تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (V)

۱- همانطور که در مثال ۹ دیده می شود، کنترمد دارای ۷ درجه می باشد. دقیقا مانند مد که هفتمین درجه آن به “تونیک مد” ختم می شود، دقت کنید: درجه هفتم کنترمد، همان درجه اول مد اصلی است. درجات به ترتیب از “زیر به بم” شمرده می شوند. البته من به درجه اول مد، در تئوری نوین خود، لقب نوت “مدیک” (modique) را داده ام.

مثال ۱۰
۲- کنترمد به جز درجات ۴ و ۷ که همان تونیک و دومینانت مد هستند، در بقیه درجات با مد اختلاف دارند.
۳- مجموع صداهای مد و کنترمد شامل یک گام کروماتیک دوازده نیم پردهای میشود. به مثال ۱۰ توجه کنید.
۴- درجه اول مد یا midique همان نقش تونیک را ایفا میکند که در موسیقی ایران آن را “شاهد” مینامند. Modique=Tonique=Shahed
۵- درجه پنجم مد فاقد هرگونه ارزش مدال است و نقش “هم درجه” چهارم مدها را به عهده دارند که در موسیقی ایران اغلب به آن “ایست” میگویند. ایست=نمایان
۶- تونیک گامهای مدال، یعنی همان شاهد، مانند گامهای تونال دارای “قدرت جاذبه” است و همه صداها را به خود جذب می کند و بر عکس، دومینانت گام مدال (درجه ۴) مانند دومینانت گامهای تونال دارای یک نوع حالت “بی وزنی” است. به عبارتی دیگر، تونیک دارای حس حرکت و دومینانت دارای حس سکون و استراحت است. وزن و بی وزنی خود قانون مطلق طبیعت است.
۷- نکته اساسی این است که در مدها، درجه هفتم، به هیچ عنوان به مانند نوت حساس در ماژور و مینور، نیست.

همبستگی مد و کنترمد به حالت دوبل گام:
با قرار گرفتن مد و کنتر مد، دوبل گامی بوجود می آید که از پانزده صدای مختلف تشکیل شده است. مانند مثال شماره ۱۰/۲

ولی هرگز نباید آنان را پی در پی پنداشت زیرا همانطور که پیشتر گفتم، یکی از خواص کنترمد که دارای اهمیت زیادی است، همان تضادش با مد است. بنابر این منطق، اگر مد را بالا رونده فرض کنیم، کنترمد را باید پایین رونده یا برعکس تصور کنیم.


دومینانت یا درجه چهارم، در هر دو مد متضاد یکسان بوده و تنها نوتِ مشترک آنهاست! پس دارای اهمیت به سزایی است. به عبارتی، تونیک واقعی در سیستم زوج همان درجه چهارم است.

باید توجه داشت که درجه یک کنترمد هرگز تونیک محسوب نمی شود و این پدیده ایست که برخلاف تمام گامها و مدها می باشد و همین پدیده سبب متضاد بودن مد و کنتر مد می باشد. به مثال ۱۴ نگاه کنید.

بطور کلی اصالت یعنی ویژگی هایی از یک شیئ یا چیزی که در دیگر اشیا دیده نشود؛ مثلا در آب زلال عنصر اکسیژن و هیدروژن که هر کدام به تنهایی دارای ویژگیهای خود هستند، ولی وقتی تلفیق می شوند، از ویژگی های آنها کاسته می شود و نتیجه آب زلال به وجود می آید که خودش حالا دارای ویژگی جدیدی است. در موسیقی نیز، اصالت یعنی ویژگی هایی از موسیقی ملتی که در ملل دیگر وجود نداشته باشد و این امر بارز و مورد تمایز باشد.



پس با کار زیاد روی ویژگی های موسیقی ایران که همان مدها هستند، می توان به اصالت موسیقی ایرانی دست یافت (ولی این امر نیاز به تلاش فراوان و همکاری دارد که تقریبا اکنون و اینجا “محال” است زیرا هر کس ساز خود را نواخته است!)

یک دیدگاه

  • علی
    ارسال شده در مرداد ۲۵, ۱۳۹۰ در ۱۲:۰۹ ق.ظ

    سلام
    خسته نباشید زحمت می کشید و ان شاالله که موفق باشید. می خواستم یک موضوعی رو مطرح کنم اون هم این که من در این که چیزی به نام گام شور جود داشته باشد شک دارم با تجربه ای که خودم از موسیقی ایرانی دارم به نظرم بیشتر بر اساس همون دانگ ها تنظیم شده مثلا همین شور از سه دانگ مشابه تشکیل شده که در دانگ چهارم تغییر می کنه مثلا از درآمد شور که شروع کنید دانگ های مشابه داریم که تا شهناز و رضوی میره و در حسینی تغییر می کنه اما شما یک گام درست کردیدکه دانگ اولش مثل درآمد شده دانگ دومش مثل حسینی همینم تعدیل کردید دیگه چیزی دستگاه شور باقی نموند بااین اوصاف.علاوه بر این ها من متوجه نمی شم چرا تعدیل کردید دیگه الان به خصوص بعد از به وجود اومدن فلسفه های پست مدرن همه به فرهنگ های منطقه ای و بومی احترام می گذارند و موسیقی های جدیدی هم که تو اروپا و آمریکا اومده از تعدیل گذشتن و گام های میکروتونال دارند اجرا می کنند لزومی نداره که بین المللی باشه اگه هم بخواد بین المللی بشه لزومی نداره که تعدیل بشه. می بخشید پرچونگی کردم البته هیچ ادعایی هم تو موسیقی ندارم ممکنه که هرچیز الان دارم میگم غلط باشه خوشحال می شم اگر این طوره من رو از اشتباه در بیارید

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

از روزهای گذشته…

درباره‌ی پتریس وسکس (VII)

درباره‌ی پتریس وسکس (VII)

وسکس به عنوان آهنگساز اصلی استکهلم در فستیوال موسیقی سال ۱۹۹۶ انتخاب ‌شد. در همان سال او جایزه‌ی هردر (Herder) از بنیان آلفرد توپفر (Alfred Toepfer) و جایزه‌ی بالتیک (Baltic Assembly Prize) را دریافت کرد. همچنین از بنیان لتوین گریت میوزیک اِوارد (Latvian Great Music Award) سه جایزه دریافت‌ کرد: برای قطعه‌ی لیتنه در سال ۱۹۹۳، اثر دیستنت لایت در سال ۱۹۹۸ و سمفونی دوم در سال ۲۰۰۰٫ او در سال ۱۹۹۴ به عنوان بزرگ‌ترین آهنگساز لتونیایی در آکادمی علمی لتونیایی و در سال ۲۰۰۱ در رویال آکادمی سوئد در استکهلم انتخاب‌ شد. در سال ۲۰۰۱ به عنوان پر‌افتخارترین سناتور آهنگساز لتونی در آکادمی فرهنگی لتونی در ریگا انتخاب ‌شد.
محمد سعید شریفیان، گوهری از موسیقی کلاسیک

محمد سعید شریفیان، گوهری از موسیقی کلاسیک

برای ما ایرانیها که بطور معمول، به دلیل محدودیتها (یا دست کم محدودیت در زمینه موسیقی)، اساتید بزرگ موسیقی کلاسیک را غیر ایرانی می دانیم، شاید دانستن اینکه یکی از این اساتید بزرگ اتفاقا ایرانی است می تواند بسیار مسرت بخش باشد. اگر بخواهیم با چشمانی باز به دور از تعصب و با منطق مطلق به دنبال یادگیری موسیقی کلاسیک باشیم و پله پله این مسیر تاریک و دور از دسترس را بپیماییم، دکتر محمد سعید شریفیان نهایت هدفی است که می توان به دنبال آن بود او یکی از نخبگان موسیقی کلاسیک است که حضور خودخواسته اش در داخل ایران، قابل ستایش است.
همگون و ناهمگون (V)

همگون و ناهمگون (V)

حداقل سی‌ سال دیر رفته بودیم سی سال پیش، این سؤالات، پاسخ قابل‌توجهی داشته‌اند و به مرور زمان از یاد رفته‌اند. حالا کارها سخت‌تر شده است. صدای آقای افضلی مرا از حال خود بیرون آورد؛ عجب نقش‌خوانی است. صدای گرم و خوبی هم داشت. وسایل ضبط و تکثیر را از ساک درآوردم و صدایش را ضبط کردم:
ریتم در موسیقی جز – قسمت چهارم

ریتم در موسیقی جز – قسمت چهارم

در بحث جمله بندی موسیقی Jazz پس از Articulation به دینامیک اجرا می رسیم. هر چند دینامیک اجرا می تواند خود به نوعی از نکات فرعی Articulation به حساب آید اما به دلیل اهمیت بطور جداگانه به آن می پردازیم. بطور ساده دینامیک اجرا به این معنی است که نوازنده کدام یک از نتها یا قسمتهای ملودی را با صدار بلند و یا ضربه اجرا کند و کدام قسمت ها را با آرامش و با صدای کم اجرا کند.
آکوردهای شش

آکوردهای شش

کافی است در گامی که هستید فاصله ششم بزرگ را هم به آکورد پایه – مینور یا ماژور – اضافه کنید، آکورد جدیدی با صدای پر رنگ تری بنام آکورد ششم بدست می آید.
عصیان ِ کلیدر (V)

عصیان ِ کلیدر (V)

اما روزبه تابنده در نگاهی متعادل در نگاه به کلیدر بیان میکند:« قضاوت در مورد آثار خاص موسیقی کمی مشکل است چون همیشه ممکن است نظر ما با سلیقه و دیدگاه آهنگساز در تضاد قرار بگیرد. اظهار نظر در مورد کلیدر هم به همین دلیل ساده نیست. چون آهنگ ساز این اثر یک آهنگساز عادی نیست. کسی است که موسیقی ایران را به خوبی میشناسد و دانش آهنگ سازی وسیعی هم دارد اما هرگز به دنبال جذب مخاطب نبوده. شاید به همین دلیل هم امروز هیچ فرد عامی نام درویشی را نشنیده. اثری که در این کنسرت اجرا شد چندان قابل نقد به لحاظ آهنگسازی نیست. چون نظر ما تحت تاثیر اجرای بد ارکستر قرار می گیرد. برای تحلیل یک اثر موسیقی حتما لازم است که چندین اجرای خوب از آن با هم مقایسه بشوند تا از خلال آنها بتوان راجع به روح اثر قضاوت کرد. بنابراین چون من یک بار بیشتر این کار را نشنیدم و اون بار هم از قضا اجرای خوبی نبود اجازه بدهید که راجع به این قطعه اظهار نظر نکنم تا زمانی که یکی دو اجرای خوب از آن را بشنوم»
داوودیان: وارد جریان حرفه ای تری خواهم شد

داوودیان: وارد جریان حرفه ای تری خواهم شد

سی اردیبهشت برابر با ۱۹ می، آنجل گیل اردونز (Angel Gil-Ordóñez) با آهنگسازی کاظم داوودیان، کنسرتی را به اجرا گذاشت که مورد استقبال ایرانیان مقیم آمریکا قرار گرفت. در این باره با کاظم داوودیان به گفتگو می پردازیم تا نظرات او را در مورد برنامه های جدیدش با این رهبر برحجسته بشنویم.
تقدسی: بهتر است رهبر کر فلوت فلوتیست باشد

تقدسی: بهتر است رهبر کر فلوت فلوتیست باشد

آقای پورقناد جریان اینطوری است که رهبری یک ارکستر سمفونیک یا یک ارکستر مجلسی یا ارکستر بادی مسی یا اصلا یک کر خوانندگی و به صورت کلی کار رهبری همه و همه یک شناخت با پارتیتور و ارزش هایی که آن موسیقی دارد و آن موسیقی و فهم و درک موسیقی و رساندن آن به نوازنده هاست.
شناخت کالبد گوشه‌ها (IV)

شناخت کالبد گوشه‌ها (IV)

این نگاه جزءنگر به درون گوشه‌ها پیش از طلایی هم وجود داشته است اما تا پیش از او جایی در متن‌های آموزشی نمود نمی‌یافت. نمود اصلی‌اش در عمل موسیقایی نوازندگان استاد، به صورت جمله‌بندی زیبا و پرانرژی بود یا در مقالات و کتاب‌های موسیقی شناسی. آوردن آنها در یک متن آموزشی رسمی چیزی را که احتمالا از کمی پیش از آن در میان مدرسان سایه‌هایش موجود بود، به سطح آورد (۱۲).
تریسی چپمن

تریسی چپمن

تریسی چپمن متولد اوهایو، از سنین کودکی به سودن شعر و نواختن گیتار پرداخت. سپس در موسسه A Better Chance (فرصتی بهتر) پذیرفته شد. این موسسه ملی برای کشف، به کار گیری و پرورش دانش آموزان مستعد و رنگین پوستی است که میتوانند در آینده در رشته های مختلف به فردی پیشرو مبدل شوند.