گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk


هنگامی که در تاریخ پرفراز و نشیب موسیقی ایران سیر میکنیم، به افراد مختلفی برخورد میکنیم که تاثیرات عمیقی بر آن گذارده و یا آن را از نابودی حتمی نجات داده اند ولی متاسفانه عده اندکی ایشان را میشناسند.

از این دسته افراد میتوان به”باربد” موسیقیدان بی نظیر و مخترع نثر مسجع که در عصر خسروپرویز زندگی میکرده اشاره کرد که آهنگهای زیبا ی
او بعد از صدها سال همچنان شنیدنی و جزو گوشه های قابل تامل در موسیقی ایران است، از داستان زندگی وی اخبار چندانی در دست نیست و آنچه در ذیل میخوانید جمع آوری تکه هایی از کتابهای مستند تاریخی با ذکر نشانی آنهاست.

اصل او را از جهرم(از توابع شیراز) میدانند و داستان زندگی وی را ثعالبی این چنین نقل میکند:

روزی به” سرکش “رییس رامشگران مجالس خصوصی خسرو پرویز خبررسید
جوانی مروی که زبردست ترین نوازندگان عود است و صدایی خوش دارد به دربار
آمده تا به عنوان رامشگر به حضور شاه باریابد. سرکش که از این خبر مضطرب
شده بود به هر وسیله ای متوسل شد تا وی را از مجامع نزدیک شاه دور سازد.
پیشخدمتان و در باریان را تطمیع نمود و از دوستان و میهمانان درخواست کرد
تا نامی از وی به میان نیاورند.

باربد نیز اندیشه کرد و با تطمیع نگهبان باغی که شاه برای گردش
به آنجا میرفت، باسازش(عود) به آنجا قدم گذارده و با لباسی سبز بر بالای
درختی که بر محیط مسلط بود مخفی شد و به انتظار نشست تا آنکه شاه وارد شد؛
هنگامی که شاه جامی بدست گرفت، باربد عودش را برداشت و آوازی ساده و دل
انگیزبه نام “یزدان آفرید” را نواخت که شاه از شنیدنش شاد شد و نام رامشگر
را پرسید. اما کسی او را نیافت. وقتی شاه جام دوم را برداشت، باربد آوازی
دیگر سر داد چنانکه خسرو میگفت:”همه اعضای بدنم میخواند برای بهره بردن از
آن سراپا گوش شوند” و امر کرد رامشگر را بیابند که این بار نیز کسی او را
نیافت. سرانجام خسرو پروز جام سوم را نوشید و این دفعه باربد با نوایی
شکوه آمیز و صدای گرمش حضار را مبهوت کرد و آهنگی که میخواند “سبز اندر
سبز″ نام داشت که بداهه سرایی بود و در آن به مخفیگاهش اشاره مینود. خسرو
بپاخاست و گفت:” این آواز بی شک از فرشته ای برمیخیزد که پروردگار برای
خوشی من فرستاده ” و از رامشگر در خواست کرد خود را نشان دهد . باربد از
درخت پایین آمد و برشاه تعظیم نمود. شاه هم مقدمش را گرامی داشت و جویای
ماجرا شد سپس او را از نزدیکان خود ساخته و در مقام رییس رامشگران جایش
داد.

معنی کلمه” بار بد” که بار یعنی اجازه و بد یعنی خداوند و دارنده
است و کلا” بمعنی وزیر دربار است، گواه بر این سخن است که او در دربار
خسروپرویز مقامی والا داشته و رعیت به واسطه وی به حضور شاه میرسیدند.

باربد برای هرروزی از ایام هفته نغمه ای ساخت که به نام “طرق
الملوکیه ” معروف است و نیز برای سی روز ماه به نام “سی لحن باربد” و
همچنین ۳۶۰ روز سال ]بدون خمسه مسترقه [ ۳۶۰ نوای خاص سرود.

همچنین اخبار مهمی توسط باربد به صورت نغماتی نغز به شاه گفته شدند مانند
این خبر که مولف تاریخ ایران در زمان ساسانیان به نقل از همدانی و ثعالبی
آورده:

“شبدیز″ نام اسب معروف خسرو بود که خسرو علاقه ای بسیار به آن
داشت و قسم خورده بود هرکس خبر هلاکش رابدهد، او رامیکشد. روزی که شبدیز
مرد، میر آخور هراسان شد و به باربد پناه برد. باربد هم ضمن آوازی آن را
با ایهام و تلمیح به شاه گفت؛ شاه فریاد برآورد که” ای بدبخت ! مگر شبدیز
مرده؟” خواننده در پاسخ گفت “شاه خود چنین فرماید”. خسرو که جوابی برای
گفتن نداشت، گفت”بسیار خوب ، هم خود را نجات دادی و هم دیگری را “. خالد
الفیاض شاعر قرن ۸ میلادی این داستان را به زیبایی به نظم در آورده.

نام ۳۰ لحن ساخته باربد چنین است:کین ایرج – کین سیاووش- باغ
شیرین – اورنگی- آرایش خورشید-ماه ابر گوهان(ماه بالای کوهسار)- تخت
طاقدیس- گنج باد آورد- گنج گاو(گنج کاووس)- شبدیز – سروستان – آیین جمشید-
حقه کاووس- راح روح- رامش جان- سبز در سبز – سروسهی- شادروان مروارید- شب
فرخ- قفل رومی –گنج سوخته- مشکدانه- مروای نیک- مشکمالی-
مهرگانی(مهربانی)- ناقوسی- نوبهاری- نوشین باده- نیمروز- نخجیرانی.( پشت
هر کدام از این اسامی، آهنگ هایی زیبا و داستانهایی است که نقل و توصیف آن
خارج از حوصله این مکان است.)

در خصوص مرگ باربد اقوال مختلفی است وفردوسی این چنین میگوید که:

هنگامی که خسرو پرویز بدست فرزندش”شیرویه” بزندان افتاد ؛ باربد با رنگی
پریده و اندوه بار به خانه ای که خسرو در آنجا زندانی بود رفت و در برابر
او آهنگی نوحه آمیز از ساخته هایش را میخواند و چهار انگشت خود را بریده و
به خانه بر میگردد و آتشی افروخته و همه سازهایش را میسوزاند.

عده ای هم میگویند او بوسیله سرکش به قتل میرسد.

ملیحه شیدایی فر

ملیحه شیدایی فر

دیدگاه ها ۳۹

  • سلام من از دیار باربد جهرمی هستم . هنوز چیزی از باربد نمی دانید چند کتاب درباره باربد barbad منتشر شده از آهنگسازان بزرگ دنیا از باربد تقدیر کردند و او را پایه گذار کلام موسقی میدانند .

  • Salam
    Khastam tashakkor konam,
    Site besyar por mohtavai darid ke mitoone adamo bekkane va be taffakor vadare
    in matlabetooonam kheili jaleb va khandani bood
    az zahmatatoon mamnoonam

    Mesbah

  • سلام
    نثر نوشته خیلی روان و خواندنی بود.
    اگه بتونید مطلب بیشتری اضافه کنید عالیه.

  • in janeb jahromi hastam .bayad begoyam ba inke aramgah barbod dar jahrom ast ba kamale taasof besyary az mardom ishan ra namishnasand .ajab mirasdarani hastim ma.

  • باید اینواضافه کنم که باربدبانوای بربطش نازایی شیرین همسرخسروپرویزرادرمان کرد.

  • سلام.من مهدی حیدریان از سنقر یکی از شهرستانهای کرمانشاه که اسم مغازم هم باربداست وواقعابه این شخصیت تاریخی ایران و باستان افتخار می کنم . ودر ضمن خیلی دوست دارم به تخت جمشید برم . واز سایت شمامهم خوشم اومد. mer30

  • سلام و درود به شما عزیزان……
    باربد اسمیه که از بچه گی عاشقش بودو و هستم …. البته اونروزا نمیدونستم که چه معنی میده ولی وقتی خدا مهربانی کرد و پسری گل به من داد … اسم باربد رو انتخاب کردم…..و افتخار میکنم اسم ایرانی اصیل را انتخاب کردم…..
    I Love You IRANAIAN

  • من هم اکنون در حال برگزاری کنسرت با
    گروه موسیقی باربد هستم متاسفانه هنوز خیلی ها از شخصیت باربد چیزی نمیفهمند با تشکر سیرجان

  • در یک مجلس ترحیم در یک مسجد یک روحانی داشت یکنفر را که اسم فرزندش را باربد گذاشته بود مسخره میکرد مرسی از این همه اطلاعاتی که در مورد ان اسم دادید

  • با سلام وعرض تشکر
    اینجانب ابوالفضل قاسم زادگان وکیل پایه یک دادگستری هستم. جا دارد از اطلاعات خوب شما تشکر کنم اما ذکر این نکته ضروری است که جهرم یکی از شهرستانهای مهم استان فارس است وبر اساس تقسیمات کشوری از توابع شیراز نمی باشد !!! از این رو با کمال احترام به شما و همه شیرازیهای عزیز به نظر می رسد که اگر اصلاح شود بهتر است چرا که در غیر این صورت نخستین قضاوتی که در مورد شما به عنوان نویسنده متن می شود این است که ایران شناسی خوبی ندارید !!شما را به دیدن جهرم در فصل بهار دعوت می کنم تا بوی بهار نارنج مشام جانتان را نوازش دهد . بدرود

  • سلام و خسته نباشیید خواستم تشکر کنم از مطالب قشنگتون من دانشجوی نگارگری توی تبریزم اما خودم جهرمیم میخوام یه کنفرانس درمورد باربد برای اساتید و دانشجوها داشته باشم یکی از دوستان که توی این کار خیلی کمکم کرد این وب رو بهم معرفی کرد که ازش خیلی ممنونم

  • با سلام_اطلاعات خیلی خوبی دادید،اسم فرزند من فربد است و خیلی دوست داشتم فرزند دومم رو باربد بزارم ولی اطلاعات کاملی از معنی آن نداشتم که با خوندن این مطالب واقعا لذت بردم_تشکر

  • ازتون ممنونم که این اطلاعات رو به من دادین.هر جای دیگه دنیا شخصیتی مثل باربد رو داشتند اون رو مثل خدا میپرستیدن ولی ما …

  • اگر قصه هایتان جدی است باید هزاران دسته نت از آثار روزانه این نوازنده معتاد موسیقی عیان کنید و الا حرف مفت زیاد است.

  • خلیل
    بهتره زمانی نظر بدی که حرف ارزشمندی برای گفتن داشته باشی. وقتی نادان و گنگی، لااقل سکوت کن تا همه به رازت پی نبرند.

  • خسته نباشی خوب شد یکی از باربد حرفی زد.

    تعداد کمی هستند که باربد رو مشناسن اون هم به واسته ادبیت یا موسیقی.
    موفق باشی و مرسی

  • ممنون از اطلاعات کاملتون
    منم از بچگی عاشق اسم باربد بودم الان یه نی نی ۳ روزه داریم که اسمشو از قبل از اومدنش باربد گذاشته بودیم
    درود بر ایران و همه ایران دوستان

  • منم خیلی دوست داشتم در مورد باربد بدونم مخصوصا اسامی ۳۰لحن باربد ممنون و سپاسگزارم

  • ممنون از اطلاعاتی که در مورد باربد دادین اسم پسر من باربد ه من واقعا به باربد ومعنی اسم باربد افتخار می کنم

  • موسیقی ایران زمین بسیار غنی پربار وعرفانی است وهمه ایرانیان موظف ومکلف هستند که از این میراث کهن وباارزش کمال بهره برداری رانموده ونسبت به بسط وگسترش آن بکوشند .باتشکر از اطلاعاتی که برای عموم داده ای .

  • بسیار سایت خوبی دارید. واقعا ازتون ممنونم. واقعا مشکلم حل شد.
    باز هم ازتون تشکر میکنم.

بیشتر بحث شده است