تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (II)

همانطور که در قسمت پیش توضیح دادم نقش مد در موسیقی ایران بسیار مهم است و من میکوشم تئوری بر مبنای مدهای ایران بیافرینم. میتوان تصور کرد که موسیقی هر ملتی میتواند به صورت پولیفونی ارائه داده شود ولی اگر قرار باشد از هارمونی غرب همانطور که گفتم برای این منظور استفاده شود، بهتر که از ابتدا گامی در این راه بر نداریم.

زیرا بطور کلی ملودی های موسیقی یا تونال هستند که در این صورت قوانین هارمونی تونال جهت چند صدائی کردن آنها به شیوه موسیقی غربی صدق میکند و تاکنون ما شاهد انواع آن در غرب بوده ایم یا اینکه ملودی ها به خودی خود مدال هستند که در اینصورت قوانین هارمونی تونال غرب علاوه بر اینکه هرگز نمیتواند برای آنها هماهنگی ایجاد کند، به اصالت آنها هم سخت لطمه وارد میکند. قبل از ورود در این بحث جهت روشن شدن موضوع، لازم است توضیحاتی راجع به اختلاف تن و مد بدهیم.

اولا منظور از کلمه “مد” همانطور که اشاره کرده بودم، همان لغت شکل یا طرز نیست که اغلب در هارمونی به صورت مد مینور و مد ماژور از آن استفاده کرده اند بلکه این موضوع اصطلاحی است که سابقه بس طولانی دارد و به زمانهای قبل از تاریخ یعنی تمدن یونان و “ایران باستان” بستگی پیدا میکند.

بطور کلی مدها اشل هایی هستند که قابل انتقال از سطحی به سطح دیگر یک گام دوازده نیم پرده ای میباشند. به این معنی که مثلا ما اگر قطعاتی را که در مایه شور است از نوت لا اجرا کنیم و سپس همان را از نوت “ر” یا “می” و غیره اجرا کنیم، میگویند هر سه شور بود. در صورتی که اگر قطعه ای در تن دو ماژور است در لا ماژور و… اجرا کنیم دیگر موضوع دو ماژور منتفی شده و میگویند قطعه ای در سل ماژور اجرا شد.

بنابراین تن ها در سطوح مختلف یک گام نام خود را نیز تغییر میدهند و نام سطح جدید را میگیرند در حالی که مدها از هر جای سطوح مختلف یک گام نواخته شوند نام آن سطح را به خود نمیگیرند و بنام مد اصلی خوانده خواهند شد.

بنابراین همانطور که تن ها که مبانی هارمونی موسیقی علمی غرب هستند، هرگز نمیتوانند گویای ملودی هایی در مدهای موسیقی ایران باشند، هارمونی مبتنی بر آنها نیز هرگز نمیتواند زینت بخش آوازها و ملودی های موسیقی ایرانی باشد و با اینگونه ملودی ها آرمونی ایجاد کند. با توجه به توضیحات فوق و قبول اینکه دستگاه های موسیقی ایران تونال نیستند بلکه مدال هستند، این سوال مطرح میشود که چه باید کرد…؟

در اینجا نظریه ای بدون هیچ پافشاری در منطقی یا غیر منطقی بودن آن ارائه میدهم البته تمام این تجربیات از آنالیز آثار پدرم (مرتضی حنانه) منشعب میشود. آثاری که با استفاده از ملودیها و تم های ایرانی با قوانین آرمونی غرب در آمیخته اند و سپس آرمونی متضادی بنام آرمونی زوج شکل گرفت که در نوع خود بینظیر بود.

من با استفاده از آن و تز خودم “نگرش نوین” در صدد احیای این سیستم و ملودی سازی جدید روی مدهای موسیقی ایران و جهان هستم و این تنها کاری است که برای شناخت ویژگیهایی که در موسیقی ما وجود دارد (و این خصوصیات در موسیقی سایر ملل نیست) شناسایی کنیم تا به اصالت موسیقی خودمان کمی نزدیک تر شویم و بتوانیم اثری بیافرینیم که آن هم از ویژگیهای موسیقی داشته باشد و بتوان به آن عنوان اثر ایرانی را اطلاق کرد.

2 دیدگاه

  • ارسال شده در فروردین ۲۷, ۱۳۹۰ در ۱۲:۳۹ ق.ظ

    doorod be shoma va sepas az in zahmati ke mikeshiid va in matalebe arzeshmando eraeh mkidid….ve baes mishiid ke digaran ham az tajrobiyate shoma va pedare bozorgvaretoon bahre bebarand….baratoon arezoy shadihay rooz afzoon daram…

  • hannaneh
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۰, ۱۳۹۰ در ۱۲:۳۹ ب.ظ

    http://www.roozdar.0fees.net/7-1388.ph

    خودتان قضاوت کنید….نام مقاله پلنگ سرگردان

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

از روزهای گذشته…

جولیا فیشر، ویرتوز ویولون و پیانو (I)

جولیا فیشر، ویرتوز ویولون و پیانو (I)

جولیا فیشر (Julia Fischer) در ۱۵ جولای ۱۹۸۳ در مونیخ آلمان و از پدر و مادری آلمانی-اسلواک متولد شد. مادرش ویرا فیشر (نام خانوادگی پدری: کرنکوا) از اقلیت آلمانی در اسلواکی بود که در سال ۱۹۷۲ از کوشیتسه (Kosice)، اسلواکی به جمهوری فدرال آلمان مهاجرت کرده بود. پدرش فرانک-مایکل فیشر ریاضیدانی بود که در شرق آلمان متولد شده بود و در همان سال ۱۹۷۲ از ساکسونیتوی شرقی به آلمان غربی نقل مکان کرد.
نی هفت بند و شیو های نوازندگی آن (II)

نی هفت بند و شیو های نوازندگی آن (II)

همانطور که در مقاله قبل گفته شد، نوازندگی نی هفت بند به دو روش به اصطلاح “دندانی” و “لبی” صورت میگیرد. حال به توضیح تفصیلی هر یک از این دو روش و ویژگیهای آنها می پردازیم.
شبدیز و سارنگ

شبدیز و سارنگ

همانطور که گفته شد، از خصوصیات قطعات فرامرز پایور و اردوان کامکار این است که قطعاتشان دقیقا” مخصوص سنتور است. مثلا” اگر به شیوه ساخت قطعه “فانوس” توجه کنید، متوجه می شوید که ساخت این قطعه در واقع چیدمان مینیاتور گونه الگوهای مضرابی روی ملودیهایی از گوشه های اصفهان است.
کنسرت خیریهء گروه همایون اجرا می شود

کنسرت خیریهء گروه همایون اجرا می شود

با همکاری شورای شهر و شهرداری لواسان، در روزهای ۱۶ تا ۱۸ بهمن ماه کنسرت موسیقی ایرانی گروه همایون به سرپرستی مهران مهرنیا و خوانندگی امیر اثنی عشری در لواسان، به روی صحنه میرود. این اجرا در دو بخش چهارگاه و ماهور اجرا میگردد.
همه چیز را در زمان حال میبینم

همه چیز را در زمان حال میبینم

پگی لی پرداختن تفننی به بازیگری را با نقش کوتاهی در فیلم Mr. Music، با شرکت بینگ کرازبی (Bing Crosby) ادامه داد. کمی بعد در ۱۹۵۳ نقش بلندی در مقابل دنی توماس (Danny Thomas) ایفا کرد که بازسازی فیلم خواننده جاز (The Jazz Singer) بود.
حراج یک جلد صفحه با امضای گروه بیتلز

حراج یک جلد صفحه با امضای گروه بیتلز

یک جلد صفحه ۳۳ دور که توسط هر چهار عضو گروه بیتلز Beatles امضا شده و به عنوان هدیه به خواهر جورج هریسون George Harrison اهدا شده بود، در یک حراج به قیمت بیش از ۱۱۵٫۰۰۰ دلار فروخته شد. مارک زاکارین Mark Zakarin رئیس حراجی آنلاین ItsOnlyRockNRoll.com در این باره گفته است که این فروش به خریداری که نامش فاش نشده است، رکوردی در قیمت فروش آلبوم امضا شده بیتلز در یک حراج عمومی بر جا گذاشته است. قیمت دقیق این روش ۱۵٫۲۲۸٫۸۲٫ دلار بوده است.
لیر یا چنگ ارجان؟ (V)

لیر یا چنگ ارجان؟ (V)

در لیر کاسه ای و جعبه ای مشاهده میکنیم که سطح فرضی که سیم مرتعش بر روی آن قرار دارد با سطح محفظه تشدید موازی است. در حالی که در چنگ چنین نیست و این دو سطح بر هم عمودند:
همگون و ناهمگون (II)

همگون و ناهمگون (II)

امروزه بسیاری از قالیبافان خبره و نقش‌خوانان توانمند که بخش قابل توجهی از آنان زن هستند، از کار قالی کناره گرفته‌اند و بر این باورند که به لحاظ روانی دیگر طاقت زور و ستم «یاسایی»ها را ندارند. قالیبافی برخلاف گذشته که کار بسیار پستی بوده، امروزه به یک کار لوکس بدل شده است.
برخی از مشکلات پزشکیِ نوازندگانِ سازهای بادی‌برنجی (II)

برخی از مشکلات پزشکیِ نوازندگانِ سازهای بادی‌برنجی (II)

آسیب‌های لب اغلب (اما نه همیشه) در نوازندگان جوان‌تر با تکنیک ضعیف ایجاد می‌شوند. اینکه فرد چند وقت است که می‌نوازد اهمیت ندارد، بلکه اینکه چگونه می‌نوازد و تمرین می‌کند مهم است. نواختن پرفشار و طولانی‌مدت یا نواختن نت‌های بسیار بالا بدون درگیر شدن عضلات مناسب، منجربه نازک شدن لب نوازنده می‌شود. هنگام تلاش برای نواختن نت‌های بالا، وقتی نوازنده به‌جای انقباض لب‌ها به کشیدن آن‌ها ادامه می‌دهد باعث می‌شود که عضلۀ لب دچار بیرون‌زدگی (۶) شود و بدین ترتیب فرد دیگر قادر نخواهد بود از فرارِ هوا از گوشه‌های دهانش –که باید فقط وارد سر ساز شود-جلوگیری کند و بنابراین قادر به کنترل صدا و نواختن صحیح نت‌ها نخواهد بود. یکی از دلایل تغییرِ اِکول نوازندگیِ سازهای بادی‌برنجی در دهه‌های اخیر بروز چنین مشکلاتی نیز بوده است. برای نمونه در دهه‌های قبل در نوازندگی ترومپت رایج بود که برای رسیدن به نت‌های بالاتر باید لب‌ها به‌صورت افقی کشیده‌تر شوند که امروزه این روش، منسوخ شده است. برای پیشگیری از اختلالات لب‌ها، باید در هنگام نواختن، کاملاً راحت و بی‌انقباض بود و نباید فشاری وارد کرد. این موضوعی است که اغلب نوازندگان جوان و تازه‌کار با آن مواجه‌اند. آن‌ها با تنش و فشار زیاد می‌نوازند و لب ‌آنها خیلی زود خسته می‌شود درحالی‌که یک نوازندۀ حرفه‌ای باید قادر باشد با به‌کارگیری شیوه‌های علمی و استاندارد، زمان‌های طولانی به اجرا ادامه دهد بدون آنکه لب‌هایش خسته و بی‌رمق شده باشند.
نامه سرگشاده امیرعلی حنانه

نامه سرگشاده امیرعلی حنانه

بعد از ظهر طاقت فرساء توام با افسردگی همراه با دردها و رنجش هایی که انگار برای موسیقیدان شدن الزامی است و باید آن دردها را تجربه کنی… به آن دترمینیسمی که مرتضی حنانه درباره خود و آثارش گفته بود فکر می کردم؛ درست بود، انگار این تقدیر جبری هنوز جایی در اطراف مرا زیر نظر داشت و آزار می داد.