امپرسیونسیم در موسیقی

Claude Monet - Water Lilies
Claude Monet - Water Lilies
تفکر امپرسیونسیم (Impressionism) در قرن نوزدهم از فرانسه آغاز شد، تفکری که درست بر خلاف روشهای آکادمیک هنری موجود مانند رئالیسم شکل گرفت. این تفکر تقریبا” در تمامی هنرها رسوخ کرد اما حرکتهای ابتدایی توسط نقاشانی چون Claude Monet و Pierre-Auguste Renoir و Alfred Sisley و …. آغاز شد.

نظر این هنرمندان این بود که با تصاویری رویایی که انسان در ذهن دارد، هنرمند راحت تر مینواند احساس خود را به مخاطبین القا کند تا اینکه عین واقعیت را در کار هنری بیان کند.

نقاشان امپرسیونیسم اغلب از رنگ های ساده و غیر ترکیبی در نقاشی هایشان استفاده میکنند، رنگها را در مرز عوض شدن بدون حساب و کتاب خاصی درهم میدوانند، اغلب سعی در نمایش جهت قلم خود بصورت مصنوعی دارند و بسیاری از آنها در نمایش نور خورشید یا رنگها اغراق های خاصی میکنند.

در هر صورت یک امپرسیونسیت سعی دارد دنیای واقعی را بصورت غیرواقعی و رویایی به تصویر بشکاند. مثلا” در نقاشی بالا رنگ ها دقت کنید، ببینید که چگونه رنگ قسمت برگ گلها با آب برکه قاطی شده و در یکدیگر محو شده اند و در کل یک حالت غیر واضحی تهیه کرده اند.

طرز تفکر امپرسیونیسیم به تدریج به سایر هنرها کشیده شد، مجسمه سازی، تئاتر، نویسندگی، سینما و … حتی موسیقی.

باوجو آنکه موسیقی برخلاف سایر هنرها توانایی بیان قاطع واقعیت ها را ندارد و یا حداقل باید بگوییم ما توان درک آنرا نداریم؛ اما هنرمند فرانسوی بنام کلادیو دبوسی (Claudio Debussy) به دلیل حضورش در زادگاه امپرسیونیسم توانست این سبک تفکر را وارد دنیای موسیقی نماید.

دبوسی برای این منظور در کارهایش سعی در بیان داستانها و وقایع میکرد، او برای شکستن روشهای سنتی استفاده از نت های موسیقی از آکوردهای جدید مبهم، گامهای whole tone و حرکتهای کروماتیک استفاده کرد.

از بارزترین نشانه های کارهای دبوسی استفاده از آکوردها بدون توجه به آکوردهای همسایه بود. حتما” میدانید یک سری قواعد و مقرراتی وجود دارد که وصل آکوردها را به هم مجاز یا غیرمجاز میکند. دبوسی این قواعد را کنار گذاشت و سعی کرد به هارمونی پرصدا و رنگارنگ بصورت تنها نگاه کند و توجه خاصی به هارمونی های میزانهای بقلی نداشته باشد. در کارهای دبوسی آکوردهای حل نشده یا فاصله های dissonance بوضوح مشاهده میشود.

برای مثال به این شکل نگاه کنید، دو میزان اول تم مشهوری از بتهوون است که خیلی به صراحت عقیده ای را بیان میکند. اما دو میزان بعدی حرف خاصی نمیزنه و فقط انسان را به رویا می برد؛ آکوردهایی که شاید هدف خاصی مانند ملودی اول سنفونی بتهوون به انسان القا نمیکند.



ناگفته نماند که بسیاری از هنرمندان و منتقدین موسیقی، امپرسیونیسم را موسیقی اوج و قله موسیقی رمانتیک میدانند. تاثیرات امپرسیونسیم در موسیقی را میتوان در کارهای دیگر موسیقیدانهایی مانند Ravel یا Albeniz و … هم مشاهده کرد.

audio.gif Debussy – Claire de Lune

اینهم قسمت هایی از قطعه Claire de Lune از Debussy به این قطعه خوب گوش کنید، چه حسی به شما دست میدهد؟ احساس پرواز، احساس اینکه در خواب دارید رویای زیبایی را میبینید؟ احساس یک شب مهتابی در یک شالیزار که نسیم شالی ها را نوازش می دهد؟

این قطعه را با Moonlight بتهوون مقایسه کنید.

8 دیدگاه

  • امیر
    ارسال شده در مرداد ۱۸, ۱۳۸۸ در ۳:۲۸ ب.ظ

    سلام.
    با تشکر از مطالبی که گفته شد، می خوام اشاره کنم که نام مهتاب رو خود بتهوون روی این قطعه نذاشته، بلکه لودویگ رلشتاب منتقد آلمانی این نام رو روش گذاشته که بعد از شنیدنش به یاد مهتاب دریاچه لوتسرن افتاده بود!
    من فکر می کنم قصد بتهوون از این قطعه هرگز تصویرسازی مهتاب نبوده، فقط یه قطعه عاشقانه بوده… اما دبوسی واقعا روشنایی ماه رو با تفکر امپرسیونیسم به تصویر می کشه.
    با تشکر…

  • ارسال شده در مهر ۲۵, ۱۳۸۸ در ۳:۴۶ ق.ظ

    امیر، عاشقتم پسر، داشتم این کار دبوسی رو گوش می دادم، یادت بودم، اومدم یه سری به این سایت خوب هرمونی تاک بزنم، این کامنت رو از تو دیدم، فوق العاده است …

  • ارسال شده در مهر ۲۵, ۱۳۸۸ در ۳:۴۷ ق.ظ

    فراموش کردم بنویسم کدوم کار، Clair de lune

  • arian
    ارسال شده در خرداد ۲, ۱۳۸۹ در ۶:۳۰ ب.ظ

    damet garm mard

  • بابک ولی پور
    ارسال شده در مهر ۲۶, ۱۳۸۹ در ۹:۳۸ ب.ظ

    کار هنر بیان واقعیت نیست، امپرسیونیسم هم قصد بیان واقعیت ندارد.. کمی دقیقنر بنویسیم، بهتر است.

  • سامان آهنی
    ارسال شده در اسفند ۲۶, ۱۳۹۰ در ۵:۱۰ ب.ظ

    کار هنر “الزاما” بیان واقعیت نیست، کمی دقیقتر بنویسیم…

  • فرانک
    ارسال شده در مرداد ۲۶, ۱۳۹۵ در ۹:۲۲ ق.ظ

    موسیقی دانان بعد از بتهوون روی سونات معرفوش نام مهتاب رو گذاشتن از اول قصد توصیف مهتاب نبوده

  • پرویز
    ارسال شده در مرداد ۲۴, ۱۳۹۶ در ۹:۳۰ ق.ظ

    سپاس ازاین اطلاعات مفیدی که در اختیارمون گذاشتید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

جمال الدین منبری پس از سالها سکوت به روی صحنه می رود

ارکستر ملی ایران به رهبری فریدون شهبازیان و خوانندگی جمال الدین منبری و پوریا اخواص، ۱۶ اسفند ماه ۹۷ ساعت ۲۱:۳۰ دقیقه در تالار وحدت به روی صحنه می رود. این برنامه آخرین کنسرت سال ۹۷ ارکستر ملی با رهبری شهبازیان خواهد بود.

از روزهای گذشته…

خیام و موسیقی نظری، بررسی مقایسه ای (VI)

خیام و موسیقی نظری، بررسی مقایسه ای (VI)

خیام در شیوه ثبت ذو الاربع‏هاى عصر خود از روش حکیم سلف خود ابو نصر فارابى که در کتاب جامع موسیقى کبیر بیادگار مانده است، پیروى کرده است. در بعضى موارد مانند ذو الاربع‏هاى شماره ۳-۵-۱۳۸ خود خیام آنها را با انواعى که فارابى آورده است، مقایسه کرده است. نگارنده این مقاله با تعجب ملاحظه نمود که ترتیب توالى شماره ذو الاربع‏هاى ارجاعى به فارابى (توسط خیام) برحسب تصادف! با اعداد سرى فیبوناچى ریاضى دان مشهور ایتالیائى (درگذشت حدود ۱۲۵۰ میلادى) مطابقت دارد! در اعداد فیبوناچى هر عدد مساوى حاصل جمع دو عدد ماقبل خود است.
سخنرانی لئوناردو برنشتاین در مورد موسیقی آوانگارد (I)

سخنرانی لئوناردو برنشتاین در مورد موسیقی آوانگارد (I)

شاید امروز کمتر کسی از دوستداران موسیقی باشد که نام لئونارد برنشتاین، آهنگساز، رهبر ارکستر، نوازنده و نویسنده شهیر آمریکایی را نشنیده باشند. وی در سال ۱۹۷۳ شش سخنرانی در دانشگاه هاروارد برگزار کرد که «سوال پاسخ داده نشده» نام داشت. (نام قطعه ای از چارلز آیوز) و در این سخنرانیها سعی داشت از تئوریهای زبان شناسی نوام چامسکی برای تجزیه و تحلیل موسیقی استفاده کند و سپس به بررسی تاریخی موسیقی، تونالیته و دیگر مسائل از این دیدگاه می پردازد. از این سخنرانی یک فیلم، یک کتاب و یک کتاب گویا منتشر شده اند. در موخره کل این سخنرانیها، برنشتاین نظر خود را راجع به وضعیت موسیقی در دهه ۶۰ و استیل قالب موسیقی کلاسیک در آن دوره (که امروزه بیشتر به نام آوانگارد میشناسیم) و سپس به تغییراتی که در موسیقی کلاسیک بعد از آن پیش آمد اشاره میکند که در زیر ترجمه آنرا مشاهده می نمایید:
بیژن کامکار: ایران قلب یک مسیر مهم در موسیقی منطقه بوده

بیژن کامکار: ایران قلب یک مسیر مهم در موسیقی منطقه بوده

امکانش هست. اینکه کنار هم باشند یا نه را قطعی نمی دانم. امیدوارم که باشند. نمی خواهم و نمی توانم آینده را پیش بینی کنم ولی فکر می‌کنم به احتمال زیاد بطور طبیعی این اتفاق خواهد افتاد و کنار هم خواهند بود. امروز نیریز نوازنده‌ی تار قابلی شده است. سیاوش پسر پشنگ بسیار خوب سنتور می زند البته کارش بیشتر به شیوه‌ی اردوان نزدیک است. بهار دختر ارژنگ بسیار با احساس عود می‌زند. دختر و پسر خود من که سازهای ضربی می‌زنند. پسر ارسلان در سطح عالی ویولون می‌زند و در کنسرت بعدی مان کنار مادرش که آلتو خواهد زد می‌نشیند. حتی تارا دختر هشت ساله ی اردشیر هم بچه‌ی بااستعدادی‌ست و تنبک و کمانچه می‌زند و بقیه هم همینطور.
سامان ضرابی

سامان ضرابی

متولد ۱۳۵۳ تهران نوازنده و مدرس سنتور لیسانس مدیریت صنعتی دانشگاه آزاد تهران مرکز [email protected]
ویتولد لوتوسلاوسکی آهنگساز وطن پرست

ویتولد لوتوسلاوسکی آهنگساز وطن پرست

زندگی حرفه ای ویتولد لوتوسلاوسکی (Witold Lutoslawski) با برگی از تاریخ کشورش یعنی، لهستان گره خورده است. نزدیک به نیم قرن استبداد و خودکامگی در این کشور حاکم بود و او ناچار بود، قبل از آن که به رهبر یکی از اصیل ترین و نوآورترین مکتب های آهنگ سازی نیمه دوم قرن بیست تبدیل شود، خود را با آن شرایط وفق دهد.
از تهران تا وین

از تهران تا وین

پرداختن به زندگی و فعالیت های اخیر موسیقیدانان ایرانی که در خارج از کشور فعالیت می کنند، هم از لحاظ خبری جذاب است و هم نشانی برای افتخار کردن به هویت این مرز و بوم. تا زمانی که علاقه مندان موسیقی و کارشناسان آثار این افراد را در داخل نشنیده باشند نمی شود درباره آنها به درستی سخن گفت و حتی گاهی نیز به دلیل کمبود منابع خبری ممکن است سوژه ای بیش از آنچه ارزش دارد مورد توجه قرار گیرد.
یادداشتی به بهانه‌ کنسرت گروه موسیقی دستگاهی نقش

یادداشتی به بهانه‌ کنسرت گروه موسیقی دستگاهی نقش

گروه نقش به سرپرستی امیر شریفی نوازنده‌ی تار و سه تار و خوانندگی مهدی امامی و به همراهی ۴ تن از نوازندگان که از دانشجویان ممتاز مقطع کارشناسی هنرستان عالی موسیقی تهران هستند، در آبان ماه سال ۸۹ کار خود را آغاز نمود. حاصل کار این گروه ضبط دو آلبوم در دستگاه ماهور و آواز افشاری است که تا پایان امسال به بازار خواهد آمد. این گروه از تابستان امسال اقدام به برگزاری کنسرت‌هایی در تهران و شهرستان‌ها نمود. آخرین آنها جمعه ۲۷ آبان در خانه‌ی هنرمندان ایران، با حمایت و سخنرانی دکتر حمیدرضا اردلان و استاد داریوش پیرنیاکان برگزار شد. یادداشتی که در ذیل این خبر خواهد می آید، شرح مختصری است بر نحوه‌ی نگرش و عملکرد و محورهای اصلی کار گروه نقش.
حنانه از زبان ملاح (I)

حنانه از زبان ملاح (I)

مطلبی که در پیش رو دارید، نوشته ای است از مرحوم حسینعلی ملاح، پژوهشگر و نوازنده که به مناسبت درگذشت مرتضی حنانه، آهنگساز، رهبر ارکستر و نوازنده در مجله آینده نوشته شده است. شایان ذکر است، ملاح پس از گذشت سه سال از درگذشت حنانه، بدرود حیات گفت.
شریفیان: ارمیا نشانه همبستگی اقوام است

شریفیان: ارمیا نشانه همبستگی اقوام است

۲۶ تیرماه در تالار وحدت نشست مطبوعاتی سمفونی «ارمیا» با حضور محمد سعید شریفیان آهنگساز، علی‌اکبر صفی‌پور مدیرعامل بنیاد رودکی، ایوان الیو رهبر ارکستر و محمدباقر کریمی مدیرکل ارشاد آذربایجان غربی برگزار شد. این نشست به خاطر اولین حضور علی‌اکبر صفی‌پور به عنوان مدیرعامل جدید بنیاد رودکی با حواشی زیادی همراه بود که در این گزارش به آن نمی پردازیم و تنها به گفتگو هایی که خبرنگاران رسانه های مختلف و همینطور ژورنال گفتگوی هارمونیک، با ایشان انجام داده به انتشار می رسد.
نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (X)

نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (X)

ضرب اول میزان به صورت اونیسون نوشته شده است و در ضرب بعدی نوعی کمرنگ از کنترپوان‌نویسی را می‌بینیم که در آن نت‌های هم‌صدای زیادی مشاهده می‌شود و گویی بخش‌ها در واقع یک ملودی را با تغییرات کوچکی تبدیل به ملودی‌های جدیدی می‌کنند.