گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk

سرک کشیدن به کمی دوردست تر (IV)

تنها قطعه‌ای که از این تضاد برکنار مانده «ترقه» است. یک بخش از آلبوم شب، سکوت، کویر که تنظیم مجددی از آن ارائه شده است. قطعه‌ای که در آن کوئینتت به عنوان سه‌تار به کار گرفته شده است به طوری که حتا صدای سیم‌های همراه در سه تار نیز می‌توان در لحظاتی از حرکت بافت و رنگ کوئینتت شنید.

تنها قطعه‌ای که از این تضاد برکنار مانده «ترقه» است. یک بخش از آلبوم شب، سکوت، کویر که تنظیم مجددی از آن ارائه شده است. قطعه‌ای که در آن کوئینتت به عنوان سه‌تار به کار گرفته شده است به طوری که حتا صدای سیم‌های همراه در سه تار نیز می‌توان در لحظاتی از حرکت بافت و رنگ کوئینتت شنید.

کوئینتت پیش از آن که بخش‌هایی از ملودی اصلی را اجرا کند بافتی برای همراهی، از صداهایی که در سه‌تار همراه ملودی اصلی شنیده می‌شود به وجود آورده که در نوع خود جالب است همان طور که گفته شد این بافت بر استفاده از صداهای دوم که در نواختن سه تار از سیم‌های همراه شنیده می‌شود مبتنی است.

با این حال سودای اجرای بخش‌هایی از بدنه‌ی قطعه با تمام کوئینتت، آن ساختمان مینیاتوری همراه را در هم می‌ریزد و به جایش نوعی عدم تطابق نامحسوس و در همین حال آزاردهنده میان آکسان‌های خاص این قطعه و نحوه‌ی بیان کوئینتت می‌نشاند که نمی‌تواند به آن آکسان‌ها نزدیک شود.

از دیدگاه این تضاد موجود، سه قطعه‌ی شهر خاموش، پرواز و در انتظار باران شباهت‌هایی با یکدیگر دارد. این شباهت در اصل دلالت ضمنی آن‌ها بر تضاد حل نشده‌ی سطوح هم‌نشینی این عناصر فرهنگی مختلف است که البته تنها در شکل دادن ساختار بزرگ مقیاس قطعات نقش داشته و نه در به وجود آوردن روابط میان بخش‌های خردتر در بعد افقی و عمودی.

audio file بشنوید قسمتی از قطعه ” در انتظار باران” را ساخته کیهان کلهر

به این ترتیب واهمه‌ی همیشگی از تلفیق که وحشت از قربانی شدن عناصر دخیل در همنشینی و نرسیدن به تولد چیزی جدید است در این جا به صورت بیرونی اثر نفوذ کرده به شکلی که هر قطعه را لاجرم به دو حوزه‌ی مجزا تقسیم می‌کند.

به بیان دیگر نواحی فرمی مختلف در قطعات، کمتر در هم فرو‌- -رفته‌ بلکه با مرزهای مشخص از یکدیگر جدا شده‌ است. این جدایی به معنای این است که عناصر متضاد فرهنگ‌های مختلف از یکدیگر دور مانده‌ و به جای تلفیق همنشین شده‌ است.

Audio File قسمتی از اجرای این اثر را ببینید

شهر خاموش محصولی است از مخلوط شدن چندین ساخته‌ی فرهنگی که این گروه آن را در کنار هم قرار داده‌اند. موسیقی‌ای از شمال خراسان؛ قطعه‌ای از آلبومی که قصد داشته رابطه‌ای را که میان موسیقی دستگاهی و نواحی مختلف ایران (به ظن آهنگساز) وجود دارد بازیابی کند، تنظیمی از یک ملودی قرن چهاردهمی ایتالیایی و خود شهر خاموش که روی هم چندین موضوعیت موسیقایی متضاد را در کنار هم نگه داشته است.

audio file بشنوید قسمتی از قطعه ” شهر خاموش” را ساخته کیهان کلهر

هر چند این اثر نسبت به بیانیه‌ی شخصی آهنگساز تا حدودی متفاوت است اما نسبت به زمینه‌ی موسیقی تلفیقی و آرمان آن یعنی «در هم آمیختن زیبا است»، تفاوت چشم‌گیری ندارد.

کمی نزدیک شدن این اثر به روش‌های تنظیم و آوانگاری قرن بیستمی نیز تغییر چندانی در اصل بنیادی فوق ایجاد نکرده بلکه تنها تضاد داخلی آن را افزایش داده است.

روزنامه اعتماد

آروین صداقت کیش

متولد ۱۳۵۳ تهران
منتقد و محقق موسیقی

۱ نظر

  • سلام آقا آروین ..

    ممنون بابت تفسیر ی که از آلبوم شهر خاموش داشتید …
    اون قسمت هایی رو که گوش کردم با مطلب هم خوانی داشت و
    (“نسبت به زمینه‌ی موسیقی تلفیقی و آرمان آن یعنی «در هم آمیختن زیبا است»، تفاوت چشم‌گیری ندارد. “)
    و دقیقا یادم افتاد به موسیقی های اواخر قرن بیست …

    یک سوال که پیش اومد این بود که خود استاد کلهر در این اجرا کمانچه نواختند ؟
    خیلی که دقت کردم در بک گراند اگه استباه نکرده باشم دو جا صدای کمانچه شنیدم …

بیشتر بحث شده است