لیدین

پیش از آغاز سخن قطعه ای را که به منظور آموزش همین موضوع ساخته شده است را audio file بشنوید و همراه آن نت موسیقی اش را مطالعه کنید.

موضوع بحث امروز مد لیدین است. برای ساختن لیدین کافی است که درجه چهارم گام ماژور را دیز کنیم:

از آنجا که فاصله چهار افزوده در این مد کاراکتر اصلی آن را نمایان می سازد، می توانیم با افزودن درجات یک و پنج به آن به آکورد ویژه این مد (۱) یعنی آکورد لیدین دست پیدا کنیم. چنانچه سوم آکورد را نیز به آن اضافه کنیم به آکورد زیر می رسیم که بسیار مورد علاقه سرگئی پروکفیف آهنگساز شهیر روسی بود.

لیدین یکی از پرکاربردترین مدهای کلیسایی در موسیقی امروز است؛ شاید به دلیل نقش و اهمیتی که در موسیقی فیلم و مخصوصا فیلم های هالیوودی (۲) داراست. این نقش به دلیل کاراکتر ویژه این مد است که می تواند هم فضاهای رویایی خیال انگیز خلق کند و هم شوخ و سرزنده.

audio file نمونه صوتی یک

کاراکتر لیدین آنچنان در موسیقی فیلم هالیوودی جا افتاده که هنگامی که دو قطعه زیر که اولی متعلق است به موسورسکی آهنگساز قرن نوزدهمی روس و دومی کاری از امین هنرمند که برای سریال آشپزباشی ساخته شده را می شنویم گویی با موسیقی یک فیلم هالیوودی سر و کار داریم.
audio file نمونه صوتی دو

audio file نمونه صوتی سه

جدا از هالیوود لیدین در سبک های دیگر موسیقی نیز نفوذ دارد. به قطعات زیر گوش کنید و ببینید که چگونه این مد منجر به خلق یک فضای رویایی شده:

audio file نمونه صوتی چهار

audio file نمونه صوتی پنج

audio file نمونه صوتی شش

حال بپردازیم به قطعه ای که در ابتدای مقاله معرفی شد؛ در مورد کاربرد لیدین در موسیقی هالیوودی در آینده قطعه ای جداگانه که به همین منظور ساخته شده را بررسی خواهیم کرد. در این قطعه لیدین را در قالب موسیقی نیوایج مورد توجه قرار می دهیم.

از آنجایی که در این موسیقی فضای موسیقی نیوایج را به کاربرده ایم، می توانیم فواصل هفتم بزرگ و نهم را نیز به آکورد لیدین که در موردش صحبت شد اضافه نماییم و به آکورد زیر می رسیم که در شروع قطعه مورد استفاده قرار گرفته و در میزان های بعدی با تونیک های دیگر تکرار شده:

به سادگی درمی یابیم که در این آکورد تمام نت های مد به جز “لا” یعنی درجه ششم مد وجود دارند.

اصلی ترین نکته ای که در هنگام استفاده از لیدین باید مورد توجه قرار دهیم این است که این مد به سادگی در گام ماژوری که از آن نشات گرفته – و یا در مینور نسبی آن- حل می شود.

audio file نمونه صوتی هفت

به همین دلیل برای هارمونیزه کردن آن تا حد امکان از آکورد تونیک در میزان های متعدد استفاده می شود. متداول ترین حرکت هارمونی در یک تونالیته بین آکورد پایه مد و آکورد مینور نسبی گام ماژوری است که لیدین بر اساس آن ساخته شده است. در اینجا می شود “C, Em” حتی در این هنگام هم یک رفت و برگشت بین “C Lydian” و “E Minor” احساس می شود. (“C Lydian” در نظر گرفته شده است.)

در مقابل این خصوصیت که می تواند نقطه ضعفی برای لیدین باشد، یک خصوصیت بسیار خوب می توان برایش ذکر کرد و آن جابجایی آسان نت تونیک و انتقال مد است. این خصوصیت این امکان را به وجود می آورد که جملات ملودیکی بسازیم که از نت های دو (و یا تعداد بیشتری) لیدین با تونیک مختلف استفاده می کنند.

پی نوشت
۱- در بین مدها فریژین نیز آکورد مخصوص به خود دارد که به همان نام (آکورد فریژین) مشهور است.
۲- شاید اصطلاح دقیق تر برای موسیقی هالیوودی موسیقی رسانه های آمریکایی باشد!
*توضیح ضروری: در نت قطعه هنگامی که تونیک گام تغییر می کند در قسمت میانی آن میزان نام گام جدید ذکر شده است.

یک دیدگاه

  • بابک
    ارسال شده در فروردین ۲۴, ۱۳۹۷ در ۱۱:۴۶ ق.ظ

    با سپاس
    من فکر میکنم تمام این مسائل رو میشه خیلی ساده تر از این هم بیان کرد…

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (XI)

همانطور که قبلا تاکید کردم، آهنگساز باید آزاد باشد که به هر نوع زبان موسیقایی و به هر نوع استیل که می خواهد آهنگسازی کند. آشنایی با موسیقی ایران افق دید آهنگساز را باز می‌کند صرف نظر از هر استیلی و هر زبان موسیقایی که آهنگساز بخواهد در آن کار کند.

محمدرضا امیرقاسمی «شبی برای پیانوی ایرانی» را به روی صحنه می برد

کنسرت گروه موسیقی برف با عنوان «شبی برای پیانوی ایرانی» در تاریخ جمعه ۱۰ اسفند ساعت ۲۰ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران روی صحنه خواهد رفت. سرپرست و تکنواز پیانوی گروه برف محمدرضا امیرقاسمی و خواننده این کنسرت علی امیرقاسمی و اجرای تمبک با سحاب تربتی می باشد. در این برنامه علاوه بر اجرای آثار اساتید بزرگ پیانوی ایرانی نظیر جواد معروفی و مرتضی محجوبی، از چند نوازنده پیانوی دوره قاجار مانند اساتید محمود مفخم (مفخم الممالک) و مشیرهمایون شهردار هم قطعاتی اجرا خواهد شد. اجرای آثاری کمیاب و خاص از پیانو نوازیِ دوره ی قاجار و عصر مشروطه اولین بار است که در یک کنسرت اتفاق می افتد.

از روزهای گذشته…

هنر و انقباض ایدوئولوژیک (I)

هنر و انقباض ایدوئولوژیک (I)

سیاست و فرهنگ دو روی متضاد سکّه ی امنیت اند. یکی از طریق فشار بیرونی و دیگری از طریق آگاهی درونی. سیاست از آن رو که موضوعش ایجاد امنیت از طریق عوامل بیرونی ست، همواره با دو سلاح قانون و زور وارد میدان می شود. فرهنگ امّا چنین نیست. فرهنگ از آن رو که موضوعش آگاهی بر آمده از درون فرد است، همواره با دو سلاح تحلیل استدلالی (به کارگیری و عمل) و تحلیل انتقادی (زایش درونی) وارد میدان می شود.
فخرالدینی: در زمان استاد خالقی، نوازندگان روزمزد بودند

فخرالدینی: در زمان استاد خالقی، نوازندگان روزمزد بودند

داستان این بود که می‌خواستند ببینند آیا می‌توانند رهبری ارکستر را به من بسپارند یا خیر؟ که کار موفقیت آمیز بود تا اینکه هر سه ارکستر ادغام شدند و ارکستر بزرگ با حدود ۳۱ نفر تشکیل شد. این ارکستر خیلی هم بزرگ نبود ولی نسبت به ارکستر‌های دیگر که ۱۵ نفره بود این ارکستر بزرگتر بود.
“رازهای” استرادیواری (XII)

“رازهای” استرادیواری (XII)

مدل های اورجینالی که در اختیار ما هستد به همراه ابعاد آنها؛ نمونه های مربوط به ویولون که تاریخ آنها ذکر نشده است. تمام این نمونه ها مربوط به دوران قبل از سال ۱۶۸۹ می باشند. مدل هائی که با حروف MB و S مشخص شده اند مدل هائی هستند که ویژگیهای آثار نیکلو آماتی را دارا هستند و برای ساخت نخستین ویولونهای استرادیواری بکار رفته اند که امروزه به عنوان ویولن های شبه آماتی شناخته می شوند. حروف نشان دهنده modello buono (مدل خوب) و Seconda (مدل دوم) بیانگر مدل هائی هستند که باید به عنوان اولین و دومین ساخته های استاد مورد توجه قرار گیرد.
اشتوکهاوزن، عقل گرا و عارف (IV)

اشتوکهاوزن، عقل گرا و عارف (IV)

این نیاز به با گذشت، چند سال بیش از پیش احساس شد، مخصوصا در نتیجه ارتباط اشتوکهاوزن با موسیقی و مذهب شرقی. اشتوکهاوزن پس از معروف شدن، تور کنسرت هایی را در سراسر دنیا برگزار کرد. برخوردهایی که اشتوکهاوزن در طی این تورها با فرهنگ هندی و ژاپنی داشت، تمایلات مذهبی که از دوران کودکی تا کنون درون او خفته بودند را بیدار ساخت.
آشنا چون کویر

آشنا چون کویر

بیان درونی ام را به واژه ی “آشنا” و “غریب” و تضاد میانشان اختصاص می دهم و در این جا از “آشنا” می گویم، چراکه درباره اش حرف های ناگفته ی بسیاری دارم. با گذشت سی سال از دوران موسیقایی ام و کشف صداهای متعدد و جستجوی مدام برای دستیابی آن چه غریب به نظر می-رسد، هنوز وقتی با خود خلوت می کنم به دنبال صدای آشنا می گردم غالباً در پی این بوده ام که زیر و بالای هر آن چه را که غریب می ماند، از صدا، سکوت ـ زمان و مکان، غربت را بردارم و آشنایش کنم و نهایتاً از غرابت دوری کنم؛ باز گردم و هر آن چه آشناست را در مقابل بگذارم و بکوشم تا در آینده آن را ترسیم سازم.
ویلنسل (VI)

ویلنسل (VI)

ویولنسل های دوره باروک با ویولنسل های امروزی از چندین نظر تفاوت داشتند. ویولنسل های امروزی دارای میله ای در انتها به عنوان تکیه گاه ساز هستند (و بخشی از صدا را از این راه به زمین منتقل می کنند)، در حالیکه ویولنسل های باروک تنها به کمک دو ساق پای نوازنده نگه داشته می شدند.
میرهادی: مسابقات کشوری ویولون برگزار میشود

میرهادی: مسابقات کشوری ویولون برگزار میشود

مسابقه ویولون احتمالا بار اول است که در ایران برگزار میشود ولی در مورد مسابقات گیتار، دوره اول که من فقط داور بودم و مسابقات را برادران فلسفی که از بهترین نوازندگان ایرانی گیتار هستند برگزار کردند و در واقع بنیانگذاران این مسابقات آنها بودند؛ بعد از مهاجرت آنها به خارج از کشور این مسئولیت به عهده من گذاشته شد و این مسابقات را از سطح تهران به سطح کشور ارتقا دادیم که با کمک حامیان مالی این برنامه توانستیم به عنوان جایزه سازهای نفیس به برندگان بدهیم.
سان را و فلسفه کیهانی (VIII)

سان را و فلسفه کیهانی (VIII)

سان را و آبراهام همچنین لیبل مستقلی را در اواسط دهه ۵۰ راه اندازی کردند که در ابتدا نامش El Saturn Records بود اما مانند آرکسترا، این لیبل نیز چند بار تغییر نام داد. تمرکز این لیبل در آغاز سینگل های ۴۵ rpm سان را و دیگر آشنایان هنرمند او بود اما سپس در دهه ۵۰ دو آلبوم کامل به نام های Super-Sonic Jazz را در سال ۱۹۵۷ و Jazz In Silhouette را در سال ۱۹۵۹ منتشر کرد.
آیین نکوداشت قاسم رفعتی در تالار وحدت برگزار می شود

آیین نکوداشت قاسم رفعتی در تالار وحدت برگزار می شود

آیین نکوداشت قاسم رفعتی خواننده پیشکسوت موسیقی ایران روز یکشنبه چهارم شهریور ماه با حضور تعدادی از علاقه مندان و هنرمندان در تالار وحدت تهران برگزار می شود. به گزارش روابط عمومی موسسه فرهنگی هنری «رادنواندیش»، آیین نکوداشت قاسم رفعتی خواننده پیشکسوت موسیقی ایران ساعت ۲۱:۳۰ روز یکشنبه چهارم شهریور ماه توسط موسسه فرهنگی هنری «راد نو اندیش» به مدیریت بردیا صدرنوری و مشارکت بنیاد فرهنگی هنری رودکی در تالار وحدت تهران برگزار می شود.
پارادوکس موسیقی ایرانی

پارادوکس موسیقی ایرانی

بحثی را که در این جا آغاز خواهیم کرد، معطوف به دو محور اساسی خواهد بود. نخست، موسیقی در ایران و دوم موسیقی ایرانی. به عقیده نگارنده، پارادوکس اساسی موسیقی ما از رویارویی و تمایز میان دو محور نامبرده و فقدان بازخورد مناسب از متن جامعه ایرانی نشأت می گیرد. مقاله حاضر، نگاهی تحلیلی به ساختارها و بنیان های موسیقی ایران دارد و لذا از پرداختن به جنبه های شکلی و تفسیرهای ساختارگرایانه (structuralism) اجتناب شده است.