پویان آزاده: قصد ضبط «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» را دارم

پویان آزاده و ارکستر ملی
<br>
(تصویر از شهاب الدین قیومی سایت خبرگزاری مهر)
پویان آزاده و ارکستر ملی
(تصویر از شهاب الدین قیومی سایت خبرگزاری مهر)
در اولین روز برگزاری جشنواره موسیقی فجر، ارکستر ملی به رهبری فریدون شهبازیان، اثری از حسین دهلوی را به روی صحنه برد که بر اساس قطعه ای از جواد معروفی ساخته شده بود. این قطعه که برای یک پیانو و ارکستر با نام «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» تنظیم شده بود، با تکنوازی پیانوی پویان آزاده به اجرا رسید. به همین بهانه امروز با پویان آزاده گفتگویی کرده ایم که می خوانید:
در خبرها آمده بود که در حال معرفی یک اثر تازه کشف شده از همکاری استادان قدیمی موسیقی ایران، جواد معروفی و حسین دهلوی هستید؛ لطفا در مورد این اثر صحبت کنید.

بله! این اثر برای پیانو و ارکستر توسط استاد حسین دهلوی نوشته شده که البته بر اساس قطعه ای از استاد عزیزم جواد معروفی بوده است. به دلیل علاقه شخصی ام در تحقیقات در زمینه پیانو کلاسیک ایرانی به این اثر دست یافتم و پس از تحقیقات آرشیوی و میدانی (مصاحبه ای) با اشخاص مطلع دریافتم که این اثر تا کنون اجرا رسمی نشده است؛ پس از آنکه بررسی هایی از دیدگاه تکنیک نوازندگی پیانو در تحلیل این اثر داشتم نیز قطعیت آن تائید گردید.

در آرشیو هنرستان دختران، قطعه ای برای دو سنتور و ارکستر بر اساس چهارمضراب چهارگاه زنده یاد فرامرز پایور وجود دارد که توسط آقای دهلوی برای ارکستر مجلسی و سازهای ایرانی تنظیم شده؛ بخش ارکستر این اثر به پر محتوایی آثار معروف ایشان مانند کنسرتینو سنتور و سرود گل و… نیست؛ ظاهرا ایشان این قطعه را برای اجرای پایان ترم هنرجویان تنظیم کرده بودند تا تجربه کار با ارکستر را داشته باشند؛ هیچوقت هم تمایلی برای ضبط این کار نشان ندادند. آیا این کنسرتینو هم چنین فضایی دارد؟
البته از این اثر در برخی منابع و از جمله در فهرست آثار استاد جواد معروفی به عنوان «کنسرتو پیانو» یاد شده است که بهتر است از نام اصلی آن «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» و یا قطعه ای «برای پیانو ارکستر» استفاده شود، چراکه به لحاظ فرم ساختاری با فرم کنسرتو تا حدی متفاوت است. دقیقا همان گونه که شما هم اشاره کردید، در زمان ریاست استاد دهلوی بر هنرستان موسیقی ملی، ایشان برای اجرای پایانی هنرجویان، قطعاتی که به شکل اورجینال برای ساز سولو بودند را برای دو یا یک ساز سولو به همراه ارکستر تنظیم می کردند. این اثر هم برای پیانو سولو توسط استاد جواد معروفی نوشته شده است که البته نت اصل آن را که استاد معروفی به استاد علی تجویدی هدیه داده بودند، از طریق استاد علی تجویدی در سال ۱۳۷۹ به من هدیه شد که آن اثر در واقع ملاک تنظیم استاد دهلوی برای تنظیم اثر برای ارکستر بوده است.

آیا شما در بخش پیانوی این اثر دست بردید؟
با توجه به پیانیستیک نبودن پارت پیانو در اثر «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» و همچنین این مشکل که در بسیاری از قسمت ها دقیقا پارت ارکستر به شکل غیر پیانیستیک در پارت پیانو تکرار شده است تصمیم گرفتم در چهارچوب مکتب پیانو نوازی کلاسیک ایرانی و شیوه استاد معروفی بخش پیانو اثر را تنظیم مجدد کنم تا ضمن حفظ خواسته های استاد دهلوی در اثر، از چهارچوب سبک شناسی پیانو کلاسیک ایرانی نیز خارج نشود.

در زمانی که هنرجوی کلاس آقای دهلوی بودم، قطعه ای از ایشان پیدا شده بود برای پیانو و ویولنسل، ما به ایشان پیشنهاد کردیم که این اثر را ضبط کنند ولی خودشان موافق با اینکار نبودند؛ به این دلیل که اعتقاد داشتند، چندان روی تکنیک پیانو نویسی تمرکز نداشته اند و این آثار مدرسه ای بوده است. گذشته از این ادعای ایشان، بزرگی و شخصیت کمالگرای شان در گفتن این جمله، درس بزرگی برای بنده و هم کلاسی ها بود…
با شما موافقم. همان طور که بیان شد در این اثر نیز این موضوع قابل مشاهده است.

نام اصلی این قطعه چه بوده و آیا به صورت تکنوازی ضبط شده است؟
نام اصلی قطعه سولو «چهارگاه» بوده است که استاد معروفی در آثار منتشر شده شان بخش هایی از این اثر را نواخته اند.

یکی از بخش های این اثر در آلبوم «رنگارنگ» توسط آقای انوشیروان روحانی ضبط شده است، آیا در این آلبوم ذکری از نام سازنده این قطعه رفته است؟
بنده نامی از ایشان ندیدم.

آیا قصد ضبط این اثر را هم دارید؟ برای انتشار پارتیتور این اثر چطور؟
بله قصد انتشار اثر را به همراه دیگر آثار پیانویی را با ارکستری در آلمان دارم. با توجه به اینکه انتشار نت این اثر منوط به اجازه قانونی تمامی مصنفین و در واقع خانواده اساتید معروفی و دهلوی می باشد، امیدوارم بتوانم بزودی این اثر را در اختیار علاقمندان قرار دهم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

بیانیه هیات داوران هفتمین جشنواره نوشتارها و وب‌سایت‌ها موسیقی

شکی نیست سلیقه عمومی و شناخت صحیح نسبت به موسیقی در جامعه نیازمند راهبری و هدایت فکری است و این مهم در سایه نگارش و انتشار مقالات، نقدها، یادداشت و گزارش‌های پر مغز در رسانه‌ها تقویت می‌شود. و همین اهمیت بوده است که هر گاه سخن جدی گفتن از موسیقی در رسانه‌ها جدی گرفته شد سطح سلیقه عمومی و دانش شنیداری جامعه نسبت به آنچه به نام موسیقی تولید می‌شود بالاتر رفت و امروز که جدیت این مهم رنگ‌باخته شاهد زوال سلیقه موسیقایی در جامعه هستیم.

بیانیه دبیر هفتمین دوره جشنواره نوشتار ها و وبسایت های موسیقی

هفتمین جشنواره‌ی رقابتیِ سایت‌ها و نوشتارهای موسیقی با تأخیری یک‌ساله، و با تجدیدِ نظر در ساختار و اساسِ جشنواره، سرانجام، جمعه ۲۴ اسفندماه ۱۳۹۷ اختتامیه‌ی خود را پشتِ‌سر گذراند. ازاین‌دوره برمبنای اساس‌نامه‌ی نو-دیوانِ جشنواره هیأتِ محترم اُمنا، به‌نمایندگیِ پژوهش‌گرِ ارجمند، آروین صداقت‌کیش مستقیماً هیأتِ داوران و دبیر هر دوره را انتخاب می‌کنند. امید است برمبنای این اساس‌نامه، جشنواره شاکله‌ی مشخص‌تر و منسجم‌تری به‌خود بگیرد.

از روزهای گذشته…

بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (III)

بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (III)

از نظر اوضاع سیاسی نیز این سال‌ها مقارن با زمانی بود، که شرایط مناسبی برای احیا موجود بود؛ به این صورت که ترتیب قرار گرفتن نیروها در حکومت پهلوی به گونه‌ای بود که ایجاد پایگاه و بدست آوردن حمایت‌های لازم برای تحقق احیا را امکان‌پذیر می‌کرد. حتا برخی محققان تا آن‌جا این موضوع را سیاسی و مهم می‌دانند که به رقابت‌های داخلی خانواده‌ی پهلوی۷ یا رقابت‌های وزارت فرهنگ و هنر و سازمان رادیو تلویزیون و اثر آن بر جریان احیای موسیقی سنتی، به ویژه تشکیل و نحوه‌ی کار «مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایرانی» از سال ۱۳۴۷ به بعد اشاره می‌کنند (فرهادپور ۱/۱۳۸۴).
“ذوق ما را خشکانده اند ” (II)

“ذوق ما را خشکانده اند ” (II)

خیر، به یاد ندارم ایشان را از نزدیک هم دیده باشم ولی قطعاتی از ایشان شنیده ام؛ در تالار مدرسه البرز «سوئیت های محلی» او اجرا شد. از این موضوع همیشه متاسف بودم که چرا آقای پرویز محمود علاقه ای به موسیقی ایرانی نشان نمی داد حتی استاد خودم آقای ناصحی هم از ساخته شدن قطعه «سبکبال» به سبک ایرانی و با فواصل ایرانی ابراز نارضایتی کرد.
آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XII)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XII)

یکی از موارد مهم در زمینه موسیقی کنونی ایران که بسیار با اهمیت است، وجود و لزوم حضور فواصل کوچکتر از نیم پرده یا میکروتُن (ریز پرده) است. با حذف این فواصل یکی از اصلی ترین خصوصیات درونی موسیقی ایران دچار فقدان می گردد و این موسیقی دیگر خاصیت خود را نخواهد داشت.
راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (V)

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (V)

وقتی پیانو کنسرتوی شماره ۲ راخمانینوف برای نخستین بار در اکتبر سال ۱۹۰۱ در یکی از کنسرتهای فیلهارمونیک مسکو به طور رسمی به مورد اجرا گذارده شد، خود آهنگساز در نقش تکنواز پیانو هنرنمایی کرد. این کنسرت با استقبال پرشوری مواجه شد و پیانو کنسرتو از همان نخستین اجرا در دل علاقمندان جایی مطمئن یافت و دلایل این مقبولیت نیز بسیار روشن بود: این کنسرتو سراسر مشحون از الهام بخشیهای ملودیک بسیار فریبنده و دلنشین است و هر شنونده ای را هر چقدر هم مشکل پسند باشد بی اختیار تحت تاثیر قرار می دهد. از همان نخستین اجرا، موفقیت چشمگیر این کنسرتو بدان اندازه بارز بود که مقام و شخصیت راخمانینوف را هم به عنوان یک انسان و هم به عنوان یک آهنگساز باری دیگر تثبیت ساخت.
اپرای لیلی و مجنون (II)

اپرای لیلی و مجنون (II)

به خاطر می آورم که آن شب ماردم را خیلی اذیت کردم! بیش تر از آن پرده سیاه شاکی بودم، نمی توانستم صحنه را به خوبی ببینم و از او سؤال هایی درباره داستان اپرا می پرسیدم. حواستان باشد که ما مثل بچه های امروزی با تلویزیون و رادیو و تئاتر بزرگ نشدیم، در نتیجه آنچه بر روی صحنه رخ می داد کاملا واقعی جلوه می کرد!
موسیقی با کلام و تجربه‌ی تغییر (II)

موسیقی با کلام و تجربه‌ی تغییر (II)

این راه حلی است که قمصری در جاهای دیگری هم آن را به کار گرفته است؛ مثلا اگر به قطعه‌ی اول آلبوم «سرو روان» توجه کنیم همین رویکرد در آن مشهود است. علاوه بر این می‌توان همسانی در نوع نگاه به قطعه‌ی آغازین آلبوم را که در نقش گشایش است دید؛ در هر دو مورد آواز جذب شده در یک زمینه‌ی ضربی نقش آغازگر را دارد.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXV)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXV)

نامه از آلیس به کاریس، دوم ژوئن: عزیزم، روستا منتظر آمدن تو است و همچنین خود من! یک جشن خوب نیز در کنار تو به مناسبت تولد پدرت بر پا می کنیم که با حضور تو از عزیزترین جشن ها خواهد بود. هنوز هیچ نامه یا کادویی به دست او نرسیده است، به غیر از چند شاخه گل از طرف رزا!
چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه هفتم

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه هفتم

هویت که در مقابل اصطلاح انگلیسی “Identity” قرار می گیرد، یکی از مباحث اصلی در حوزه‌‌های روان‌شناسی (۲)، جامعه‌شناسی (۲) و مردم‌شناسی (۳) است. در مطالعات روان‌شناسی، نفس یا خودِ انسان مورد بررسی قرار می‌گیرد. در جامعه‌شناسی به بررسی انسان در جامعه پرداخته می‌شود و مردم‌شناسی، فرد را در حوزۀ فرهنگی مورد مطالعه قرار می‌دهد.
داوودیان: دو سال است در رکود هستم

داوودیان: دو سال است در رکود هستم

اصلا روش آهنگسازی همین است! در واقع آموختن مبانی آهنگسازی به این درد میخورد که آنها را یادبگیریم و بتوانیم آثار گذشتگان را درک کنیم و آنالیز کنیم، نه اینکه مثل آنها بسازیم! من هم همین اعتقاد را دارم. از آثار آهنگسازان ایرانی کدام را میپسندید و تحت تاثیر چه کسانی بودید؟
بالشتک نوین (I)

بالشتک نوین (I)

اگر تصور بر این باشد که حد فاصل فضای بین استخوان فک و شانه باید به بهترین شکل ممکن بوسیله قطعه ای کمکی تامین و کنترل شود، زیر چانه ایی (chinrest) و بالشتک (shoulder rest) از بهترین مواردی است که می توان درباره آنها و همچنین ویژگی های آن ها سخن به میان آورد.