به بهانه درگذشت یک ترانه سرای لاتین

Consuelo Velázquez , 1916 - 2005
Consuelo Velázquez , 1916 - 2005
به یک ترانه قدیمی و زیبا با صدای دین مارتین (Dean Martin) گوش کنید :

audio fileBesame Mucho

اگر قبلا” این ترانه را نشنیده اید ولی احساس می کنید که ملودی آن به گوش شما آشنا است اشتباه نکردید. اخیرا” یکی از سریال های طنز تلویزیون با قرار دادن یک شعر فارسی بر روی این ملودی زیبا، از آن بعنوان موسیقی تیتراژ اول سریال استفاده کرد. متنی که بر روی این ملودی قرار داده شده بود ارتباط خاصی با متن اصلی ترانه نداشت و پس از گذشت چند هفته موسیقی تیتراژ این سریال تغییر کرد!

ترانه زیبا و خاطره انگیز (Besame Mucho) تا به حال توسط صدها خواننده و به حدود ۲۰ زبان مختلف اجرا شده است. اما در هیچ یک از این اجراها سعی نشده است که این ترانه جایگاه اصلی خود را به عنوان یک ترانه عاشقانه لاتین از دست بدهد و این ترانه همواره همانطور که ترانه سرای آن خانم کونسوئلو ولازکوئز (Consuelo Velazquez) آنرا به وجود آورده بود باقی ماند.

درگذشت ولازکوئز در ۲۲ ژانویه ۲۰۰۵ در سن ۸۸ سالگی، به شنوندگان این ترانه یادآوری کرد که Besame Mucho – که ترجمه نه چندان لطیف آن “مرا بارها ببوس” است – توانسته است با چند بیت و بیان مشتاقانه آن جوهره یک فرهنگ موسیقایی لاتین را بیان کند. این بیان ساده و زیبا در تمام این ترانه دیده میشود، از اشعار گرم و جریان ملایم ریتمیک آن گرفته تا ملودی اوج گیرنده و احساساتی آن همه موجب شدند تا Besame Mucho در سراسر جهان به عنوان یک ترانه بسیار محبوب لاتین شناخته شود.

خود ولازکوئز هم نمیدانست که چرا این ترانه از میان تمام آثار او به یک پدیده مبدل شده است. اما شکی نیست که یکی از دلایل این جذابیت غیر انگلیسی بودن و غیر اروپایی بودن آن است. این ترانه بی نظیر اولین بار در دهه ۴۰ توسط امیلیو توئرو (Emilio Tuero) اجرا و ضبط شد. ترانه با این ابیات آغاز مشود : ” مرا ببوس، مرا بارها ببوس، انگار که این شب آخرین فرصت ما میباشد”… اشعار این ترانه شاید شنونده امروزی را به این فکر بیاندازد که مگر چه چیز خاصی در این اشعار نهفته است؟

اما به گفته آندرس منه سس (Andres Meneses) یک تهیه کننده موسیقی لاتین در شیکاگو، “شما باید متوجه باشید که این ترانه از یک فرهنگ لاتین برخاسته است که در حدود ۹۹ درصد آنها کاتولیک هستند و در فرهنگ کاتولیک لاتین، بخصوص در دهه ۴۰، هر چیزی که در آن سخنی از جنسیت گفته میشد باید سرکوب میشد”

برای ولازکوئز، اشعار ترانه به تعلق خاطر عاشقانه خودش در سنین نوجوانی مربوط میشدند که بنا به تصدیق خودش، هنگام سرودن این شعر در سر داشته. اما با نوشتن درباره بوسه ای که شاید “برای آخرین بار باشد” او ناخودآگاه با عده زیادی از شنوندگان ترانه رابطه برقرار کرد. کسانی که با آغاز جنگ دوم جهانی برای آخرین بار یکدیگر را در آغوش میگرفتند.

ترانه های بسیاری در زمان جنگ ساخته شدند که همه پیام مشابهی داشتند اما هیچ کدام نتوانستند به پای احساسات گرم و واقعی Besame Mucho برسند. البته قدرت این ترانه از حد اشعار اولیه آن هم فراتر رفت و بسیاری از شنوندگان آن هرگز نسخه اسپانیایی آن را نشنیده اند، چرا که یک آمریکایی به نام سانی اسکای لار (Sunny Skylar) این ترانه را به انگلیسی برگرداند و اجرای محبوب آن توسط جیمی دورسی (Jimmy Dorsey) و انتشار مجدد آن با صدای دین مارتین (Dean Martin) آنرا به فروش میلیونی رساند و متاسفانه چندین خواننده دیگر به اجراهایی با اشعاری رقیق شده و نه چندان زیبا دست زدند که البته به محبوبیت ترانه اصلی افزود.

ولازکوئز در طی دهها سال فعالیت هنری در مکزیک، به شهرت و مقام بالایی دست یافت و این با حضور صدها نفر از دوست دارانش در مراسم به خاک سپاری او به اثبات رسید. با وجود اینکه او هرگز نتوانست موفقیت Besame Mucho را تکرار کند اما همچنان به کار سرودن ترانه میپرداخت و چند ماه قبل از مرگش ترانه Por el camino “در طول راه” را سروده بود و قرار است بنا به درخواست خودش خواننده محبوب مکزیکی لویس میگوئل Luis Miguel آنرا اجرا کند.

گفتگوی هارمونیک

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (IV)

در این دوره وضعیت موسیقیدانان بسیار بهتر شد. خسرو پرویز بزم ها و مجالس بسیاری داشت. در حجاری طاق بستان در کرمانشاه یک شکار به تصویر کشیده شده که تعداد زیادی چنگ، موسیقار، دف های چهارگوش، شیپور، نی، سازهای کوبه ای و یک نفر در حال دست زدن را نشان می دهد. چنگ های مثلث و افقی در این دوره بسیار رایج بوده است.

افق‌های مبهم گفت‌وگو (V)

متن نیز «دیگری» دریافت‌کننده است. نه چون از آنِ دیگری است یا از فرهنگ دیگری است بلکه چون خود «دیگری» است. فارغ از این که از ورای آن مؤلف را ببینیم که در بخش نخست دیدیم، خواه‌ناخواه دیگری است. خود متن امری است جدا از «خود»، ممکن است لحظه‌ای به درون بیاید اما ماندگار نمی‌شود. متن جزئی از هیچ دریافت‌کننده‌ی مثالی‌ای نیست همچنان که حتا جزئی از مؤلفش هم نیست. از این رو متن بیش از هر مؤلفه‌ی دیگری نیازمند مفاهمه و دریافت است. حلقه‌ی آنچه تاکنون گفته شد به یاری درک دیگری متن است که کامل می‌شود.

از روزهای گذشته…

لوکاس فاس، اسطوره زنده موسیقی آمریکا

لوکاس فاس، اسطوره زنده موسیقی آمریکا

لوکاس فاس (Lukas Foss)، آهنگساز، استاد و نغمه پردازی مهم در هنر موسیقی آمریکا محسوب می شود. او بویژه در زمینه ی نقد موسیقی قرن بیستم تلاش بسیار کرده است. فاس سرآغاز پیوند خود با موسیقی را در شهر برلین تجربه کرد، در همین شهر بود که نوازندگی پیانواین ساز مهم را آغاز کرد ودر عین حال کوشش نموده با مبانی نظری این ساز آشنا شود، استادش خولیو گلدستین (Julius Goldstein) بود.
خانواده گوارنری

خانواده گوارنری

گوارنری (Guarneri) نام فامیل گروهی از بزرگترین مدعیان سازنده انواع ویولن (خانواده ویولون) در سده ۱۷ و ۱۸ میلادی در کرمونای ایتالیاست که با سازندگان بزرگی همچون گروههای سازندگان آماتی Amati و استرادیواری Stradivari قیاس شده اند.
مد، نمایان و محسوس در موسیقی ایرانی (I)

مد، نمایان و محسوس در موسیقی ایرانی (I)

در سیستم آموزشی متداول موسیقی کلاسیک، مبنای آموزش بر اساس گام است؛ گامی که از هشت نت متوالی تشکیل می شود و بسامد نت هشتم دو برابر نت اول است. در این سیستم، نت هفتم در صورتی که فاصله نیم پرده با فاصله هشتم داشته باشد، گرایش به حل شدن روی درجه ی هشتم (تونیک) را دارد. همانطور که گفته شد، این میل به حل شدن زمانی شدت می یابد که فاصله ی درجه ی هفتم و هشتم نیم پرده باشد، در این صورت نت هفتم را نت محسوس تلقی می کنند. اما آیا می توان این قرارداد را مصداق عینی مفهوم «محسوس» در موسیقی ایرانی دانست؟
تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (I)

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (I)

باربد، موسیقیدان و هنرمند بزرگ ایرانی، مربوط به دوره طلایی ساسانی. کسی که پایه های موسیقی ایرانی و شعر عروضی عرب را بنیان نهاد. شخصیتی جادویی که برای هر روز ماه و سال، جنگ ها، پادشاهان و غیرت و عظمت ایرانی آهنگ و شعر ساخت و سروده های زرتشت را در قلب ایرانیان حک کرد. نوازنده چیره دست بربط و شاه رامشگران ایران. در این مقاله هر چند کوتاه، به دوران زندگی پر افتخار این مرد بزرگ می پردازیم. سفر او از شهری کوچک در خراسان تا تیسفون پایتخت امپراطوری ساسانی و شروع دوران رشد و شوفایی او و هنر ایران. سپس اولین شکست خسرو پرویز از اعراب و شروع دوران افول فرهنگ و عظمت و هنر ایران. در هر مجالی که فرصت داد اشعاری که بزرگان در باب وی سرودند را آوردیم و در سروده های فردوسی که به مدح و ستایش باربد پرداخته به جستجو و بررسی پرداختیم. با وجود بیش از پانصد کتاب در زمینه باربد یا مرتبط با ایشان سعی بر آن نمودیم که با استفاده از منابع دقیقتر و جامع، اصل و چکیده زندگی این اسطوره ایرانی را به تصویر و نگارش بکشیم. باشد که مورد توجه علاقمندان به فرهنگ و هنر ایرانی مخصوصا موسیقی ایرانی قرار گیرد.
دومین جشنواره وبلاگ‌ها و سایت‌های موسیقی برگزار می‌شود

دومین جشنواره وبلاگ‌ها و سایت‌های موسیقی برگزار می‌شود

دومین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی ایران آبان ماه سال جاری در خانه هنرمندان برگزار می شود و علاقمندان تا ۲۰ مهر ماه فرصت دارند تا آثار خود را به دبیرخانه جشنواره ارسال کنند.
نگاهی به اپرای مولوی (XI)

نگاهی به اپرای مولوی (XI)

ارکستر با پیتزیکاتو های ظریف زهی ها و همراهی هورن،‌ در تقابل با تامبورین یک قطعه کوتاه دوضربی را به اجرا می گذارند، شمس می خواند: « مخزن انا فتحنا برگشا، سر جان مصطفی را بازگو، مستجاب آمد دعای عاشقان، ای دعاگو آن دعا را بازگو» در پاسخ مولانا با همراهی دف، رقص کنان از عاشقی می گوید: «چون دهانم خورد از حلوای او، چشم روشن گشتم و بینای او. پا نهم گستاخ چون خانه روم، پا نلرزانم نه کورانه روم» پس از این گفته مولوی از هوش می رود…
سپنتا؛ نقطه پایان یک مکتب (III)

سپنتا؛ نقطه پایان یک مکتب (III)

بدین ترتیب موسیقی‌شناس مکتب وزیری کار بر روی آثار باقی‌مانده از عهد قاجار را برمی‌گزیند و در تحلیل‌هایش اگر چه گاه و بیگاه نقدی هم نثار ناکوکی و … آنها می‌کند اما نتیجه‌ی کار نه تنها نفی نیست بلکه اغلب همراه با دلبستگی زیباشناختی به آثار آنان است. او به ویژه به خوانندگان مشهور آن عصر علاقه داشت و ضبط‌های بعضی‌شان را واجد ارزش‌های هنری می‌دانست.
وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (VI)

وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (VI)

جوانی به او گفت: از این نام شرم نمی کنی؟ نام خود را عوض کن و به او پیشنهاد داد که به جای ابراهیم ابن ماهان از آن پس خود را ابراهیم بن میمون معرفی کند. ابراهیم صدای زیبایی داشت و مدتی هم آوازخوان گروهی از راهزنان بود و به خاطر صدایش بین آنها محبوبیت به دست آورده بود. بعدها برای فراگیری موسیقی به بندر ابله رفت که شنیده بود در آنجا موسیقیدان بزرگی به نام جُوانُویَه موسیقی تدریس می کند. بعد از آن در محضر یونس الکاتب که ایرانی الاصل بود و به اسارت عربها در آمده بود رفت و بسیار کسب فیض نمود.
دومین دوسالانه جایزه پیانو باربد برگزار می شود

دومین دوسالانه جایزه پیانو باربد برگزار می شود

دومین دوسالانه جایزه پیانوی باربد با سرمایه گذاری مجموعه پیانوی باربد و برنامه ریزی و مدیریت مؤسسه فرهنگی-هنری شهرآفتاب و همکاری اساتید برجسته موسیقی کلاسیک کشور ۵ و ۶ اسفندماه در تهران برگزار می شود.
موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (V)

موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (V)

اگر تنها ایرادِ پنهان کردن یا آشکار نکردن سهوی رابطه با یک متن دیگر شبهه‌ی عدم صداقت علمی بود فقط یک نگرانی در ذهن شکل می‌گرفت آن هم همگانی شدن این الگوی تالیف کتاب بود، اما متاسفانه این تنها ایراد نیست. نمونه‌هایی در کتاب وجود دارند که نشان می‌دهد در فرآیند تاثیر گرفتن از یک متن مرجع دیگر، دقت علمی و انتقال مطلب هم دچار اشکالاتی شده است و بدون در نظر گرفتن دل‌مشغولیرعایت اخلاق انتقال مطلب علمی،خود متن‌ها هم معایبی دارند: