“دوستی” با کنسرتویی برای جوشا بل ادامه می یابد …

جوشا بل نوازنده مشهور ويلن
جوشا بل نوازنده مشهور ويلن
به بهانه اجرای کنسرتو ویلن اثر بهزاد رنجبران با ارکستر سمفونیک ایندیاناپلیس و تکنوازی جوشا بل

در ساخت یک قطعه موسیقی که در این هفته برای نخستین بار در آمریکای شمالی اجرا می شود یک ایده با الهام از یک دوستی درازمدت در میان بوده است.

بهزاد رنجبران، آهنگساز ایرانی، و جوشا بل، اهل بلومینگتون، از سال ۱۹۸۰ با یکدیگر آشنا بوده اند؛ در زمانی که رنجبران دانشجوی دانشگاه ایندیانا در بلومینگتون و جوشا بل شاگرد جوزف گینگولد بود. اکنون رنجبران استاد دانشکده جولیارد و بل ساکن مانهاتان است. بدیهی بود که آهنگساز قطعه ای برای ویلن نواز بنویسد.

این قطعه دردهه ۱۹۹۰ به کمک جایزه ملی هنر نوشته شد ولی جوشا بل درگیر کنسرت های متعدد در جهان، ضبط و پروژه های سینمایی بود و چندین سال طول کشید تا بتواند زمانی را به آن اختصاص دهد. به گفتهء او : «بهزاد این قطعه را در مدت نه چندان زیادی پس از دوره دانشگاه برای من نوشت که برای حدود ده سال اجرانشده باقی ماند. من بسیار گرفتار بودم و هیچگاه فرصتی برای پرداختن به آن پیدا نکردم ولی در نهایت برخی برنامه هایم را لغو کردم تا این کنسرتو را کار کنم ؛ اثری که مرا بسیار هیجان زده کرد.»

جوشا بل، ۳۷ ساله، این کنسرتو ویلن را دو سال پیش برای نخستین بار با ارکستر فیلارمونیک سلطنتی لیورپول (در انگلستان) نواخت. وی این اثر را در اوایل آوریل با ارکستر سمفونیک تورنتو نیز اجرا خواهد کرد. ضمنا اجرای این هفتهء ارکستر سمفونیک ایندیناپلیس در تئاتر هیلبرت سیرکل، نخستین اجرای عمومی کنسرتو در این قاره خواهد بود.

رنجبران، ۴۹ ساله، در کنسرتو ویلن خود، به ویلن نقش یک قصه گو را داده است. به گفته او: «ویلن، همچون نقش شهرزاد هزار و یکشب، داستان و موضوع های بسیاری را در ابهام بیان می کند.»

رَنگ آمیزی ایرانی
رنجبران که در تهران تولد یافته، گهگاه عناصر موسیقی ایرانی را در آثارش می گنجاند. وی هنگامی که این کنسرتو را می نگاشته به کمانچه، یک ساز کمانی باستانی، می اندیشیده است. وی می گوید: «این یک ساز کمانی است که همچون ویلنسل نگاه داشته می شود و از نیاکان ویلن است. این سازِ قدیمی از سازهای مهم در موسیقی کلاسیک-سنتی ایران است. من از کودکی مسحور صدای بسیار صمیمی و پرتاثیر کمانچه بودم. » رنجبران در لحظات عمیق ترِ کنسرتو به صدای این ساز کمانی ایرانی اشاره دارد. وی گوید: «در نخستین و سومین موومان ویلن به واقع آوازخوانی می کند.» جوشا بل تصور می کند برخی از ملودی های کنسرتو به نوعی حس عربی دارد. از سوی دیگر، سازبندی برای او یادآور کارهای برامس است: «قهرمانانه و باشکوه».

رنجبران این کنسرتو ویلن را به برخی از دانشجویان جولیارد نیز داده است ولی به نظر می رسد که قطعه برای آنها دشوار بوده است. به گفته آهنگساز: «ویلنیست ها در اینجا می گویند که نمی توانند آن را اجرا کنند؛ من می گویم پارتیتور را مطالعه کنید. قطعه ای است که تنها “به نظر می رسد” که اجرای آن غیرممکن است.»

سلایق سنتی
جوشا بل می اندیشد که برخی آهنگسازان ممکن است غرولند کنند که “این کنسرتو کار تازه ای در زمینه تاثیرات صوتی نیست در صورتیکه از لحاظ آهنگسازی، نو است.” ولی این موضوع برایم اهمیتی ندارد. من به یک سلیقه سنتی بیشتر گرایش دارم و به کارهای ملودیک و خوش ساخت علاقه مندم.»

از آنجایی که رنجبران با آموختن ویلن بزرگ شده است جوشا بل بر این باور است که او یک توانایی ذاتی برای نوشتن قطعه برای این ساز دارد: «این کنسرتو ویلن، استادانه و ملودیک است و شباهتی با آن دسته از کارهای مدرن که مردم را وحشت زده می کند ندارد.»

مروری بر آلبوم «روز ششم»

اگر اهمیت یک آلبوم را تنها در انتشار یک قطعه‌ی مهم تاریخی هم بدانیم، باید اهمیتی چشم‌گیر برای «روز ششم» قائل شویم. زیرا بالاخره پس از هفت دهه ضبطی شایسته از قطعه‌ی پروانه (نسخه‌ی ارکستری) امانوئل ملیک اصلانیان به دست می‌دهد. نسخه‌ی پیانویی پروانه را اصلانیان در سال ۱۳۳۳ نوشت. دانستن همین نکته کافی است تا پس از دقیق شنیدن آن دریابیم چه اندازه رویکردش به استفاده از مصالح موسیقی ایرانی نو و جسورانه بوده است.

مسعود نجفی: از چهار بخش صدای انسان استفاده کردم

در خصوص ترکیب گروه باید عرض کنم به جای ساز های دیگر، در کنار سنتور، از چهار بخش صدای انسان استفاده شده است که خواننده اصلی با صدای تنور خط ملودی را اجرا می کند و از خواننده های سوپرانو، آلتو و باس به منظور اجرای خط های کنترپوان، نت های پدال و بافت هارمونیک، رنگ دهی و حجم دهی استفاده شده است.

از روزهای گذشته…

شوپن، نگاهی به موسیقی (I)

شوپن، نگاهی به موسیقی (I)

با وجود آنکه شوپن در قرن نوزدهم زندگی می کرد اما او از سنت فراگیری موسیقی همچون بتهوون، هایدن، موتسارت و کلمنتی بهره برده برد و حتی در آموزش موسیقی به شاگردان خود از روشهای کلمنتی استفاده نمود و در تربیت شاگردان نوازندگی پیانو تاثیر بسیاری از هومل برد.
موسیقی الکترونیک

موسیقی الکترونیک

ترکیب ذوق و خلاقیت انسان و امکانات تکنولوژی باعث به وجود آمدن موسیقی الکترونیک می گردد. این تلفیق اجازه تولید صداهایی را به ما خواهد داد که در موسیقی غیر الکترونیک یعنی اکوستیک نمی توان به آنها دست پیدا کرد.
در عمق کارون (II)

در عمق کارون (II)

اگر کمی در ذهنتان جستجو کنید می‌بینید وقتی من گفتم ترانه‌ی دختر شیرازی استفاده شده احتمالا توجه شما کمتر جلب شد تا لب کارون، چرا؟ چرا یک ترانه‌ی مردم‌پسند شهری که نام سازنده‌اش از خاطرها رفته برای ترکیب با موسیقی کلاسیک غربی موضوعی خنثا یا حتا مطلوب تلقی می‌شود، اما دیگری به همان اندازه غریبه؟ چون ما عادت کرده‌ایم این موسیقی‌ها را از هم جدا کنیم نه به خاطر مشخصه‌های موسیقایی‌شان بلکه به دلایلی فراتر از این.
۷th Chords

۷th Chords

یک نوازنده Jazz بندرت یک آکورد سه تایی ساده را در کارهای خود استفاده می کند. حد اقل کاری که او می تواند انجام دهد هفت کردن آکورد است. حال باتوجه به حال و هوای موسیقی می تواند از فاصله هفتم بزرگ یا کوچک استفاده کند.
اینک، شناخت دستگاه‌ها (VI)

اینک، شناخت دستگاه‌ها (VI)

این موضوع که در کتاب گسترش نظری بیشتری نیافته به نگر من یکی از مهم‌ترین دیدگاه‌های موسیقی‌شناسانه و منتقدانه‌ای است که محمدرضا فیاض به طرزی که مناسب هدفش باشد، مطرح ساخته است. از این توضیحات نسبتا فنی که بگذریم مجموعه ویژگی‌های دیگری هم دارد که در میان نوشتار‌های اخیر کمیاب است. مولف مانند بسیار از ماها به موسیقی و فرهنگش ارادتی دارد. رد پای ارادت را در دیگر کتاب‌های موسیقی‌مان نیز می‌توان یافت، اما این یکی کمی فرق دارد به خودبزرگ‌بینی و خودمحوری فرهنگی آمیخته نیست.
«پالیز ۱» منتشر شد

«پالیز ۱» منتشر شد

گروه مستقل موسیقی ایرانی «پالیز» پس از حدود یک دهه فعالیت عملی و آکادمیک همراه با تمرینات آنسامبل مستمر در حوزه موسیقی ایرانی، اولین آلبوم خود با نام «پالیز۱» و در آواز بیات اصفهان با ۸ قطعه با عنوان‌های «لالایی، کمانچه، امشب، سنتور، شیدا، تنبک، رقص ژاله، یارمن» با نوازندگی و تکنوازی کیخسرو مختاری (کمانچه)، سولماز بدری (سنتور), ستار خطابی (تنبک) و با صدای علی صمدپور و سولماز بدری را منتشر کرد.
حسین دهلوی، هنرمند کمال گرا (I)

حسین دهلوی، هنرمند کمال گرا (I)

در سال ۱۳۰۶ مصادف با تحولات شدید فرهنگی و سیاسی در ایران متولد شد. پدرش معلم تار و ویولون (به سبک ایرانی) و از شاگردان خوب علی اکبرخان شهنازی بود. ابتدا با تار شروع کرد ولی به دلیل کوچک بودن جثه اش به ناچار ویولون در دست گرفت و دیری نپایید که به شاگردان ابوالحسن صبا پیوست. شکل گیری شخصیت حسین دهلوی در واقع در این دو محیط او را شخصیت اسطوره ای موسیقی ما کرده است.
راوی شانکار، اسطوره زنده موسیقی هند (I)

راوی شانکار، اسطوره زنده موسیقی هند (I)

راوی شانکار (Ravi Shankar) متولد ۷ آپریل ۱۹۲۰ با اصلیت بنگالی-هندی، آهنگساز و نوازنده سیتار و مشهورترین هنرمند تاریخ هندوستان است. او پیرو بابا الا اودین خان، خالق مایهر قارانا (Maihar gharana) در موسیقی کلاسیک هند است. شانکار، پیشرو نوازندگان هندی در عصر نوین می باشد. او سالهای زیادی با نوازنده طبلا (tabla) استاد الله راکا (Ustad Allah Rakha) کیشن مهاراجه (Kishen Maharaj) و به طور مقطعی با نوازنده بزرگ سارود، علی اکبر خان همکاری نزدیکی داشته است. همچنین مشارکت وی با ویولونیست بزرگ یهودی منوهین، فیلمساز ساتیت رای (Satyajit Ray) و گروه بیتلز (Beatles) به خصوص جرج هریسون، در فعالیتهای بین المللی او قرار دارند.
خداحافظی بی بی کینگ و بازگشت فرانک سیناترا

خداحافظی بی بی کینگ و بازگشت فرانک سیناترا

بی.بی. کینگ (B.B. King) گیتاریست افسانه ای بلوز قصد دارد در اوایل سال آینده یک سری برنامه اجرا کند که “تور خداحافظی بی.بی. در بریتانیا” (B.B.’s Farewell U.K. Tour) نام دارد. برای این پنج اجرای استادیومی، گیتاریست نام دار ایرلندی، گری مور (Gary Moore) به کینگ خواهد پیوست. قرار است در هر کنسرت گری مور برنامه آغاز را اجرا کند و به احتمال زیاد در برنامه پایانی نیز به کینگ ملحق شود.
کتاب «گردشگری موسیقی: توسعه پایدار شهری و روستایی در ایران» منتشر شد

کتاب «گردشگری موسیقی: توسعه پایدار شهری و روستایی در ایران» منتشر شد

کتاب «گردشگری موسیقی: توسعه پایدار شهری و روستایی در ایران» نوشته دکتر محمدرضا آزاده فر در مهرماه ۱۳۹۸ وارد بازار کتاب ایران شد. محتوای این کتاب با بهره‌گیری از یک سلسله مطالعات بین‌رشته‌ای در حوزه‌های «اقتصاد موسیقی»، «صنعت گردشگری» و «معماری و مدیریت شهری» همراه با نمونه‌های میدانی در چهار اقلیم اصلی ایران ارائه می‌شود که قابل استفاده برای طیف وسیعی از مخاطبان از حوزه‌های موسیقی، گردشگری، شهرسازی، معماری و مدیریت فرهنگی است.