پویان آزاده: قصد ضبط «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» را دارم

پویان آزاده و ارکستر ملی
<br>
(تصویر از شهاب الدین قیومی سایت خبرگزاری مهر)
پویان آزاده و ارکستر ملی
(تصویر از شهاب الدین قیومی سایت خبرگزاری مهر)
در اولین روز برگزاری جشنواره موسیقی فجر، ارکستر ملی به رهبری فریدون شهبازیان، اثری از حسین دهلوی را به روی صحنه برد که بر اساس قطعه ای از جواد معروفی ساخته شده بود. این قطعه که برای یک پیانو و ارکستر با نام «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» تنظیم شده بود، با تکنوازی پیانوی پویان آزاده به اجرا رسید. به همین بهانه امروز با پویان آزاده گفتگویی کرده ایم که می خوانید:
در خبرها آمده بود که در حال معرفی یک اثر تازه کشف شده از همکاری استادان قدیمی موسیقی ایران، جواد معروفی و حسین دهلوی هستید؛ لطفا در مورد این اثر صحبت کنید.

بله! این اثر برای پیانو و ارکستر توسط استاد حسین دهلوی نوشته شده که البته بر اساس قطعه ای از استاد عزیزم جواد معروفی بوده است. به دلیل علاقه شخصی ام در تحقیقات در زمینه پیانو کلاسیک ایرانی به این اثر دست یافتم و پس از تحقیقات آرشیوی و میدانی (مصاحبه ای) با اشخاص مطلع دریافتم که این اثر تا کنون اجرا رسمی نشده است؛ پس از آنکه بررسی هایی از دیدگاه تکنیک نوازندگی پیانو در تحلیل این اثر داشتم نیز قطعیت آن تائید گردید.

در آرشیو هنرستان دختران، قطعه ای برای دو سنتور و ارکستر بر اساس چهارمضراب چهارگاه زنده یاد فرامرز پایور وجود دارد که توسط آقای دهلوی برای ارکستر مجلسی و سازهای ایرانی تنظیم شده؛ بخش ارکستر این اثر به پر محتوایی آثار معروف ایشان مانند کنسرتینو سنتور و سرود گل و… نیست؛ ظاهرا ایشان این قطعه را برای اجرای پایان ترم هنرجویان تنظیم کرده بودند تا تجربه کار با ارکستر را داشته باشند؛ هیچوقت هم تمایلی برای ضبط این کار نشان ندادند. آیا این کنسرتینو هم چنین فضایی دارد؟
البته از این اثر در برخی منابع و از جمله در فهرست آثار استاد جواد معروفی به عنوان «کنسرتو پیانو» یاد شده است که بهتر است از نام اصلی آن «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» و یا قطعه ای «برای پیانو ارکستر» استفاده شود، چراکه به لحاظ فرم ساختاری با فرم کنسرتو تا حدی متفاوت است. دقیقا همان گونه که شما هم اشاره کردید، در زمان ریاست استاد دهلوی بر هنرستان موسیقی ملی، ایشان برای اجرای پایانی هنرجویان، قطعاتی که به شکل اورجینال برای ساز سولو بودند را برای دو یا یک ساز سولو به همراه ارکستر تنظیم می کردند. این اثر هم برای پیانو سولو توسط استاد جواد معروفی نوشته شده است که البته نت اصل آن را که استاد معروفی به استاد علی تجویدی هدیه داده بودند، از طریق استاد علی تجویدی در سال ۱۳۷۹ به من هدیه شد که آن اثر در واقع ملاک تنظیم استاد دهلوی برای تنظیم اثر برای ارکستر بوده است.

آیا شما در بخش پیانوی این اثر دست بردید؟
با توجه به پیانیستیک نبودن پارت پیانو در اثر «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» و همچنین این مشکل که در بسیاری از قسمت ها دقیقا پارت ارکستر به شکل غیر پیانیستیک در پارت پیانو تکرار شده است تصمیم گرفتم در چهارچوب مکتب پیانو نوازی کلاسیک ایرانی و شیوه استاد معروفی بخش پیانو اثر را تنظیم مجدد کنم تا ضمن حفظ خواسته های استاد دهلوی در اثر، از چهارچوب سبک شناسی پیانو کلاسیک ایرانی نیز خارج نشود.

در زمانی که هنرجوی کلاس آقای دهلوی بودم، قطعه ای از ایشان پیدا شده بود برای پیانو و ویولنسل، ما به ایشان پیشنهاد کردیم که این اثر را ضبط کنند ولی خودشان موافق با اینکار نبودند؛ به این دلیل که اعتقاد داشتند، چندان روی تکنیک پیانو نویسی تمرکز نداشته اند و این آثار مدرسه ای بوده است. گذشته از این ادعای ایشان، بزرگی و شخصیت کمالگرای شان در گفتن این جمله، درس بزرگی برای بنده و هم کلاسی ها بود…
با شما موافقم. همان طور که بیان شد در این اثر نیز این موضوع قابل مشاهده است.

نام اصلی این قطعه چه بوده و آیا به صورت تکنوازی ضبط شده است؟
نام اصلی قطعه سولو «چهارگاه» بوده است که استاد معروفی در آثار منتشر شده شان بخش هایی از این اثر را نواخته اند.

یکی از بخش های این اثر در آلبوم «رنگارنگ» توسط آقای انوشیروان روحانی ضبط شده است، آیا در این آلبوم ذکری از نام سازنده این قطعه رفته است؟
بنده نامی از ایشان ندیدم.

آیا قصد ضبط این اثر را هم دارید؟ برای انتشار پارتیتور این اثر چطور؟
بله قصد انتشار اثر را به همراه دیگر آثار پیانویی را با ارکستری در آلمان دارم. با توجه به اینکه انتشار نت این اثر منوط به اجازه قانونی تمامی مصنفین و در واقع خانواده اساتید معروفی و دهلوی می باشد، امیدوارم بتوانم بزودی این اثر را در اختیار علاقمندان قرار دهم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

همه حق اظهارنظر دارند

با این جمله لابد بارها برخورد کرده‌ایم. وقتی از آن استفاده می‌کنیم که کسی به نظر کس دیگری اعتراض کرده باشد. مثلاً وقتی‌که کسی بگوید «این چه مطلب بیراهی است که فلانی نوشته». جمله‌ی لیبرال‌منشانه‌ای است که این روزها طرفدارهایش از گذشته هم خیلی خیلی بیشتر شده و به‌سختی ممکن است بتوانیم با آن مخالفت کنیم.

مروری بر آلبوم «سایه وار»

مسعود شعاری از آن دسته نوازندگان برجسته‌ای است که بخشی از همِّ حرفه‌ای خود را معطوف سبک‌شناسی و اجرای مجدد آثار دیگر استادان بزرگ موسیقی ایرانی برای سه‌تار کرده است. نتیجه‌ی این کندوکاوِ او را پیش‌تر از یک سو در قالب سمینارها و اجراهای زنده‌ی آشنایی با شیوه‌ی نوازندگان قدیم (این که تا چه اندازه موفقیت‌آمیز بوده جایگاهی دیگر می‌خواهد) و از سوی دیگر دست‌کم یک آلبوم با عنوان «کاروان صبا» با تمرکز بر انتقال به سه‌تار و اجرای آثار صبا دیده‌ایم. آلبوم تازه‌ی «سایه‌وار» تداوم همین راه است و از آن رو که اجرای تفسیرمند و هنرمندانه‌ی آثار کارگان کلاسیک موسیقی ایرانی در برهه‌ی حاضر اهمیت فراوان دارد، شایسته‌ی توجه.

از روزهای گذشته…

مد، نمایان و محسوس در موسیقی ایرانی (III)

مد، نمایان و محسوس در موسیقی ایرانی (III)

اینگونه است که حرکت ملودی در موسیقی ایرانی را بر مبنای مد می نامند نه گام زیرا بیشتر سیطره ی «ملودی مدل» عموما در محدوده ی یک دانگ (چهارم درست) شکل می گیرد نه یک اکتاو (هشتم درست) اما واریاسیون های ملودی معمولا در محدوده ی فضای یک اکتاو می تواند جریان یابد.
طرّاحی دیتیل برای نی و تنبک (I)

طرّاحی دیتیل برای نی و تنبک (I)

دکتر حسین عمومی، در فضای موسیقی دستگاهی ایران چهره‌ای کاملاً شناخته‌شده است. او نی‌نواز و ردیف‌دانی است که سبکش را در ادامۀ سبکِ بزرگانی چون نایب‌اسدلله و حسن کسایی، از نوازندگان و موسیقی‌دانان مکتب اصفهان، می‌دانند. علاوه بر این، او در زمینۀ پژوهش و نیز طرّاحی و اصلاح ساختار دو ساز تنبک و نی فعالیّت‌هایی داشته که با بازخوردهایی مثبت از سوی جامعۀ موسیقی مواجه شده است.
نمودی از جهان متن اثر (XI)

نمودی از جهان متن اثر (XI)

نقد موسیقی نیز به شکل گسترده‌ای آنالیز را به‌ کار می‌برد و همچنین موسیقی‌شناسی به گونه‌ای آن را به کار می‌گیرد تا حدی که برخی اساسا آنالیز را عملی موسیقی‌شناسانه تلقی می‌کنند (۴۹). اگر هدف شناخت خود موسیقی باشد زیاد هم شگفت‌آور نیست که یکی از راه‌های اصلی آنالیز باشد؛ چه چیز بیش از این ممکن است به گشودن یک اثر موسیقی برای فعالیتی شناختی نزدیک شود؟
سگویا را همه می شناسند

سگویا را همه می شناسند

اگر شما آهنگساز یا نوازنده ای حرفه ای باشید، اگر از علاقمندان به موسیقی کلاسیک باشید، اگر گیتاریست، ویولونیست، پیانیست و یا حتی نوازنده ای فولکلور باشید، اگر هنرجوی گیتار هستید و یا حتی تصمیم به فراگرفتن این ساز دارید، به طور یقین شما سگویا را می شناسید.او در ۲۱ فوریه سال ۱۸۹۳ در دهکده ای بنام لینارس (Linares)، از توابع گرانادا، در اسپانیا بدنیا آمد. پدرش وکیل معروف دادگستری بود که دوست داشت پسرش به حرفه و پیشه او روی بیاورد. بنابراین تا جائیکه امکان داشت، سعی می کرد سابقه فرهنگی درخشانی برای او به جای بگذارد، از این رو برای او معلم سرخانه پیانو و ویولن گرفت.
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (VII)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (VII)

نکته ی دیگری که در این قسمت از نوشته های آدرنو به چشم می خورد شرح مفصل آدرنو در مثال هایی است که از موسیقی “جدی” اروپا (در اینجا بتهوون) ارائه داده است. این در حالی است که حتی یک نمونه ی شنیداری هم از موسیقی عامه پسند ذکر نکرده است. حداقل می توانست با قرار دادن دوک الینگتون (به عنوان نماینده ی موسیقی عامه پسند) در مقابل بتهوون تصویر واضح تری از آنچه قصد ابراز آن را دارد ارائه دهد.
نگاهی به اپرای مولوی (I)

نگاهی به اپرای مولوی (I)

اپرای مولوی دومین اثر اپرای سبک ایرانی تاریخ موسیقی کلاسیک ایران است؛ اولین تجربه اپرای ایرانی در سال ۱۳۸۷ توسط همین زوج هنری یعنی بهروز غریب پور و بهزاد عبدی با موضوع عاشورا ساخته و اجرا شد که تلفیقی بود از سبک معمول اپرای کلاسیک و موسیقی تعزیه که بسیار مورد توجه و استقبال علاقمندان موسیقی و تئاتر قرار گرفت.
SRV (بخش اول)

SRV (بخش اول)

استفان ( استیو ) ری واگان (Stephen -“Stevie”- Ray Vaughan)، نوازنده گیتار آمریکایی الاصل سبک بلوز که نقش برجسته ای در موسیقی بلوز دهه هشتاد ایفا نموده ، در سوم اکتبرسال ۱۹۵۴ در شهر دالاس تگزاس متولد شد. او را با نام مخفف SRV می شناسند.
به بهانه کنسرت ارکستر کامه راتا در تالار وحدت (II)

به بهانه کنسرت ارکستر کامه راتا در تالار وحدت (II)

در هنگام مقایسه کلیه آثار پارت پس از ۱۹۷۶، یک تم بنیادین مشترک وجود دارد و آن امر ماورائی و الهی است. رویکرد پارت به مذهب، جلوه خاصی به خلوص و بی آلایشی نگاه هنرمندانه وی بخشیده است. بسیاری موسیقی پارت را گذار شنونده به “لحظه بیرون زمان” تعبیر کرده اند. از برجسته ترین آثار این دوره می توان به Fratres، Cantus In Memoriam Benjamin Britten و Tabula Rasa اشاره کرد.
انتخاب نوع همراهی و رنگ آمیزی بیشتر

انتخاب نوع همراهی و رنگ آمیزی بیشتر

در دو مطلب قبل یعنی “تشخیص تونالیته و انتخاب آکورد” و “نوشتن همراهی برای یک ملودی” بطور خلاصه راجع به تهیه یک ملودی، نوشتن آن، تشخیص تونالیته و بالاخره انتخاب آکورد صحبت کردیم در این قسمت راجع به چند روش ساده که میتوانیم برای آن همراهی بنویسیم صحبت میکنیم.
در باب متافیزیک موسیقی (V)

در باب متافیزیک موسیقی (V)

به علاوه، چون در نتیجه نظریه فیزیکی زیربنایی، ویژگی واقعا موسیقایی اصوات باید در نسبت سرعت ارتعاشات آنها یافت شود و نه در قدرت نسبی شان، گوش موسیقایی همواره ترجیح می دهد در هارمونی، نه قویترین نت بلکه زیرترین نت را دنبال کند. از این رو، حتی در نیرومند ترین همراهی ارکسترال نیز، سوپرانو برجسته است و از این رو حق طبیعی برای اجرای ملودی پیدا می کند. با این حال، انعطاف پذیری زیاد سوپرانو، که نتیجه همان سرعت ارتعاشات است، همان طور که در پاساژهای پر زرق و برق و موومان ها دیده می شود، به این امر کمک می کند.