سرک کشیدن به کمی دوردست تر (IV)

تنها قطعه‌ای که از این تضاد برکنار مانده «ترقه» است. یک بخش از آلبوم شب، سکوت، کویر که تنظیم مجددی از آن ارائه شده است. قطعه‌ای که در آن کوئینتت به عنوان سه‌تار به کار گرفته شده است به طوری که حتا صدای سیم‌های همراه در سه تار نیز می‌توان در لحظاتی از حرکت بافت و رنگ کوئینتت شنید.

کوئینتت پیش از آن که بخش‌هایی از ملودی اصلی را اجرا کند بافتی برای همراهی، از صداهایی که در سه‌تار همراه ملودی اصلی شنیده می‌شود به وجود آورده که در نوع خود جالب است همان طور که گفته شد این بافت بر استفاده از صداهای دوم که در نواختن سه تار از سیم‌های همراه شنیده می‌شود مبتنی است.

با این حال سودای اجرای بخش‌هایی از بدنه‌ی قطعه با تمام کوئینتت، آن ساختمان مینیاتوری همراه را در هم می‌ریزد و به جایش نوعی عدم تطابق نامحسوس و در همین حال آزاردهنده میان آکسان‌های خاص این قطعه و نحوه‌ی بیان کوئینتت می‌نشاند که نمی‌تواند به آن آکسان‌ها نزدیک شود.

از دیدگاه این تضاد موجود، سه قطعه‌ی شهر خاموش، پرواز و در انتظار باران شباهت‌هایی با یکدیگر دارد. این شباهت در اصل دلالت ضمنی آن‌ها بر تضاد حل نشده‌ی سطوح هم‌نشینی این عناصر فرهنگی مختلف است که البته تنها در شکل دادن ساختار بزرگ مقیاس قطعات نقش داشته و نه در به وجود آوردن روابط میان بخش‌های خردتر در بعد افقی و عمودی.

audio file بشنوید قسمتی از قطعه ” در انتظار باران” را ساخته کیهان کلهر

به این ترتیب واهمه‌ی همیشگی از تلفیق که وحشت از قربانی شدن عناصر دخیل در همنشینی و نرسیدن به تولد چیزی جدید است در این جا به صورت بیرونی اثر نفوذ کرده به شکلی که هر قطعه را لاجرم به دو حوزه‌ی مجزا تقسیم می‌کند.

به بیان دیگر نواحی فرمی مختلف در قطعات، کمتر در هم فرو‌- -رفته‌ بلکه با مرزهای مشخص از یکدیگر جدا شده‌ است. این جدایی به معنای این است که عناصر متضاد فرهنگ‌های مختلف از یکدیگر دور مانده‌ و به جای تلفیق همنشین شده‌ است.

Audio File قسمتی از اجرای این اثر را ببینید

شهر خاموش محصولی است از مخلوط شدن چندین ساخته‌ی فرهنگی که این گروه آن را در کنار هم قرار داده‌اند. موسیقی‌ای از شمال خراسان؛ قطعه‌ای از آلبومی که قصد داشته رابطه‌ای را که میان موسیقی دستگاهی و نواحی مختلف ایران (به ظن آهنگساز) وجود دارد بازیابی کند، تنظیمی از یک ملودی قرن چهاردهمی ایتالیایی و خود شهر خاموش که روی هم چندین موضوعیت موسیقایی متضاد را در کنار هم نگه داشته است.

audio file بشنوید قسمتی از قطعه ” شهر خاموش” را ساخته کیهان کلهر

هر چند این اثر نسبت به بیانیه‌ی شخصی آهنگساز تا حدودی متفاوت است اما نسبت به زمینه‌ی موسیقی تلفیقی و آرمان آن یعنی «در هم آمیختن زیبا است»، تفاوت چشم‌گیری ندارد.

کمی نزدیک شدن این اثر به روش‌های تنظیم و آوانگاری قرن بیستمی نیز تغییر چندانی در اصل بنیادی فوق ایجاد نکرده بلکه تنها تضاد داخلی آن را افزایش داده است.

روزنامه اعتماد

یک دیدگاه

  • سعید
    ارسال شده در مرداد ۱۰, ۱۳۸۸ در ۹:۰۴ ق.ظ

    سلام آقا آروین ..

    ممنون بابت تفسیر ی که از آلبوم شهر خاموش داشتید …
    اون قسمت هایی رو که گوش کردم با مطلب هم خوانی داشت و
    (“نسبت به زمینه‌ی موسیقی تلفیقی و آرمان آن یعنی «در هم آمیختن زیبا است»، تفاوت چشم‌گیری ندارد. “)
    و دقیقا یادم افتاد به موسیقی های اواخر قرن بیست …

    یک سوال که پیش اومد این بود که خود استاد کلهر در این اجرا کمانچه نواختند ؟
    خیلی که دقت کردم در بک گراند اگه استباه نکرده باشم دو جا صدای کمانچه شنیدم …

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

مروری بر مجموعه‌ی «رنگ‌های قدیمی»

«رنگ‌های قدیمی» شامل ۶۵رنگ (از سال۱۲۸۴ تا ۱۳۱۶ از ضبط‌هایی که در دسترس گردآورنده بوده) و یک متنِ شش‌صفحه‌ای­‌ست‌ که بدون آن و با پالایش صوتی بهتر، می‌توانست محصولی دست­‌کم خنثی به‌دست دهد. متن، نتیجه‌گیری‌های نامستدلی دارد. چند نمونه:

از روزهای گذشته…

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (X)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (X)

ابولقاسم عارف قزوینی و غلامحسین درویش ملقب به درویش خان، اولین موسیقی سازانی هستند که فرم متجدد «کنسرت موسیقی» برای عموم را در ایران، تهران سالن گراند هتل (سالن کنسرت نیست اما محلی است متجدد) دایر کردند. موسیقی قبل از کنسرت همیشه فرعی بوده است از یک جریان اصلی دیگر، مانند مجلس جشن و سرور، مراسم نظامی، تعزیه، و غیره که موسیقی چاشنی و تشدیدکننده اثر آن جریان می بود. اما در کنسرت غیر از موسیقی اتفاق دیگری نمی افتد. از این رو در کنسرت توجه بیشتر و دقیق تری به موسیقی می شود که در جمع باعث و بانی پیشرفت و تحول است و همین طور هم شد. موسیقی سازان برای تهیه برنامه کنسرت و پاسخ به انتظارات شنوندگان به سوی نوآوری کشیده شدند. درویش و همکار دیگرش رکن الدین مختاری، فرم «پیش درآمد» را برای شروع کنسرت قبل از «درآمد آواز» ابداع کردند. عارف در همین راستا نوع متعالی و حتی سیاسی و اجتماعی «تصنیف» را درست کرد و در راه جلب توجه همگان به موسیقی متجدد بسیار موفق هم بود. روح الله خالقی در «سرگذشت موسیقی ایران» می نویسد:
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XVI)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XVI)

اینکه هدف استاد شجریان چه بوده از خلق این ساز، باید عرض کنم ایشان می خواستند سازی بوجود بیاورند که چهره ی ایرانی و صدایی نزدیک به کمانچه و قیچک داشته باشد تا در ارکسترهای ایرانی یک نوازنده ویلن بتواند آنرا براحتی بنوازد و برای همکاری با ارکستر موسیقی سنتی مجبور به یادگیری کمانچه نشود.
بلبل سرگشته (II)

بلبل سرگشته (II)

مجموع آثار ضبط شده با این کمپانی ۵۰ روی صفحه یا ۲۵ عدد صفحه می باشد. اولین اثر ضبط شده از صدای قمر در مایه بیات اصفهان یا تار مرتضی خان نی داود است که روی صفحه نوشته شده بیات اصفهان ۱ و ۲ به شماره کاتولوگ ۵ و ۲۱۳۴۳۴-V تار مرتضی نی داود. شعر از سعدی:
سعیدی: همیشه با ساز همسرم می نوازم

سعیدی: همیشه با ساز همسرم می نوازم

همیشه یادشان می‌کنم، همیشه… در حقیقت می‌توانم بگویم که یکی از اساتیدی بودند که در زندگی هنری من خیلی مؤثر بودند هم ایشان هم استاد دکتر صفوت و البته استاد مفتاح هم که جای خودشان را دارند چون سبک مضراب زدن را در حقیقت ایشان به من یاد دادند و اگر ایشان نبودند، خب من نمی‌توانستم به اینجا برسم. هرچند تکنیک‌های ایشان با چیزی که امروز من اجرا می کنم فرق دارد چون من دیدم کارم یک جور دیگر است، تکنیک را عوض کردم و فرم کار را عوض کردم. حالا ان‌شاءالله این سی دی هزار گیسو که به بازار بیاید تمام این تغییرها و تمام این تفاوت‌ها را شما می‌توانید حس بکنید.
گفتگو با آرش محافظ (IV)

گفتگو با آرش محافظ (IV)

برچیده شدن به این معنی که فراموشش کنیم و دیگر استفاده نکنیم درست نیست. ردیف موسیقی یک دوره‌ای از موسیقی کلاسیک ایرانی است. به عنوان موسیقی آن دوره اتفاقا باید اجرا شود و فراموش هم نشود و کسانی که علاقه و تخصص دارند به آموزش آن ادامه دهند.
زنگار؛ فصلنامه اى براى تحلیل و نقد موسیقى

زنگار؛ فصلنامه اى براى تحلیل و نقد موسیقى

فصلنامه موسیقی زنگار که نخستین شماره اش در ۳۱ خردادماه ۱۳۹۵ شمسی منتشر شد، نخستین و تنها نشریه رسمی منتشر شده در استان فارس در حوزه موسیقی است. این نشریه برای تحلیل و نقد موسیقی هر سه ماه یک بار منتشر میشود و پخش سراسرى دارد. اولین شماره آن با ۱۲۰ صفحه در قطع خشتی و تیراژ ۱۰۰۰ جلدی، با قیمت ۱۵ هزارتومان از طریق کتابفروشی های معتبر موسیقی در دسترس علاقمندان قرار گرفته است.
موسیقی بلوز – قسمت ششم

موسیقی بلوز – قسمت ششم

مضامین ترانه های بلوز برگرفته از واقعیات زندگی بود: کار(در مزارع و اردوگاهها و کارخانه ها)، گرسنگی، بی خانمانی ، فقر، خشونت ، تنهایی ، حسرت ، زن ، عشق ، بی وفایی ، سفر، مرگ، تبعیض و بی عدالتی.
ادیت در ویولن (VI)

ادیت در ویولن (VI)

هدف از این نوشته بررسی انگشت گذاری (ادیت دست چپ) یکی از جملات پایین رونده ی سریع در بخش دوم (Recitativo) کنسرتو ویولن شماره دو ماکس بروخ است. از آنجا که غالب ادیت های چاپی در دسترس موجود از این جمله که برای انگشت گذاری آن ارائه گردیده، دارای روشی مشابه در شکل انگشت گذاری بوده و درعمل اجرای سولیست را دارای پرش و قطع های بزرگ صدایی و نیز دشواری در امر اجرا می سازد، در این مطلب به بررسی نحوه انگشت گذاری این جمله پرداخته خواهد شد.
گاه های گمشده (II)

گاه های گمشده (II)

حال مناسب است که معانی لغوی این واژگان با استناد به لغت نامه ها و فرهنگ های معتبر منعکس شود. قابل ذکر است که در اینجا تنها معانی مرتبط با بحث ارائه شده است.
جشنواره موسیقی آهنگسازان معاصر ایران

جشنواره موسیقی آهنگسازان معاصر ایران

فرهنگسرای نیاوران در تهران، در شب های پانزدهم، شانزدهم و هفدهم اردیبهشت، میزبان کوارتت زهی آنی از کشور ارمنستان برای اجرای کارهای آهنگسازان معاصر ایران بود.