توماس فتس والر، اسطوره جز (I)

Fats Waller  1904 – 1943
Fats Waller 1904 – 1943
به جرات می توان گفت که بزرگترین پیانیست و خواننده جزی که توانایی آنرا داشته که ساعت ها برای مردم ساز بزند و بخواند بدون آنکه مردم احساس خستگی و یکنواختی کنند کسی نبوده جز توماس فتس والر. به قسمتی از یکی از کارهای او گوش کنید تا راجع به آن بیشتر صحبت کنیم:

audio fileA Tisket A Tasket .

فتس والر نه تنها یکی از بزرگترین پیانیستهای جزی است که تا کنون شناخته شده اند، بلکه یکی از مفرح ترین اشخاص و بهترین سرگرمی سازان عصر خود بوده است. بیشتر اوقات یکی از این تواناییها بر دیگری غلبه میکرد و برنامه او را به سمت اجرای عالی یا شوخیهای عالی سوق می داد.

شیوه اجرای سبک و سریع او بدن حجیم او را کاملا تحت الشعاع قرار میداد، فتس والر قادر بود به سرعت هر پیانیست جز (Jazz) زنده یا مرده ای که میشناسیم بنوازد، بخصوص به سبک “James P. Johnson” که با حرکات قوی دست چپ در پرشهای سریع و یکنواخت اکتاوها را عوض میکرد، بله نوازندگی او بی مانند بود.

والر با شیوه بی نظیر اجرایش، با عوض کردن سریع پدالهای ارگ و نواختن مقطع نتهای “Staccato” با دست راست و فاصله گذاریهای زیبا و خلاقانه اش، از پیشگامان استفاده از ارگ بادی و ارگ الکتریکی هاموند در موسیقی جاز بود. به گوشه ای از یکی از کارهای او با ارگ گوش کنید:

audio fileDon’t Try Your Jive On Me .

به عنوان آهنگساز و بداهه سرا (Improviser) دست یافتهای ملودیک او هرگز کهنه نشد و او با دستی پر از اشعاری شاد با مضمونهایی کنایی و دل انگیز در ترانه هایی چون: “Honeysuckle Rose”، “Ain’t Misbehavin”، “Keepin’ Out of Mischief Now”، “Blue Turning Grey Over You” و ترانه بی بدیل “Jitterbug Waltz” دنیای موسیقی جاز را متحول کرد.

توماس رایت (فتس) والر در ۲۱ مه ۱۹۰۴ در نیویورک متولد شد. هنگامی که ۱۰ سال داشت، تحت تاثیر پدربزرگش که نوازنده ویولون بود و تشویق مادرش، والر در کنسرتهای مدرسه و در کلیسای پدرش (که مبلغ مذهبی بود) به نواختن پیانو و ارگ مشغول شد.

در ۱۹۱۸، زمانی که هنوز در دبیرستان درس میخواند از طرف مسئولین تئاتر لینکلن دعوت شد تا جایگزین نوازنده ارگ شود و در نتیجه توانست تجربه نواختن با ارگ مشهور “Wurlitzer Grand” را به دست آورد. یک سال بعد والر با اجرای ترانه رگتایم “Carolina Shout” ساخته “James P. Johnson” برنده یک مسابقه کشف استعدادهای جوان شد.

والر در دورانی که تحت الحمایه جانسون بود، شیوه سریع پیانو نوازی هارلم یعنی دست چپ رقصان را برگزید که در آن با تاکید بر نت های تغییر کرماتیک یافته در بخش بیس همراه با چاشنی های خاص خودش، بسیار موفق بود.

در ۱۹۱۹ هنگامی که در یک تور به عنوان پیانیست شرکت کرده بود ترانه “Boston Blues” را تنظیم می کند که بعد نام آنرا به “Squeeze Me” تغییر میدهد. این ترانه با اشعاری از “Clarence Williams” یکی از مشهورترین آثار او است.

در اوایل دهه ۲۰ و زمانی که آمریکا در آستانه عصر جز و ممنوعیت مشروبات الکلی بود، هنر والر در کافه های زیرزمینی و کاباره ها بسیار هواخواه داشت. رفت و آمد در چنین مکانهایی خواه ناخواه والر را با گروههای گانگستر آشنا کرد و می گویند او اولین اسکناس صد دلاری خود را از آل کاپون که از کار والر لذت برده بود، دریافت کرده است.

گفتگوی هارمونیک

آگاهی بی پایان (II)

همچون الماس هایی بالغ به نظر می رسد همه چیز زاینده، بالغ و پیوسته در اتصال به یکدیگر است. باورمند بودن به مجموعه پویای هستی و در هم تنیدگی میان پدیده ها، به انگار که حتی خارج از اراده ماست؛ اما در درون یکپارچگیِ غیر قابل انکاری این پیوستگی را گواهی می دهد. ما چه…
ادامهٔ مطلب »

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (VI)

پیروزی (چهارگاه): قطعه ای است در دستگاه چهارگاه با الگوی ساختاری چهارمضراب و با وزنی لنگ و دور ده تایی با ترکیب منظم و دائمی ۳+۴+۳، با اینکه وزن اجرایی این اثر پیچیده است و اجرا و حفظ آن برای نوازندگان کاری مشکل، ولی از لحاظ نغمات و جمله بندی ترکیبی است بسیار شنیدنی و گوش آشنا، این قطعه از مشهور ترین آثار ساخته شدۀ بی کلام در مجموعه آثار چاووش است که برای ترکیب ساز های سنتور، تار، بمتار و کمانچه به عنوان بخش ساز های نغمه پرداز و تنبک به عنوان بخش کوبه ای گروه، طراحی و تنظیم شده است. در قسمتی از اثر نیز شاهد همنوازی دو تنبک بدون همراهی ساز های نغمه پرداز هستیم. در ساخت این قطعه به گوشه هایی چون درآمد، زابل، مخالف چهارگاه، حصار و فرود به چهارگاه اشاره شده است. همانطور که ذکر شد وزن ده تایی این اثر از ابتدا تا انتها ثابت است و در حین اجرای قطعه تغییری نمی کند. ابتدا به پایۀ اثر توجه کنید؛ بعد اجرای هر یک جملات مجددا به این پایه در فواصل مختلف دستگاه چهارگاه می رسیم:

از روزهای گذشته…

بیاییم قراری خودآگاه بگذاریم!

بیاییم قراری خودآگاه بگذاریم!

همانطور که میدانید ما برای بیان کیفیت صدا همواره از کلمات زیر و بم استفاده میکنیم که در فارسی کلمه زیر معنی پائین و بم که مخفف بام است، معنی بالا می دهد! میبینید که این، کاملا مغایر با کابرد این دو کلمه در موسیقی است؛ یعنی: ما به صدای بالا، زیر و به صدای پایین بم میگوییم. بصورت کل، جمله اخیر بی معنی و بلاتکلیف مینماید لذا ما برای حل این نقیصه بطور ناخودآگاه قرار گذاشته ایم که دو اصطلاح زیر و بم را با هم و بالا و پائین را با هم بکار میبریم تا اشتباهی رخ ندهد. با این وجود…
علوانی فقط یک آواز نیست (III)

علوانی فقط یک آواز نیست (III)

پس در چنین وضعی مردی از روستای برومی از توابع اهواز از خانواده شعر دوست و با فرهنگ و از طبقه فقیر در سال «۱۲۷۷ هجری» بنام «علوان الشویع» به دنیا می آید. (۷) تا بتواند بخش کوچکی از این فرهنگ را از خطر نابودی حفظ کند.
دیواری به نام شورای شعر (II)

دیواری به نام شورای شعر (II)

نکته مبهم بعدی در مورد شاعران معاصری است که قداست و مرتبه ی معنوی دسته اول را ندارند ولی کتاب های اشعارشان قبلاً چاپ شده است. چاپ یک کتاب شعر بدین معناست که به طریق اولا اشعار فوق از زیر نظر و تیغِ اصلاح وزارت مجترم ارشاد گذشته است و به ناچار باید بپذیریم که اینگونه شعر ها مشکلات خاصی را که قبلاً به آن اشاره کردیم ندارند. حالا چرا باید انرژی مضاعفی را هزینه کنیم و این دوباره کاری را به جان بخریم و یک بار دیگر اشعار مذکور را ممیزی کنیم؟ و مثلاً شعری را که یک سال قبل به عنوان یک شعرِ قابل چاپ، مجوز گرفته، امسال مجوز آلبومش را رد کنیم و سال دیگر احتمالاً به چاپ دوم کتابش مجوز بدهیم.
آواز بنان (IV)

آواز بنان (IV)

او غزلی را اجرا کرده است با ردیف «نشینم» (۲) که غزل‌سرا به جای «ببوسم»، «نشینم» را انتخاب کرده و بنان با چنان مهارتی این غزل را اجرا کرده که زهر و ابتذال کلمه را گرفته و این کاری است که از عهده همه کس برنمی‌آید.
نشست مطبوعاتی مستر کلاس رهبری ارول اردینج

نشست مطبوعاتی مستر کلاس رهبری ارول اردینج

چهارشنبه ۱۲ آبان ماه، نشست خبری ارکستر سمفونیک تهران با حضور علی رهبری (رهبر دائم و مدیر هنری ارکستر سمفونیک تهران)، ارول اردینچ (رهبر میهمان ارکستر سمفونیک تهران) در تالار وحدت برگزار شد. این نشست در دو بخش مجزا درباره مستر کلاس ارول اردینج (همراه با ترجمه منیره خلوتی) و بخش دوم مسائل پیش روی ارکستر سمفونیک تهران برگزار شد.
گروه ریمونز (III)

گروه ریمونز (III)

آلبوم تک آهنگی “Baby I Love You با طرح جلدی از گروه دختران راک “رونتسگ” (Ronettes)، از بزرگترین موفقیتهای ریمونز بود که در رده هشتم قرار گرفت. در سال ۱۹۸۱ ششمین آلبوم ریمونز “رویاهای شیرین” (Pleasant Dreams) عرضه شد. تولیدات آنان بار دیگر رونق گرفت و این بار گراهام گولد من (Graham Gouldman) از موسیقی پاپ انگلستان بود که آنان را حمایت کرد.
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (V)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (V)

خزان (شور): قطعۀ خران اثری است که از لحاظ ساختار با الگوی چهارمضراب مطابقت دارد و از یک پایۀ اصلی تشکیل شده و هر یک از جملات پس از اجرا به این پایه ختم می شوند. برخی از جملات این چهارمضراب نیز برگرفته از پایۀ اصلی اثر بوده و بر اساس آن بسط و گسترش می یابند. باز هم نکتۀ قابل توجه در این قطعه وزن و ضرباهنگ و دور های درونی آن است که به این قطعه حالتی مهیج و پرنشاط داده است.
تئوری بنیادین موسیقی (قسمت دوم)

تئوری بنیادین موسیقی (قسمت دوم)

برای آنکه نت های موسیقی را در دورهای پی درپی که پیشتر نشان داده شد بتوان به خط موسیقی نوشت خطوطی به کار برده می شود که حامل نام دارد. حال در ساده ترین و معمول ترین کاربرد خود عبارت است از پنج خط موازی با فاصله های مساوی. حامل پنج خطی دارای یازده محل برای جا دادن نت های موسیقی است پنج محل روی خط ها چهار محل میان خط ها یک محل پایین و یک محل بالای حامل به این ترتیب روی هر حاملی می توان یازده نت جای داد.
طنین آوای گلستان دربرمینگام

طنین آوای گلستان دربرمینگام

مطلب فراروی به بهانه برگزاری کنسرت گروه گلستان در شهر برمینگام انگلستان نوشته شده و نویسنده هرچند سالها تجربه تحقیق و به کار گیری مبانی هنر در شاخه ای از معماری را درکارنامه خود داراست با این وجود خود را کارشناس و منتقد موسیقی ندانسته بلکه همانند بسیاری از شما تنها از دیدن و شنیدن کاری خلاقانه و منحصربفرد هنری به وجد آمده و به این وسیله به ارتقاء کیفیت جنبه های معنوی و غیر مادی زندگی در عصری خسته از ضد ارزشها و لبریز از چالشهای بزرگ امیدوار می شود.
جایمنوپدی

جایمنوپدی

جایمنوپدی، نام سه قطعه بسیار مشهور برای پیانو است که توسط اریک ستی (Erik Satie – ۱۹۲۵-۱۸۶۶) آهنگساز و پیانیست فرانسوی – ساخته شده و در سالهای ۱۸۸۸ به بعد در پاریس منتشر شده اند. قبل از اینکه به مقوله معنا و تاریخچه این نام بپردازیم، لازم است راجع به شیوه تفکر اریک ستی صحبتی داشته باشیم.