نور، دوربین (III)

تصويري از دي وي دي
تصويري از دي وي دي "ز بعد ما"
اکشن!
قطعات این اجرا (و البته اجراهای قبلی) تا حدودی خصوصیات شبیه به یکدیگر دارد. اولین ویژگی که در بخش قبل هم به آن پرداخته شد تنک شدن تزینات است. مهم‌ترین چیزی که در قطعات به چشم می‌خورد استقلال کم بخش‌های مختلف گروه نسبت به یکدیگر است؛ در میان قطعات کمتر قطعه‌ای را می‌توان یافت که حضور ۵ سنتور را توجیه کند.

بیشتر قسمت‌ها به گونه‌ای نوشته شده که با کمی تغییر با ۳ سنتور (۲ سنتور هم‌نوع از ترکیب حذف شود) هم قابل اجرا است. در حقیقت این طور به نظر می‌رسد که از حضور سازها استفاده‌ی کامل نشده است. وجود این سازها توجیه آکوستیکی هم نمی‌تواند داشته باشد. تنها در برخی مواقع ملودی با کمک گرفتن از همین دوتا بودن سنتورها در هر بخش به فاصله‌ی هنگام مضاعف شده است.

برای مثال مانند آنچه در فراز دوم قطعه‌ی «صبح» رخ می‌دهد ملودی را یک سنتور شروع کرده و پس از یک بار اجرا سنتور دوم همان را به فاصله‌ی هنگام به شکل موازی می‌نوازد‌ و سپس یکی از سنتورهای بخش دیگر همین عمل را تکرار می‌کند. در برخی لحظات سنتوری ملودی سنتور دیگر را منتها با کمی تغییر در رنگ‌آمیزی، مضاعف می‌سازد. شاید نیاز به تجربیات زیادتر و صرف تلاش بیشتری برای آهنگسازی باشد تا بتوان از تمام نیروی موجود در چنین گروهی استفاده کرد، که هنوز محقق نشده است.

رنگ آمیزی و تغییر بازه‌ی دینامیکی سنتورها (و سنتور تنها) از جمله مولفه‌هایی است که گروه به‌خوبی به کار گرفته است. دایره‌ی بزرگی از واژگان تکنیکی (معطوف به رنگ آمیزی) سنتورنوازی (۱۰) به کار گرفته شده تا افکت‌های صوتی متعددی از میان آن بیرون بیاید. این موضوع را باید موفق‌ترین بخش «ز بعد ما» دانست.

بارزترین نمونه‌ی آن را می‌توان در ابتدای بخش دوم ۱/۶ شنید جایی که موسیقی میان صدای فلاژوله‌های ناقوس مانند سنتورها و الگوی سریع تکرار شونده‌ی سنتور بم که از یک صدای تخریب شده‌ی حاصل از نوعی تکنیک «گرفته»‌ی سنتور (و آشکارا تحت تاثیر صدای گیتار الکتریک) درست شده، تقسیم می‌شود به راحتی مشاهده کرد و یا صدای هَله (۱۱) مانندی که از اجرای تریل‌ها (۱۲) در ادامه‌ی همین بخش ایجاد می‌شود، و ضربه‌های پژواک مانند که از طریق تغییرات نوسانی شدت صدا ایجاد شده است. کرانه‌ی بالا و پایین شدت صدا را نیز در همین قطعه می‌توان مشاهده کرد.

Audio File قسمتی از اجرای قطعه “گریز” ساخته سیامک آقایی را ببینید

مقایسه‌ی کمترین صداهای ممکن در بخش میانی پس از سکوتی که منجر به تریل‌ها می‌شود و ضربه‌ی کوبنده‌ی پایانی که اثرش بر اثر سکوت مقطع پیش از آن به حداکثر رسیده، می‌تواند نشان دهنده‌ی توانایی‌های گروهی متشکل از سنتورنوازان در اجرای تغییرات دینامیکی باشد.

با همه‌ی این ویژگی‌ها و غنای رنگ، ماده‌ی موسیقی (اعم از بافت هم‌صدا، ملودی و گاه ریتم) بسیار تکراری می‌نماید. انگار که گروه از طریق تکرار و رنگ‌آمیزی، ماده‌ی موسیقایی را به حداقل رانده است. کمبود سکوت نیز تا حد زیادی به این موضوع کمک کرده. بیان ریتمیک بیشتر قطعات به گونه‌ای است که موسیقی حتا یک لحظه هم قطع نمی‌شود.

Audio File قسمتی از اجرای قطعه “شالیزار” با تنظیم جدید سیامک آقایی را ببینید

در برخی از قطعات (مانند ۱/۶) که سکوت‌هایی موجود است موسیقی مانند بسته‌های بزرگ میان سکوت‌هایی که نقش جداکننده‌ی بخش‌های اصلی فرمال قطعه را دارد تقسیم شده؛ در خود این بسته‌ها باز هم سکوتی نیست. برای مثال از این گونه تکرارها در تمام طول بخش دوم ۱/۶ الگویی که سنتور بم اجرا می‌کند تغییر بسیار کمی می‌پذیرد و سکوت میانی نقش جداکننده‌ی دو نیمه‌ی اصلی این قسمت را بازی کرده است؛ میان این قطعات هیچ سکوت دیگری نیست تا لحظه‌ی پایانی. این کمی ماده‌ی ملودیک و یکنواختی ریتمیک که گاهی در قطعات دیده می‌شود ممکن است در صورتی که کار چنین گروه‌هایی ادامه یابد، باعث تکراری شدن آثارشان بشود.

پی‌نوشت
۱۰- درست در همین جا است که ارزش تصویری بودن اجراهایی مانند این روشن می‌شود؛ فنونی که در اجراهای صوتی به شکل یک راز در می‌آید، می‌تواند به سهولت از طریق تصویر در اختیار جویندگان قرار گیرد.
۱۱- این صدا شبیه هَله یا کِل زدن بعضی از اقوام ایرانی است وقتی کسی، یا قهرمانی مرده باشد، با همان شور و همان تاثیر گذاری.
۱۲- اجرای متوالی و سریع دو نغمه‌ با فاصله‌ی دوم.

روزنامه اعتماد

یک دیدگاه

  • ارسال شده در بهمن ۲, ۱۳۸۸ در ۹:۳۸ ب.ظ

    خیلی مطلب خوبی بود من دی وی دی این اثر رو دارم…
    و بارها دیدمش فقط منتظر نقدش بودم….
    یه جاهایی موسیقی به دشتی میزد…من اونجا ها رو دوست دارم…

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

از روزهای گذشته…

علیزاده: مسئولین هیچ شناختی در مورد موسیقی ندارند

علیزاده: مسئولین هیچ شناختی در مورد موسیقی ندارند

آن دوران به خاطر وجود جنگ این مسائل مطرح نبود و متاسفانه از اول انقلاب به این موضوع توجه نشده است. البته من میدانم که آقای موسوی و همسرشان هر دو هنرمند هستند و نگاهی که به هنر دارند قطعا آن چیزی نیست که در قوانین کنونی ما وجود دارد. این شعار خیلی مهمی است چراکه فرهنگ دولتی خیلی زیاد در جامعه ما خیلی رواج پیدا کرده و آثار بسیاری به صورت سفارشی امروز تولید میشود. سفارش هم بیشتر جنبه مادی دارد…
Aziza Mustafa Zadeh

Aziza Mustafa Zadeh

عزیزا فرزند واقیف مصطفی زاده ، نوازنده افسانه ای پیانو و آهنگساز Jazz در آذربایجان می باشد. Dizzy Gillespie نوازنده توانای ترمپت Jazz در باره موسیقی واقیف گفته است که موسیقی او از سیاره دیگری آمده است.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XIX)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XIX)

قسمت دوم اثر، یک میان پرده ی مختصر چوپانی است که احتمالا الهام گرفته از “برینکولز”، خانه ی الگار در شهر ساسکس می باشد؛ جایی که او از ۱۹۱۷ تا ۱۹۱۹ در آن به سر برده و سرمنشا بسیاری از الهامات وی می باشد. پس از یک مقدمه ی کوتاه، ویلنسل وارد یک ملودی پر جنب و جوش میشود. ملودی ای که نوای آزادی پرند گان در هنگام پرواز را فریاد میزند. این اپیزود، یادمان روزهای خوش گذشته است و سرخوشی آن، سایر قسمت های تیره و تار کنسرتو را به تعادل نزدیک می نماید.
راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (III)

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (III)

هیچ یک از موسیقیدانان بعدی، خواه اسکریابین که او را دوست داشت یا “دبوسی ” و “استراوینسکی” که آنها را متجمل و خالی از صداقت و صمیمیت تلقی می کرد، روی موسیقی راخمانینوف تاثیری نداشته اند. درست است که پرلود معروف راخمانینوف و دومین پیانو کنسرتوی او دارای جمله ها و عباراتی است که به همان اندازه کارهای چایکوفسکی تکان دهنده است اما از این دست، در آخرین پرلودها، اتود “تصویر برای پیانو”، آخرین آوازها و قطعه “نیایش مغرب”، خیلی بیشتر می توان یافت: اینها از لحاظ ساختار، شاهکارهایی هستند که ارزش آنرا دارند که از زیر دست “مندلسون” یا “شوپن” بیرون آمده باشند.
گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (XII)

گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (XII)

در اینجا صحبتم را تمام می‌کنم و توجه را جلب می‌کنم به منابع مکمل شفاهی و مکتوب و تاریخی‌ای که وجود دارند و در نهایت باز هم به جناب آقای دکتر قادری تبریک می‌گویم چون این ردیف نزد معدودی از اهل فن مشهور بود و می‌شناختند و سال‌ها رویش کار می‌کردند ولی تا وقتی اجرا نشود و به نت‌نویسی‌ای قابل فهم برای اکثریت جامعۀ موسیقی تبدیل نشود تأثیری ندارد، کمااینکه چند سال است نسخۀ خطی نت‌نوشته‌های هدایت چاپ شده و فکر نمی‌کنم کسی دیده باشد و شاید پنج نفر، ده نفر با آن دست‌وپنجه نرم کرده‌ باشند. به همین خاطر، قطعاً این کتاب در معرفی‌ این ردیف به جامعۀ بزرگ‌تر موسیقی بسیار ارزشمند است و امیدوارم در آینده هر دو دوست عزیزمان به این نکات استیل اجرایی هم بیش از پیش توجه کنند.
موسیقیدانان، قوانین بار در سفرهای هوایی را محکوم کردند

موسیقیدانان، قوانین بار در سفرهای هوایی را محکوم کردند

پس از دستگیری تعدادی تروریست در هواپیمایی بریتانیا، موسیقیدانان برجسته از قوانین سختگیرانه بار در این هواپیمایی انتقاد کردند. به گفته آنان محدودیت جدید در اندازه که تنها آوردن بارهایی در حد یک کامپیوتر دستی را به کابین مجاز میداند، عملا به همراه داشتن آلات موسیقی بزرگ را غیر ممکن ساخته است.
لطفا علمی نقد کنید!

لطفا علمی نقد کنید!

حتما شما هم مثل من شنیده یا خوانده‌اید که کسی درباره‌ی یک نقد موسیقی چنین حرفی بزند. اما آیا تابه‌حال به معنی‌اش دقت کرده‌اید؟ وقتی کسی این عبارت امری محترمانه را می‌گوید منظورش دقیقا چیست؟ چه می‌خواهد؟ اگر به جاهایی که این جمله گفته می‌شود و بحث‌هایی که بعد از گفتنش پیش می‌آید خوب فکر کنیم متوجه می‌شویم که معنی‌های مختلفی در نظر گویندگان یا نویسندگانش بوده است.
جیمی اسمیت

جیمی اسمیت

درگذشت جیمی اسمیت، از بزرگترین نوآوران و بدعت گذاران استفاده از ارگ های هموند (Hammond) در موسیقی Jazz ، ضایعه بزرگی برای جهان هنر بود. او که به عنوان ” بزرگترین نوازنده ارگ جز جهان” شناخته شده بود، روز ۸ فوریه، در سن ۷۶ سالگی در گذشت.
نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VII)

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VII)

«این شیوه آموزشی را به ویژه باید به هنرجویان موسیقی ایرانی توصیه کرد که با وجود این همه مُد و مقام و مایه و گام و گوشه و دستگاه و شعبه و آواز نمی دانند این همه شاهد و ایست و متغیر و بُن مایه و تُنیک را چگونه مهار کنند. راه حل بسیار ساده است. فقط کافی است در هر مُد و مقامی که هستیم الگوی جاذبه دو ماژور را به آن تزریق کنیم. همه مشکلات بطور تمپورال و مترونومی ک و بدون کاربرد هرگونه آگوگیک در زمانی کمتر از یک دولا چنگ ترکیبی حل خواهند شد. ربع پرده ها و ردیف آلتره های تمامی هم که مشکلی ندارند. همانطور که آلتره های غربی نیم پرده بالا – پایین می شوند، آلتره های ما فقط ربع پرده تغییر می کنند و در نتیجه خواندن آنها هم بسیار ساده تر است.» (بیضایی ۱۳۸۴، ۲۰۴)
بازگشت ایرانی  (I)

بازگشت ایرانی (I)

هدف از این توضیح در مقدمه ای شاید پیچیده این نبود که مفهوم ساده بیان و شنود را گنگ و ناهموار سازیم بلکه معرفی معنای حقیقی آنرا به سبب فضا، زمان و مکانی که در آن محصوریم خالی از آگاهی و عمل ندیدیم. چنین شد که ضرورت شکافتن و نظاره آن موجب طرح نادیده ها شد.