یادی از باقرخان رامشگر (II)

باقرخان رامشگر (1254 – 1328)
باقرخان رامشگر (1254 – 1328)
ضبط اول از کمانچه باقرخان – تهران ۱۲۸۴ شمسی
باقر خان در این صفحه در سن سی سالگی است. اولین اثر ضبط شده از کمانچه باقرخان در مایه بیات ترک است به شماره کاتولک ۱۶۰۱۰؛ روی دوم صفحه نیز باقی بیات ترک همراه با رنگ است. اما اولین اثر خود با آواز را با صدای علی خان نایب السلطنه را در صفحه ای با شماره کاتولک ۱۲۶۶۵-۳ به ضبط می رساند.

در این صفحه تصنیف «ای نفس خرم باد صبا» با رنگ باقرخان اجرا شده است. باقرخان با کمانچه خود به همراه علی خان نایب السلطنه ۳ اثر را به ضبط می رساند سپس با آواز آقا غفار پنج اثر را به ضبط می کند. همچنین با آواز سید احمدخان ساوه ای سارنگی چهار اثر را در همایون به ضبط می رساند. باقر خان در سال ۱۳۸۴ شمسی در ضبط اول در تهران چهارده اثر را با کمانچه خود به ضبط می رساند.

ضبط پاریس ۱۲۸۶ شمسی
به پیشنهاد هامبارسون که به دنبال امتیاز نمایندگی فروش صفحات گرامافون در ایران بود، با سرمایه گذاری و شراکت هنرمندان موسیقی و بستن اولین قرارداد ضبط صفحه با کمپانی، تیم پنج نفره ای به سرپرستی جناب میرزا حسینقلی شکل گرفت. اعضای این تیم عبارت بودند از جناب میرزا حسینقلی نوازنده تار ۵۰ ساله، میرزا اسدالله خان حدود ۶۰ ساله نوازنده تار و سنتور، میرزا سید احمدخان خواننده ۵۳ ساله، باقر خان نوازنده کمانچه ۳۲ ساله و محمدباقر نوازنده ضرب حدود ۳۲ ساله معروف به باقر لبو.

متاسفانه به دلیل آغاز جنگ های داخلی مربوط به استبداد صغیر که سه سال بطول انجامید، این صفحات به ایران نمی رسد و آنچه تا کنون مشاهده شده تنها ۸ عدد صفحه گرامافون است که بوسیله خود هنرمندان به ایران آورده شده در دوره اخیر محقق ارجمند جناب محمدرضا شرایلی، سفری به پاریس داشته و تعدادی فایل را به ضبط رسانده که باقیمانده صفحات پاریس است و تعدادشان انگشت شمار است و هنوز به صورت رسمی مشخصات این آثار اعلام نشده و این پژوهشگر همچنان به دنبال باقی صفحات می باشند اما آنچه تا کنون مشاهده شده است، همان ۸ عدد صفحه است که باقر خان در ۵ اثر آن نواخته است که سه اثر آنرا اعضای گروه با هم می نوازند و می خوانند.

در صفحه ای با شماره کاتولک ۱۹۰۲ از کمپانی گلبوس، باقرخان با آواز سیداحمد خان اشعاری از باباطاهر را در گوشه گیلکی اجرا می کند:
نسیمی کزین آن کاکل آید
مرا خوشتر ز بوی سنبل آید
چو شب گیرم خیالت را در آغوش
سحر از بسترم بوی گل آید

مجموع آثار ضبط پاریس با کمانچه باقرخان ۵ روی صفحه می باشد.

ضبط لندن ۱۲۸۸ شمسی
یک تیم ۸ نفره به سرپرستی درویش خان ۳۷ ساله نوازنده تار، میرزا اسداله خان حدود ۶۰ ساله نوازنده تار و سنتور، باقرخان ۳۴ ساله نوازنده کمانچه، سیدحسین طاهرزاده ۲۷ ساله خواننده، رضاقلی نوروزی (نظمیه – شام بیاتی) خواننده حدود ۳۵ ساله، اکبرخان فلوتی ۳۰ ساله (که برادر حسین خان هنگ آفرین نوازنده ویولن ۳۲ ساله است)، حبیب الله مشیرهمایون شهردار ۲۷ ساله نوازنده پیانو، در لندن به ضبط صفحاتی مبادرت می نمایند و آثار نفیسی را از خود به یادگار می گذارند.

اولین اثر باقرخان در لندن به شماره کاتولک ۱۲۰۵۸-۷ با آواز رضا قلی خان نوروزی که در گوشه راک است و شامل تصنیف راک و رنگ راک، تصنیف همایون، تصنیف گیلکی، تصنیف بلبلی و تصنیف راک عبدالله است. باقرخان با رضا قلی خان مجموعاً ۸ اثر به ضبط می رساند.

همچنین باقرخان با آواز سیدحسین طاهرزاده آثاری ضبط می کند که اولین اثر با آواز طاهرزاده در گوشه رهاب به شماره کاتولوک ۱۲۱۰۹-۷ و سپس شوشتری – منصوری، همایون است. باقرخان مجموعاً پنج اثر را با آواز طاهرزاده به ضبط می رساند.

در صفحه ای با شماره کاتولک ۱۲۰۱۹-۷، در آواز دشتی، باقرخان به سیدحسین طاهرزاده با کمانچه جواب آواز می دهد و طاهرزاده شعری از فروغی بسطامی و باباطاهر را می خواند:
دل در اندیشه آن زلف گره گیر افتاد
عاقلان مژده که دیوانه به زنجیر افتاد

خدا را ساربان آهسته میران
که من و امانده این قافله هستم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اختلالات صدای خوانندگان (VII)

انسان برای اینکه بتواند حرف بزند، یاد گرفته است، با تداوم مرحله ی بازدم، صداسازی کند. صحبت کردن و آواز خواندن مستلزم تداوم جریان هوا به طریقی است که تارهای صوتی را به ارتعاش درآورد. گوینده ها یا خواننده ها، هنگام تمرین روی صدایشان، غالبأ به طور آگاهانه، روی کنترل سازوکار تنفس، تمرکز می کنند. ولی این کنترل آگاهانه نباید با نیازهای فیزیولوژیکی شخص به هوا در تضاد باشد.

مروری بر آلبوم «افرا»

«افرا» را اگر با فرهنگ غالبِ نوازندگیِ زمانه‌ی انتشارش بسنجیم باید با شنیدن همان چند مضراب اول در سه‌گاه، در آن کوکِ پایینِ این سازِ فروتن، روی چشم بگذاریم. در این روزگارِ فقیر و حقیرِ گیر کرده روی فواصلِ کوچک، یافتنِ نوازنده‌ای که ادبیات تحریر و آرایه بر سرانگشتانِ چالاک‌اش جاری باشد دشوار است.

از روزهای گذشته…

فراخوان دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران – مَگتان ۱۲- ششم بهمن ماه ۱۳۹۶

فراخوان دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران – مَگتان ۱۲- ششم بهمن ماه ۱۳۹۶

دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران در چهار کاتگوری L1 و L2 و F و A به طور ویدئویی برگزار می شود.
نگاهی به رقابت درجشنواره موسیقی فجر (II)

نگاهی به رقابت درجشنواره موسیقی فجر (II)

یکی از پیامدهای جلوگیری از ورود تکنوازان به بخش رقابتی جشنواره موسیقی فجر قطعا افت کیفی رپرتوار است. این مساله در مورد بخش دونوازی هم به چشم می آید. سوناتهای متعددی از آهنگسازان نامی در دست است که برای همراهی پیانو با ویولون یا ویولونسل یا فلوت یا ویولون آلتو نوشته شده است. گیتار کلاسیک هم رپرتوار منسجم تر و حرفه ای تری در زمینه دو نوازی دارد که قابل توجه تر از آنسامبلهای ۳ یا ۴ نفره این ساز است. وقتی تکنوازی و دونوازی از بخش رقابت کنار گذاشته می شوند، نوازندگانی که به هر دلیل قصد حضور در رقابت را دارند با توجه به قانون فوق اقدام به تشکیل گروه می کنند.
مغالطات ایرانی – اتنوموزیکولوژی (IV)

مغالطات ایرانی – اتنوموزیکولوژی (IV)

شاگردان محمود و دیگرانی که موسیقی کلاسیک را جدی دنبال می کردند، تا سالها از موسیقی ایرانی فاصله گرفتند و بعضی تا پایان عمر خود این کینه را به دل داشتند و وقتی قرار بود از مصالح موسیقی ایران بهره ببرند، به موسیقی محلی روی می آوردند نه موسیقی دستگاهی.
خداحافظی بی بی کینگ و بازگشت فرانک سیناترا

خداحافظی بی بی کینگ و بازگشت فرانک سیناترا

بی.بی. کینگ (B.B. King) گیتاریست افسانه ای بلوز قصد دارد در اوایل سال آینده یک سری برنامه اجرا کند که “تور خداحافظی بی.بی. در بریتانیا” (B.B.’s Farewell U.K. Tour) نام دارد. برای این پنج اجرای استادیومی، گیتاریست نام دار ایرلندی، گری مور (Gary Moore) به کینگ خواهد پیوست. قرار است در هر کنسرت گری مور برنامه آغاز را اجرا کند و به احتمال زیاد در برنامه پایانی نیز به کینگ ملحق شود.
ریتم و ترادیسی (III)

ریتم و ترادیسی (III)

در اصل، ریتمِ سرودْ ریتم گفتار عادی لاتین است زیرا قصد رسیتال روشن سازی معنی تا حد امکان است. در عمل، ممکن است استانداردسازی سرودها به گونه ای که بر کلمات مهم تأکید شود مطلوب باشد. گیدو دِ آرِتْزو، یک راهب بِنِدیکْتی قرن یازدهم، اولین فرم نت نویسی سرود را با قابلیت نت نویسی زیرایی و ریتم با استفاده یک حامل چهار خطی ابداع کرد. این نت نویسی اولیه ی موسیقایی (با استفاده از نمادهایی چون لُنگا، بِرِوِس، ماکزیما و سِمیبِرِوِس که در شکل ۱ نشان داده شده است) امکان امتداد واکه های معین و کوتاه سازی دیگر واکه ها را در اختیار قرار داد. به خصوص، هنگام نت برداری از موسیقی غیر شعری، دقت بیشتری مورد نیاز است. روش دِ آرِتْزو در نهایت به نظام امروزی نت نویسی موسیقایی تبدیل شد.
دو مضراب چپ (قسمت پایانی)

دو مضراب چپ (قسمت پایانی)

در بخش های قبلی و در قیاس ویژگی های ساختاری چند قطعه اشاره هایی به آثار پرویز مشکاتیان شد. اما در این بخش به مثال های بیشتری خواهیم پرداخت، تا ببینیم این تکنیک مضرابی در آثار پرویز مشکاتیان به چه صورت هایی قابل اجراست.
کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (V)

کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (V)

جان کیج پیشروترین آهنگساز دهه‌های ۵۰ و ۶۰ میلادی تقریبا استفاده از تمامی فرم‌های شناخته شده‌ی موسیقی را ترک کرد و به گونه‌ای آگاهانه با مطرح کردن مفهوم جدید «ابهام» به سمت فرآیندهای تصادفی در آهنگسازی رفت (Grout 794). کیج زیباشناسی نوساخته‌اش را در جریان دیدارش از دانشگاه هاروارد در اتاق سکوت (۴) آن دانشگاه به شنوندگان گوشزد کرد و پس از آن سکوت در موسیقی دیگر نبودن صدا نبود بلکه کارکرد دستگاه عصبی و صدای گردش خون بود (Whittall 124).
پدیده های دنیای جز (I)

پدیده های دنیای جز (I)

Jazz سبکی از موسیقی است که ریشه در تفکر روحانی، موسیقی بلوز و البته Ragtime دارد. در یک بیان ساده موسیقی جاز، هنر بداهه نوازی مطابق با سبک و روحیات مختص هر نوازنده است. در واقع برخلاف موسیقی کلاسیک، نحوه اجرا و القای خصوصیات روحی نوازنده در ملودی آنقدر تاثیر پذیر است که اگر شنونده ای اجرای نسخه دوک الینگتون (Duke Ellington) از یک موسیقی مشخص را می پسندد، باید حتمآ همان نسخه را گوش کند، چرا که ممکن است نسخه ای از همان موسیقی را که دیگری اجرا کرده است به هیچ وجه نپسندد.
از جان موسیقی ما چه می خواهید؟

از جان موسیقی ما چه می خواهید؟

چند روز پیش یک فایل سخنرانی از بهراد توکلی پژوهشگر موسیقی دستگاهی و نوازنده سه تار به دستم رسید با این عنوان: «سلسله مباحث تخصصی فرهنگ و هنر ایران – موسیقی ایران در دوران گذار (جلسه ی نخست شانزدهم مارچ ۲۰۱۸) دانشکده موسیقی دانشگاه مریلند – آمریکا»، در این نشست به تاثیرات متقابل فرهنگی و فلسفه غرب و اثرپذیری موسیقی ایرانی از موسیقی اروپا و همچنین تعریف مدرنیته و سنت پرداخته شد و در پایان این نشست به سئوالات مخاطبین پاسخ داده شد. پس از شنیدن این سخنرانی که حاوی مطالب ارزشمندی بود لازم دیدم به بعضی از مسائل (به زعم من) نادرستی که در این سخنرانی وجود داشت اشاره کنم.
تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (II)

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (II)

حجاز آواز حزین و بزمی بود که آن را نصب العرب می‌نامیدند و موسیقی‌دانان حیره شیوه‌های {اجرایی} هنرمندانه‌تر این آواز را می‌دانستند و عود کاسه چوبی را نیز عربها از مردم حیره اقتباس کردند و به جای عود با کاسه پوست دار {که} مزمر نامیده می‌شد و در حجاز معمول بوده بکار می‌بردند و همچنین در حیره چنگ و تنبور رواج داشت.