آشنایی با رشته موسیقی کلاسیک (I)

با وجود آنکه بسیاری از علاقمندان به موسیقی در ابتدای راه تحصیل و فراگیری موسیقی، به رشته موسیقی کلاسیک علاقمند می شوند اما اغلب در ادامه راه پس از آشنایی با پیچیدگی و گستردگی آن دچار رعب و وحشت در ادامه و یا شک و تردید در انتخاب مسیر آینده می شوند. این ترس به حدی است که ممکن است باعث رها کردن این رشته و یا حتی در نهایت تحصیل موسیقی شود.

علت اصلی این اتفاق در بیشتر موارد آن است که هنرجویان موسیقی اغلب نمی دانند در حال ورود به چه مقوله ای هستند و یا هدف نهایی آنها از تحصیل موسیقی کلاسیک چیست؟ بسیاری از آنها حتی نمی دانند که بدون مطالعه آکادمیک موسیقی کلاسیک نیز می توان از طریق شنیدن از این موسیقی لذت برد.

واقعیت آن است که موسیقی کلاسیک (به معنای عام کلمه) گستره ژرف و بسیار غنی هنری است که هنرجویان هر چقدر راجع به آن مطالعه، تحقیق و تمرین کنند هرگز به انتهای آن نخواهند رسید و همواره عجایب و زیبایی هایی برای کشف در آن پیدا خواهند کرد. در این مرحله هنگامی که یک محصل موسیقی پس از آشنایی یکی دو ساله با موسیقی کلاسیک، توانایی محدود خود را در مقابل این پهنه عظیم هنری قرار می دهد دچار سردرگمی شده و از خود سئوال می کند : “آیا ادامه دهم؟”

بله هنرجویی که روزی با شنیدن یا دیدن اجراهای موفق و زیبای موسیقی کلاسیک شیفته این رشته هنری شده بود به یکباره احساس تزلزل در مسیر انتخاب شده خود می کند. چرا اینگونه است؟

اغلب نوجوانان علاقمند به موسیقی برای خود قهرمانانی دارند و رویاهای او را در سر می پرورانند، از آهنگسازانی چون باخ، موتزارت، بتهوون و … گرفته تا نوازندگانی چون لیست، پاگانینی، هایفتز و …. و یا رهبران ارکستری چون سولتی، کارایان و … کارهای زیبای این افراد و تبلیغاتی که روی نام و آثار هنری آنها انجام گرفته نوجوانان را علاقمند به طی مسیری می کند که در نهایت به یکی از این افراد ختم می شود. اما آیا برای موتزارت یا پاگانینی و یا کارایان شدن کافی است تنها به مطالعه، تحقیق و تمرین کارهای آنها بپردازیم؟

نه. مشخصا” اینگونه نیست. در نظر داریم در طی دو مطلب بطور خلاصه به گستره هنری که یک هنر آموز موسیقی کلاسیک طی تحصیلات خود باید با آنها آشنا شود نگاهی داشته باشیم.

قرون وسطی
موسیقی به معنی امروزی از قرون وسطا شکل گرفت و به همین دلیل موسیقی این دوران از بغرنجترین نوع موسیقی برای ما مردمان متمدن امروزی است. موسیقی این دوران شاخصه هایی چون بسط آرام و عدم وابستگی وزنی در بخش های مختلف صدایی می باشد. اغلب آثار قرون وسطی فاقد آهنگساز مشخص می باشد و قطعات با نام آنها مشخص می شود و لازم است هنرجویان موسیقی کلاسیک با تعداد قابل توجهی از آنها آشنا باشند. همچنین در این گستره زمانی – یعنی حدودا” ۵۰۰ سال اول هزاره دوم – می توان به تعداد انگشت شماری آهنگساز اشاره کرد که هنرجوی موسیقی کلاسیک ناگزیر است با آنها و کارهایشان آشنا باشد.

رنسانس
رنسانس هنگامی بود که شاخه های مختلف هنر در تحولی شگرف احیا شد و موسیقی نیز به دنبال نقاشی و مجسمه سازی دستخوش تغییرات بسیار شد. این دوران که شامل نیمه دوم قرن ۱۵ و تمام قرن ۱۶ بود شاهد پدیدار شدن هارمونی و ساختارهای فرمی در موسیقی بود. در این دوران آشنایی با کارهای هنرمندی چون فرانکو فلمیش (Franco-Flemish) که از پایه گذاران موسیقی رنسانس است و یا هنرمندانی چون جیوانی پالسترینا (Giovanni Palestrina) ، کلادیو مونتوردی (Claudio Monteverdi) ، رولند لاسوس (Claudio Monteverdi) و تنی چند از دیگر بزرگان موسیقی رنسانس لازم است.

باروک
قرن ۱۷ و نیمه اول قرن ۱۸ دوره موسیقی غنی کنترپوانیک، مملو از ملودی های آراسته و زیبا با تزئینات زیاد بود. تفاوت فاحش موسیقی این دوران استفاده از صدای انسان و ساز بطور گسترده در کارهای موسیقی بود. از بارزترین پدیده های این دوران باید به توجه مراکز دینی به موسیقی یاد کرد. در این ارتباط دانستن موسیقی های هارپسیکورد باخ، ژان فیلیپ رامئو (Jean Philippe Rameau) و فرانکویس کوپرین (Francois Couperin) و نیز کارهای پیانو یا ارکسترال آهنگسازانی چون هندل (G.F. Handel)، ویوالدی (A. Vivaldi)، آرکانجلو کورلی (Arcangelo Corelli) از نمونه کارهای لازمی است که هنرجوی موسیقی کلاسیک باید با آنها آشنا باشد.

در مطلب بعد راجع به سایر قسمت ها و رپرتوآرهایی که یک هنر جوی موسیقی باید آنها را فرا بگیرد که شامل کلاسیک، رمانتیک، قرن بیستم و مدرن می شود صحبت خواهیم کرد.

مروری بر کتاب «موسیقی ایرانی در شعر سایه»

«سایه» در دوره‌ای از موسیقی ایران تأثیرگذار بوده است. این تأثیرگذاری می‌تواند موضوع مقاله‌ای تحلیلی-انتقادی باشد. چنین پژوهش‌هایی نه تنها در مورد سایه بلکه در مورد دیگر هم‌دوره‌هایش نیز باید صورت گیرد (که به هر دلیل هنوز انجام نشده). سایه با موسیقی دستگاهی نیز در حد یک موسیقی‌دوستِ بسیار پیگیر که معاشرت‌هایی با اهالی این موسیقی داشته، آشنایی‌هایی دارد. از مجموع صحبت‌های او در منابع مختلف چنین برمی‌آید که این آشنایی، علمی و چندان عمیق نیست و بالطبع شامل داده‌هایی درست و غلط از دیده‌ها و شنیده‌هاست (مانند بیگجه‌خانی را شاگرد درویش‌خان دانستن! و موارد دیگر). واژگانِ موسیقایی نیز در شعرِ او فراوان‌اند.

نظر من، نظر شما، نظر او

خیلی پیش می‌آید که در واکنش به یک نقد بشنویم؛ «این نظر نویسنده است». آیا تا به‌حال دقیقاً فکر کرده‌ایم که چنین جمله‌ای یعنی چه؟ کسی که این جمله را می‌گوید درواقع دارد اعتبار حکم‌های درون نقد را زیر سؤال می‌برد. می‌گوید آنها از جنس «نظر شخصی» هستند. اولین مفهومی که از نظر شخصی به ذهنمان می‌آید چیزی است مثل این جمله «قورمه‌سبزی خیلی خوب است». این «نظر» گوینده است درباره‌ی یک غذا. آنجا «شخصی» بودنش معلوم می‌شود که یک نفر دیگر پیدا می‌شود و درست برعکسش را می‌گوید و ما هم راهی پیدا نمی‌کنیم که بگوییم کدام درست گفته. فقط می‌توانیم بگوییم با اولی موافقیم یا با دومی. یعنی وابسته به «شخص» گوینده یا شنونده است.

از روزهای گذشته…

آکوردهای برگشت

آکوردهای برگشت

تهیه توالی آکوردهایی – chord progressions – روان، خوش وصل و دلنشین برای علاقمندان به هارمونی مانند پاسخ یک محاسبه پیچیده ریاضی نیست که منجر به مقداری کاملاً مشخص و یکسان شود. حرکت از یک آکورد مبدا و رسیدن به یک آکورد مقصد طی چند میزان می تواند پاسخهای متفاوتی داشته باشد که همگی آنها از مشخصات و محدودیت های تعریف شده برای هارمونی پیروی کنند.
گوستاو هولست، آهنگساز سرشناس انگلیسی (III)

گوستاو هولست، آهنگساز سرشناس انگلیسی (III)

هولست و نیز ون ویلیامز در جریان فعالیت خود در جهت ناسیونالیسمی بسیار اصیل تر از ناسیونالیسم الگار و دلیوس، از دستاوردهای دو موسیقیدان فاضل و معاصر خود، سیسیل شارپ (۱۹۲۴-۱۸۵۹) و آرنولد دولمتش (۱۹۴۰-۱۸۵۸) به خوبی کمک گرفته اند. شارپ نخستین جمع آوری کننده بزرگ فولکلورهای انگلیسی، موسس انجمن رقص عامیانه و شخصی است که روح ملی آهنگسازان انگلیسی را بازسازی کرده است. شارپ غنی ترین گنجینه مصالح مورد نیاز خود را در روستایی در ارتفاعات کوه های آپالاش در ایالات متحده یافته بود. دولمتش در سالهای ۱۹۱۶ تا ۱۹۱۸ از این روستا دیدن کرده بود.
گزارشی از یک ضبط میدانی (IV)

گزارشی از یک ضبط میدانی (IV)

دستگاه مورد استفاده ‏ی من «زوم اچ یک» ورژن شماره‏ ی دو است که در تصویر شماره‏ ی دو دیده می‏ شود. مشخصات دستگاه به شرح زیر است:
تنش و آرامش در موسیقی

تنش و آرامش در موسیقی

هنگام بررسی موسیقی جز (Jazz)، روشهای بداهه نوازی یا آهنگسازی با اصطلاح تنش و آرامش (Tension & Release) بسیار برخورد می کنیم. سعی داریم در این نوشته بصورت خلاصه به آن بپردازیم.
نگاهی به آثار ضبط شده جناب میرزا حسینقلی (III)

نگاهی به آثار ضبط شده جناب میرزا حسینقلی (III)

از آقا میرزا حسینقلی، مجموعا سه دوره ضبط صفحه که ۴۴ اثر از آنها امروز موجود است به ضبط رسیده که امروزه ملاک و مصدر نوازندگان تار می باشد؛ از مهمترین نمونه های می شود به چنین مواردی اشاره کرد:
فرزند زمان

فرزند زمان

کیوان میرهادی یکی از موسیقیدانان بنام ایرانی است که در حال حاضر در تهران به فعالیت موسیقی می پردازد. او را میتوان نماینده موجی نو از موسیقی در کشور دانست. سجاد پورقناد همکار خوب harmony talk طی مطلبی این موسیقیدان ارجمند را معرفی نموده و بزودی مصاحبه ای با ایشان راجع به موسیقی برای سایت تهیه خواهد کرد.
اطلاعیه چهارمین دوره مسابقه  گیتار کلاسیک تهران مرداد و شهریور ۸۷

اطلاعیه چهارمین دوره مسابقه گیتار کلاسیک تهران مرداد و شهریور ۸۷

مسابقات گیتار کلاسیک تهران مرداد و شهریور ماه ۱۳۸۷ برگزار میشود. این چهارمین دوره مسابقات گیتار کلاسیک تهران می باشد. متن اطلاعیه این مسابقه به شرح زیر است:
نگاهی به اپرای مولوی (II)

نگاهی به اپرای مولوی (II)

موسیقی اپرای مولوی بر اساس موسیقی دستگاهی تصنیف شده است و اولین اثر در این فرم است که از تمام دستگاه های موسیقی ایرانی در آن استفاده شده است. در این اثر آواز کلاسیک ایرانی و آواز کلاسیک غربی در کنار هم قرار گرفته است و این همنشینی با وجود تفاوت بسیار در تکنیک و رنگ صوتی، کاملا یکدست به گوش میرسد. با وجود مبنا قرار داشتن موسیقی دستگاهی ایران، عبدی از تکنیک های موسیقی مدرن غافل نبوده و این اثر بر خلاف اکثر آثار موسیقی سمفونیک ایرانی، مکتب گرا نیست و در تمام قسمتهای این اپرا از تکنیکهای خاصی که در آهنگسازی مدرن معنا پیدا میکند، استفاده شده است.
موسیقی روی اینترنت در سال گذشته

موسیقی روی اینترنت در سال گذشته

سالی که گذشت را میتوان سال شکوفایی موسیقی روی وب دانست؛ در سال گذشته تعداد زیادی وبلاگ تخصصی موسیقی ساخته شد که فعالیت بسیار زیادی داشتند. بعضی از این وبلاگها که در زمینه موسیقی کلاسیک (ایرانی و غربی) فعالیت میکردند، تا حدود ۱۰۰۰ بیننده را در روز داشتند. البته نباید فراموش کرد که انگیزه تشکیل وبلاگهای موسیقی در ایران، نوشتن روزنوشت نیست و اکثرا” فعالیت آنها مانند یک سایت موسیقی است با این تفاوت که قالب وبلاگی دارند و از هاست های رایگان بهره میبرند؛ ضمنا میتوانند به راحتی کپی رایت را زیر پا بگذارند.
مروری بر آلبوم «زمان»

مروری بر آلبوم «زمان»

نگره‌ی سکوت نقش‌دار به‌راستی نقش ایده یا نگره در آفرینش یک اثر موسیقایی کجاست؟ کدام پایه‌ی موفقیت آثار هنری را نگره‌شان می‌سازد؟ یا به بیانی دقیق‌تر رابطه‌ی نگره و ارزش یک اثر چیست؟ یک پاسخ بزرگ آن است که تعیُّن نگره، کیفیت محقق شدنش یا چگونگی برابر ایستادنش تعیین‌کننده است. بحث دامنه‌دار و پیچیده‌ای است…
ادامهٔ مطلب »