بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XV)

پرویز مشکاتیان
پرویز مشکاتیان
تاثیرپذیری از آثار قدما و بازسازی و تنظیم جدید این قطعات برای سنتور یا گروه سازهای ایرانی
همانطور که اشاره شد در لابلای آثار متعدد پرویز مشکاتیان به قطعاتی بر می خوریم که یا بر اساس آثار هنرمندان صاحب سبک و صاحب شیوۀ قدیم ساخته شده و یا همان آثار با تنظیمی جدید و امروزی ارائه شده اند. هنرمندانی چون: ابوالحسن صبا، علی نقی وزیری، حبیب سماعی، علی اکبرخان شهنازی، درویش خان، سعید هرمزی، یوسف فروتن، نورعلی برومند، فرامرز پایور و…

به نمونه های کوتاهی از آثار برگرفته از قطعات بزرگان موسیقی معاصر ایران، تنظیم شده توسط پرویز مشکاتیان توجه کنید:
چهارمضراب ماهور ساخته شده بر اساس قطعه چهارمضرابی از حبیب سماعی

audio file چهارمضراب ماهور ساخته شده بر اساس قطعه چهارمضرابی از حبیب سماعی

چهارمضراب دلکش ساخته شده بر اساس آثاری از ابوالحسن صبا و درویش خان

audio file چهارمضراب دلکش ساخته شده بر اساس آثاری از ابوالحسن صبا و درویش خان

چهارمضراب شور ساخته شده بر اساس آثاری از حبیب سماعی و فرامرز پایور

audio file چهارمضراب شور ساخته شده بر اساس آثاری از حبیب سماعی و فرامرز پایور

سرانداز ساخته شده برای سنتور بر اساس چهارمضرابی از استاد سعید هرمزی درآواز بیات ترک که با سه تار اجرا شده بود.

سرانداز ساخته شده برای سنتور بر اساس چهارمضرابی از استاد سعید هرمزی درآواز بیات ترک که با سه تار اجرا شده بود.
audio file نمونه صوتی

audio file نمونه صوتی

چهارمضراب نهفت ساخته شده بر اساس آثاری از استادان ابوالحسن صبا و سعید هرمزی.

audio file چهارمضراب نهفت ساخته شده بر اساس آثاری از استادان ابوالحسن صبا و سعید هرمزی.

جنگ و صلح اثر علی اکبرخان شهنازی در دستگاه سه گاه تنظیم شده برای سنتور – همچنین اجرا با گروه عارف

audio file جنگ و صلح اثر علی اکبرخان شهنازی در دستگاه سه گاه تنظیم شده برای سنتور – همچنین اجرا با گروه عارف

دخترک ژولیده اثر علی نقی وزیری در دستگاه چهارگاه تنظیم شده برای گروه عارف

audio file دخترک ژولیده اثر علی نقی وزیری در دستگاه چهارگاه تنظیم شده برای گروه عارف

بهره مندی از الگوی ساختاری پیش درآمد و ساخت آثار متعدد تحت این عنوان
در بررسی آثار پرویز مشکاتیان به تعداد زیادی اثر تحت عنوان پیش درآمد بر می خوریم که بسیاری از آنها از لحاظ ساختار و ترکیب وزن های متفاوت و جمله بندی های متنوع، در نوع خود کم مانند محسوب می شود. یکی از این قطعات، «در غم» است که پیش درآمدی است در دستگاه سه گاه که در سوگ عبدالله دوامی، ردیف دان و مدرس آواز ساخته و پرداخت شده است. این قطعه دارای وزنی بسیار آرام است و صورت شش ضربی ساده طراحی و ساخته شده است. جملات آن از فضای درآمد سه گاه آغاز شده و به گوشه هایی مانند نغمه، زابل، مخالف، مغلوب و مویه اشاره می شود.
قسمتی از درغم پیش درآمد سه گاه

audio file قسمتی از درغم پیش درآمد سه گاه

سروناز، پیش درآمدی است که در آواز بیات ترک ساخته شده و این قطعه نیز به مانند «در غم» در فضایی آرام و موقر طراحی و ساخته شده و وزن آن به مانند «در غم»، شش ضربی ساده است. در این قطعه نیز به گوشه های متعددی از آواز بیات ترک اشاره شده و جملات بر اساس ساختار جملۀ آغازین در گوشه های مختلف آواز بیات ترک بسط و گسترش می یابند.

سروناز (پیش درآمد بیات ترک)

audio file سروناز (پیش درآمد بیات ترک)

نغمه، پیش درآمدی است در دستگاه شور که کاملا بر اساس دو گوشۀ نغمۀ اول و نغمۀ دوم در دستگاه شور طراحی و ساخته شده است. پایه و جملات آن دارای وزن متفاوت هستند به نحوی که پایه به صورت شش ضربی ساده و جملات با وزن دو ضربی ساده ساخته و طراحی شده اند. این قطعه سرعت بیشتری نسبت به دو قطعۀ پیشین داشته و تند تر اجرا می شود.
نغمه

audio file نغمه

گلنوش، این قطعه پیش درآمدی است در آواز افشاری به مانند «در غم» و «سروناز»؛ وزن شش ضربی ساده داشته و مثل همان قطعات حالتی آرام و موقر دارد. در این قطعه نیز به گوشه های مختلف آواز افشاری اشاره می شود و بر جملات آن بسط و گسترشی است بر اساس جملۀ آغازین که در درجات و فواصل مختلف با حالات متفاوت اجرا می شوند.
گلنوش (پیش درآمد افشاری)

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (VIII)

دو نمونه در شکل ۱۰ نشان داده شده است. در قسمت (الف)، یک موج مربعی دارای دو تغییر در واحد زمان با یک موج مربعی دارای سه تغییر در واحد زمان ترکیب شده است. در حالت برآیند، تعییرات (نت های جدید) در چهار زمان از شش زمان ممکن اتفاق می افتد. ریتم حاصل شده همچنین در نت نویسی موسیقایی استاندارد، و در نت نویسی چرخه ای نیز نشان داده شده است. به طور مشابه، قسمت (ب) یک الگوی چهار-بر-سه را نشان می دهد، که منجر به یک چندریتمی پیچیده تر شده است. نظام شِلینجِر روش مولد چندریتمی ها است که روش ترکیب سلسله ضربان های چندگانه ی پی در پی، هر یک با دوره ی تناوب خاص خود می باشد. وقتی هم زمان نواخته شوند، چندریتمی به صدا درمی آید.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (XIII)

قطعا راه های مختلفی برای آموزش دادن به کودکان وجود دارد. آموزش نکات اخلاقی و مهارتهای زندگی یکی از آموزشهای مهمی است که از طرق مختلف می‌توان به کودکان ارائه داد و یکی از راههایی که می‌توانید به کودکان این آموزشها را بدهید، اشعار و ترانه های کودکانه است.

از روزهای گذشته…

گفتگو با تیبو (V)

گفتگو با تیبو (V)

برادر زن ایزایی و تعدادی از دوستانش من را از نامور تا استند همراهی کردند تا در کنسرتم شرکت کنند. برای تمرین از ساز گوارنری استفاده کردم. وقتی تمرین تمام شد همه به من می گفتند «چه بر سر ویولونت آمده؟ اصلا صدایش در نمی آمد.» در واقع این ویولون همان ویولونی بود که ایزایی همیشه از آن استفاده می کرد. در نتیجه من هم در کنسرت با ویولن استراد به اجرا پرداختم و آن طور که همه تأیید کردند صدای آن در کل سالن طنین انداخته بود.
شنگ

شنگ

شنگ (sheng) یکی از سازهای بادی قدیمی و سنتی چین است که درحال حاضر نیز مورد استفاده قرار می گیرد. قدمت آن به ۳۰۰۰ سال پیش می رسد و در میان مردم چین در دوره دیناستی (B.C. Yin Dynasty) بین سالهای۱۴۰۱ – ۱۱۲۲ رایج بوده است. شنگ از ۱۷ تا ۳۷ لوله ی عمودی نی بامبو که با طول های مختلف در استوانه که بر سر آن یک قطعه دهانی ضمیمه شده، کنار هم قرار گرفته اند درست شده است. با این خصوصیات ساختمانی، شنگ تنها ابزار موسیقی بادی چینی است که توانایی اجرای ملودی و آهنگ های گوناگون (حتی بصورت چند صدایی) را دارد.
دانشکده موسیقی منهتن

دانشکده موسیقی منهتن

دانشکده موسیقی منهتن (Manhattan School of Music)، در آموزش موسیقی حرفه ای در سطح ملی و بین المللی جریانی اصلی می باشد که این مرکز در حدود ۹۰ سال پیش به وجود آمده است و امروزه یکی از بزرگترین کنسرواتوآرهای خصوصی دنیا می باشد که موسیقی جاز و کلاسیک در سطح بالا در آنجا تدریس می شود. این دانشکده افراد با استعداد را برای دنبال کردن حرفه خود و پیشرفت و کار در جامعه به عنوان موسیقیدان و مدرس آماده می کند و همواره تماشاچیان بسیاری را برای دیدن اجراهای زنده هنرجویان در دانشکده دعوت می کند. این دانشکده در سال ۱۹۱۸ توسط ژانت د.شنک (Janet D. Schenck) پیانیست و خیر در یکی از ساختمانهای شهر نیویورک تشکیل شد.
بالاد – قسمت دوم

بالاد – قسمت دوم

سنت سرودن ترانه های داستانی درباره وقایع و شخصیتهای روز، هنوز هم ادامه دارد و کمتر پیش می آید که یک واقعه با جذابیت عمومی از چشم تیزبین سرایندگان تصنیف دور بماند.
گفتگو با فیلیپ میرس (IV)

گفتگو با فیلیپ میرس (IV)

همه نوازندگان هورن شنوایی خود را از دست می دهند! صدای آن برای نوازنده آنقدر بلند است که باور نمی کنید! من یکی از نوازندگانی هستم که به این صدا مانند شلوغی رستوران که مانع شنیدن صدای طرف مقابلتان می شود توجه می کنم. متأسفانه همانطور که زمینه فراهم شده است در آینده امکان شکایت از ارکسترها به خاطر مسئله از دست دادن شنوایی وجود دارد. شاهد این خواهیم بود که نوازنده ای می گوید:«صبر کنید ببینم زمانی که من به این ارکستر پیوستم شنواییم صد در صد بود و الآن که آن را از دست داده ام ارکستر را مسئول می دانم». کاش وقتی که ۲۵ یا ۳۰ ساله بودم شنواییم را سنجیده بودم.
گزارشی از اجرای ارکستر فرهنگ و هنر

گزارشی از اجرای ارکستر فرهنگ و هنر

ارکستر فرهنگ و هنر (واحد ۴۶) به رهبری شهرام توکلی و علی اکبر قربانی روز ۷ و۸ خرداد ماه در سالن رودکی به روی صحنه رفت. خوانندگان این ارکستر در بخش فارسی، وحید تاج و در بخش آذری مهدی آقا محمدی بودند. این کنسرت که با حضور فرهاد فخرالدینی همراه بود، راس ساعت ۱۸ با قدردانی شهرام توکلی از فرهاد فخرالدینی و کسب اجازه از ایشان آغاز شد.
نگاهی به اپرای مولوی (XII)

نگاهی به اپرای مولوی (XII)

زهی ها آغازگر پرده هفتم اپرا هستند؛ پرده ای که «ملاقات» نام گذاری شده و گوشه ای از پرسش و پاسخ مولانا و شمس را به نمایش می گذارد. بخشی که زهی ها و به دنبال آن سولوی آوازی کلارینت اجرا می کند، با اینکه یادآور آغاز پرده پنجم یعنی «بازار» است ولی تفاوتی نامحسوس در این آغاز اتفاق می افتد که آن تاکید بر دومینانت گام ماژور است و البته در طول این بخش ایست و شاهد بارها تغییر می کند.
راک پیشرو

راک پیشرو

راک مترقی یا همان Prog-Rock از انواع سبک موسیقی است که از سبکهای موسیقی اواخر ده ۶۰ شکل گرفته است. زمانی که بیتلها آمدند، سعی کردند تا موسیقی راک سنتی را با سازهای کلاسیک و شرقی ادغام کنند. البته مشکل آنها این بود که الگو و غالب دقیقی نداشتند.
نکات مهمی که یک نوازنده باید رعایت نماید (I)

نکات مهمی که یک نوازنده باید رعایت نماید (I)

قبل از تمرین سازتان سعی کنید تا دستهایتان را گرم کنید. به هیچ عنوان در هنگام شروع تمرین قطعه ای سخت و یا تکنیکال را اجرا ننمایید در بسیاری از موارد عدم توجه به این نکته باعث میشود تا فشار زیادی بر عضلات شما وارد شود و حتی کشیدگی هایی در عضله ایجاد نماید؛ یکی از روش های بسیار خوب اجرای گام و آرپژ با سرعت بسیار پایین میباشد و سپس اجرای قطعه ای ساده برای شروع تمرین.
تار و پودِ نشانه (II)

تار و پودِ نشانه (II)

این نکته به گمان من مهم‌ترین چالش را بر سر راهِ کارهای مشابه پدید می‌آورد. در حقیقت آهنگساز اولِ کار از خود می‌پرسد «چرا باید سراغ این شعر رفت؟» و جواب می‌گیرد «برای بازنمودن زیبایی‌هایش در موسیقی» یا «برای اضافه کردن به زیبایی‌اش به‌وسیله‌ی همراهی موسیقی». اما از این سؤال و جواب‌ها گذشته قدری هم برای اجتناب از تکراری شدنِ موسیقی‌ای که شعر را بر آن می‌نشاند، از سر ناچاری به سراغ همراه کردن موسیقی با معنای شعر می‌رود.