پویان آزاده: قصد ضبط «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» را دارم

پویان آزاده و ارکستر ملی
<br>
(تصویر از شهاب الدین قیومی سایت خبرگزاری مهر)
پویان آزاده و ارکستر ملی
(تصویر از شهاب الدین قیومی سایت خبرگزاری مهر)
در اولین روز برگزاری جشنواره موسیقی فجر، ارکستر ملی به رهبری فریدون شهبازیان، اثری از حسین دهلوی را به روی صحنه برد که بر اساس قطعه ای از جواد معروفی ساخته شده بود. این قطعه که برای یک پیانو و ارکستر با نام «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» تنظیم شده بود، با تکنوازی پیانوی پویان آزاده به اجرا رسید. به همین بهانه امروز با پویان آزاده گفتگویی کرده ایم که می خوانید:
در خبرها آمده بود که در حال معرفی یک اثر تازه کشف شده از همکاری استادان قدیمی موسیقی ایران، جواد معروفی و حسین دهلوی هستید؛ لطفا در مورد این اثر صحبت کنید.

بله! این اثر برای پیانو و ارکستر توسط استاد حسین دهلوی نوشته شده که البته بر اساس قطعه ای از استاد عزیزم جواد معروفی بوده است. به دلیل علاقه شخصی ام در تحقیقات در زمینه پیانو کلاسیک ایرانی به این اثر دست یافتم و پس از تحقیقات آرشیوی و میدانی (مصاحبه ای) با اشخاص مطلع دریافتم که این اثر تا کنون اجرا رسمی نشده است؛ پس از آنکه بررسی هایی از دیدگاه تکنیک نوازندگی پیانو در تحلیل این اثر داشتم نیز قطعیت آن تائید گردید.

در آرشیو هنرستان دختران، قطعه ای برای دو سنتور و ارکستر بر اساس چهارمضراب چهارگاه زنده یاد فرامرز پایور وجود دارد که توسط آقای دهلوی برای ارکستر مجلسی و سازهای ایرانی تنظیم شده؛ بخش ارکستر این اثر به پر محتوایی آثار معروف ایشان مانند کنسرتینو سنتور و سرود گل و… نیست؛ ظاهرا ایشان این قطعه را برای اجرای پایان ترم هنرجویان تنظیم کرده بودند تا تجربه کار با ارکستر را داشته باشند؛ هیچوقت هم تمایلی برای ضبط این کار نشان ندادند. آیا این کنسرتینو هم چنین فضایی دارد؟
البته از این اثر در برخی منابع و از جمله در فهرست آثار استاد جواد معروفی به عنوان «کنسرتو پیانو» یاد شده است که بهتر است از نام اصلی آن «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» و یا قطعه ای «برای پیانو ارکستر» استفاده شود، چراکه به لحاظ فرم ساختاری با فرم کنسرتو تا حدی متفاوت است. دقیقا همان گونه که شما هم اشاره کردید، در زمان ریاست استاد دهلوی بر هنرستان موسیقی ملی، ایشان برای اجرای پایانی هنرجویان، قطعاتی که به شکل اورجینال برای ساز سولو بودند را برای دو یا یک ساز سولو به همراه ارکستر تنظیم می کردند. این اثر هم برای پیانو سولو توسط استاد جواد معروفی نوشته شده است که البته نت اصل آن را که استاد معروفی به استاد علی تجویدی هدیه داده بودند، از طریق استاد علی تجویدی در سال ۱۳۷۹ به من هدیه شد که آن اثر در واقع ملاک تنظیم استاد دهلوی برای تنظیم اثر برای ارکستر بوده است.

آیا شما در بخش پیانوی این اثر دست بردید؟
با توجه به پیانیستیک نبودن پارت پیانو در اثر «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» و همچنین این مشکل که در بسیاری از قسمت ها دقیقا پارت ارکستر به شکل غیر پیانیستیک در پارت پیانو تکرار شده است تصمیم گرفتم در چهارچوب مکتب پیانو نوازی کلاسیک ایرانی و شیوه استاد معروفی بخش پیانو اثر را تنظیم مجدد کنم تا ضمن حفظ خواسته های استاد دهلوی در اثر، از چهارچوب سبک شناسی پیانو کلاسیک ایرانی نیز خارج نشود.

در زمانی که هنرجوی کلاس آقای دهلوی بودم، قطعه ای از ایشان پیدا شده بود برای پیانو و ویولنسل، ما به ایشان پیشنهاد کردیم که این اثر را ضبط کنند ولی خودشان موافق با اینکار نبودند؛ به این دلیل که اعتقاد داشتند، چندان روی تکنیک پیانو نویسی تمرکز نداشته اند و این آثار مدرسه ای بوده است. گذشته از این ادعای ایشان، بزرگی و شخصیت کمالگرای شان در گفتن این جمله، درس بزرگی برای بنده و هم کلاسی ها بود…
با شما موافقم. همان طور که بیان شد در این اثر نیز این موضوع قابل مشاهده است.

نام اصلی این قطعه چه بوده و آیا به صورت تکنوازی ضبط شده است؟
نام اصلی قطعه سولو «چهارگاه» بوده است که استاد معروفی در آثار منتشر شده شان بخش هایی از این اثر را نواخته اند.

یکی از بخش های این اثر در آلبوم «رنگارنگ» توسط آقای انوشیروان روحانی ضبط شده است، آیا در این آلبوم ذکری از نام سازنده این قطعه رفته است؟
بنده نامی از ایشان ندیدم.

آیا قصد ضبط این اثر را هم دارید؟ برای انتشار پارتیتور این اثر چطور؟
بله قصد انتشار اثر را به همراه دیگر آثار پیانویی را با ارکستری در آلمان دارم. با توجه به اینکه انتشار نت این اثر منوط به اجازه قانونی تمامی مصنفین و در واقع خانواده اساتید معروفی و دهلوی می باشد، امیدوارم بتوانم بزودی این اثر را در اختیار علاقمندان قرار دهم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آلبوم «انگاره‌ها»؛ به‌آهنگ‌سازی و نوازندگیِ مهران بدخشان منتشر شد

این اثر که نخستین آلبوم مهران بدخشان به‌عنوان آهنگ‌ساز و نوازنده است؛ شامل مجموعه‌ای از قطعات پیانوییِ آهنگ‌ساز است که تحتِ عناوین پرلود در می‌بمل مینور، واریاسیون‌ بر روی تمی عاشقانه، شش‌قطعه کوتاه برای پیانو، دو قطعه تغزلی، امپرومتو و سونات پیانو شماره ۱ (در دو موومان) عرضه شده‌است.

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (IV)

در این دوره وضعیت موسیقیدانان بسیار بهتر شد. خسرو پرویز بزم ها و مجالس بسیاری داشت. در حجاری طاق بستان در کرمانشاه یک شکار به تصویر کشیده شده که تعداد زیادی چنگ، موسیقار، دف های چهارگوش، شیپور، نی، سازهای کوبه ای و یک نفر در حال دست زدن را نشان می دهد. چنگ های مثلث و افقی در این دوره بسیار رایج بوده است.

از روزهای گذشته…

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (I)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (I)

چندی پیش به بهانه انتشار یک فایل تصویری از اجرای موسیقی ایرانی با سازی ابداعی («دل و دل» طراحی شده توسط محمدرضا شجریان)، بحثی در یکی از صفحه های فیس بوک پیش آمد که تبدیل به گفت و شنودی طولانی شد. پس از اتمام این بحث بعضی از دوستان تقاضا کردند که این نوشته در سایت باز نشر شود و امروز اولین قسمت این گفت و شنود را که پس از تغییرات و ویرایشی کلی آماده شده است می خوانید. به دلیل اجازه نداشتن از دوستانی که در بحث شرکت کرده اند و انتشار خصوصی این نوشته در جمع دوستان در یک صفحه شخصی، نام هیچ کدام از طرف های گفتگو در این نوشته نمی آید و تنها به جای نام دوستان «الف» و «ب» نوشته می شود و بخشهایی از نوشته های دوستان که به دلیل انتشار در سایت تغییر یافته است در (…) و “” نمایش داده می شود. برای مشخص تر شدن دو طرف بحث، نوشته های دوستان بر زمینه خاکستری و نوشته های نگارنده، در زمینه سفید نمایش پیدا می کند.
تکمیل الحان منسوب به باربد (II)

تکمیل الحان منسوب به باربد (II)

آنهائی که خواسته‌اند نام سی لحن موسیقی را از منظومهء سابق الذکر استخراج کنند، از گزینش‌ تعدادی نامها چون نسبت به عدد سی اسامی استخراج شده کسر آمده است، برای جبران کمبود مذکور برخی کلمات را به عنوان الحان مورد نظر تصور کرده و به خیال خود سی نام به عنوان سی لحن باربد ردیف‌ کرده‌اند.
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و چهارم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و چهارم)

هر کسی کاری را که برایش ساده تر است مایل است که آن کار را انجام بدهد. فای درست دیگر برای کودک ساده و طبیعی تر شد به این دلیل بعد از آن دیگر فقط صدای درست را توانست بخواند. نتیجه این است که خواندن غلط دیگر رخت بر بست و ناپدید شد، پس به جد نتایجی که می‌توان بر روی یک کودک در طول شش یا هفت ماه رسید، با این روش امکان پذیر است و می توان یک آموزش درست را جایگزین آموزش غلط کرد. در نتیجه آموختیم که هدف تصحیح کردن نبوده بلکه جایگزین کردن یک از مهارت بر جای یک روش اشتباه و غلط بوده است.
مغالطات ایرانی – موسیقی کودک (II)

مغالطات ایرانی – موسیقی کودک (II)

حال به موسیقی برمی گردیم… در دسته بندی هایی که برای موسیقی وجود دارد، به عنوان موسیقی کودک بر خورد می کنیم که این موسیقی ها اکثر شامل این سه دسته می شود: ۱- موسیقی سطح پایین و گاه مبتذل که به زعم سازندگانش قابل فهم برای کودکان است ۲- روش موسیقی ارف که به غلط در ایران به عنوان روشی برای ورود به دنیای موسیقی کلاسیک معرفی شده است ۳- نوعی از موسیقی کلاسیک (که نوعی از متسو میوزیک است و) شامل آثاری فاخر با سطح پیچیدگی پایین تر از نظر تکنیک آهنگسازی و چند صدایی برای کودکان است که قابل استفاده بزرگ سالان نیز می باشد.
تئوری اطلاعات، ترمودینامیک و موسیقی (III)

تئوری اطلاعات، ترمودینامیک و موسیقی (III)

بطور خلاصه در دو مطلب قبل دیدیم که بسیاری از موجودیت ها در جهان هستی قابلیت جاری شدن از پتانسیل بیشتر به سمت پتانسیل کمتر را دارا می باشند. همچنین با مفهومی بنام آنتروپی آشنا شدیم که معیاری است برای سنجش بی نظمی در یک سیستم و دیدم که سیستم ها ذاتا” تمایل دارند به سمتی حرکت کنند که آنتروپی زیاد شود و اساسا” برای نگاه داشتن آنتروپی در حد متعادل و کاهش نسبی آن به منظور جلوگیری از افزایش بی رویه آن – که موجب بی نظمی و در نهایت به نوعی انفجار سیستم میشود – باید کار انجام شود.
گفتگو با آرش محافظ (III)

گفتگو با آرش محافظ (III)

سیستم دستگاهی با سیستم مقامی تناقضی ندارد. سیستم دستگاهی جدید است و ربطی به تیموری و صفوی ندارد. یک چیزی بین اواخر صفوی قرن هجدهم دوره زندیه و اوایل قاجار است. بین قرن ۱۸ و ۱۹٫ شما هر تقسیم از هر استادی گوش کنید کوتاه و نهایتاً ۵دقیقه است. در آن نهایتا ۲ ،۳ دقیقه‌ی اول فقط مقام اصلی است و بقیه مدگردی است. هنر موزیسین مقام‌شناس این است که بعد از آن می‌خواهد چکار کند. در ایران هم همینطور بوده اما بعد از اواخر صفوی که دربار سلیقه‌ی نازلی داشته و بعد از سقوط اصفهان و حمله‌ی افاغنه، ظهور دربار زندی با موسیقی نازل‌تر، بخش بزرگی از رپورتوآر آهنگسازی از بین می‌رود. قطعه‌ها فراموش شدند. آنقدر وضع اجتماعی خراب بوده و عرضه و تقاضای موسیقایی به هم ریخته بوده که منتقل نشده. وقتی تا این حد موسیقی تحت انحطاط بوده که از صدها قطعه حتی یکی به دوره‌ی بعد منتقل نشده، مسلماً خیلی از مقام‌ها و ریتم‌ها از بین رفته است. به‌نظر می‌رسد با این ضربه‌ی وحشتناک یکسری موزیسین به این نتیجه می‌رسند که دوباره هرچه مانده را سازماندهی کنند تا از بین نرود. به‌نظر دستگاه اینگونه شکل گرفته که چند مقام همگن‌تر را چیده‌ و مجموعه‌ی جدیدی ایجاد کرده‌اند.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (I)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (I)

مقوله‌ی تاریخ موسیقی و تاریخ‌نگاری در ایران پیچیدگی‌های بسیاری دارد و حوزه‌ای است از دانش مرتبط با موسیقی که مانند بسیاری موضوعات دیگر این دانش ناروشن و مبهم است. این عدم وضوح گاه به پدیده‌ای ذاتی تبدیل می‌شود و گاه نیز پدیده‌ای است که به دلایل مختلفی در طول زمان بر فرهنگ ما عارض شده است.
نگاهی به کارنامه شهرام ناظری

نگاهی به کارنامه شهرام ناظری

در سال گذشته مطلبی در مورد حافظ ناظری فرزند شهرام ناظری در این سایت نوشته شد که به خاطر نوع فعالیت فرزند، گاهی بحث هایی هم در مورد فعالیت پدر به میان می آمد. قصد دارم در چند روز آینده قسمت پایانی از مطلبی که در مورد حافظ ناظری مدتها پیش نوشته شده را به انتشار بگذارم ولی پیش از آن برای به حاشیه نرفتن مطلب لازم است به صورت جدا گانه به تاریخچه فعالیت هنری شهرام ناظری خواننده پر آوازه ایرانی بپردازم.
از سمفونی ۹ بتهوون تا قدرت فاشیسمی آدلف هیتلر (III)

از سمفونی ۹ بتهوون تا قدرت فاشیسمی آدلف هیتلر (III)

در ساعت ۱٨:۳۰ تاریخ ۲۰ آوریل ۱٨٨۹ میلادی در مسافرخانه ای در شهر مرزی براونا آئو اماین اتریش که در مرز بین اتریش و امپراتوری آلمان بود، پسری چشم به جهان گشود. پسری که تا کنون در دنیا همسانی نداشته است. پسری که پدرش آلویس و مادرش کلارا بود، پدرش که کارمند گمرک بود و بسیار به اصول زندگی معتقد بود به افتخار زنده مانده آدولف دستور داد تا برای درک شکوه و عظمت جهان هستی برای او سمفونی را در ر مینور اپوس ۱۲۵ از بتهوون اجرا کنند. آری او آدولف هیتلر بود و صدای سمفونی نهم در زمان تولدش اولین صدایی بود که او را در این دنیا همراهی می کرد.
درویش خان در گذار تمدن (II)

درویش خان در گذار تمدن (II)

تضادهای ایران در عهد قاجار دو گروه موسیقیدان می سازد. عده ای سر سپرده گردش قدرت در ساختار سیاسی می شوند و خود را در دل حواشی موسیقی و بزم ها و محفل ها رها می کنند و گروه اندکی هم مبنای فهم اجتماعی را در تعارضات و تناقضات تاریخی و حقوق مردم می جویند.