به بهانه درگذشت یک ترانه سرای لاتین

Consuelo Velázquez , 1916 - 2005
Consuelo Velázquez , 1916 - 2005
به یک ترانه قدیمی و زیبا با صدای دین مارتین (Dean Martin) گوش کنید :

audio fileBesame Mucho

اگر قبلا” این ترانه را نشنیده اید ولی احساس می کنید که ملودی آن به گوش شما آشنا است اشتباه نکردید. اخیرا” یکی از سریال های طنز تلویزیون با قرار دادن یک شعر فارسی بر روی این ملودی زیبا، از آن بعنوان موسیقی تیتراژ اول سریال استفاده کرد. متنی که بر روی این ملودی قرار داده شده بود ارتباط خاصی با متن اصلی ترانه نداشت و پس از گذشت چند هفته موسیقی تیتراژ این سریال تغییر کرد!

ترانه زیبا و خاطره انگیز (Besame Mucho) تا به حال توسط صدها خواننده و به حدود ۲۰ زبان مختلف اجرا شده است. اما در هیچ یک از این اجراها سعی نشده است که این ترانه جایگاه اصلی خود را به عنوان یک ترانه عاشقانه لاتین از دست بدهد و این ترانه همواره همانطور که ترانه سرای آن خانم کونسوئلو ولازکوئز (Consuelo Velazquez) آنرا به وجود آورده بود باقی ماند.

درگذشت ولازکوئز در ۲۲ ژانویه ۲۰۰۵ در سن ۸۸ سالگی، به شنوندگان این ترانه یادآوری کرد که Besame Mucho – که ترجمه نه چندان لطیف آن “مرا بارها ببوس” است – توانسته است با چند بیت و بیان مشتاقانه آن جوهره یک فرهنگ موسیقایی لاتین را بیان کند. این بیان ساده و زیبا در تمام این ترانه دیده میشود، از اشعار گرم و جریان ملایم ریتمیک آن گرفته تا ملودی اوج گیرنده و احساساتی آن همه موجب شدند تا Besame Mucho در سراسر جهان به عنوان یک ترانه بسیار محبوب لاتین شناخته شود.

خود ولازکوئز هم نمیدانست که چرا این ترانه از میان تمام آثار او به یک پدیده مبدل شده است. اما شکی نیست که یکی از دلایل این جذابیت غیر انگلیسی بودن و غیر اروپایی بودن آن است. این ترانه بی نظیر اولین بار در دهه ۴۰ توسط امیلیو توئرو (Emilio Tuero) اجرا و ضبط شد. ترانه با این ابیات آغاز مشود : ” مرا ببوس، مرا بارها ببوس، انگار که این شب آخرین فرصت ما میباشد”… اشعار این ترانه شاید شنونده امروزی را به این فکر بیاندازد که مگر چه چیز خاصی در این اشعار نهفته است؟

اما به گفته آندرس منه سس (Andres Meneses) یک تهیه کننده موسیقی لاتین در شیکاگو، “شما باید متوجه باشید که این ترانه از یک فرهنگ لاتین برخاسته است که در حدود ۹۹ درصد آنها کاتولیک هستند و در فرهنگ کاتولیک لاتین، بخصوص در دهه ۴۰، هر چیزی که در آن سخنی از جنسیت گفته میشد باید سرکوب میشد”

برای ولازکوئز، اشعار ترانه به تعلق خاطر عاشقانه خودش در سنین نوجوانی مربوط میشدند که بنا به تصدیق خودش، هنگام سرودن این شعر در سر داشته. اما با نوشتن درباره بوسه ای که شاید “برای آخرین بار باشد” او ناخودآگاه با عده زیادی از شنوندگان ترانه رابطه برقرار کرد. کسانی که با آغاز جنگ دوم جهانی برای آخرین بار یکدیگر را در آغوش میگرفتند.

ترانه های بسیاری در زمان جنگ ساخته شدند که همه پیام مشابهی داشتند اما هیچ کدام نتوانستند به پای احساسات گرم و واقعی Besame Mucho برسند. البته قدرت این ترانه از حد اشعار اولیه آن هم فراتر رفت و بسیاری از شنوندگان آن هرگز نسخه اسپانیایی آن را نشنیده اند، چرا که یک آمریکایی به نام سانی اسکای لار (Sunny Skylar) این ترانه را به انگلیسی برگرداند و اجرای محبوب آن توسط جیمی دورسی (Jimmy Dorsey) و انتشار مجدد آن با صدای دین مارتین (Dean Martin) آنرا به فروش میلیونی رساند و متاسفانه چندین خواننده دیگر به اجراهایی با اشعاری رقیق شده و نه چندان زیبا دست زدند که البته به محبوبیت ترانه اصلی افزود.

ولازکوئز در طی دهها سال فعالیت هنری در مکزیک، به شهرت و مقام بالایی دست یافت و این با حضور صدها نفر از دوست دارانش در مراسم به خاک سپاری او به اثبات رسید. با وجود اینکه او هرگز نتوانست موفقیت Besame Mucho را تکرار کند اما همچنان به کار سرودن ترانه میپرداخت و چند ماه قبل از مرگش ترانه Por el camino “در طول راه” را سروده بود و قرار است بنا به درخواست خودش خواننده محبوب مکزیکی لویس میگوئل Luis Miguel آنرا اجرا کند.

گفتگوی هارمونیک

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (VIII)

هشترودی در زمانی که هنوز جهان درگیر جنگ سرد بود و مسائل مربوط به جهانی شدن مطرح نشده بود این نکته مهم را عنوان کرد که هویت اصلی یک ملت و قدرت حضور آن در جهان، بیشتر تابعی از زایش هنری و فلسفی اوست تا صرفاً پیوستگی مجرد به علم و مباحث آن. در حقیقت او به درستی روی این نکته دست می گذارد که جریان جهانی شدن جریانی سطحی و مبتذل از فروریزی فرهنگ ها در درون حوزه یی از قدرت علمی – فنی نیست. هر فرهنگی با هویت خود که همان ظرفیت هنری و فلسفی خود است وارد این میدان می شود و حضورش نیز به اندازه همین ظرفیت صاحب ارزش می شود.

مکتب و مکتب داری (IV)

نمونه ای دیگر، کنسرت گروه اساتید (به کوشش فرامرز پایور) در مایه دشتی به سال ۱۳۵۸ همراه صدای محمدرضا شجریان است. در آلبوم «پیغام اهل راز» استاد فرامرز پایور، روایتی دیگر و برداشتی خاص از تصنیف «خون جوانان وطن» اثر عارف را ارائه داده و یکی از زیبا ترین اجراهای استاد اسماعیلی در همین آلبوم است. ارتباط شنونده این آثار باصدای ضرب (تنبک) استاد، ارتباطی ناخودآگاه است. مانند ارتباط شنونده ارکستر سمفونیک با صدای کنترباس ها و ویولونسل ها و دست چپ پیانو.

از روزهای گذشته…

پایه گذار رمانتیک در قرن نوزدهم

پایه گذار رمانتیک در قرن نوزدهم

مورخین موسیقی معتقد هستند که کارهای کوچک پیانویی شومان به دلیل توانایی های بسیار زیاد این موسیقیدان در بداهه نوازی در ده سال اول زندگی موسیقایی او تهیه شده است.
ناکسوس

ناکسوس

افسانه های اساطیری یونان اینگونه بیان می کنند که نکسوس (Naxos) نام جزیره ای است که زئوس (Zeus) خدای خدایان یونان باستان در آنجا بزرگ شده است. این منطقه در یونان باستان بین سالهای ۴۰۰۰ تا ۱۰۰۰ پیش از میلاد موقعیت خاصی داشته و مرکز تمدن بوده است. اما بدون شک علاقمندان به موسیقی معمولآ با شنیدن نکسوس، به یاد محصولات شرکتی با همین نام در زمینه موسیقی خواهند افتاد. نکسوس زائیده تفکرات یک آلمانی عاشق موسیقی، بنام کلاوس هیمن (Klaus Heymann) می باشد که پایگاه فعالیت خود را در هنگ کنگ قرار داد.
جلیل شهناز و چهارمضراب (VII)

جلیل شهناز و چهارمضراب (VII)

از لحاظ جمله‌بندی تقسیم این قطعات به چند فراز جداگانه ممکن است. گاهی اوقات ارتباط جملات پیاپی در یک قطعه زیاد برقرار نیست. این موضوع نباید تعجب زیادی برانگیزد چرا که شرایط بداهه گاه استفاده از چنین تضادهایی را ایجاب می‌کند. علاوه بر این تضادها، گاه به نظر می‌رسد سکوت‌های میان جملات نیز کاربردی دوگانه می‌یابد؛ اولی که در جملات پیش مشخص شد اما دیگری ممکن است فراهم کردن فرصتی برای لختی اندیشیدن و آفریدن جمله‌ی بعدی باشد.
«خُرده‌روایت‌های صوتی» (V)

«خُرده‌روایت‌های صوتی» (V)

جمله‌های تکمیل کننده‌ی زیر نیز بلاتکلیفی معنایی مخاطب را در تجربه‌ی شنیداری خرده‌روایتها، بیش از پیش برطرف می‌سازد (ایگلتون، ۱۳۹۱: ۶۵):
“من خجالتی نیستم” (I)

“من خجالتی نیستم” (I)

پیر بولز (Pierre Boulez) آهنگساز و رهبر فرانسوی، متولد ۲۶ مارچ ۱۹۲۵ است. بولز آهنگساز و رهبری است که بهتانها و نقدهای زهردار فراوانی را نسبت به خود در روزنامه ها و اخبار موسیقی طاقت آورده، با این وجود وی معتقد است مخالفت مفید است. بولز نه تنها از پروژه خود صرف نظر نکرد بلکه به دنبال دریافت تائید عمومی نسبت به طرز تفکرخویش نیز نبود. نظریات آتش افروز وی مبنی بر آنکه موسیقی کلاسیک معاصر دهه های ۵۰ و ۶۰ که راهکارهای جدی و مفید شونبرگ را دنبال نکرده اند “به دردنخور” هستند و “بهترین راه حل برای رشد اپرا از بین بردن تالارهای اجرای اپرا است” باعث مشکل و دشمن تراشی برای وی می شوند.
جولیا فیشر، ویرتوز ویولون و پیانو (I)

جولیا فیشر، ویرتوز ویولون و پیانو (I)

جولیا فیشر (Julia Fischer) در ۱۵ جولای ۱۹۸۳ در مونیخ آلمان و از پدر و مادری آلمانی-اسلواک متولد شد. مادرش ویرا فیشر (نام خانوادگی پدری: کرنکوا) از اقلیت آلمانی در اسلواکی بود که در سال ۱۹۷۲ از کوشیتسه (Kosice)، اسلواکی به جمهوری فدرال آلمان مهاجرت کرده بود. پدرش فرانک-مایکل فیشر ریاضیدانی بود که در شرق آلمان متولد شده بود و در همان سال ۱۹۷۲ از ساکسونیتوی شرقی به آلمان غربی نقل مکان کرد.
در نقد آلبوم سخنی نیست (III)

در نقد آلبوم سخنی نیست (III)

از هنگام تشکیل گروه هم‌آوایان یکی از انگیزه‌های قوی آفریدن آثاری برای آن، به جز تجربه‌ی هم‌آوایی ایرانی، یافتن گریزراهی بود برای بازگرداندن صدای زنانه که موسیقی ایرانی از رنگ زیبایش محروم شده است. از همین رو تجربیات مشابه اغلب (جز سیاه مشق که مطلقا مردانه است) به سوی نوعی رنگ خاص که صدای زنانه را بر صدر بافت می‌نشاند، گرایش پیدا کرد. این شکل ویژه از رنگ‌آمیزی در کار قمصری نیز تداوم دارد به علاوه‌ی توجه خاص به صدای بسیار بم (حتا در شکلی اغراق شده) که در متن کارهای او همراه استفاده‌ی سازگون از صدای انسانی (مانند آنچه به شکل پررنگ در قطعه‌ی «بی قرار» می‌شنویم) همه در متن سخنی نیست نوعی روش میانه را پدید آورده که در آن صدای اول همراه با تحریر و تکنیک آواز کلاسیک ایرانی است و صداهای دیگر در بیشتر اوقات این ویژگی را ندارند. این‌چنین، گویی یک کرال به حمایت از خط اصلی آواز برخاسته است.
محمد معتمدی و افق پیش رو

محمد معتمدی و افق پیش رو

اولین بار که صدای محمد معتمدی را شنیدم از تلویزیون بود که ساز و آوازی با صدای او پخش میشد، طبق معمول روی تصاویری از طبیعت! این صدا و مخصوصا تکنیک مطلوب او توجهم را جلب کرد، چون در آن زمان کمتر صدای خواننده جوانی را میشنیدیم که از نظر استیل و تکنیک های آوازی در وضعیت خوبی قرار داشته باشد. از همان روز نامش در خاطرم ماند تا اینکه برای اولین بار کنسرت او را به همراه گروه خورشید به سرپرستی مجید درخشانی در تالار وحدت دیدم.
دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XI)

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XI)

با این طرز فکر، اگر یک سطح مرجع بالای بیت ها داشته باشیم، هیچ دلیلی ندارد که بیت ها باید طول های برابر داشته باشند و یا حتی طول های آنها ضریبی از زیرساخت ها باشد. مادامیکه آن ها با سطح بالایی یکدست و بی تناقض باشند؛ می توانند هر گونه رابطه ی متقابلی داشته باشند. اما با توجه به بحث های صورت گرفته که متر در آن ها به حرکات بدن مرتبط است، ممکن است این سوال پیش بیاید که حرکات بدن چه موانعی بر سر راه واحد های زیر ساختی ایجاد می کند.
یک خبرنگار

یک خبرنگار

شاید بیشتر از آنکه نام مارک ناپفلر (Mark Knopfler) در ذهن دوستداران موسیقی باشد، نام گروه دایر استریتس (Dire Straits) شهره عام و خاص باشد. وی قبل از آنکه گروه دایر استریتس آغاز بکار کند مشغول فعالیت های خبرنگاری و تدریس بود.