رهبری: از سرنوشت آثار ضبط شده آهنگسازان ایرانی در بنیاد رودکی خبری نیست!

علی رهبری
علی رهبری
نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با علی رهبری، رهبر ارکستر و آهنگسازی نام آشنای موسیقی ایران، این گفتگو در برنامه رادیویی نیستان (شبکه فرهنگ) انجام شده است. به تازگی اثری از علی رهبری به نام «نوحه خوان» با همکاری انتشارات ناکسوس به انتشار رسیده است. علی رهبری با اینکه تا به حال رهبری بیش از ۲۵۰ اثر را با انتشارات ناکسوس به عهده داشته است، این اولین بار است که یک اثر آهنگسازی شده از او به انتشار می رسد. درباره این آلبوم با او گفتگویی داشته ایم:
آیا در «نوحه خوان» تغییری ایجاد کرده اید یا همان ورژن قبلی به انتشار رسیده؟

«نوحه خوان» تا ۸۰ درصد همان است که بود ولی حدود ۲۰ درصد تغییراتی در آن انجام شده و طولانی تر شده و تا حدی دراماتیک تر و جالب تر شده است؛ چون داستان روز عاشورا است. این اثر را من در سن حدود ۲۰ سالگی ساختم وقتی که خودم هم در نوازندگی ویولن دستی داشتم. با بیژن خادم میثاق امتحان می کردم این قطعه را که یکی از بهترین ویولونیست های ایرانی بود که سالهای سال مایستر ارکستر تن کنسرلر وین بود. با همین ارکستر هم اولین بار این اثر با تکنوازی بیژن خادم میثاق اجرا شد که انتشارات بتهوون آن زمان صفحه آن را منتشر کرد.

این قطعه را من در آن زمان به این قصد نوشتم که روزی وارد رپرتوار کنسرتو ویولن های جهانی بشود و با آنها متفاوت باشد. در این قطعه آرپژ استفاده نشده و بیشتر تکنیک های کنسرتوهای دیگر در این قطعه شنیده نمی شود، در عوض بر پایه تحریر ها و سبک نوازندگی ردیف های ویولن ابوالحسن صبا شکل گرفته است و به عقیده من می شود در تمام دنیا اجرا کرد ولی ۶۰ – ۷۰ درصد آن واقعا سبک موسیقی سنتی ایران است. البته این را هم باید بگویم که در ماه سپتامبر هم ادامه «مادرم ایران» با انتشارات ناکسوس و خوانندگی آقای محمد معتمدی به بازار می آید. این کار با ارکستر آنتالیا خیلی خوب ضبط شده است. الان مشغول کارهای خودم هستم و آنها را ضبط و منتشر می کنم.

چطور بوده که تا کنون کاری از شما در ناکسوس منتشر نشده بوده؟
من بیشتر از ۲۵۰ سی دی در بازار بین المللی دارم و همه این سئوال را از من پرسیده اند و من هم چندبار جواب داده ام. من وقتی که موفقیت هایم به بالاترین سطح رسیده بود یعنی تمام وقت مشغول رهبری ارکستر بودم احساس می کردم که کار درستی نیست که قطعات خودم را رهبری کنم. ناکسوس که جای خود دارد، من ده سال رئیس «کُخ اینترنشنال» بودم و می توانستم با هر ارکستری که دلم بخواهد هم رهبری کنم و هم ضبط ولی تصمیم من همیشه کار روی قطعات آهنگسازان دیگر بود و وقتی مدیر بودم هیچوقت از خودم در کنسرتی قطعه ای اجرا نکردم مگر جایی که از من درخواست شده بود، مثل مالاگا که از من درخواست کردند برای دهمین سال فعالیت ارکسترشان قطعه ای بنویسم وگرنه هیچ علاقه ای به این کار نداشتم و اعتقاد دارم کسی که ارکستری را در اختیار دارد نباید آثار خودش را اجرا کند، این یک نوع فساد تر و تمیز است!

آیا برای انتشار پارتیتورهای «نوحه خوان» تا حالا اقدامی کرده اید؟
هنوز هیچ برنامه ای در این مورد نداشته ام. آقای باربد بیات زحمت کشیده اند تمام این کارها را با سیبلیوس نوشته اند و آماده است ولی هنوز برنامه ای برای انتشار آنها نداریم ولی در این مورد هم فکر خواهیم کرد.

یکی از سئوالاتی که ذهن دوست داران موسیقی کلاسیک ایران را به خود مشغول کرده است، سرنوشت آثاری است که در آخرین ماه های فعالیت تان در ارکستر سمفونیک تهران ضبط کردید تا با انتشارات ناکسوس منتشر کنید ولی هیچوقت این اتفاق نیافتاد. این آثار مجموعه ای از آثار سمفونیک آهنگسازان ایرانی بود که به صورت قرعه کشی انتخاب شده بودند و در حال ضبط بودند. کار انتشار این آثار به کجا رسید؟
متاسفانه ما آثاری که از ۱۲ آهنگساز ایرانی ضبط کردیم که برای ناکسوس آماده شده بود و برای وزارت فرهنگ ایران بزرگترین اتفاق می شد، به آرامی در بایگانی های بنیاد رودکی گذاشته شد… خدا می داند که چرا ما اینطوری هستیم!

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تاریخ ادبیات عالمانه در موسیقی (II)

در نوشته‌های فارسی امروزی وقتی حرف از ادبیات و موسیقی به میان می‌آید عادت کرده‌ایم دنبال تحقیقاتی برویم که عمدتاً در پی رد پای اصطلاحات موسیقایی در آثار ادبی به مفهوم هنری آن هستند اما این کتاب از آن نوع نیست. در مقام مقایسه کتاب فلاح‌زاده کم و بیش رویکردی معکوس در پیش می‌گیرد و دگرگونی‌های ادبی متن‌های تخصصی موسیقی را در کانون توجه می‌آورد و تطور زبان آنها را بررسی می‌کند.

پیشنهادی در مورد فواصل زمانی نقطه دار

فواصل زمانی ترکیبی (که فواصل زمانی نقطه دار نوعی از آنها هستند) به واسطه تجمیع چند فاصله زمانی حاصل می شوند. همانند فواصل موسیقایی، فواصل زمانی نیز با هم جمع شده و در این میان، فواصل زمانی نقطه دار به دلیل تاثیر تغییر دهنده “Modifire” «نقطه» شکل می گیرند. به طور کلی تاثیر نقطه را می توان طبق فرمول زیر بیان کرد:

از روزهای گذشته…

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (I)

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (I)

«گِرگِیعان» نام یک آیین سنتی رایج بین عرب‌های خوزستان، استان هرمزگان و بوشهر و همچنین کشورهای عراق، بحرین، کویت، امارات متحده عربی، عمان و شرق عربستان (احساء و قطیف) است که کودکان در شب ۱۵ رمضان با خواندن اشعار آهنگین و دست زدن و یا سنگ زدن ریتمی خاصی را اجرا می کنند و یا حتی در بعضی از مناطق مانند: استان هرمزگان این مراسم را با سازهای کوبه ای برگزار می شود؛ در بعضی از مناطق کودکان به در خانه همسایگان رفته و از صاحب منزل درخواست عیدی و شیرینی و در نهایت برای آن ها از خداوند طلب رزق و روزی و سلامت برای اهالی خانه می کنند. این مراسم سال ۹۵ توسط مجموعه فرهنگی «گرگیعان خوزستان» به عنوان میراث معنوی ثبت ملی شده است.
مصاحبه با ایگور ایستراخ (II)

مصاحبه با ایگور ایستراخ (II)

بله خیلی، بیش تر از هر دانش آموز دیگری، به آنها خیلی مؤدبانه آموزش می داد، شوخی می کرد و سعی می کرد به آنها توهین نکند اما من پسرش بودم و این مسئله زیاد اهمیت نداشت!
ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (IV)

ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (IV)

اگر به سراغ همسنجی بازگردیم و وضعیت ایران را در کنار دیگر نهضت‌های موسیقایی ملی یا دیگر جاهایی که چنین نهضتی عملا وجود نداشت اما گرایش‌های ملی ظاهر شده بود بگذاریم، اولین تفاوت‌ها خود را نشان می‌دهد. جنبش‌های رومانتیک ملی که در سده‌ی نوزدهم پا گرفت عمدتا خود را در جاهایی نشان داد که تحت اشغال بودند یا چنین خطری تهدیدشان می‌کرد. لهستانی‌ها و چک‌ها و تا حدودی رومانیایی‌ها و مجارها درجاتی از اشغال یا بودن اجباری (۱۳) در یک واحد سیاسی (و به همراهش ممنوعیت‌های زبانی و فرهنگی)، نروژی‌ها خطر شکست و اشغال به دست روسیه و انگلستان، فرانسوی‌ها دوبار دلگیری و نگرانی از فراگیری و سروری فرهنگ‌های موسیقایی دیگر (۱۴)، و آلمانی‌ها فرآیند یکپارچه شدن شاه‌نشین‌های کوچک و پیدایش آلمان مدرن را تجربه کرده‌اند (۱۵).
افسانه‌ی شعرشناسِ خنیاگر (II)

افسانه‌ی شعرشناسِ خنیاگر (II)

پیش از این دوره آهنگ با کلام ساختن اغلب بر شعری بود پرداخته‌ی ترانه‌سرا، اما با تغییر ذائقه‌ی پیش آمده پس از گسست ژرف آن سال‌ها، موسیقی‌دانان شعر کلاسیک ایران را دستمایه‌ی کار کردند. بی داوری در مورد آن که کدام‌یک از این روش‌ها پسندیده‌تر است و بدل کردن تفاوت‌های سبکی به دگم‌های ایدئولوژیک، با یک مرور سریع خاطره‌های تاریخی می‌توان گفت که آثار مشکاتیان از این نظر بهترین‌های شیوه‌ی دوم هستند.
موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (VII)

موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (VII)

مولفان در این باره می‌گویند: «ایده‌ی این کتاب درخلال تجربه‌ی تدریس به دانشجویان موسیقی (کارشناسی و تحصیلات تکمیلی) پدیدار شد.» (Beard &Gloag 2005: VIII)و پی‌آمد آن هدف کتابشان را چنین اعلام می‌کنند: «هدف این کتاب فراهم ساختن سلسله‌ای از ایده‌ها برای بحث و بررسی بیشتر است […] بنابراین تلاش کرده‌ایم تا آنجا که ممکن است نسخه‌های جدید متن‌ها را استفاده کنیم که احتمالا خواننده به آنها دسترسی دارد. […] امیدواریم نقطه‌ی آغاز تماسی را شکل بدهیم که از طریق آن راهی به سوی دیگر متن‌های اصلی و مفاهیم مرتبط در پیش گرفته شود.» (Beard &Gloag 2005: IX) روشن است که وقتی حوزه‌ی استفاده‌کنندگان با این دقت تعیین شده باشد جهت دادن به متن و مسائل بعدی نیز آسان‌تر صورت می‌پذیرد.
مختصری درباره فرم موسیقی ایرانی (III)

مختصری درباره فرم موسیقی ایرانی (III)

جمله ای به انتها می رسد و جمله دیگری که ابتدایش انتهای جمله قبلی است آغاز می شود. در این حالت احساس پایان دقیقا مشخص نیست. این موضوع نیز باعث تنش می شود. یعنی پایان جمله قبلی آغاز جمله بعدی است. گاهی در میان سکانس ها نیز یک جمله متفاوت باعث ایجاد تنش می شود.
رحمت الله بدیعی: تکنیک های ویولن ایرانی بسیار ساده تر از تکنیک های غربی است

رحمت الله بدیعی: تکنیک های ویولن ایرانی بسیار ساده تر از تکنیک های غربی است

اتفاقاً من یک برنامه ای را جلوی ایشان ارائه کردم که [خیلی تخصصی و خاص بود.] آن موقع دکتر مهدی برکشلی از من خواستند که فواصل موسیقی ایرانی مانند یک چهارم پرده، سری و کرن را مقابل منوهین نشان دهم. به همین خاطر بنده هم قبول کردم و در همان جلسه ای که دایر شده بود…
مروری بر کتاب «مبانی عودنوازی»؛ تألیف حمید خوانساری

مروری بر کتاب «مبانی عودنوازی»؛ تألیف حمید خوانساری

در مقایسه با تجربه‌های معدودِ پیشین در تدوینِ کتاب آموزشی عود در ایران، این کتاب، داده‌های بیشتری در اختیار هنرجو قرار می‌دهد. مقاله‌ی پرمغز و نسبتاً مفصلی از نرگس ذاکرجعفری درباره‌ی پیشینه‌ی عود نیز در ابتدای کتاب گنجانده شده‌است. با اینحال با توجه به فقر منابع استاندارد فارسی در خصوص نوازندگی عود، تبیین و تشریح بیشتری به برخی درس‌ها می‌تواند افزوده‌شود؛ مثلاً در موضوع مهم پوزیسیون‌ها (انواع، جابه‌جایی و انتقال‌شان)
گفتگو با گیل شاهام (III)

گفتگو با گیل شاهام (III)

صحبتهایی که با افراد Deutsche Grammophon پیش میومد اینگونه بود: “اینها ایده های ماست، ما یک فهرست داریم که باید اجرا بشه، این کاریه که می خواهیم انجام بدیم”. و این واقعاُ خلاف چیزی بود که من می خواستم. الان نزدیک ۱۰ سال من با اونها کار میکنم و واقعا فکر میکنم میتونم پیشنهاد بدم و راجب پروژه صحبت کنم.
حمید متبسم: با لشکر کشی مخالفم

حمید متبسم: با لشکر کشی مخالفم

من کاملا مخالف بی دلیل بزرگ کردن یک ارکستر با پیش فرض اینکه حجم ارکستر بیشتر شود، هستم؛ چراکه حجم ارکستر با اضافه کردن تعداد ساز ایجاد نمی شود و ما نمی توانیم با آوردن نامحدود از یک نوع ساز حجم ارکستر را بزرگتر کنیم.