مصائب اجرای دوباره (V)

اجراهای مختلف (۱۲)
با وضعیتی که نی نوا دارد هر اجرای مجدد آن در ایران را می‌توان مشابه اقدامی علیه استبداد اجرای ضبط شده‌ی آن دانست. اقدامی که می‌تواند بنا به نتیجه خصلتی انقلابی یا اصلاحی داشته باشد هر اقدام غیر از این به‌ناچار پذیرش همان سلطه است و به تقلید همان اجرا منجر خواهد شد. در چنین شرایطی پاک کردن اجرای مرجع از ذهن شنونده اولین نقطه‌ی حرکت است.

نی نوای ضبط شده نسبت بقیه آکورد نی‌نوای به بهتری دارد، طبیعی است صدای ضبط شده را می‌توان کنترل کرد و به‌خصوص از دید شدت‌وری به دلخواه تنظیم نمود.

هر چند اجرای پارسیان (۱۳) و کوارتت وضوح و شفافیت بیشتری به اجرای حرکت‌های ملودیک در بدنه‌ی این آکورد می‌دهند؛ نتیجه شنیده شدن صداهایی جدید که در بطن قطعه موجود است اما در اجرا‌ی ضبط شده کمتر به گوش می‌رسد (برای نمونه حرکت‌های خط دوم در ابتدا و خط چهارم در انتهای نمونه‌ی ۳) اجرای اوکراین از این نظر کمترین شفافیت را دارد.

همزمانی ریتمیک درون آکورد نی نوا نیز باعث درست شنیده شدن تغییرات درون این آکورد می‌شود در اجرای ضبط شده بیش از بقیه است (که باید آن را به توانایی ویرایش نسبت داد) از این نظر در هر سه اجرای دیگر گاه بی‌نظمی‌هایی (هر چند کوچک) مشاهده می‌شود.

فراز و فرود‌ها شدت‌وری ملودی نی که پس از این آکورد در قسمت‌های مختلف قطعه شنیده می‌شود در اجرای کوارتت بیش از بقیه‌ در تاثیر و تاثر با خیزش‌های آکورد نی نوا است (البته شاید این را بتوان به کوچک بودن گروه نسبت داد). در اجرای اوکراین نی ارکستر جدای از هم به نظر می‌رسید و تمامی تلاش پاشا هنجنی برای تاثیر گذاری بر ارکستر عموما بدون پاسخ می‌ماند و هر گاه هم گه او از ارکستر اثر می‌پذیرفت نتیجه آشفتگی بود.

همین موضوع در اجرای پارسیان در تعادل بوده و بیش از بقیه‌ی اجراها به نمونه‌ی ضبط شده نزدیک شده است. از نقطه نظر فرمال اجرای ضبط شده و کوارتت بیش از بقیه موفق شده‌اند؛ عناصر متفاوتی در نقاط پر اهمیت فرم به گونه‌ای منسجم تکرار می‌شود و بخش‌های مختلف ارکستر (یا گروه) هم بر یکدیگر اثر می‌گذارند یا اگر هم تفاوتی در طول قطعه پیش می‌آید شنونده آن را همسو با یک منطق زیباشناسانه می‌یابد.

جمله‌ی ملودیک پر اهمیتی که در نمونه‌ی ۱ آمده و ادامه‌ی تکنوازی ویلن در همین قسمت در اجرای اوکراین بزرگ‌ترین مشکل قطعه بود. با توجه به نقش پر رنگ این فیگور که قبلا اشاره شد یکی از عواملی که باعث شد اجرای نی نوا آشفته باشد همین بخش بود؛ نوازنده‌ی ویلن هر بار به گونه‌ای در این قسمت گیر افتاد و باعث به هم ریختگی فیگورهای منتج از آن نیز شد (به‌خصوص با تاکیدهایی که راهنمایی درهم و برهمی به ارکستر می‌داد).

سه اجرای دیگر از این نظر بهتراند، باز هم مانند مورد قبل اجرای پارسیان هم‌خانوادگی بیشتری با اجرای ضبط شده دارد. اجرای ضبط شده و کوارتت از این میان حالت الگوها را بهتر از بقیه از کار درآورده‌اند (هر چند به هم شبیه نیستند). در هر دو مورد رابطه‌ی این انگاره‌ها با الگوی آشنایی که احتمالا آهنگساز در ذهن داشته به خوبی مد نظر نوازندگان قرار گرفته و به گوش می‌رسد.

پی‌نوشت
۱۲٫ در بررسی اجراهای مختلف بیشتر اشارات به اجرای سال ۱۳۶۲، پارسیان، ارکستر ناسیونال اوکراین و گاه کوارتت راه ابریشم است. در آخرین لحظات پیش از انتشار مجدد این مقاله در گقتگوی هارمونیک توسط همکارم «علیرضا جواهری» از وجود اجرایی دیگر با خبر شدم. از اجرای لهستان تنها بخش کوتاهی که به عنوان نمونه ارائه شد به‌دست آمد. با وجود این‌که در ابتدا سودای افزودن آن به مقایسه‌ها و تفسیرهای این متن داشتم، اما به دلیل ناقص بودن اطلاعات و ضبط تصمیم گرفتم تنها همین مختصر را بی‌هیچ تفسیری ارائه کنم.
۱۳٫ شاید انتظار به یاد داشتن اجرای زنده‌ی دو سال پیش کمی عجیب و غیر منطقی به نظر برسد اما به دلیل اجرای خوب پارسیان از اشاره به برخی از ویژگی‌های آن از روی یادداشت‌های مقاله‌ی دیگری (پی‌نوشت ۴) صرفنظر نشد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

از روزهای گذشته…

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (IV)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (IV)

«فرهنگ های شرقی در حوزه فلسفه و تفکر مشترکات بیشتری داشتند تا در حوزه زیبایی شناختی. به اعتباری، تمدن های بزرگ آسیایی بنیادهای نسبتاً مشترک فکری و مبانی نسبتاً متفاوت زیبایی شناختی در هنرها داشتند. این تفاوت معیارهای زیبایی شناختی در میان فرهنگ ها و تمدن های بزرگ آسیایی، نه تنها باعث گسیختگی آنها نمی شد بلکه امکان ظهور و بروز دیدگاه های مشترک و متنوع بسیاری را نیز فراهم می کرد‌‌» (درویشی/۱۳۸۲، ۱۳).
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (I)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (I)

ادوارد الگار (Sir Edward Elgar) در دوم ژوئن سال ۱۸۵۷ در “برادهیت” (Broadheath) که روستایی در سه مایلی شهر کوچک “وُرسِستر” (Worcester) است به دنیا آمد. پدر وی، صاحب یک فروشگاه موسیقی بود که در آن پیانو کوک می کرد. بر این اساس، الگار جوان نیز از این مزیت برخوردار بود تا در محیطی مملو از موسیقی رشد کرده و بزرگ شود.
تصنیف‌های عارف قزوینی با روایت فرید خردمند منتشر شد

تصنیف‌های عارف قزوینی با روایت فرید خردمند منتشر شد

آلبوم «تصنیف‌های عارف قزوینی» به خوانندگی مهدی امامی با روایت فرید خردمند و سرپرستی امیر شریفی از سوی مؤسسه‌ی فرهنگی‌ـ‌هنری ماهور منتشر شد. این اثر اجرای مجموعه‌ تصانیف عارف قزوینی (۱۲۵۸-۱۳۱۲ خورشیدی) شاعر و ترانه‌سرای پرآوازه ایران در اواخر عصر قاجاری است. هرچند بیشتر این تصانیف بارها و بارها در دوره‌های مختلف به صورت پراکنده اجرا شده‌اند، اما ویژگی این مجموعه در آن است که تقریباً تمامی آهنگ‌های عارف را یکجا در خود دارد.
نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VI)

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VI)

همین طور است اصطلاح آگوگیک که تعریف ارائه شده دارای سه ایراد است، اول آنکه منبعی برای این تعریف ذکر نشده است، دوم آنکه این تعریف یعنی «تغییرات نامحسوس و غیرقابل نمایش سرعت (تمپو) در موسیقی که برای بیان سرزنده موسیقی ضروری است» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۷) همان «گستره تمپو (tempo span) و در واقع تغییرات کوچک و ظریف تمپو بدون از دست دادن ضربان اصلی است» (رودلف ۱۳۷۸، ۴۹۸) که قاعدتاً نگاشته هم نمی شود.
موسیقی سمفونیک ایرانی (قسمت اول)

موسیقی سمفونیک ایرانی (قسمت اول)

به جرأت می توان ادعا نمود که در بستر شرایط تاریخی و اجتماعی ویژه ی ایران، مسأله ی تعامل فرهنگ ها به سبب معضل فرهنگ پذیری جوامع زیر سلطه، به گونه ای به رابطه ای یک سویه بدل گشت و در این میان موسیقی غرب تأثیر بسیار قوی تر و پاینده تری را بر موسیقی ایرانی داشته است.
گاه های گمشده (III)

گاه های گمشده (III)

در ردیف هایی که ثبت و ضبط شده اند و امروزه در دسترس هستند به اسامی مرکب با واژه «گاه» بر می خوریم: دوگاه، سه گاه، چهارگاه و پنجگاه. دوگاه گوشه ای در آواز بیات ترک (از متعلقات دستگاه شور)، سه گاه و چهارگاه دستگاه هایی مستقل و پنجگاه گوشه ای در دستگاه راست پنجگاه است. این اسامی مرکب با اعداد ترتیبی، منشاء بررسی های مرتضی حنانه بوده است.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XIX)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XIX)

قسمت دوم اثر، یک میان پرده ی مختصر چوپانی است که احتمالا الهام گرفته از “برینکولز”، خانه ی الگار در شهر ساسکس می باشد؛ جایی که او از ۱۹۱۷ تا ۱۹۱۹ در آن به سر برده و سرمنشا بسیاری از الهامات وی می باشد. پس از یک مقدمه ی کوتاه، ویلنسل وارد یک ملودی پر جنب و جوش میشود. ملودی ای که نوای آزادی پرند گان در هنگام پرواز را فریاد میزند. این اپیزود، یادمان روزهای خوش گذشته است و سرخوشی آن، سایر قسمت های تیره و تار کنسرتو را به تعادل نزدیک می نماید.
Sorry seems to be the hardest word

Sorry seems to be the hardest word

به ملودی مقدمه این آهنگ که یکی از زیباترین کارهای التون جان (Elton John) در میان انبوه کارهای موسیقی او است، دقت کنید.
نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (IV)

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (IV)

نغمه های پویا معمولاً گرایشی برای وصل یا حل شدن به نغمه های ایستا دارند. در گام­های ماژور و مینور درجه های اول، سوم، پنجم و هشتم است که از اجرای همزمانِ آنها، آکورد ایستا یا آکورد تونیک به وجود می آید که در آخرِ تمام قطعات موسیقی به عنوان پایان­ دهنده قطعه شنیده می شود. به طوری که تمام شنوندگان حالت خاتمه اثر را احساس می کنند.
«دیوار» شاهکار موسیقی راک

«دیوار» شاهکار موسیقی راک

“دیوار” (The Wall) پینک فلوید، نقطه اوج حضور موسیقی راک در یک فیلم و نمونه ای تکرار نشدنی از یک اپرای موفق راک است. فیلم ” The Wall” تفسیری است زیبا از اثر جاودانه پینک فلوید با داستانی تاثیر گذار در مورد کودکی، شهرت و جنون فردی که می تواند نمونه ای از افراد یک جامعه باشد. این فیلم بدون شک جایگاه آنرا دارد که نوعی اعجاز سینمایی تلقی شود.