه پیانو

یوگنی کیسین (Evgeny Kissin) نابغه پیانو را میتوان موتسارت معاصر دانست. در اکتبر ۱۹۷۱ و در مسکو روسیه بدنیا آمد. پیانو را بدون هیچ آموزشی تنها از طریق گوش و با بداهه نوازی در سن ۲ سالگی شروع نمود. شاید بسیار شگفت انگیز باشد که این کودک چنین استعداد خارق العده ای را در موسیقی و نوازندگی آنهم در آن سن از خود نشان داد.
علینقی وزیری؛ ناسیونالیسم دولتی و روشنفکر موسیقی (I)

علینقی وزیری؛ ناسیونالیسم دولتی و روشنفکر موسیقی (I)

در دنیای موسیقی ایرانی بسیار از وزیری علینقی گفته شده است. او در پندارهای تاریخی متفاوتی قهرمان و ضد قهرمان بوده است؛ به گمان برخی نوآور و رهایی‌بخش و به گمان برخی دیگر تحریف‌کننده و گمراه؛ و به هر حال، نقشی تعیین‌کننده و منحصربه‌فرد در جریان‌های موسیقایی سدهٔ حاضر داشته است، چنان که بازیگر اصلی در بوجود آوردن دگرگونی‌های آغازین آن و شاخص‌ترین نمود نظم مستقری که معترضان در میانهٔ قرن در برابرش صف آراسته بودند، به شمار می‌آید.(۱)