“رازهای” استرادیواری (VII)

مفهوم ساز و سیستم ساختاری آن
موزه Civic در کرمونا شامل مجموعه ای از قالبها، طرح ها، نقشه ها، الگوها و مطالعاتی هستند که توسط Stradivari صورت گرفته است که تا کنون، بیش از آنکه در معرض آزمایشات مهم قرار گیرند، در حکم موضوعاتی نادر بوده و همیشه کنجکاوی را تحریک کرده اند. زمانی که این گنجینه تحت اختیار استاد Fiorini بود امکانی برای من فراهم شد که بتوانم بر روی آن مطالعاتی انجام دهم. در آن زمان من کاربرد هر قطعه را به تنهایی شناسایی کردم. اغلب این قطعات ریز نوشته هایی از استراد یا پسرانش بودند.

من اندازه های داده شده را به کمک یک پرگار مشخص کردم در عین حال متوجه شدم که برای درک و فهم تکنیک ساخت استاد، خیلی جزئیات دیگر نیز مفید می باشند، در نهایت مطالب کلی مربوط به طرح ها، نقشه ها و قالبها را بر طبق ارتباطی که با سازها و قالبهای آنها داشتند، تقسیم کردم.

مطالعه اصولی بر روی این مدلها، به همراه تحقیق بر روی سازهای موجود که بر اساس این قالبها ساخته شده بودند، بیانگر مهارت فوق العاده استراد بوده اند. هنر Stradivari از آنجا که درک نمی شد، مبدل به یک اسطوره گردید، اما آزمایشات و مطالعات بر روی سازهای وی نشان دهنده مهارتی است که از یک کار مستمر روزانه نشأت گرفته است وهمچنین تکنیکهای مورد استفاده در آن حامل هیچ رازی نیستند اما نتایج حاصل از این تکنیکها ارتباط عمیقی با نحوه استفاده آنها در مراحل مختلف ساخت دارند.

از آنجائیکه لوتیرها و تاجران ویولونهای عتیقه در قرن اخیر، نتوانستند توضیحات خاصی در رابطه با کیفیت صوتی سازهای استرادیواری بدهند، داستان هایی در مورد رموز ناشناخته نهفته در آنها می گفتند و برخی نیز بعلت فقدان مطالعات مربوطه نیز به این داستان ها و افسانه ها، دامن می زدند. آنها تنها به یک عنصر از واقعیت می پرداختند و به تفسیری غیر معقول، به بخش کوچکی از کل فرآیند ساز یعنی Varnish توجه داشتند.


این بخش کار، به گونه ای ناشیانه مبدل به یک راز شد و اینگونه تصور می گردید که سازنده در حین کار در این مرحله Varnish را بعنوان پلی ارتباطی بین هنر و علم در نظر می گرفت.

نحوه کار استرادیواری نشان می دهد که وی هنرمندی خوش مشرب، متفکر و مستعد بوده که هیچ چیزی را به پای بخت و اقبال نمی گذارد و از ۱۵۰ سال تجربه در زمینه ساخت آلات موسیقی بهره می جوید.

تمام ساخته های Stradivari اعم از ویلن ها، ویولاهای گوناگون، ویلن سلوها عودها، گیتارها، چنگ ها، ماندولین ها، ماندولا و ویلن های کوچک، نخست با دقت بر روی کاغذ رسم می شدند و این دقت در تمام جزئیات فرایند ساخت اعمال می شد هر چند اگر مانند گوشه ها و پیچک صرفاً جنبه زیبائی در ساز داشتند.

بدین ترتیب اگر در ابتدا الگوها ناقص بودند به تدریج به شکل نهایی و ایده آل خود می رسیدند.


تکرارهای پی در پی با ایجاد تغییرات متوالی در همان الگو، نشان می دهد که استراد می خواسته به حد کمال یک الگو دست یابد. چنانکه در بعضی موارد در حاشیه الگوها نوشته شده “الگو خوب” و این بدین معناست که این الگو در میان سایر الگوها، بهتر می باشد.

مراحل کار Stradivari را می توان به این ترتیب خلاصه کرد: تهیه طرح و الگوهای ابتدائی، انتخاب طرح مناسب و انتقال آن به روی چوب یا کاغذی که بتوان برای ساخت بخش مورد نظر ساز از آن استفاده کرد.

دانش استراد که امروزه شاهد آن هستیم به اصول جامع و دقیق فیزیک صوت و شیمی مربوط می شود که نشان دهنده تجربیات عملی در برخورد با پدیده های طبیعی و در نهایت دانش علمی کهن در باره راههای طبیعت می باشد.

آنچه قوه ابتکار و هوشمندی Stradivari را شامل می شود عبارتست از استفاده از این دانش برای اهداف خود، بهره بردن از صوت و نیز زیبائی قابل کاربرد در Varnish، نیز فرآیند استثنایی سخت کردن چوب Ossification (البته من ترجیح می دهم آن را استخوانی شدن بنامم). استخوانی شدن چوب باعث طنین دار شدن چوب می گردد که این امکان را به سازنده می دهد ضخامتهای چوب را کاسته بدون آنکه با گذشت زمان ساز تضعیف شود.

کاهش ضخامت در صفحات و کلافها از جمله عاملی هستند که در تولید یک صدای زنده، قوی، گرم و جالب توجه بسیار مهم می باشند. بنابراین داشتن یک ضخامت صحیح و مناسب در صفحات ساز با توجه به کیفیت و برش چوب مورد استفاده، امری ضروری در ساخت آن است.

این یک اصل کلی است که ضخامت در صفحات از مرتفع ترین نقطه صوتی در مرکز به سمت لبه ها کاهش می یابد اما تعیین قوسهای متفاوت و جهت آنها نیز در سرعت و تداوم واکنش بدنه ضروری می باشند. همچنین ابعاد و فاصله دریچه های صوتی ff در نسبت با سطح مرکزی ساز به کمک همین قوس ها مشخص می شود. به نحوی که ارتعاش باید شدید و قوی بوده و در سرتاسر سطح هارمونی گسترش یابد.


موقعیت، جهت و شیب Bass bar نیز برای موازنه کامل نیروی طنین انداز سیمها ضروری است. همچنین جایگیری دقیق bridge نیز برای انتقال صحیح ارتعاش سیم ها به صفحه روی ساز لازم است. تمام نکات بالا فرآیند پیچیده تولید صوت در یک ساز، بسیار مهم می باشند.

حرکت آرشه سیمها را به ارتعاش در می آورد و فشار پایه های bridge ارتعاش را در جهت عرضی یعنی هم جهت با مسیر آرشه به صفحه رو منتقل می کند و در نهایت صفحه زیر تحت فشار ارتعاشات بطور عمودی مرتعش شده و صدا را از طریق دریچه های صوتی ff به بیرون انتقال می دهد.

از تقارن و هم زمانی و توالی این حرکات رابطه ای متوازن و واحد میان بخش های متفاوت حاصل می شود که باعث ایجاد یک صدای قوی، ناب و توصیف نشدنی شده و ویژگیهای خاصی را به این سازهای بی نظیر می بخشد.

* تصویر اول و دوم: ابزارهای ساخت ویولای کنترآلتوی Medicea ،۱۹۶۰، شامل قالبها، نقشه محل قرار گیری دریچه های صوتی f قسمت های اتصال دهنده دسته، پیچک، فینگربرد-سیم گیر و خرک. موزه civic کرمونا
* تصویر سوم: کنتر آلتو با نام Medicea ساخته استراد به سال ۱۶۹۰٫

2 دیدگاه

  • reza
    ارسال شده در فروردین ۱۵, ۱۳۸۹ در ۱۰:۴۹ ب.ظ

    ba tashakor,in maghaleh edameye kodamyek az maghalate ghablist( shomareh digari)? ya khodesh maghaleye mostagheliyeh?

  • RZ
    ارسال شده در فروردین ۱۷, ۱۳۸۹ در ۲:۱۸ ب.ظ

    ba salam
    in maghale dar edameie majmue maghalate razhaie stradivari mibashad ke be dalile eshkalate narm afzare onvane asli hazf shode ast ke eslah migardad.,

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مرور آلبوم «باغ بی برگی»

زبان اصالت برای مدرنیست‌ها یا آهنگسازان «موسیقی معاصر» ما معادل منطق زبانی است. عمدتاً گنجینه‌ی از پیش موجود دستگاهی را می‌کاوند تا بخشی از منطقش را در بستری آشنازدایی‌شده به‌کارگیرند و موسیقی به‌راستی پیشرو بیافرینند. برای بعضی (که بیشتر در خارج از ایران کار و زندگی می‌کنند) همین برداشت ماده‌ی اولیه کافی است. ماده‌ای که برداشته‌اند یا منطقی که ترکیب کرده‌اند به‌قدر کافی ناآشنا هست که «مدرن» بنماید. اما برخی دیگر از این پله فراتر می‌روند. درک و جذب منطق زبانی و توان تکلم با آن ولو با کلماتی که از آنِ همان زبان نیست، هدفشان می‌شود (گرچه گاه ناخودآگاه). آنها در پی چیرگی نوآورانه بر منطق کهن و تصعید آن به جهانی نو هستند.

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (XIII)

به همین ترتیب مثال های زیر را مشاهده کنید و سعی کنید جملات تاثیر گرفته از ردیف را مقایسه کنید. قطعۀ «پیش درآمد نغمه» در دستگاه چهارگاه و گوشۀ زنگ شتر از ردیف میرزا عبدالله.

از روزهای گذشته…

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXIII)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXIII)

قابل توجه مردان کاتولیک و آقایان و کشیش ها و مدیران مدارس و متخصصان موسیقی. یک مرد جوان، دارای ذوق و قریحه ی بالا، درخواست کار به صورت پاره وقت به عنوان معلم ارگ و پیانو و ویلن دارد. او سال ها تجربه ی نواختن ارگ در ارکسترها را داشته است. هدف این تبلیغ پیدا کردن شغل مناسب برای وی است. او بیست و یک سال سن دارد و دارای خلق و خویی آرام و متین می باشد. حومه ی لندن مکان مناسبی برای اوست. از اول سپتامبر در خدمت گذاری آماده می باشد.
برندگان جایزه ویژه گرمی

برندگان جایزه ویژه گرمی

اسوشیتدپرس، نیویورک- بنا به گزارش آکادمی هنرهای صوتی و استودیویی Recording Academy ، گروههای موسیقی و هنرمندانی چون The Doors، the Grateful Dead و جون بائز از جمله دریافت کنندگان جایزه گرمی برای یک عمر دستاورد هنری خواهند بود.
باغلاما در قرن بیستم، حالتی بین تکامل و استانداردسازی (IV)

باغلاما در قرن بیستم، حالتی بین تکامل و استانداردسازی (IV)

تغییرات بر باغلاما محدود به موارد بالا نیست و تکنیک های پیشرفته ی نوازندگی باعث پدید آمدن نسل دیگری از باغلاما شد. نواختن سنتی، که بر اساس تک صدائی بنا شده است، به نواختن ملدی همراه با صداهایی که از سیم های دیگر تولید می شد تبدیل شد که نوعی چند صدائی را پدید آورد. در دهه ی هشتاد چنین نواختنی با تلاش های کمال اَراُغلو به خاطر ساخت باغلامای دسته کوتاه برای عارف ساق باعث به روز شدن باغلاما شد. برای نواختن ملدی با همراهی در سال ۱۹۹۱ م. باعث پدید آمدن نسل اول « اُغور ساز» شد که دارای تعداد سیم بیشتری است.
کلود دبوسی، آهنگساز فرانسوی (II)

کلود دبوسی، آهنگساز فرانسوی (II)

نخستین اجرای اپرای “پلئاس و ملیزاند” در پی اختلافی که میان دبوسی و آهنگسازی به نام ماترلینک بر سر گزینش خواننده نقش ملیزاند و کشیده شدن ماجرا به دادگاه با سر و صدای بسیار همراه شد و موسیقی دوستان را به دو دسته تقسیم کرد و این اجرا با دخالت پلیس بدون موفقیت انجام شد، اما اجرای دوم موفقیتی چشمگیر داشت و تا سه ماه اجرا می شد.
ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (XIII)

ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (XIII)

اگر خطوط نودال به وجود آمده در صفحه با این الگوهای مشخص شده، تفاوت داشته باشند، بدین معنی است که توزیع مقاومت و وزن صفحه با نمونه اصلی تفاوت دارد. اگر ما با سبک خطوط نودال آشنایی داشته باشیم، قطعا خود آنها به ما خواهند گفت چه موردی اشتباه و نادرست صورت گرفته است.
انریکو گراندوس، یک آهنگساز بد شانس!

انریکو گراندوس، یک آهنگساز بد شانس!

انریکو گراندوس (Pantaléon Enrique Costanzo Granados y Campiña) یکی از آهنگسازان بنام اسپانیا در سبک کلاسیک میباشد که نوازنده ای چیره دست در پیانو نیز بود. وی در ۲۷ جولای سال ۱۸۶۷ در شهر Lérida ایالت کاتولونیا اسپانیا بدنیا آمد. نوازندگی را بصورت حرفه ای در زمانی که در بارسلون بود زیر نظر دو استاد بنام آنزمان Joan Baptista Pujol و Francisco Jurnet فرا گرفت.
موسیقی ایرانی و واکنش غیرایرانیان در گفتگو با ایمان وزیری

موسیقی ایرانی و واکنش غیرایرانیان در گفتگو با ایمان وزیری

ایمان وزیری (تکنواز تار و آهنگساز)‌ به تازگی همراه با فرزانه ابراهیمی (آواز) در موزه تروپن در آمستردام کنسرتی داشت. به همین بهانه، در زمینه‌های گوناگون با او گفتگویی خودمانی کردیم:
عصیان ِ کلیدر (V)

عصیان ِ کلیدر (V)

اما روزبه تابنده در نگاهی متعادل در نگاه به کلیدر بیان میکند:« قضاوت در مورد آثار خاص موسیقی کمی مشکل است چون همیشه ممکن است نظر ما با سلیقه و دیدگاه آهنگساز در تضاد قرار بگیرد. اظهار نظر در مورد کلیدر هم به همین دلیل ساده نیست. چون آهنگ ساز این اثر یک آهنگساز عادی نیست. کسی است که موسیقی ایران را به خوبی میشناسد و دانش آهنگ سازی وسیعی هم دارد اما هرگز به دنبال جذب مخاطب نبوده. شاید به همین دلیل هم امروز هیچ فرد عامی نام درویشی را نشنیده. اثری که در این کنسرت اجرا شد چندان قابل نقد به لحاظ آهنگسازی نیست. چون نظر ما تحت تاثیر اجرای بد ارکستر قرار می گیرد. برای تحلیل یک اثر موسیقی حتما لازم است که چندین اجرای خوب از آن با هم مقایسه بشوند تا از خلال آنها بتوان راجع به روح اثر قضاوت کرد. بنابراین چون من یک بار بیشتر این کار را نشنیدم و اون بار هم از قضا اجرای خوبی نبود اجازه بدهید که راجع به این قطعه اظهار نظر نکنم تا زمانی که یکی دو اجرای خوب از آن را بشنوم»
«مهم این است که همه کار می‌کنیم»

«مهم این است که همه کار می‌کنیم»

در ماه‌های گذشته، برای بررسی سروده‌های فروغ فرخزاد، شاعره‌ی نوپرداز ایرانی، همایش‌های گوناگونی در اروپا برگزار شد. اما شنبه شب، ۱۲ ژوییه، کنسرتی در لندن برپا شد که در آن اثری به نام «میان تاریکی» روی سروده‌های فروغ، از امیر مهیار تفرشی پور اجرا شد. کاری مدرن برای آواز و گروه نوازندگان کلارینت که مایا ساپون (Maya Sapone) خواننده‌ی آن بود.
سیداصفهانی: نسل ما از اتفاقات بزرگ هنری دور افتاده

سیداصفهانی: نسل ما از اتفاقات بزرگ هنری دور افتاده

به تازگی کتابی با عنوان «نامبرده، حسین سرشار» به کوشش ساناز سید اصفهانی توسط انتشارات اچ انداس مدیا در لندن به چاپ رسیده است که در این کتاب، مجموعه مصاحبه هایی از دوستان و همکاران این هنرمند، شامل: سیامک شایقی، هوشنگ گلمکانی، نصرت الله کریمی، محمد علی کشاورز، شاهین فرهت، شهلا میلانی، امیر اشرف آریان پور، پری زنگنه، پری ثمر، احمد پژمان، رشید وطن دوست، یارتا یاران، تهیه به انتشار رسیده است.