حسین دهلوی: موسیقی و شعر باید در خدمت ” معنا و مفهوم مورد نظر” باشد
ژورنال موسیقی

همچنین بخوانید
نوشته های اخیر
حسین دهلوی: موسیقی و شعر باید در خدمت " معنا و مفهوم مورد نظر" باشد
اولین قطعه ای که ساختید چه بوده؟
اولین قطعه من "سبکبال" در شور هست که بر مبنای یک موتيف محلی که استاد صبا روی آن کار کرده بودند ساخته شده.
شما سوئیت های آوازيی دارید بر مبنای قطعات محلی، که سالها پیش اجرا شده، چرا دست به انتشار این آثار نمی زنید؟
بخاطر اینکه این آثار، خواننده زن داشته و ممنوعیت صدای بانوان باعث شده این کار به انتشار نرسد.

چرا این آثار را خارج از کشور منتشر نکردید؟
اتفاقا" برای بزرگداشت مرحوم منیره وکیلی که خوانندگی این آثار را به عهده داشتند، پس از فوت ایشان خانواده این مرحوم با من تماس گرفتند و خواستند این آثار در آمریکا منتشر شود که شنیده ام این کار انجام شده ولی هنوز به دست من نرسیده.

شما غیر از اپرای "مانا و مانی" یک اپرای دیگر هم به نام "خسرو و شیرین" ساخته اید، ولی کمتر در مورد آن صحبت می کنید؛ آیا کیفیت این اثر از " مانا و مانی" پایینتر است؟
خیر، کیفیت این دو اثر مشابه هم است، ولی فعالا" درگیر انتشار نت "مانا و مانی" هستم که یک اپرای 600 صفحه ایست، وقت بسیار بالایی می برد و من با وجود آب مروارید چشم، این کار مشکل را انجام می دهم. ولی اگر عمری باشد و توانی داشته باشم "خسرو و شیرین" که اپرای بزرگسالان است را هم منتشر می کنم . غیر از این نت "فروغ عشق" برای ارکستر و آواز که قبلا به انتشار رسیده بود، بنا بر درخواست دوستان اهل موسیقی برای پیانو و آواز هم تنظیم شده که در حال آماده کردن برای چاپ است.

شما در زمان حیات استاد صبا آیا ارکستر شماره یک را رهبری کرده اید؟
خیر، من در آن زمان همکار ایشان در تنظيم و تصنیف موسیقی برای ارکستر بودم و استاد صبا هم بصورت ذوقی (خود آموخته) ارکستر را رهبری می کردند.

آیا سازهای ارکستر مضرابی مثل ستنور باس جای پیشرفت دارند؟
هر ارکستر تعدادی ساز زیر و بم دارد که هر کدام قسمت مربوط به خود را اجرا می کنند. در ارکستر ما سنتور فقط یک نوع بود که ما سعی کردیم سنتوری بم تر با طول بزرگتر بسازیم که آقای ابراهیم قنبری هم کمک کردند و این ساز ساخته شد، ولی سنتور بخاطر سیمها زیاد احتیاج به زمان زیادی برای کوک کردن دارد و آنطور که باید در طول و عرض بزرگتر خوشصدایی لازم را پیدا نکرد و این کار متوقف ماند. البته من از بخش دولتی خواسته بودم که در کنار ارکستر، یک کارگاه ساز هم باشد که به مرور بتوان مشکلات سازهای ایرانی را برطرف کرد که این امکان بدست نیامد و به دلیل عدم حمایت بخش دولتی سالها قبل ارکستر تعطیل شد، چون نیاز به حمایت دولت داشت.

چرا از رباب استفاده نکردید؟
ما در ارکسترمان بمتار و عود و قانون داشتیم که نیاز ما را برای داشتن صدای بم برطرف می کرد. غیر از این کیفیت صدا دهی رباب و وسعت آن مطلوب ارکستر نبود. البته ممکن است که با دادن تغییرات روی این ساز کیفیت صدا دهی این ساز را هم بشود بهبود بخشید، ولی همانطور که گفته شد این کارها از شخص ساخته نیست و نیازمند حمایت دولت است.

با توجه به اینکه نقصی که در اجرای نتهای نی بود توسط آقای حسین عمومی (در جلسه ای که با حضور شما برگذار شد) بر طرف شده، آیا مایل هستید از نی هم به عنوان یک ساز کششی در خلق موسیقی استفاده کنید؟
بله. باید این کار را کرد و مخصوصا "کتابهای آموزشی ای برای این ساز تدوین و تدریس کرد که مطابق با نیاز روز، ما نوازندگان حرفه ای این ساز را هم در ارکسترها داشته باشیم.

H.Dehlavi

بعضی از موسیقیدانان ایرانی برای استفاده از چند صدایی کردن موسیقی ایرانی هارمونی سه تایی (براساس فاصله سوم) را پیشنهاد نمی کنند و معتقد به استفاده از هارمونی های غیر معمولی مثل چهارتایی (براساس فاصله چهارم)دارند. پیشنهاد شما در این زمینه چیست؟
این گفته تا حد زیادی درست است ولی در همه موارد صدق نمی کند. یکی از مشکلاتی که همواره به آن دچار بودیم این است که موسیقیدانی که سالها در خارج از ایران به تحصیل موسیقی پرداخته و خود با زبان موسیقی ایرانی بیگانه است، پس از ورود به ایران می خواهد قوائدی را برای هارمونیزه کردن اين موسیقی معرفی کند و مثلا هارمونی استفاده از فواصل سوم را دور از حال و هوای موسیقی ایرانی می داند؛ این دقیقا" مثل این است که من با وجود اینکه زبان کردی را نمی دانم دست به تالیف فرهنگنامه زبان کردی بزنم!

جواب این سئوال در چند صدایی موسیقی ایرانی را از تارنوازی های زنده ياد علی اکبرخان شهنازی می توان گرفت؛ مرحوم شهنازی که با نت هم آشنا نبود و غیر از حال و هوای موسیقی ایرانی به هیچ فضای دیگری نمی اندیشید، بارها از دوبل سوم در تارنوازیش بهره می گیرد که این نشاندهنده مطبوع بودن این فواصل در موسیقی ایرانی است.

در شیوه تلفیقی که در کتاب "پیوند شعر و موسیقی" آموزش داده شده گاه می بینیم که حرکت ملودی بصورتی است که با بالا وپایین رفتن های آهنگ طبیعی کلام همخوانی ندارد؛ پیشنهاد شما در این مورد چیست؛ آیا به نفع موسیقی تصنیف را تغییر دهیم یا به نفع شعر؟!
همانطور که ساز محدودیت هایی در وسعت دارد، پیوند شعر و موسیقی نیز دارای محدودیتهایی است که اگر شاعر آن حیات داشته باشد، می توان از کمک شاعر در بهتر قرار گرفتن شعر و موسیقی استفاده کرد، کاری که آقای تجویدی با همکاری بیژن ترقی و ديگر شاعران می کرد، البته آقای ترقی به موسیقی آشنا بوده اند و شعر را طوری تنظیم می کردند که به روانی روی موسیقی بنشیند. در غیر این صورت باید به تلفظ کلمات توجه کنیم، بعضی از تلفظ ها آسان است بعضی مشکل. این موضوع نباید فراموش شود که موسیقی و شعر باید در خدمت " معنا و مفهوم مورد نظر" باشد. در کتاب به این موضوع اشاره شده که نباید موسیقیی در پایان ساخته شود که فقط بر مبنای هجا های شعر باشد و بی ارتباط با مفهوم شعر!

آیا قصد ندارید کنسرتهایتان را بصورت فیلم هم عرضه کنید؟
فیلمی که سال 1372 از کنسرت ارکستر مضرابی گرفته شده هم اکنون مجوز انتشار گرفته و امیدواریم بزودی به دست علاقمندان برسد.
در این رابطه بخوانید
منبري: كيستم من را براي اركستر مضرابي نوشتم
منبري: همكاري با اركستر مضرابي از افتخاراتم است
به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (V)
به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (IV)
به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (III)
به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (II)
به مناسبت ۷ مهر تولد حسين دهلوی (I)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (XI)
حسین دهلوی، هنرمند کمال گرا (IV)
حسین دهلوی، هنرمند کمال گرا (III)
سخنرانی پورقناد در نقد نغمه (II)
حسین دهلوی، هنرمند کمال گرا (II)
حسین دهلوی، هنرمند کمال گرا (I)
سخنرانی پورقناد در نقد نغمه (I)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (X)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (IX)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (VIII)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (VII)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (VI)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (V)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (IV)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (III)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (II)
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (I)
فخرالدینی: دهلوی مرا معلم هنرستان کرد
"ذوق ما را خشکانده اند " (II)
"ذوق ما را خشکانده اند " (I)
بزرگداشت حسین دهلوی و ئولین باغچه‌بان در لندن
قدرت برای خواندن و جرأت برای صحنه
به بهانه انتشار کنسرت ارکستر مضرابی (III)
«تلویزیون حتا تصویر ارکستر را نشان نمی‌دهد»
به بهانه انتشار کنسرت ارکستر مضرابی (II)
به بهانه انتشار کنسرت ارکستر مضرابی (I)
نگاهی به پیوند شعر و موسیقی آوازی اثر حسین دهلوی (III)
نگاهی به پیوند شعر و موسیقی آوازی اثر حسین دهلوی (II)
نگاهی به پیوند شعر و موسیقی آوازی اثر حسین دهلوی (I)
هيجان يک اجراي جديد "کنسرت نی‌نوا" (II)
هيجان يک اجراي جديد "کنسرت نی‌نوا" (I)
خواننده ایرانی، معرف دو آریای ایرانی
حسین دهلوی، هفت دهه تلاش برای موسیقی
دئو برای سنتور
آلبوم عکس به همراه موسیقی از مراسم تجلیل استاد دهلوی
مراسم تجلیل از دهلوی
به رهبری دهلوی

RSS / XML