“رازهای” استرادیواری (XIII)

خط محیطی ساز: نکته مهم در ساخت ساز فرم داخلی آن بود یعنی قسمتی که کلافها و زوارها بر روی آن تنظیم می شدند. استرادیواری قالب های چوبی خود را با استفاده از نقشه های مربوطه که بر روی کاغذ ترسیم کرده بود، می ساخت.

در ویلن ها، ویولاها و ویلن سل ها که مهمترین و وسیع ترین ساخته های استاد را شامل می شوند، هارمونی خطوط بیرونی و تناسبات بین سطوح مختلفی همچون، قسمت بالائی، قسمت پائینی و قسمت میانی که در بین دو قسمت بالائی و پائینی قرار دارد، منحصراً نتیجه ذوق، توانایی و خلاقیت هنرمند نبوده است، بلکه همیشه تحت تأثیر یک طرح (تصور) هندسی مطابق با تناسبات دقیق و ثابت، حتی در مواردی که اندازه ها و ابعاد تغییر می یافتند، بوده است.

چنین تصور می شود در بعضی اوقات، زمانی که او در تناسبات تغییری به وجود می آورده است، آزمایشات زیادی را برای این کار انجام می داده، چنانچه او در ویلن بزرگ شده خود در سوم ژوئن سال ۱۶۹۲ که تناسبات آن برای ساخت چندین ویلن که بهترین آنها Harisson بوده، بکار رفته، آزمایشات فراوانی را ترتیب داده بود.


قالب کلاف با علامت اختصاری P برای ویلن، ساخته
استراد در سال ۱۷۰۵ موزه Civic Cremona
بعدها مدل دیگری با همان نسبت ها اما کوچکتر به سرعت جایگزین این مدل شد. تاریخ این مدل ۶ دسامبر همان سال است که با همان حروف ثبت شده اند،البته این حروف آنقدر کوچک هستند که تنها با پاک کردن گرد و غبار دیده می شوند.

قالب کلاف با علامت اختصاری B برای ویلن، ساخته
استراد در سوم ژوئن و ششم دسامبر سال ۱۶۹۲ Civic Cremona


پس از تشکیل مثلث ۲ w – ۱ w – y، نقاط B و C مشخص می گردند. نقطه B معرف مرکز صوتی ساز و یا مرکز ثقلی است که صفحه رو را به دو قسمت مساوی با یک وزن یکسان تقسیم می کند.


ویلن Harrison ساخته استراد به سال ۱۶۹۲
در امتداد این نقطه شکافهای دریچه های صوتی ff و پایه های خرک قرار می گیرند.

نقطه C یعنی نقطه بالایی متقارن با نقطه B، نشان دهنده بیشترین فضای ضخامت در صفحه زیر است.


ساختار هندسی خط محیطی قالب ویلن که از روی مدل اصلی G ساخته استراد رسم شده است.
نقاط ۱ M و ۲ M از تماس کمانهایی به مرکز E و شعاع CF، نقاط ۱ L و ۲ L از تماس کمانهایی به شعاع CG و به مرکز D بدست می آیند.

در ضمن نقاط S و R از ساخت R – P که برابر با F – Y هستند، حاصل می شود. حال خط محیطی سمت چپ قالب را می توان با توجه به مطالب زیر تعیین کرد:

– قسمت بالائی: به مرکز M و شعاع M-T کمان شماره های ۱ و ۲ مشخص شده در تصویر رسم می شود، کمان ۲ و ۳ به مرکز ۱ M و شعاع T – ۱ M و کمان ۳ و ۴ به مرکز E و شعاع E-Y زده می شوند.

قالب G که ویلن Cremonese
در سال ۱۷۱۵ از روی آن ساخته شده است.


– قسمت پائینی: از نقطه L و شعاع L-V کمان ۵ و ۶، از نقطه ۱ L و شعاع L1 – V کمان ۶ و ۷ و از نقطه E و شعاع E – W کمان ۷ و ۸ رسم می گردند.
– بخش میانی: از نقطه R و شعاع R – P کمان ۹ و ۱۰ ایجاد می شود و نقاطه فوقانی با شعاع EF و نقاط تحتانی با شعاع DG بدست می آیند.

طرح خطوط بیرونی قالب نتیجه کمانهای دوایر مختلف است که این دوایر با پرگار رسم می شوند، البته با استثناء جاهائیکه قالب در گوشه های صفحه رو و زیر کمی بزرگ می شوند.

قصد بر این بود که با ایجاد اصلاح بصری صرف، این قسمتها ظریف تر از آنچه که در واقع هستند به نظر برسند.

ما فکر می کنیم داشتن یک درک هندسی از اینگونه و این شیوه طراحی با پرگار، تناسبات خاص سازهای استرادیواری قابل اقتباس باشند.

2 دیدگاه

  • مطلبی
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۸۹ در ۱۱:۴۴ ب.ظ

    متاسفانه عکس با کیفیت نازل بر روی سایت ارائه شده و حتی با چشم مسلح! هم نمی توان از توضیحات ارائه شده برای عکس استفاده نمود، لطفا این مورد رو تصحیح کنید تا مطالب قابل استفاده گردد.در ضمن در صورتی که توضیحات فنی بیشتری در جهت واضح تر شدن مطلب بصورت پاورقی و یا… به متن اصلی از طرف ارائه کننده محترم اضافه می گردید مطلب بسیار با مفهوم تر و جذاب تر می گردید.

  • مطلبی
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۸۹ در ۱۱:۵۶ ب.ظ

    متاسفانه شخصا بعد از پی گیری مستمر سیزده قسمت از این مجموعه به این نتیجه رسیده ام که این حجم تعریف و تمجید از سیمون ساکونی بیشتر به تخصص او در ویولن سازی و تعمیر باز می گردد و نه به اطلاعات دادن به دیگران! و بیشتر او برای خود شخص بزرگی بوده نه برای دیگران!و در واقع این جمله در ابتدای این کتاب به درستی بیان شده است که: نویسنده کتاب از اطلاعات بیشتری در زمینه چگونگی عملکرد استرادیواری مطلع بوده است، که در کتاب محسوس نیست!!!و بدین دلیل فکر می کنم که اگر هدف آشنا کردن بیشتر فارسی زبانان با این حرفه است لازم است تا طی مقالاتی مسائل این کتاب بیشتر از طرف ارائه کنندگان، توضیح داده شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر «کنسرت کوارتت کلنکه» سی و سومین جشنواره‌ی موسیقی فجر

از همان هنگام که لا-ر، دو نت کشیده‌ی سوژه‌ی اصلی مجموعه‌ی «هنر فوگ» باخ را ویلن نواخت مشخص بود که قرار است «کوارتت کلنکه» چه ردای متفاوتی (نسبت به اجرای مشهورتر کوارتت‌های اِمِرسون، جولیارد و کِلِر) بر تن این فوگ‌های به‌غایت هنرمندانه‌ی در معما رهاشده بپوشاند، و از آن بیشتر تا چه اندازه قرار است موسیقی با همان سوژه‌ی گشاینده همچون نوشدارو به یک کرشمه دیگر اجراهای جشنواره را (چهار اجرا که پیش از آن دیده بودم) از خاطر بزداید و به رویدادی در دل فرهنگسرای نیاوران تبدیل شود.

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (X)

فرض کنید از این ۴۰۹۶ مجموعه در طی تقریبا چهارصد سال گذشته هر سال تنها از ۲۰ مجموعه مختلف استفاده شده است. این می‌شود ۸۰۰۰ مجموعه (۴۰۰*۲۰)؛ یعنی ۴۰۰۰ تا بالاتر از گنجایش سیستم. حال به‌طور فرضی سقف مصرف سیستم را پایین بیاوریم و فرض کنیم در هر سال ۱۵ مجموعه مختلف استفاده شده. این می‌شود ۶۰۰۰ مجموعه یعنی ۲۰۰۰ مجموعه بالا تر از گنجایش سیستم. باز سقف مصرف سیستم را پایین بیاوریم و فرض کنیم در هرسال از ۱۴ مجموعه مختلف استفاده شده. این می شود ۵۶۰۰ مجموعه.

از روزهای گذشته…

نگاهی به موسیقی در سال ۱۳۹۴ (I)

نگاهی به موسیقی در سال ۱۳۹۴ (I)

سال ۹۴ را میتوان یکی از پر حاشیه ترین سالهای موسیقی دانست حاشیه هایی با چاشنی موسیقی، از آلبومهای نسبتا بی کیفیت و پر سروصدای هنرمندان تا کنسرتها، جریانات خانه موسیقی، ممنوع الکاری هنرمندان، حضور چهره های سرشناس هنری در شبکه های ماهواره ای و به تبع آن برخوردهای سلبی متولیان با موضوع؛ حاشیه های فراوان جشنواره موسیقی فجر و استعفای داوران از این جشنواره، موضع کاملا بی تفاوت دولت به مسئله موسیقی و خلف وعده های رئیس دولت در زمینه مساعد سازی فضای هنر در کشور را میتوان از جمله حواشی و اتفاقات سال جاری دانست که پرداختن به هریک، حدیثی مفصل است.
ادیت در ویولن (III)

ادیت در ویولن (III)

ر-۳: گاهی برای پرش از پوزیسیون اول به پوزیسیون های بالاتر و یا برعکس، از نواختن نت های مذکور به شکل سیم آزاد استفاده می کنیم. در این حالت استفاده از سیم آزاد، امکان رهایی و پرش دست چپ از پوزیسیونی که نوازنده مشغول نواختن در آن است را به او می دهد. (نمونه-۷: بتهوون- کنسرتو ویلن اپوس۶۱)
تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (II)

تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (II)

همانطور که در قسمت پیش توضیح دادم نقش مد در موسیقی ایران بسیار مهم است و من میکوشم تئوری بر مبنای مدهای ایران بیافرینم. میتوان تصور کرد که موسیقی هر ملتی میتواند به صورت پولیفونی ارائه داده شود ولی اگر قرار باشد از هارمونی غرب همانطور که گفتم برای این منظور استفاده شود، بهتر که از ابتدا گامی در این راه بر نداریم.
دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XV)

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XV)

این به بحث ما مربوط نیست که آیا مترهایی با سطوح هم طول پایین وجود دارند یا نه. آنچه من سعی داشته ام در اینجا نشان دهم این است که، مدارکی از برخی اجراهای موسیقی وجود دارد که با همچین مدلی مطابقت ندارد و این که امکان دارد مدل دیگری این مشاهدات را بهتر توضیح دهد. من قصد ندارم اظهار کنم که مدل CSP از مدل CFP جامع تر است، اما می خواهم اعلام کنم که گونه شناسی های بهتری برای مترها نسبت به آنچه در نت نویسی غربی موجود است، احتیاج داریم.
درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (IV)

درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (IV)

مشکل اصلی وزن شناسی در تئوری پردازی ها، عدم توجه و تفکیک بین دو مفهوم مهم «ضرب و تاکید» در وزن شناسی است. «ضرب» و «تاکید»، پدیده های وابسته به هم و اغلب در هم ادغام شده هستند؛ آنچنان که تفکیک آنها از هم مشکل است. مشکل دیگر این است که واژه ها تعریف هایِ دقیق و تدوین شده ندارند. واژه «ضرب» در نوشته های موجود به مراتب بیشتر از «تاکید» اما با مفهوم های متفاوت مورد استفاده است.
ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (VI)

ویژگی‌های رابطه‌ی موسیقی و برآمدن دولت-ملت مدرن در ایران (VI)

این گواه کوتاه نشان می‌دهد پیش از تولد دولت-ملت مدرن هم تصوری از یک فرهنگ موسیقایی که بتوان آن را «موسیقی ایرانی» خواند در مراکز اصلی شهری، یعنی تجمع‌گاه‌های قدرت و ثروت، وجود داشت. با یک جستجوی سردستی نیز دست‌کم تا میانه‌ی دوره‌ی قاجار می‌توان پیشینه‌ی چنین مفهومی را عقب برد. برخلاف نمونه‌های اروپایی در ایران این زبان موسیقایی نه تنها ممنوع (۲۵) یا گمشده نبود بلکه حمایت‌شده و رسمی هم بود. موسیقی دستگاهی افزون بر تمایز بسیار روشن از موسیقی اروپایی، به قدر کافی از همتایانش، یعنی حوزه‌های موسیقایی عربی و ترکی نیز فاصله گرفته بود.
ارفع اطرایی: در موسیقی ردیف، عده ای سودجو از استقبال مردم سوء استفاده میکنند.

ارفع اطرایی: در موسیقی ردیف، عده ای سودجو از استقبال مردم سوء استفاده میکنند.

استاد ارفع اطرایی نخستین بانوی نوازنده ی حرفه ای سنتور است که تحصیلات خود را در سومین دوره ی هنرستان عالی موسیقی ملی به پایان رساند و از شاگردان به نام استاد ابولحسن صبا و استاد فرامرز پایور است. وی کتب ارزنده ای نوشته است که فرهنگ موسیقی ایران، سنتور و ناظمی، دوازده مقام موسیقی ملی ایران و زندگی و آثار حبیب سماعی از آن جمله اند.
لطفا علمی نقد کنید!

لطفا علمی نقد کنید!

حتما شما هم مثل من شنیده یا خوانده‌اید که کسی درباره‌ی یک نقد موسیقی چنین حرفی بزند. اما آیا تابه‌حال به معنی‌اش دقت کرده‌اید؟ وقتی کسی این عبارت امری محترمانه را می‌گوید منظورش دقیقا چیست؟ چه می‌خواهد؟ اگر به جاهایی که این جمله گفته می‌شود و بحث‌هایی که بعد از گفتنش پیش می‌آید خوب فکر کنیم متوجه می‌شویم که معنی‌های مختلفی در نظر گویندگان یا نویسندگانش بوده است.
نقدی بر اجرای استابات ماتر توسط گروه کر فیلارمونیک ایران

نقدی بر اجرای استابات ماتر توسط گروه کر فیلارمونیک ایران

گروه کر فیلارمونیک ایران، در روزهای ۴، ۵ و ۶ شهریور ماه، “استابات ماتر” اثر آنتونین دورژاک را به رهبری علیرضا شفقی نژاد روی صحنه برد. اجرای این اثر فاخر، کاری بسیار سنگین و بزرگ است که گروههای معتبری در جهان اقدام به اجرای آن نموده اند؛ مطمئنا شنیدن اجراهایی نظیر “گروه کر و ارکستر فیلارمونیک لندن” و یا “ارکستر سمفونیک ژنو” از طرفی سطح توقع شنونده خاص را بالا می برد و از جهتی مخاطب را در مواجهه با ورژن وطنی دچار مشکل می نماید.
چند نکته در مورد مصاحبه رابعه زند با روزنامه اعتماد

چند نکته در مورد مصاحبه رابعه زند با روزنامه اعتماد

نقدی که پیش رو دارید نوشته ای از مهشید فراهانی است درباره گفتگوی رابعه زند (نوازنده قانون) با روزنامه اعتماد با عنوان “طرحی نو در اندازیم”؛ ژورنال گفتگوی هارمونیک آمادگی خود را برای ارائه پاسخ به نقد های منتشر شده در این باره اعلام می کند.