“ذوق ما را خشکانده اند ” (I)

حسین دهلوی
حسین دهلوی
بعد از پدرتان نخستین استاد شما گویا استاد صبا بوده است؟
بله. من از پنج سالگی نوازندگی تار را با یک تار کوچک و با پدرم که معلم تار بود و ویولن به سبک ایرانی، شروع کردم اما بعداً به ویولن گرایش پیدا کردم و ردیف راست کوک ویولن را با پدر کار کردم و وقتی پیش استاد صبا رفتم او از من خواست ردیف را بزنم و با اینکه خود ردیف مخصوص ویولن داشت، ردیف راست کوک را از من قبول کرده و از ردیف چپ کوک شروع کرد. این حسن اخلاق استاد صبا برای هنرآموزان امروز باید سرمشق قرار گیرد.

ویولن نوازی پدر شما در چه حدی بود؟
پدر من نوازندگی تارش بیشتر اهمیت داشت و در نوازندگی حسابی چربدست و ماهر و شاگرد علی اکبرخان شهنازی بود و به همان روش نوازندگی می کرد. قصد دارم به زودی اثری از ایشان را که سال ها پیش ضبط شده، منتشر کنم.

شخصاً به نوازندگی علی اکبرخان بسیار علاقه مند هستم و از ایشان هم در زمان مدیریت هنرستان ملی دعوت به همکاری کردم که پذیرفتند. علی اکبرخان با اینکه نت نمی دانست ولی بسیار علاقه مند به سیستم تدریس نتی بود و آن را بسیار تایید می کرد.

از شاگردان آن زمان علی اکبرخان، فرهاد ارژنگی بود، آیا در کارهای ارکستر همکاری زیادی داشت؟

نه به آن صورت… زیاد اهل کارهای جمعی نبود و فکر می کرد اگر در ارکستر کنار نوازنده ای که از او ضعیف تر است، بنشیند او را هم به همان چشم نگاه می کنند و چندان تمایلی برای همکاری در این نوع کارها نداشت و تکنوازی را ترجیح می داد. البته تکنواز بسیار قابلی هم بود.

در میان شاگردان آن زمان هنرستان فردی را داریم که مانند فرهاد ارژنگی در سن پایین درخشید ولی در جوانی فوت کرد، ولی در مورد نصرت الله گلپایگانی صحبت کنید.
آقای گلپایگانی چند ساز را می نواختند، البته تا آنجا که به خاطر دارم درس هنرستانی ایشان ویولن بود. نوازندگی ویولن شان به سبک ایرانی خوب بود و مشغول کار کردن روی ویولن کلاسیک هم بودند. قطعاتی هم ساختند که نشان دهنده ذوق خوب ایشان بود ولی به خاطر تحصیلات کم، هنوز از نظر مدرسی، قطعات قابل توجه نبود.

اگر دوباره قرار باشد برگردید به سال های نوجوانی، شروع به تحصیل در چه رشته ای خواهید کرد؟
باز آهنگسازی را انتخاب خواهم کرد. در این زمینه بسیار ضعف داریم، افراد متخصص در این زمینه کم هستند ولی در رشته های دیگر اینطور نیست. شما کمتر آهنگسازی را می بینید که هم تسلط کافی بر موسیقی ایرانی و هم موسیقی غرب داشته باشد؛ اکثراً در یکی از این دو زمینه تبحر دارند. باید با قوانین خاص موسیقی ایرانی مخصوصاً در زمینه چند صدایی آشنا باشند مثلاً در شور لا، آکورد لا، دو، می نگیرد و لا، ر، می استفاده کند (یک پنجم بالا و یک پنجم پایین)، همین طور در همایون و دستگاه های دیگر نسبت به فضای موسیقی ایرانی عمل کند.

برای دانشجویانی که آهنگسازی می خوانند چه پیشنهادی دارید؟
اگر آنها که موسیقی غربی را خوب فراگرفته باشند از روی کتاب به همراه نوار ردیف موسیقی ایرانی می توانند با دستگاه ها و گوشه ها آشنا شوند، این روش می تواند کمک زیادی به آنها کند برای آموختن موسیقی ایرانی و همین طور شناخت فضای آن.

آیا پایان نامه لیسانس آهنگسازی تان را به خاطر دارید؟
بله، مثل همه دانشجویان آهنگسازی، باید پایان نامه را برای ارکستر سمفونیک می نوشتیم، ممکن است نت این قطعه در بین پارتیتورهایم باشد، این قطعه را آقای هایمو تویبر رهبری کرد ولی کلاً تا پیش از شاگردی ام پیش آقای کریستین داووید، آهنگسازی من به شکلی که در خسرو و شیرین و مخصوصاً مانا و مانی و بیژن و منیژه رشد کرده، نبود.

زمانی که این آثار را می نوشتید چه قطعات غربی را گوش یا مطالعه می کردید؟
زمانی که برق در ایران آمده بود و رادیو رواج پیدا کرده بود برنامه های معرفی موسیقی کلاسیک در رادیو پخش می شد که یکی از برنامه ها متعلق به آقای سعدی حسنی بود. من آن را پیگیری می کردم. از تاثیرات این برنامه بود که مخصوصاً در مورد موسیقی توصیفی صحبت می کرد و من علاقه پیدا کردم برای نوشتن قطعه بیژن و منیژه که در واقع توصیفی است.

زمانی که بیژن و منیژه را می نوشتم قطعه خاصی را گوش نمی کردم ولی در جوانی قطعاتی که ایشان در رادیو پخش کرده بودند، به عنوان پشتوانه ذهنی داشتم. پارتیتور هم در فروشگاه ها آن زمان وجود نداشت، بعداً مغازه ای در خیابان شاه سابق و جمهوری فعلی پارتیتورهایی را برای فروش آورد.

موومان اول بیژن و منیژه شباهت هایی به سبک آهنگسازی استراوینسکی دارد، آیا آثار او را مطالعه می کردید؟
خیر، دسترسی به پارتیتور ایشان نداشتم، هنوز هم فکر نمی کنم در میان پارتیتورهایم از او اثری داشته باشم. من بیشتر از کلاس های پروفسور داووید و آقای ناصحی استفاده می کردم تا مطالعه پاتیتورها.

آیا هنوز هم مایل هستید اثری بنویسید؟
یک قطعه در دستگاه نوا در ذهن دارم که سال هاست قصد دارم برای ارکستر سمفونیک بنویسم ولی متاسفانه ذوق را در ما خشکانده اند و انگیزه کافی برای نوشتن کار بزرگ را ندارم.

با اینکه در هنرستان عالی تحصیل کرده اید ولی دیپلم هنرستان نداشتید، چطور وارد مرحله عالی شدید؟
دیپلم من را قبول کردند ولی شرط قبولی در امتحان موسیقی داشت که در آن هم قبول شدم و توانستم ادامه تحصیل را در رشته آهنگسازی بدهم.

یک دیدگاه

  • salar
    ارسال شده در اردیبهشت ۳۱, ۱۳۸۹ در ۸:۲۶ ب.ظ

    ostad ro hala hala ha dark nemikonan ishala 200 sale dige migan aaaaaaaaaaa ishon ajab ahang sazi bode!!!!!!!!!!!!!!!!

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

همین ویژگی‌هاست که موجب شده است این کتاب بارها تجدید چاپ و روزآمد شود و هنوز نیز پس از گذشت چهار دهه کماکان به‌عنوان یکی از پُرطرفدارترین منابع اصلی برای درس‌های آشنایی با موسیقی ــ البته با تمرکز بر موسیقی کلاسیک یا هنری غربی ــ کاربرد و رواج داشته باشد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

«دستور تار» اولین کتاب تئوری موسیقی نوین و علمی ایران است. با بررسی آن می توان به علت عدم موفقیت مکتب وزیری که با امیدواری زیادی شروع شده بود، پی برد. یک اشکال اساسی در همان مقدمه ای که او بر دستور تار نوشته آشکار می شود:

از روزهای گذشته…

درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (VI)

درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (VI)

اگر در میزان اول دوضربی به جای دو سیاه، ۸ دولا چنگ (میزان ۳) قرار داشته باشد، می توان گفت میزان سوم، ۸ ضربی ۴+۴ است با دو تاکید. اما چون اجزاء ترکیب کننده، زمان های یک اندازه (یک سیاه یا ۴/۱) دارند، این میزان ها همه با دو ضرب (با دوتا پا زدن یا دو ضربه مترونم) قابل اجرا هستند. یا دقیق تر واحد زمانی تعیین کننده در داخل میزان یک نت سیاه یا یک ۴/۱ است.
در نقد کتاب «مقدمه‌ای بر آنالیز موسیقی آتنال» (IV)

در نقد کتاب «مقدمه‌ای بر آنالیز موسیقی آتنال» (IV)

طرح کلی کتاب دو دسته از دسته‌های موسیقی پساتنال را پوشش می‌دهد؛ آتنال آزاد و دوازده تنی (دودکافونیک). سه فصل نخستین و به ویژه دومی و سومی ضمن آن که مفاهیم تکنیک‌های پایه را -که در فصل چهار هم مورد استفاده‌اند- به خوانندگان آموزش می‌دهد به موسیقی آتنال آزاد می‌پردازد. این گرایش در فصل‌های اولیه در انتخاب مثال‌ها مشهود است؛ آنجا که تمرکز توجه بر آثار پیش از جنگ جهانی اول شوئنبرگ، وبرن و برگ است. انتخاب مثال‌ها که جز در مورد اپوس ۱۱ شوئنبرگ تقریبا به طور کامل با کتاب استراوس تفاوت دارد، همچنان مناسب و درست انجام شده.
Big Band – آشنایی و تاریخچه

Big Band – آشنایی و تاریخچه

Big bands به معنای دسته های موسیقی بزرگ نوعی گروه موسیقی جز است که در سالهای ۱۹۳۵ تا اواخر دهه ۴۰ یعنی دوران سوئینگ (Swing Era) از محبوبیت بسیاری برخوردار بود. بیگ بند به طور معمول از حدود ۱۲ تا ۱۹ نوازنده در بخشهای مختلف تشکیل میشد . به نامهایی چون ارکستر جز و جز صحنه ای یا stage band نیز شناخته میشد.
«لحظه های بی زمان» (III)

«لحظه های بی زمان» (III)

ما قبل از صحبت با آقای صهبایی یک قطعه از این کار را با ارکستر هنگام در شیراز ضبط کرده بودیم. تلاش داشتیم که کل کار را یک بار دیگر با ارکستری دیگر در تهران ضبط کنیم. اما با توجه به فشردگی برنامه های آنها، ضبط ما به تعویق می افتاد و من احساس کردم که فرصت کافی برای تمرکز بر این کار را ندارند. تصمیم گرفتیم که با استخدام نوازنده های مستقل کار را اجرا کنیم و از فردی واجد صلاحیت برای رهبری کار دعوت کنیم. بر اساس آشنایی و شناختی که از استاد صهبایی داشتم، از ایشان برای کار دعوت کردیم. آقای صهبایی هم بعد از چند روز مطالعه پارتیتور ها، قبول کردند که کار را اجرا کنند.
چارلز مکرس (II)

چارلز مکرس (II)

موفقیت بزرگ دیگر چارلز مکرس در بهار ۱۹۵۱ بود زمانی که او اولین اجرای کاتا کابونآ را در اپرای سدلر ولز رهبری کرد. بسیار زود به دلیل کیفیت نمایشی در رهبری اپرا مورد تقدیر واقع شد و شهرت یافت. تا سال ۱۹۵۴ در اپرای سدلر ولز باقی ماند تا آنکه پست رهبری در ارکستر BBC را به دست آورد. در این دوره آغاز به ضبط به همراه ارکستر فیلارمونیای والتر لگز نمود.
دهمین جلسه از سلسله نشست‌های «گفتمان ضرب اصول»

دهمین جلسه از سلسله نشست‌های «گفتمان ضرب اصول»

دهمین جلسه از سلسله نشست‌های «گفتمان ضرب اصول» با موضوع «نقد و بررسی فعالیت‌های موسیقی فرهنگسرای ارسباران» روز سه شنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۶ از ساعت ۱۸ در فرهنگسرای ارسباران برگزار خواهد شد. در این نشست که با حضور شهرام صارمی (نوازنده کمانچه و مدیر فعالیت‌های موسیقی فرهنگسرای ارسباران)، آرش نصیری (مجری و طراح مسابقه هزار صدا)، علی شیرازی (مجری و طراح برنامه آئین آواز) برگزار خواهد شد فعالیت های ۱۶ ساله فرهنگسرای ارسباران (۱۳۹۶-۱۳۸۰) نقد و بررسی خواهد شد. رضا مهدوی (نوازنده سنتور و موسیقیدان) به عنوان کارشناس و مجری این نشست حضور خواهد داشت.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت اول)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت اول)

در مصاحبه رادیویی به مناسبت دهمین سالگرد درگذشت خالقی در بیست و یکم آبانماه ۱۳۵۴ استاد علی تجویدی از “آتشین لاله” بعنوان زیباترین و دلنشین ترین اثر خالقی نام بردند و خود آهنگساز و خواننده اصلی آن استاد بنان نیز در برنامه قصه شمع در سال ۱۳۴۰علاقه خاص خود را به این آهنگ و ترانه ابراز می دارند. زیبایی این اثر از چشم شنوندگان عادی نیز پوشیده نمانده و از آن باید بعنوان یکی از معروفترین کارهای زنده یاد خالقی نام برد.
آلن پارسونز و Dark Side of the Moon

آلن پارسونز و Dark Side of the Moon

جادوگر استودیو، آلن پارسونز، با تواضع و فروتنی می گوید: “همکاری با پینک فلوید آرزوی هر مهندسی است و من کوشیدم این فرصت را غنیمت شمرم. Dark Side of the Moon نقطه عطفی در زندگی حرفه ای من بود و مرا به شدت به شوق آورد. این کار برای من اهمیت زیادی داشت و باید آن را به بهترین نحو به انجام می رساندم.”
پرسشی از پیمان سلطانی، رهبر ارکستر ملل

پرسشی از پیمان سلطانی، رهبر ارکستر ملل

چند سالی است که شاهد تشکیل ارکستر موسیقی ملل، متشکل از تعداد بسیاری ازجوانان نسل نوی موسیقی ایرانی هستیم که با استقبال چشمگیر دوستداران موسیقی همراه بوده است. دوصد افسوس که عدم حمایت از این ارکستر منجر به فعالیت منقطع و با وقفه این ارکستر گشته است. بگذریم… در شرایطی که کم تر کسی در چنین شرایطی جرات نزدیک شدن به چنین عرصه ای را دارد و اکثر هنرمندان سعی بر جمع و جور کردن گروهی کوچک و نقلی دارند تا راحت تر بتوانند سفر خارجه بروند و از قبل اشاعه موسیقی ایرانی با کیسه پر درم بازگردند… مجریان این ارکستر (ارکستر ملل) و رهبر آن (که با شناختی که از ایشان دارم در دو زمینه موسیقی ایرانی و غربی اگاه و فعال میباشند) از نسل جوان میباشند، با عشق، گرما بخش دلهای کسانی است که به هر صورت در صدد خدمت به موسیقی برآمده اند.
موسیقی بلوز

موسیقی بلوز

از جمله مهمترین منابعی که موسیقی Jazz از آن استفاده میکند سبک موسیقیBlues است.