دوران طلایی فیلارمونیک وین

Hans Richter
Hans Richter
هنگامی که هانس ریشتر رهبری اجرای “حلقه نیبلونگن” (The Ring of the Nibelungen) از واگنر را در فیلارمونیک وین بر عهده گرفت دیگر برای هیچ فردی جای شک و شبهه باقی نماند که اینک ارکستر فیلارمونیک وین بهترین ارکستر جهان می باشد.

ناگفته نماند که بدست آوردن این شهرت بدون کمک های موسیقیدانانی چون واگنر، وردی، برامس، لیست و … چه در مقام نوازنده، سولیست و چه در مقام رهبر ممکن نبود.

از کارهای زیبا و فراموش نشدنی که این ارکستر در زمان رهبری ریشتر اجرا کرد می توان به اجرا سمفونی های شماره ۲ و ۳ برامس و نیز سمفونی شماره ۸ بروکنر (Bruckner) اشاره کرد.

اولین اجرای خارجی فیلارمونیک وین در سال ۱۹۰۰ شکل گرفت هنگامی که گوستاو مالر رهبری این ارکستر را بعهده داشت، هزاره جدید بود و یک نمایشگاه جهانی در پاریس. مهارت اجرا و توانایی های ارکستر به حدی رسید که در سال ۱۹۰۸ مقامات دولتی اطریش رسما تقاضای همکاری با این ارکستر را کردند. ارکستر تا سال ۱۹۲۲ هیچ مسافرتی به خارج از کشور انجام نداد تا اینکه فلیکس فون وینگارتنر (Felix von Weingartner) رهبر وقت ارکستر، زمینه مسافرت ارکستر به آمریکای جنوبی را فراهم کرد.

از دیگر نکات قابل ذکر آنکه ریچارد اشتراس (Richard Strauss) رابطه بسیار خوب و نزدیکی با فیلارمونیک وین داشت، این رابطه همواره بعنوان یکی از برجسته ترین امتیازات تاریخی این ارکستر بیان می شود.

بازی سیاسی
در سال ۱۹۳۸ بازی های سیاسی دامنگیر ارکستر فیلارمونیک وین شد. گروه های نژاد پرست خواهان خروج کلیه نوازندگان و موسیقیدانان یهودی از ارکستر شدند. این تقاضا برای مدت زمان زیادی تشنج را وارد فعالیت های ارکستر نمود. دامنه تشنج و اعتراض به حدی بود که نژاد پرستان تعداد شش عضو مدیریتی و نیز یک سولیست جوان ویلن را به قتل رساندند. این آشوب ادامه داشت تا اینکه با درایت ویلهلم فورت وانگلر (Wilhelm Furtwängler) مسئله رفع و رجوع شد. در آن زمان حدود نیمی از افراد فیلارمونیک وین را یهودیان تشکیل می دادند.

پس از جنگ جهانی دوم
پس از جنگ دوم ارکستر از سال ۱۹۳۳ به سیاست سابق خود یعنی کار کردن با هر رهبر مشهوری بعنوان میهمان ادامه داد. در این میان می توان از رهبران بزرگی چون کارل بوهم (Karl Bohm) و یا هربرت فون کارایان (Herbert von Karajan) نام برد که بعد از سال ۱۹۴۵ با فیلارمونیک وین همکاری داشتند، نام برد. همچنین نباید فراموش کرد که لئونارد برنشتاین (Leonard Bernstein) مدتی بعنوان رهبر افتخاری، با این ارکستر همکاری می کرد.

برنامه کاری ارکستر بسیار سنگین بود، ضبط موسیقی فیلم، تور اجرای موسیقی در سراسر دنیا، اجراهای معمول در شهر وین، اجرا در فستیوالهای مختلف و … همه اینها باعث شد تا فیلارمونیک وین به یکی از ماهر ترین ارکسترهای موسیقی جهان چه از لحاظ اجرا و چه از لحاظ دیگر مسائل مدیریتی و اقتصادی تبدیل شود. بهترین دلیل برای این ادعا می توان به انتخاب فیلارمونیک وین برای اجرای سالانه در فستیوال بزرگ موسیقی در سالزبورگ (Salzburg Festival)، اشاره کرد.

نوازندگان این ارکستر و اجراهای مختلف آن بارها و بارها جایزه های صفحات طلایی و پلاتینیوم، نشان های افتخار و … را دریافت کرده اند و لازم است اشاره کنیم که در حال حاضر فیلارمونیک وین تنها یک ارکستر حرفه ای نمی باشد بلکه بارها بعنوان سفیر صلح و بشر دوستی از طرف مجامع بین المللی انتخاب شده و در این زمینه فعالیت می کند.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

از روزهای گذشته…

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (VII)

معرفی یک هنرمند: سرپاس مختاری‌ (VII)

۷- دکتر تقی ارانی یکی از فرزندان مبارز و دانشمند ایران را به دستور سرهنگ‌ نیرومند رئیس زندان سیصد ضربه شلاق زدند و در اتاق مجرد شماره ۲۸ زندان که گنداب‌ تمام مستراح‌ها به آنجا ختم می‌شد زندانی کردند. وی روی سمنت نمناک و هوای‌ خفقان‌آور مدتی به سر برد. بالش او یک جفت کفش سرپایی و لباس او در ماه آبان و آذر پیراهن تور تابستانی و یک تنکه تور نازک بود.
جرج سل، رهبر با استعداد مجار (II)

جرج سل، رهبر با استعداد مجار (II)

سل، اشترائوس را اثر گذار اصلی بر شیوه رهبری خود می داند. بیشتر تکنیک چوب رهبری سل که صدای شفاف از اجرای ارکستر کلاولند را تولید می نمود و خواست سل مبنی بر سازنده یک ارکستر بودن، از شیوه اشترائوس می آید. این دو رهبر بزرگ پس از ترک سل در سال ۱۹۱۹ از اپرای رویال همچنان دوست باقی ماندند. حتی پس از جنگ جهانی دوم زمانی که سل در آمریکا مستقر شد، اشترائوس مشتاق بود بداند رفیق وی چگونه پیش می رود.
مصاحبه با دیوید گیلمور ، قسمت آخر

مصاحبه با دیوید گیلمور ، قسمت آخر

سئوال : الان در باره کارهای اولیه ات مانند Atom Heart Motherو Ummagumma چه نظری داری؟
جواب : به نظرم هردو وحشتناک هستند. حالا اجرای زنده Ummagumma بد نبود اما متاسفانه ضبط خوبی ندارد.
بداهه نوازی، معضلی در موسیقی ایران

بداهه نوازی، معضلی در موسیقی ایران

در مطلب قبلی راجع به محاسن و معایب بداهه نوازی بحث و نتیجه گیری شد که بداهه نوازی اگرچه محاسنی هم دارد، ولی اگر روی صحنه اجرای بیاید میتواند تاحد زیادی مخرب باشد.
اُرفِ ایرانی؟ (II)

اُرفِ ایرانی؟ (II)

برخورد با وزن در این قسمت بیشتر با فرهنگ فارسی زبان نزدیک است. بچه‌ها بدون تلاش زیاد برای به کار بردن ترکیبات مصنوعی، تنها با استفاده از اسم همدیگر و جواب‌هایی مانند «اومدم» که در گفت‌وگوی روزمره مورد استفاده است، با الگوهای ریتمیک مختلف آشنا می‌شوند. این همان روشی است که در گذشته در بازی‌های آهنگین ایرانی هم موجود بود. نمونه‌ی معروف آن که شاید هنوز بچه‌ها انجام‌ش می‌دهند «عمو زنجیرباف» و آن «بَعله»ی مشهورش است. در اینجا یکی از خصوصیات اصلی روش آموزشی ارف که تاکید بیشتر، بر آموزش از طریق ریتم است با نوعی آموزش شفاهی قدیمی ایرانی وجه مشترکی یافته. مولف از این همسایگی سود برده و اینها را در هم ادغام کرده است.
گروه بی جیز

گروه بی جیز

Bee Gees که مخفف برادران گیب میباشد (Brothers Gibb) گروهی سه نفره متشکل از بری – روبین و موریس گیب است. شاید برای بسیاری این نام زیاد آشنا نباشد اما باید بدانید که این گروه یکی از محبوبترین گروههای تاریخ موسیقی است!
متبسم: در کنار جوانان با افتخار ساز می زنم

متبسم: در کنار جوانان با افتخار ساز می زنم

در یک گروه بزرگ نوازندگان مشکل شنیدن یکدیگر را دارند و به همین دلیل نیاز به کسی است که همه از او پیروی کنند و سرعت ضرب ها و اندازه نوانس ها را از وی بگیرند. بعلاوه در گروه مضراب همه چیز جنبه آموزشی دارد و بنای کار حرفه ای نیست، از این رو انتظار هم در همین حد است.
شهرام ناظری و کامکارها پیشگام کمک به زلزله زدگان شدند

شهرام ناظری و کامکارها پیشگام کمک به زلزله زدگان شدند

شهرام ناظری و گروه موسیقی کامکارها کنسرت خیریه بزرگی را در تالار وزارت کشور برگزار می کنند که تمامی عواید آن به زلزله زدگان کرمانشاه* اختصاص پیدا می کند. شهرام ناظری، خواننده موسیقی مقامی و دستگاهی ایران، ضمن ابراز همدردی با هموطنان و همزبانان کردش، درباره برگزاری این کنسرت خیریه گفت: درست است که ما نمی توانیم همه مشکلات را حل کنیم اما بخشی از آنها را قطعا می‌توانیم. امیدوارم که مسئولین و هنرمندان در این زمینه بیاندیشند و راهکارهای خوبی برای آن پیدا کنند. من شخصا بسیار علاقمندم که در این زمینه با مردم کرد همدردی کنم و از همین روی برنامه ای را به همراه گروه موسیقی کامکارها برای روز ۲۹ آبان ماه است در سالن وزارت کشور تدارک دیده ام.
دو مضراب چپ (قسمت سوم)

دو مضراب چپ (قسمت سوم)

چهار مضراب شور حبیب سماعی از چهارمضراب های معروف برای سنتور است که در صفحۀ شور شهناز به همراه آواز پروانه اجرا و ضبط شده است. پایۀ این چهارمضراب بعدها الگوی بسیاری از قطعات و چهارمضراب های دیگر قرار گرفت و بعدها شکل های کامل و پیچیده تری نیز به آن افزوده شد.
پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (IX)

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (IX)

به همین خاطر از درون سیستم شعر کلاسیک ایران بیرون می‌آید و پایه شعر معاصر ایران را می‌ریزد. همین کار را می‌توانیم در موسیقی انجام دهیم. شما اگر دانگ‌های موسیقی ایران را به‌طور مستقل استفاده کنید دیگر در سیستم موسیقی ردیف نمی‌گنجد و ما نمی‌توانیم به آن بگوییم موسیقی سنتی یا کلاسیک ایران ولی حالت زبانش هنوز فارسی و ایرانی است همانند شعر نیما یوشیج.