یادی از باقرخان رامشگر (III)

باقرخان رامشگر (1254 – 1328)
باقرخان رامشگر (1254 – 1328)
از صفحات جالبی که باقر خان در این دوره به ضبط می رساند، صفحه تک نوازی پیانوی ایشان است که در گریلی می نوازد به شماره کاتولک ۱۵۵۰۰-۷٫ باقرخان ۱۱ روی صفحه گرامافون بصورت تک نوازی و ۴ صفحه با میرزا اسدالله خان به صورت همنوازی بدون آواز دارد و یک صفحه با ویلن حسین خان هنگ آفرین و آواز رضا قلی خان.

باقرخان در سفر لندن مجموعاً ۲۸ اثر را نواخته است. از نکات جالب اینکه اولین اثری که به طور قانونی تکثیر شده است، صفحه ای است که از کمانچه باقرخان و آواز طاهرزاده به ضبط رسیده و روی صفحه آرم شیر و خورشید است و نوشته کمانچه باقرخان آواز طاهرزاده. حاجی ابراهیم یوسف اف که وارد کننده کبریت در ایران بوده این صفحات را در اسلامبول (استامبول امروز) کپی کرده و به قیمت نازلی می فروخته که اولین کپی غیرقانونی آثار موسیقی است که متاسفانه تا به امروز هم چنان ادامه دارد.

سفر تفلیس ۱۲۹۳ شمسی
آخرین ضبط از پنج دوره ضبط قاجاریه مربوط به تیم ۵ نفره به سرپرستی درویش خان است. در این سال درویش خان ۴۱ ساله نوازنده تار، اقبال آذر خواننده ۵۱ ساله، سیدحسین طاهرزاده ۳۲ ساله خواننده، عبدالله دوامی ۲۳ ساله خواننده و نوازنده ضرب و باقرخان ۳۹ ساله نوازنده کمانچه عازم تفلیس شدند ولی متاسفانه به دلیل آغاز جنگ جهانی اول ۱۹۱۴ میلادی، تعداد ۲۱ صفحه گرامافون یا ۴۲ روی صفحه بیشتر به ایران نرسیده که باقرخان در این آثار ۱۲ اثر را نواخته بود.

اقبال آذر به همراه باقرخان در صفحه ای به شماره کاتولک ۰۹۸۱۲۱۲، شعر قاآنی را می خواند:
ای لعل دل فریب مگر خاتم جمی
گر یک حدیث مایه تسخیر عالمی
مریم نی ولی ز مسیحای روح بخش
آبستن هزار مسیحا چو مریمی

باقرخان با اقبال آذر ۶ اثر را به ضبط می رساند: ۱- دشتی ۲– بیات کرد ۳– چکاوک ۴- بیداد ۵– ماهور ۶– نوای حسینی. باقرخان با سید حسین طاهر زاده در صفحه ای با شماره کاتولک ۹۸۲۱۶، شعر سعدی را می خواند:
به سید روی وحشی از تو بگریزد
که در کمند تو راحت بود گرفتاری

و در ادامه، سه گاه، سه گاه زابل، همایون، حاجیانی، غم انگیز و چهارگاه را به ضبط می رساند. طاهرزاده با باقرخان ۷ اثر را به ضبط می رساند.

باقرخان و عبدالله دوامی در صفحه ای با شماره کاتولک ۹۸۳۳۶، در ماهور ساز و آواز و تصنیفی را ضبط کرده اند. دوامی شعری از سعدی می خواند:
بی‌دل گمان مبر که نصیحت کند قبول
من گوش استماع ندارم لمن یقول

بعد تصانیفی با صدای دوامی اجرا می شود: تصنیف لعبت، تصنیف ادیبی، ماهور و ساقی نامه، تصنیف ابوعطا. باقر خان با دوامی مجموعاً ۶ اثر را به ضبط می رساند و ۲ صفحه نیز به حالت گروهی نواخته و خوانده اند. پس از پایان ضبط های قاجاریه دیگر از باقر خان اثری به ضبط نمی رسد. نکته آنکه باقرخان و میرزا اسدالله خان تنها نوازندگانی هستند که از ۵ دوره ضبط قاجاریه در ۴ دوره آن حضوری فعال داشته اند و سه بار به خارج از کشور رفته اند که نشان از فعالیت چشمگیر آنها در عرصه نوازندگی دارند. در سال ۱۳۰۶ آغاز دوره دوم ضبط صفحات است که در آینده بدان می پردازیم.

منابع و مأخذ
کتاب تاریخ موسیقی حسن مشحون جلد ۲
گذر از آرشیوهای خصوصی
کتاب گلبانگ سربلندی – بهمن کاظمی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گفت و گو با جان کیج (II)

کربی: شما یکبار گفتید که «من جوری [اجرا] را پیش می برم که مردم بفهمند که خودشان دارند تجربیاتشان را اجرا می کنند نه اینکه که این اجرا بر آنها نازل می شود». آیا هنر به تمامی بر ما نازل نمی شود؟ کیج: اینگونه بوده است اما من فکر می کنم که ما داریم آنرا…
ادامهٔ مطلب »

اختتامیه دومین جشنواره صبا برگزار شد

دومین جشنواره موسیقی صبا در بخش غیررقابتی پنجشنبه ۱۴ آذرماه با اجرای کنسرت دلبر حکیم‌ آوا پیانیست برجسته‌ تاجیکی-روسی بعد از گذشت دو هفته به کار خود پایان داد. بخش دوم این جشنواره از روز دوشنبه ۱۱ آذرماه با برگزاری مسترکلاس‌ و اجرای کنسرت همراه بود و آخرین برنامه اجرای این فستیوال با رسیتال پیانو حکیم‌آوا در تالار رودکی همراه بود.

از روزهای گذشته…

امپرسیونسیم در موسیقی

امپرسیونسیم در موسیقی

تفکر امپرسیونسیم در قرن نوزدهم از فرانسه آغاز شد، تفکری که درست بر خلاف روشهای آکادمیک هنری موجود مانند رئالیسم شکل گرفت. این تفکر تقریبا” در تمامی هنرها رسوخ کرد اما حرکتهای ابتدایی توسط نقاشانی چون Claude Monet و Pierre-Auguste Renoir و Alfred Sisley و …. آغاز شد.
در خانه عنایت الله شیبانی با استاد سه تار، احمد عبادی (I)

در خانه عنایت الله شیبانی با استاد سه تار، احمد عبادی (I)

نوشته ای که پیش رو دارید، از کتاب “خاطرات هنرمندان” نوشته پرویز خطیبی انتخاب شده و سعی شده قسمتی از آن حذف نگردد تا کاملا فضای زمان وقوع ماجرا و همچنین نوع نگارش این نویسنده حذف شود: سال ۱۳۲۷، جمشید شیبانی در آمریکا به سر میبرد، همان سال اولین صفحات سی و سه دور او در لس آنجلس ضبط شد که حاصل همکاری من و کریم فکور و خود او بود. پیش از آن من و حسین استوار و پرویز محمود قراردادی بسته بودیم تا در انگلستان اقدام به ضبط صفحه کنیم ولی متاسفانه بنابر دلایلی این کار انجام نگرفت.
سعید تقدسی: دو سال و نیم با ارکستر سمفونیک تهران کار کردم

سعید تقدسی: دو سال و نیم با ارکستر سمفونیک تهران کار کردم

من از سن ۱۲ سالگی وارد هنرستان شدم و تا دوره دیپلم متوسطه بود آنجا ادامه تحصیل دادم؛ در این مدت معلمایی که داشتم به ترتیب اسم می‌برم آقای خیرخواه بود بعد آقای منشی زاده شدند، بعد یک آقای آلمانی به اسم آقای کاییزار (Kaiser) اسم کوچیکش خاطرم نیست و دو معلم آمریکایی داشتیم که تمام این معلم ها در سمفونیک کار می‌کردند، خانم سوزان ایلور (Susan Ayler) می بود که شوهرش هم کلاینت می‌زد، یک خانمی بود به اسم سوئینتلا (Merlin Swindler)بعد از این خانم یک آقایی به نام یوهان ریستا (Johann Rista) بود. بعد از ایشان آخرین معلمی که داشتم آقای مهدی جامعی بودند که یک سال آخر را باهاش کار کردم.
«اهالی موسیقی کار مطالعاتی را جدی نمی گیرند»

«اهالی موسیقی کار مطالعاتی را جدی نمی گیرند»

در ایران، چندین مجله موسیقی با گرایش‌های گوناگون فعالیت دارند؛ «فصلنامه موسیقی ماهور»، «ماهنامه هنر موسیقی» و «ماهنامه فرهنگ و آهنگ» از اصلی‌ترین مجلات موسیقی در ایران هستند. در چنین فضایی و با توجه به اینکه فعالیت‌های موسیقی در ایران چندان وسیع نیست، یک نشریه‌ی تازه‌ی موسیقی که به جنبه‌های عوام‌پسندانه‌ی موسیقی هم نمی‌پردازد تا چه حد می‌تواند توجه دوستداران موسیقی را جلب کند؟
فخرالدینی: در زمان استاد خالقی، نوازندگان روزمزد بودند

فخرالدینی: در زمان استاد خالقی، نوازندگان روزمزد بودند

داستان این بود که می‌خواستند ببینند آیا می‌توانند رهبری ارکستر را به من بسپارند یا خیر؟ که کار موفقیت آمیز بود تا اینکه هر سه ارکستر ادغام شدند و ارکستر بزرگ با حدود ۳۱ نفر تشکیل شد. این ارکستر خیلی هم بزرگ نبود ولی نسبت به ارکستر‌های دیگر که ۱۵ نفره بود این ارکستر بزرگتر بود.
مسترکلاس گیتار کلاسیک کیوان میرهادی

مسترکلاس گیتار کلاسیک کیوان میرهادی

پروژه مسترکلاسهای ماهانه‌ی گیتار کلاسیک در دومین گام میزبان کیوان میرهادی خواهد بود. در این جلسه که روز جمعه سی‌ام مهرماه در آکادمی موسیقی کوشا برگزار خواهد شد، تحلیل و اجرای آثاری از یوهان سباستین باخ و خوآکین رودریگو در دستور کار قرار خواهد داشت. شرح برنامه به صورت زیر است:
فراکتال و کاربرد آن در موسیقی (I)

فراکتال و کاربرد آن در موسیقی (I)

همواره افرادی بر این عقیده بوده اند که موسیقی از دسته ی علوم ریاضی بشمار میرود و گرچه نوع بیان موسیقی و ریاضی با یکدیگر متفاوت بوده اما روح و حقیقتی که در موسیقی وجود دارد، در ریاضیات قابل مشاهده است؛ بنابراین همواره وجود داشته اند افرادی که بخواهند ریاضیات و موسیقی را به زبان دیگری تعریف کرده و یا از این علوم قدرتمند جهت غنا بخشیدن به دیگری استفاده کنند. آن طور که در تاریخ آمده شروع بررسی موسیقی از دیدگاه ریاضی به یونان باستان بازمیگردد و فیثاغورثیان در پانصد سال قبل از میلاد، اولین افرادی بودند که فواصل موسیقی را متناسب با اعداد بیان کرده و ارتباط موسیقی و ریاضیات را توجیه کردند.
آروین صداقت کیش

آروین صداقت کیش

متولد ۱۳۵۳ تهران منتقد و محقق موسیقی aviehs@yahoo.com
سرک کشیدن به کمی دوردست تر (I)

سرک کشیدن به کمی دوردست تر (I)

یک گام بلندتر برای سرک کشیدن به کمی دوردست‌تر. کیهان کلهر را با گام‌های دوستانه‌اش به سوی همسایگان جغرافیایی می‌شناسیم. او می‌گوید: «فاصله‌ی ما با شبه قاره‌ی هند و فلات آناتولی تنها یک گام به راست و یک گام به چپ است.» (نقل به مضمون) و در نتیجه به دنبال همنشینی و تجربه‌ی موسیقایی با آن‌ها می‌رود. او با این جملات در حقیقت بخشی از ایده‌ی موسیقی تلفیقی امروز دنیا را بازگو می‌کند و نیز برخی بی‌توجهی‌های پیشین به فرهنگ‌هایی که شاید همسایگی‌شان با ما بیش از آن باشد که می‌پنداریم.
گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (II)

گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (II)

مهدیقلی هدایت، که خود از رجال دورۀ قاجار است و هفت سال نخست‌وزیر ایران بوده و وزیر فرهنگ نیز بوده، مردی دانشمند بوده و هفده جلد کتاب در زمینه‌های مختلف نگاشته و منتشر کرده است و کتاب مجمع‌الادوار از آثار او در موسیقی است. هدایت نیز از جمله شاگردان مهدی صلحی بوده است. چنان‌که مهدیقلی هدایت نگاشته است او به‌همراهی مهدی‌ صلحی از سال ۱۲۹۴ تا سال ۱۳۰۱ به مدت هفت سال، هفته‌ای دو شب ردیف میرزاعبدالله را می‌نگاشته‌اند. هدایت نسخه‌ای از این ردیف را به هنرستان موسیقی ملی هدیه داده است که بنا بر نوشتۀ روح‌الله خالقی در تنظیم ردیف موسیقی ایرانی توسط موسی معروفی مورد استفاده قرار گرفته است.