رهبری: از سرنوشت آثار ضبط شده آهنگسازان ایرانی در بنیاد رودکی خبری نیست!

علی رهبری
علی رهبری
نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با علی رهبری، رهبر ارکستر و آهنگسازی نام آشنای موسیقی ایران، این گفتگو در برنامه رادیویی نیستان (شبکه فرهنگ) انجام شده است. به تازگی اثری از علی رهبری به نام «نوحه خوان» با همکاری انتشارات ناکسوس به انتشار رسیده است. علی رهبری با اینکه تا به حال رهبری بیش از ۲۵۰ اثر را با انتشارات ناکسوس به عهده داشته است، این اولین بار است که یک اثر آهنگسازی شده از او به انتشار می رسد. درباره این آلبوم با او گفتگویی داشته ایم:
آیا در «نوحه خوان» تغییری ایجاد کرده اید یا همان ورژن قبلی به انتشار رسیده؟

«نوحه خوان» تا ۸۰ درصد همان است که بود ولی حدود ۲۰ درصد تغییراتی در آن انجام شده و طولانی تر شده و تا حدی دراماتیک تر و جالب تر شده است؛ چون داستان روز عاشورا است. این اثر را من در سن حدود ۲۰ سالگی ساختم وقتی که خودم هم در نوازندگی ویولن دستی داشتم. با بیژن خادم میثاق امتحان می کردم این قطعه را که یکی از بهترین ویولونیست های ایرانی بود که سالهای سال مایستر ارکستر تن کنسرلر وین بود. با همین ارکستر هم اولین بار این اثر با تکنوازی بیژن خادم میثاق اجرا شد که انتشارات بتهوون آن زمان صفحه آن را منتشر کرد.

این قطعه را من در آن زمان به این قصد نوشتم که روزی وارد رپرتوار کنسرتو ویولن های جهانی بشود و با آنها متفاوت باشد. در این قطعه آرپژ استفاده نشده و بیشتر تکنیک های کنسرتوهای دیگر در این قطعه شنیده نمی شود، در عوض بر پایه تحریر ها و سبک نوازندگی ردیف های ویولن ابوالحسن صبا شکل گرفته است و به عقیده من می شود در تمام دنیا اجرا کرد ولی ۶۰ – ۷۰ درصد آن واقعا سبک موسیقی سنتی ایران است. البته این را هم باید بگویم که در ماه سپتامبر هم ادامه «مادرم ایران» با انتشارات ناکسوس و خوانندگی آقای محمد معتمدی به بازار می آید. این کار با ارکستر آنتالیا خیلی خوب ضبط شده است. الان مشغول کارهای خودم هستم و آنها را ضبط و منتشر می کنم.

چطور بوده که تا کنون کاری از شما در ناکسوس منتشر نشده بوده؟
من بیشتر از ۲۵۰ سی دی در بازار بین المللی دارم و همه این سئوال را از من پرسیده اند و من هم چندبار جواب داده ام. من وقتی که موفقیت هایم به بالاترین سطح رسیده بود یعنی تمام وقت مشغول رهبری ارکستر بودم احساس می کردم که کار درستی نیست که قطعات خودم را رهبری کنم. ناکسوس که جای خود دارد، من ده سال رئیس «کُخ اینترنشنال» بودم و می توانستم با هر ارکستری که دلم بخواهد هم رهبری کنم و هم ضبط ولی تصمیم من همیشه کار روی قطعات آهنگسازان دیگر بود و وقتی مدیر بودم هیچوقت از خودم در کنسرتی قطعه ای اجرا نکردم مگر جایی که از من درخواست شده بود، مثل مالاگا که از من درخواست کردند برای دهمین سال فعالیت ارکسترشان قطعه ای بنویسم وگرنه هیچ علاقه ای به این کار نداشتم و اعتقاد دارم کسی که ارکستری را در اختیار دارد نباید آثار خودش را اجرا کند، این یک نوع فساد تر و تمیز است!

آیا برای انتشار پارتیتورهای «نوحه خوان» تا حالا اقدامی کرده اید؟
هنوز هیچ برنامه ای در این مورد نداشته ام. آقای باربد بیات زحمت کشیده اند تمام این کارها را با سیبلیوس نوشته اند و آماده است ولی هنوز برنامه ای برای انتشار آنها نداریم ولی در این مورد هم فکر خواهیم کرد.

یکی از سئوالاتی که ذهن دوست داران موسیقی کلاسیک ایران را به خود مشغول کرده است، سرنوشت آثاری است که در آخرین ماه های فعالیت تان در ارکستر سمفونیک تهران ضبط کردید تا با انتشارات ناکسوس منتشر کنید ولی هیچوقت این اتفاق نیافتاد. این آثار مجموعه ای از آثار سمفونیک آهنگسازان ایرانی بود که به صورت قرعه کشی انتخاب شده بودند و در حال ضبط بودند. کار انتشار این آثار به کجا رسید؟
متاسفانه ما آثاری که از ۱۲ آهنگساز ایرانی ضبط کردیم که برای ناکسوس آماده شده بود و برای وزارت فرهنگ ایران بزرگترین اتفاق می شد، به آرامی در بایگانی های بنیاد رودکی گذاشته شد… خدا می داند که چرا ما اینطوری هستیم!

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پنج دوره ضبط قاجاریه و نقش هنرمندان استان مرکزی (I)

قرن نوزدهم ظهـور فنـاوری جدیـد تمـدن بشـری اسـت تلگـراف، تلفـن، عکاسـی، سـینما، لامـپ الکتریـک و بسـیاری از اختراعـات دیگـر حاصـل ایـن قـرن اسـت که مهمتـرین ایـن اختراعات ضبط و پخش صوت بود که تحول بزرگی را در ماندگار بودن صدا ایجاد کرد. نخسـتین اختـراع تومـاس آلـوا ادیسـون دسـتگاه ضـبط و پخـش صـدا بـر روی ورق قلـع بـود که در سـال ۱۸۷۸ مـیلادی انجـام داد؛ چنـد سـال بعـد دسـتگاه فنـوگراف را اختـراع و تولیـد کرد. در فنـوگراف ضـبط و پخـش بـه روی اسـتوانه هـای مـومی انجـام مـی شـد که پیشـرفت خـوبی در کیفیـت صـدا بـود.

مروری بر آلبوم «عشیران»

عشیران سومین محصول ایده‌های موسیقایی زوج کردمافی-کاظمی (پس از آلبوم‌های «بداهه‌سازی» و «بزمِ دُور») در طول حدود ده سال گذشته است؛ سه اثری که در دور کردنِ «گفتمان احیا» از چندرگگی کامیاب‌تر از تجربه‌های دیگر بوده‌اند چرا که هم از اجرا و نواختن، و از عمل موسیقایی برآمده‌اند و هم وصل‌های جاندارتری به موسیقیِ دستگاهی داشته‌اند.

از روزهای گذشته…

موسیقی اقوام مهاجر رومانو به ایران

موسیقی اقوام مهاجر رومانو به ایران

در روز جمعه ۲۷ آذر ساعت ۱۶ برنامه پژوهشی با موضوع «موسیقی اقوام مهاجر رومانو به ایران» با حضور پژوهشگران فرهنگ و موسیقی: هوشنگ فراهانی، دکتر فریدون جنیدی و همچنین نصرت­ الله زرگر نوازنده ساز چگور در موزه موسیقی برگزار می شود.
مروری بر «کنسرت کوارتت رسپینا» سالن رودکی اسفند ۹۶

مروری بر «کنسرت کوارتت رسپینا» سالن رودکی اسفند ۹۶

کوارتت رسپینا رپرتواری از آثار پیش‌تر اجرا شده‌ی آهنگسازان ایرانی را به روی صحنه آورده است. این برای کوارتتی که یکی از اهدافش «تمرکز بر آثار آهنگسازن ایرانی [با هدف] ایجاد آرشیو صوتی و تصویری از قطعات نوشته شده و همچنین ایجاد سیر تاریخی به واسطه‌ی اجراهای پیاپی از آثار زهی آهنگسازن نسل قدیم تا حال حاضر» است، موفقیتی محسوب می‌شود، به شرط آن که به این سطح محدود نماند و به سوی فراهم آوردن تفسیرهای ماندگار آثار برود.
تحلیلی بر «چنگ رودکی» (II)

تحلیلی بر «چنگ رودکی» (II)

البته چنین تفسیری، بر پایه ی این فرض مورد پذیرش و نسبتاَ عمومیّت یافته بنا شده که «ماهور» تداعی گر احساسات نشاط آورتری است. تداعی حس «تحرک» در این موتیف ها به گونه ای دیگر نیز بروز یافته و آن نیز نواختن تمامی نت های چنگ (به استثنای آنهایی که با تریل اجرا می شوند) با «استکاتو» ست که حالتی کوبه ای تر به آنها می بخشد.
معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (V)

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (V)

«سرپاس مختاری» با تمام قوا در برابر نیروهایی که مقابل شاه ایستاده بودند، قرار گرفته و حاضر به کوچکترین انعطافی نبود و همین موضوع دستان هنرمند او را آلودهء خون کسانی کرد که بسیاری از آنها برای پیشرفت ایران مبارزه می‌کردند.
ماریا آندرسون، صدای نژاد سیاه (III)

ماریا آندرسون، صدای نژاد سیاه (III)

آندرسون اگرچه در سال ۱۹۶۵ خود را بازنشسته کرده بود، اما هم چنان اجراهای عمومی داشت. در چندین مناسبت، “چهره لینکولن” اثر آرون کوپلند را خواند و همچنین چندین اجرا به همراه اپرای فیلادلفیا در ساراتوگا در سال ۱۹۷۶ ایفای نقش نمود. موفقیتهای وی به طور بین المللی شناخته و تقدیر شده، در میان جوایز و افتخارات بیشمارش می توان از جایزه سازمان ملل متحد در سال ۱۹۷۲، جایزه شایستگی دانشگاه پنسیلوانیا ۱۹۷۳، مدال جرج پئوبادی (Peabody Medal) در سال ۱۹۸۱، مدال ملی هنرها ۱۹۸۴ و جایزه آلمانی “پیروزی در دوران زندگی” (Lifetime Achievement) در سال ۱۹۹۱ را نام برد.
بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (II)

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (II)

نکته‌ی دیگر اینکه ردیف به رغم انجماد در دهه‌های اخیر و تبدیل شدن از یک کارگان مدل به یک کارگان ثابت، کماکان به عنوان تنها مجموعه‌ی منسجمی که بخش اعظمی از محتوای مدال موسیقی کلاسیک ایران را در خود جای داده، کارکرد آموزشی نیز یافته است و در مسیر آموزش آن مطلوب است هنرجویان، به طور عینی منطق فرمال آن را درک کنند. منطقی که به زعم نگارنده و به اعتبار مواجهه‌ی ‌متعدد با این مسأله در کلاس‌های مختلف موسیقی، در ردیف‌های سازی دستگاه مهمی چون شور شفاف نیست و در خصوص آن، ساختار منسجمی در ذهن هنرجویان شکل نمی‌گیرد. نوشته‌ی حاضر سعی بر حل این مسأله دارد.
جان سوزان منتشر شد

جان سوزان منتشر شد

آلبوم موسیقی «جان سوزان» اثری در قالب کلاسیک ایرانی، با خوانندگی اسحاق انور، تنظیم حسین کاج و میلاد موحدی و تهیه کنندگی قاسم عابدین روانه بازار موسیقی شد. این آلبوم در ۲ بخش ابوعطا و بیات اصفهان ساخته شده که تنظیم بخش ابوعطا را حسین کاج و بخش بیات اصفهان را میلاد موحدی بر عهده داشته‌اند.
موسیقی و معنا (IX)

موسیقی و معنا (IX)

همسو با نظریه‌ی معنای برآمده از دیدگاه‌های انسان‌شناختی در موسیقی، نظریه‌های جامعه‌شناختی نیز معنای موسیقی را در متون اجتماعی و تاریخی، به ویژه در فرهنگ غرب، جست‌و‌جو می‌کنند. این نظریه‌ها موسیقی را ساحتی اجتماعی می‌دانند که معانی آن فقط با تحلیل فرایندها و شرایط تولید موسیقی فهمیده می‌شود. آنگونه که آدورنو (برای نمونه در Adorno 1976 ) نشان داده است رویکردهایی با هدف طرح مسئله‌ی سلطه و مقاومت مطرح شده‌اند (Born & Hesmondhalgh 2000) و به تفاسیری افراطی درباره‌ی معنا، به ویژه درباره‌ی آثار مرجع و شناخته‌شده‌ی موسیقی کلاسیک، منجر شده‌اند؛ مانند نوشته‌ی مک‌کلاری (۱۹۹۱) که به مسئله‌ی جنسیت در موسیقی و همچنین تفاسیر انتقادی و ذهن‌گرایانه از معنا پرداخته است (Kramer 1995 ).
پیانو، نحوه انتخاب – قسمت هفتم

پیانو، نحوه انتخاب – قسمت هفتم

در نوشته های گذشته به عوامل دخیل در انتخاب پیانو مانند میزان علاقه به نوازندگی و بودجه، شاخص های ظاهری و صوتی، همچنین موارد فنی مانند سیستم نگه دارنده سیمها، پدالها، بدنه و … پرداختیم. در این نوشته سعی می کنیم بطور خلاصه بررسی سیستم انتقال نیرو از کلاویه به سیم (Action) را آغاز کنیم. فراموش نکنید که اکشن یک پیانو جزو مهمترین قسمتهای ساز است که هنگام خرید باید به آن توجه شود.
نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (II)

نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (II)

کوشش موسیقی امروز بر این است که ما را یکباره با تاریخ غیر قانونی (تاریخ نامشروع)، آناکرونیزم خلاقانه و فانتزی تاریخی روبرو کند. زیرا در دوران خاصی از فرهنگ و تاریخ، به دلیل حذف بخش عظیم بشریت از تاریخ رسمی، استخراج و بیان مخفی گاه های تاریخ اهمیت پیدا میکند. در واقع موسیقی و تاریخ رسمی عصر حاضر تلاش میکند تا تاریخ امروز جهان را جانشین تاریخی کند که میبایست وجود داشته باشد.