زندگی موسیقایی علی حاتمی و فیلمهایش

علی حاتمی در کنار حسین علیزاده
علی حاتمی در کنار حسین علیزاده
نگاهی گذرا به نقش موسیقی در فیلمهای زنده یاد علی حاتمی
معناشناسی عناصر تشکیل دهنده در فیلمهای علی حاتمی را هنگامی میتوانیم حس کنیم که به توضیحات خود او توجه کنیم. این توضیحات مصاحبه ها و مقاله های او طی سی و چند سال فیلم سازی آمده و مجموعه ای از آنها در کتابی قطور جمع شده است. با این حال، نویسنده، آن را کافی نمیداند، زیرا گاه در نشریات دهه ۱۳۴۷- ۱۳۵۷ به مقاله های کوتاه و مصاحبه هایی از این فیلمساز بلند آوازه برخورد کرده است که در کتابهای چاپ شده در چند سال اخیر دیده نمیشود.

از این رو، کتابشناسی آثار قلمی علی حاتمی را هنوز نمیتوان کامل دانست. گذشته از این ها، مصاحبه های تلویزیونی و رادیویی او که در آرشیو های دولتی خاک می خورد را نیز باید به این مجموعه مفقودان افزود. علی حاتمی، از آنجا که به خواست و به تصریح خود، از قواعد کلاسیک و شناخته شده فیلم سازی پیروی نمیکرده، نحوه کار و زیبایی شناسی خود را توضیح میدهد. از این جهت، علی حاتمی، به نوعی کار مدرنیست ها را انجام میدهد. اشخاصی که بر پایه تست یا قواعد همه گیر و پذیرفته شده کار می کنند، نیازی به توضیح ندارند. اما هنرمند متفاوت و هنرمند خارج از این مدار، خود را توضیح میدهد.

یکی از قابل استفاده ترین«توضیحات» علی حاتمی درباره کار و زیبایی شناسی خاص خودش، گفتگوی بلندی است که هنگام نمایش سریال «هزاردستان» در ماهنامه فیلم انجام داد. اما در آنجا هم اشاره کمی به موسیقی هست و -اصلا تا جایی که نویسنده این مقاله میداند- گفتگوی و یادداشت مستقلی درباره علاقمندی های موسیقایی علی حاتمی در دست نیست. شاید کسی پیدا نشود که در این زمینه کنجکاوی کند و از او بپرسد؛ حتی نویسنده این یادداشت که در سال ۱۳۷۰ از لطف و محبت او در کار پژوهش بهره مند شده بود، نیز به فکرش نمیرسید که چنین گفتگویی با چنین محوری ترتیب دهد. در حالی که زنده نام علی حاتمی از این موضوع استقبال میکرد. وقتی این ایده به ذهن رسید که حاتمی رفته بود. برای هر کاری زمانی ویژه است و … دریغ!

درباره زندگی موسیقایی علی حاتمی میتوان چند مقاله بلند نوشت، شاید در حد یک کتاب، که برای سینما دوستان و موسیقی دوستان، میتواند قابل مطالعه باشد. زندگی موسیقایی او، در بردارنده علاقه های موسیقایی او در دهه های زندگیش، نیز سلیقه های او در فیلمهایش است. مسلما این دو از همدیگر جدا نیستند و چه بسا که هر کدام نتواند توضیح دهنده دیگری باشند.

حاتمی دیگر نیست اما خانواده و دوستانیش هستند و میتوانند از او بگویند و از علاقه های موسیقایی او، نمیدانم که آیا با نواختن سازی آشنایی داشت یا نه، اما از فیلمهایش و از دیالوگهایی که نوشته، میزان آشنایی او با سازهای، دستگاهها و آوازها و هنرمندان بزرگ موسیقی ایرانی را میتوان حدس زد.
اکنون که پژوهش درباره زندگی موسیقایی این فیلمساز دلباخته فرهنگ و سنت قاجار، تا این حد وسیع و نیازمند امکانات است، و با توجه به اندازه در نظر گرفته شده برای مقاله، چاره ای نیست جز اینکه رد پای موسیقی را در سه فیلم شاخص از او پیگیری کنیم. این فیلمها کمابیش در آرشیوهای خصوصی پیدا میشوند، البته با کیفیتهای گوناگون، برای درک بهتر، لازم است که نسخه صاف و روشن و قابل شنودی از آنها داشته باشیم؛ همچنین در این جا از تجزیه و تحلیل فنی و تخصصی در ارتباط با پیوند تصویر و موسیقی صرف نظر شده و منظر کلی تری در نظر گرفته شده است که بتواند خواننده بیشتری داشته باشد.

Ali Hatamy
نمایی از فیلم “حسن کچل”
حسن کچل (۱۳۴۹)
اولین فیلم موزیکال تمام رنگی در سینمای ایران بود که در زمان خود با اکران طولانی و استقبال پرشور روبرو شد و کارگردان جوان(۲۶ ساله) را به شهرت رساند. یکی از منتقدین قدیمی که خود یکی دو فیلم نیز کارگردانی کرده، میگفت که علی حاتمی، اولین فیلم موزیکال ایرانی به معنی واقعی را ساخته، بدون اینکه از نمونه های خارجی –که در سینماهای تهران آنروز فراوان اکران میشدند- تاثیر گرفته باشد. به نظر میرسد که عنصر موسیقی و عنصر صحنه آرایی (دکور) در این فیلم بیشتر مورد توجه بوده تا زیباشناسی تصویری و مونتاژهای مختلف، موسیقی سراسر جاری در فیلم حسن کچل با این که عمدتا از نوع تصنیف و ضربی است، به هیچ عنوان نقش مرسوم و شناخته شده “موسیقی فیلم” را ندارد. فیلم، منظومه ای است از سلیقه های شخصی علی حاتمی در انتخاب تصاویر، قالب بندی ها، دکور و یا دیالوگ هایی که با مهارت هرچه تمامتر آنها را نوشته است. فیلم، سراسر روی دیالوگ هایی می چرخد که همه ضربی و آهنگین هستند؛ و داشتن آنها مهارت و ذوق بسیاری می خواهد. از معاصرین کسی را نمیشناسیم که چنین توانایی و استعدادی داشته باشد. لازمه اینکار، آشنایی عمیق با سنت ضربی خوانی و فرهنگ سنتی ایرانی است که علی حاتمی در آن استاد مسلم بود.

“حسن کچل” ضربی بیشتر بدون ملودی هستند و تاکید آنها روی ریتم است. اجرای دشوار و روان و زیبای آنها را با تنبک استاد زنده یاد امیر بیداریان (۱۳۱۱-۱۳۷۴) میشنویم. گروه باله پارس به سرپرستی استاد عبدالله ناظمی نیز در طراحی رقصهای آن مشارکت داشته است. خوانندگان آن نیز عهدیه بدیعی، کورس سرهنگ زاده و مهتاب (؟) بودند. صدای عهدیه را با چهره کتایون (چهل گیس) میشنویم. چهار آهنگساز معروف آن زمان نیز با علی حاتمی در این فیلم مشارکت کرده اند: اسفندیار منفردزاده، واروژان هاخباندیان و بابک افشار ؛ اما چنان که گفته شد، فیلم “حسن کچل” اساسا “موسیقی متن” به معنای شناخته شده آن ندارد. با این حال تصنیفهای کوتاه و بلند و ضربی آن از یاد نرفتنی است. نظیر این تجربه موزیکال را در “بابا شمل” نیز میشنویم اما نه به قدرت “حسن کچل”.

Ali Hatami
سوته دلان
سوته دلان (۱۳۵۶)
فیلمی متفاوت از تمام فیلمهای علی حاتمی و به عقیده نویسنده زیباترین و برازنده ترین فیلم اوست. داستان در فضای تهران جنگ جهانی دوم(۱۳۲۰-۱۳۲۵) و بعد از آن میگذرد. توانایی حاتمی در بازسازی فضاهای تهران آن روزگار، بی بدیل است و شاید آنرا بتوان با “سرب” (به کارگردانی مسعود کیمیایی و طراحی ایرج رامین فر-۱۳۶۷) مقایسه کرد.

این فیلم نیز دارای “موسیقی متن” نیست و در عروض سراسر، انباشته از تکه های کوتاه و بلندی است که سلیقه و زیبایی شناسی خاص حاتمی در صحنه های آن گنجانده است. میدانیم که در فیلمها حاتمی با همه بار نوستالوژیک و علاقه های تاریخ گرایانه نباید به دنبال مستند سازی و بازسازی مطابق با واقعیت گشت. خود او نیز عمدتا” چنین روشی را انتخاب کرده بود و بیشتر دغدغه روایت گری خود را داشت، نه رعایت وسواس های تاریخ نگارانه و یا مستند سازی. “سوته دلان” در فضای تهران شصت سال پیش میگذرد، در حالی که با موسیقی محمدرضا لطفی و پرویز مشکاتیان انباشته شده است.

موسیقی ای که در آن زمان (۱۳۲۵-۱۳۲۰) مشابهی نداشت و عمیقا متعلق به زمان خود (۱۳۵۶-۱۳۵۰) بود؛ روایت موسیقایی از نوستالوژی هنری عصر قاجار. با این حال، تکه های انتخابی علی حاتمی روی صحنه ها، خوش نشسته و البته بیشتر شعر و کلام آن قطعات است که حمایت کننده قصه ها و غصه های پرسوناژهای فیلم (وثوقی و آغداشلو) است، نه موسیقی آن. حتی تصنیفی که مجید سه کله (بهروز وثوقی) نسخه کاغذی آن را در دست گرفته و با صدای بلند درکوچه میخواند، متعلق به سالهای دهه ۱۳۳۰ است. بعضی تکه های کوتاه و برشهای سریع و موثر را نیز نمیتوان از یاد برد. از جمله نوای پیانو پیانوی مشیرهمایون شهردار، هنگام برنامه رادیویی ورزش صبحگاهی، که فضای غبار و خراب زندگی مجید را نمایان میکند و اندوه عمیق آن محیط را پررنگ تر نشان دهد.

در تیتراژ فیلم، از گروه موسیقی ملی رادیو و مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ملی تشکر شده است. کار ارکستری مشکاتیان و لطفی با صدای پریسا، روی صحنه های فیلم خوش نشسته و موسیقی و تصویر، هماهنگ عمل میکند.

Ali Hatami
نمایی از پشت صحنه “دلشدگان”
دلشدگان (۱۳۷۱)
“دلشدگان” تنها فیلم علی حاتمی است که “موسیقی متن” به معنی واقعی و استاندارد را دارد و مدیون حضور یک آهنگساز با استعداد است که فهم کاملی از فیلم و موسیقی فیلم دارد؛ حسین علیزاده، نوازنده تار و سه تار و آشنا به سنت موسیقایی قاجار، در این فیلم ممارست ها و توانایی های خود را نشان داده است. در صحنه هایی، برشهایی کوتاه از تارنوازی به شیوه قاجار میشنویم و در بعضی برشها، لحن و روش علیزاده را، هم در نوازندگی و هم در ارکستر نویسی. تعدادی از شاگردان قدیمی او به عنوان نوازنده و سیاهی لشگر با لباس مخصوص آن دوران در فیلم حاضر شدند؛ از جمله جهانشاه صارمی که از شاگردان قدیم علیزاده و لطفی است و اکنون سرپرست گروه “نهفت” است.

تا از یاد نرفتند باید یاد کنم از علی حاتمی، که به واسطه یک دوست- فهید نبوی- مجموعه کامل صفحات موسیقی دوره قاجاریه خود را روی پنج حلقه نوار کاست برایم ضبط کرد و در اینکار بی بخل و گشاده دست بود. هیچوقت لطف او را فراموش نخواهم کرد؛ زیرا آن صفحات بعد ها بسیار به کار آمدند. در آن زمان، یعنی سیزده سال پیش، شنیدن صفحات عصر قاجار و مقایسه با موسیقی “دلشدگان” که با کلام شیرین یاد فریدون مشیری و صدای پخته محمدرضا شجریان همراه بود، باعث تعجب و حتی دلزدگی شد.

audio file قسمتی از موسیقی فیلم “دلشدگان”

نویسنده انتظار بازسازی فضا و تاریخ و موسیقی و وقایع تاریخ موسیقی عصر قاجار را داشت ولی اصلا هیچ چیز مطابق اصل، بازسازی نشده بود! لباسها، دکورها، قیافه ها و حتی موسیقی ها خیلی شیک تر و نو نوارتر از آنی بود که در عکسها دیده و در صفحه های گرامافون شنیده ایم. در آن زمان نویسنده فکر میکرد که یک سوژه عالی، یعنی وقایع ضبط صفحه گرامافون در سالهای ۱۲۹۳-۱۲۹۸ شمسی، به نفع یک روایتگری فانتزی و شخصی “حرام” شده است. دو نکته نیز شایسته تامل است؛ اول، آوازی که محمدرضا شجریان به تنهایی در فیلم میخواند و انصاف را که از بهترین خوانده های اوست (گویا صبح روزی در کوهستان با هوای بارانی، به کمک یک ضبط صوت دستی آنرا ضبط کرده است) دوم، موقعیت شناسی عالی علیزاده از لحظات مناسبی که تصویر با موسیقی جفت میشود و تاثیر میگذارد.

Ali Hatami
علی حاتمی در کلاس موسیقی
شجریان در آن فیلم، عمدا” از لب خوانی به شیوه فردین و ایرج خودداری کرد و علیزاده نیز محدوده کار را بر ساخت و ترانه و ضربی قرار نداد، بلکه موسیقی فیلم را به عنوان “هنر” در نظر گرفت و با هوشمندی نوشت و اجرا کرد.

طرح زیبای روی جلد نوار و پوستر فیلم نیز از یادنرفتنی است. زیرا با عناصر موسیقییایی انباشته شده است؛ از جمله یک گرامافون بوقی، نماد موسیقی عصر تجدید در ایران و نماد نوستالوژیک در فیلمهای ایرانی؛ این طرح را زنده یاد مرتضی ممیز کشیده و به فیلم دلشدگان تقدیم کرده بود.

… و ختم سخن
یاد می آورم از یک فیلم کوتاه تلویزیونی که به کوشش دوستم علیرضا مجمع درباره زنده نام، علی حاتمی ساخته شده بود و در ان از تکنوازی سنتور هنرمند ایرانی مقیم آمریکا، داریوش ثقفی استفاده شده بود. مجمع میگفت موسیقی ایرانی و ساز ایرانی روی فیلمهای هیچ کس به خوبی فیلمهای حاتمی “نمی نشیند”

31 دیدگاه

  • ارسال شده در اسفند ۲۶, ۱۳۸۴ در ۶:۲۳ ق.ظ

    ُُســـلام
    زحمتکشان عرصه موسیقی..
    خسته نباشید
    خدا قوت

    بابا این سایتتون خیلی بهتر شده
    کلاس بندی مطالبتون عالیه …

    میدونید ..
    حالا شده یه سایت کامل و حرفه ای
    با قبل درهم و برهم بود
    خوب کردید درستش کردید
    اگه پول زیاد خرجش کرید ولی ارزشش رو داشت ..

  • داریوش نامدارزنگنه
    ارسال شده در فروردین ۱, ۱۳۸۵ در ۱:۲۰ ق.ظ

    سلام دمتان گرم
    ای کاش می شد از سایت شما دوتا آهنگ دوتا نت موسیقی
    دانلود کرد
    ایول

  • ارسال شده در فروردین ۱۰, ۱۳۸۵ در ۳:۴۶ ق.ظ

    سلام

    خسته نباشید

    کاشکی میشد توی سایتتون از فروغ فرخزاد هم چند تا تیکه آهنگ میذاشتید .

  • فرامرز
    ارسال شده در خرداد ۷, ۱۳۸۵ در ۲:۰۲ ق.ظ

    سلام و خسته نتاشید!
    امیدوارم با همکاری گروههایی مانند شما بتوان پایه موسیقی(؟) آینده ایران رابدور از هرگونه وابستگی ذهنی منفی بنا نهیم.
    موفقیتتان را آرزومندم

  • ilia rostami abusaidi
    ارسال شده در مرداد ۱۳, ۱۳۸۵ در ۸:۴۲ ق.ظ

    hi my friends
    this is ilia.i am 24 years old.i e-mail you from AUSTRALIA . i am student here and i am doing my PhD in university of south australia in Aadelaide.accidently i visit your website during my work in office.it was great.i just want to say, WEllDONE.you did a great job.i have never seen such a complete and perfect and detailed one,s .i prode of such an active iranian .
    long with you and Iran.

    Best RegardS
    YOUR FAN ILIA

  • شهرام
    ارسال شده در مرداد ۲۹, ۱۳۸۵ در ۳:۰۵ ق.ظ

    سلام تشکر از اطلاعات ارزنه که در اختیار گزاشتید لطفا من برای ارشیو شخصیم که از تمام فیلمهای با ارزش استاد حاتمی تنها فیلم حسن کچل ندارم راحنمای فرماءید از کجا تهیه کنم متشکرم

  • ارسال شده در آبان ۸, ۱۳۸۵ در ۶:۰۵ ب.ظ

    film_e delshodegan ziba bud.
    aghaye pour ghannad az axe zibaie ke az Soltan Alizade gozashtid Sepas

  • یاسر
    ارسال شده در آذر ۱۷, ۱۳۸۵ در ۱۲:۲۹ ق.ظ

    به دوستان عزیزی که دوستدار هنر اصیل ایرانی هستند
    چه سینما تئاتر موسقی و … پیشنهاد می کنم
    بیایید یک گروه هنری مدرن البته در چهار چوب اصالت ایرانی و متمدن تشکیل دهیم . از عزیزانی که استقبال می کنند تقاضا می کنم باشماره ۰۹۱۵۵۲۴۳۸۲۲ تماس بگیرزید . متشکرم

  • حسام
    ارسال شده در آذر ۲۱, ۱۳۸۵ در ۲:۳۰ ب.ظ

    سلام
    دستتون درد نکنه واقعا سایت خوبی دارید
    موفق باشید.

  • ss
    ارسال شده در بهمن ۲۸, ۱۳۸۵ در ۴:۰۵ ب.ظ

    با سلام

    خواهش میکنم اگر براتون امکان داره موسیقی فیلم مادر رو برای دانلود بگذارید.

    قبلا از زحمات شما بی نهایت سپاس گزارم

  • سعیدمحمدنیا
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۳, ۱۳۸۶ در ۱۰:۲۱ ب.ظ

    سلام عزیزان .واقعادمتان گرم.خیلی دوستتون دارم .کارتان خیلی درسته.

  • مهتا
    ارسال شده در خرداد ۷, ۱۳۸۶ در ۹:۲۴ ق.ظ

    سلام, مطالبتون عالی بود

  • سعیدمحمدنیا
    ارسال شده در خرداد ۲۹, ۱۳۸۶ در ۹:۲۳ ب.ظ

    باسلام مجدد خدمت شما عزیزان .از اینکه جهت شناساندن زحمات و خدمات مرحوم حاتمی به جوانان این مرزو بوم زحمت میکشید واقعا کمال تشکر و قدردانی را دارم .امیدوارم همچنان در کارتان موفق موید باشید.عزیزان باور بفرمایید کاری که در پیش گرفته اید رسالتی بزرگ است و مطمئن باشید روح امثال حاتمیها را شاد کرده اید.باشد که مسئولین فرهنگی کشورمان بیاد قدردانی و بزرگداشت این عزیزان بیافتند.بامید روزی که هیچوقت یاد این از دست رفتگان از خاطرمان نرود….متشکرم.

  • $h00l#
    ارسال شده در آبان ۳, ۱۳۸۶ در ۸:۵۳ ب.ظ

    salam matalebeton kheili kamelo khobe mamno kheili komakam kard

  • محمد شهریاری
    ارسال شده در آبان ۲۵, ۱۳۸۶ در ۱:۳۰ ق.ظ

    سلام
    خیلی مطالب جالبی بود
    اما اگه اشتباه نکنک یه جایی استاد علیزاده اشاره کردن که موسیقی فیلم بیشتراز اونکه کار خودم باشه ایدهای موسیقی از طرفخود استاد حاتمی بوده و استاد علیزاده روی همون ایده ها کار کردند

  • میلاد پرهیزگار
    ارسال شده در آذر ۱۰, ۱۳۸۶ در ۵:۲۱ ب.ظ

    سلامی گرم به علی حاتمی این یادگار سینمای ماکه تمام افکار ایشان به تاریخ ایران بود واین به وضوح در اثارش دیده می شود

    دوستدارت میلاد

  • داریوش نامدارزنگنه
    ارسال شده در بهمن ۱۴, ۱۳۸۶ در ۷:۱۷ ب.ظ

    سینما ایرانی رافقط با علی حاتمی میتوان فهمید کسی که با تمام وجودش به فرهنگ و هنر این سرزمین به یغما رفته عشق می ورزید و واقعا ایرانی بود

  • میلاد پرهیزگار
    ارسال شده در بهمن ۲۲, ۱۳۸۶ در ۳:۲۴ ب.ظ

    روح اقای حاتمی شاد . کتب بیشتری در مورد اثار ایشان چاپ و منتشر کنید. کمال تشکر

  • میلاد پرهیزگار
    ارسال شده در بهمن ۲۵, ۱۳۸۶ در ۳:۱۵ ب.ظ

    ایا این کارگردانان جدید چگونه میتوانند با ساخت برخی اثار ارزش کارهای کارگردانان برجسته ای چون علی حاتمی راپایین بیاورند. نقد های سازنده ای بنویسید

  • میلاد پرهیزگار
    ارسال شده در آبان ۱۸, ۱۳۸۷ در ۵:۵۸ ب.ظ

    بار دیگر میگوگیم علی حاتمی نامی حک شده در سینمای ایران است و پاک نخواهد شد. روحش قرین رحمت الهی

  • ناشناس
    ارسال شده در دی ۱, ۱۳۸۷ در ۵:۱۰ ب.ظ

    حاتمی از بزرگترین کارگردانان ایران بود

  • حمید
    ارسال شده در خرداد ۲, ۱۳۸۸ در ۳:۵۲ ق.ظ

    سلام. من یک سؤال دارم که خیلی دنبال جوابش گشتم ولی نتوانستم از کسی جوابی برایش بیابم:
    آیا ترانه “گلچهره بمیر” در فیلم دلشدگان اشاره به بخشهای ایرانی دارد که در زمان قاجاریه از سرزمین مادری جدا شده است؟ و آیا منظور از گلچهره همان “ایران” است؟

    با سپاس،

  • ناشناس
    ارسال شده در مرداد ۱۳, ۱۳۸۸ در ۵:۰۱ ب.ظ

    درودی دیگر بر کارگردان زنده یاد و فقیداین سرزمین.

  • الهام
    ارسال شده در آذر ۲۸, ۱۳۸۸ در ۷:۴۰ ب.ظ

    perfect

  • سعید از نجف اباد
    ارسال شده در فروردین ۲۵, ۱۳۸۹ در ۷:۵۹ ب.ظ

    هنر بیارو زبان اوری مکن سعدی چه حاجت است که گویدشکر که شیرینم

  • ناشناس
    ارسال شده در تیر ۱, ۱۳۸۹ در ۶:۱۸ ق.ظ

    ممنون

  • محسن
    ارسال شده در مهر ۲۸, ۱۳۸۹ در ۳:۴۳ ق.ظ

    سلام وعرض ادب دارم به تمام کسانی که به ایران عزیز خدمت کردند ومی کنن. اینجانب آثار علی حاتمی رااز تاثیر گذارترین آثار هنری که در حد بسیار عالی فرهنگ ایرانی را معرفی وتشویق میکند میدانم. و یک سوال دارم آیا راه استاد حاتمی ادامه دارد؟

  • ساقی
    ارسال شده در مرداد ۱۴, ۱۳۹۰ در ۷:۴۶ ب.ظ

    سلام.زیاد حرف نمیزنم.اما استاد حاتمی بامرگش گوشه ای از سینما رو برد.افسوس.روحش شاد

  • میلادپرهیزگار
    ارسال شده در مهر ۱۲, ۱۳۹۱ در ۶:۰۳ ق.ظ

    درودبرروان پاکت_پس ازگذشت چندین سال باز هم برایم همان علی حاتمی هستی بدون کهنگی بدون حتی ذره ای غبار

  • رفیع
    ارسال شده در مهر ۲۲, ۱۳۹۱ در ۴:۰۰ ب.ظ

    چقدر دوست داشتم تو زمان بزرگترین کارگردان سینمای ایران بودم.ححححححححححححححیف.هنوزم تکی تک.چقدر زود دیر شد.کاش نمیرفتی.البته خدا دوست داشت که بردت و این فیلمنامه های مسخره امروزیا ندیدی وگر نه چقدر حرص میخوردی

  • ارسال شده در اردیبهشت ۵, ۱۳۹۲ در ۱:۱۸ ب.ظ

    موسیقی سوته دلان تصنیف “الا ای پیر فرزانه” که پریسا خونده فکر میکنم برا استاد علیزاده باشه

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

درباره «مستر کلاس»

شاید شما بارها با عنوان «مستر کلاس» در موسیقی برخورد داشته اید و این سوال برای شما بوجود آمده باشد که این کلاس برای چه افرادی و در چه سطحی است؟ آیا کلاسی است برای نوازندگان پیشرفته موسیقی؟ برای شرکت در این کلاس ها چه سطحی از مهارت در نوازندگی لازم است؟

موسیقی در عصر روشنگری

کنسرت هایی که زیاد می شدند و سالن های اپرایی که رونق می گرفتند، در حقیقت برای زعامت سنتی کلیسا و دربار جایگزینی فراهم می کردند. در این زمینه موسیقیدانان ایتالیایی چون آنتونیو ویوالدی (1741-1678) و دومنیکو اسکارلاتی (1757-1685) گام های آغازین را برداشتند. محصولات عظیم ویوالدی در زمینه موسیقی و اپرای مقدس، شامل بیش از 450 کنسرت بود. اسکارلاتی که فرزند آلساندرو اسکارلاتی (1725-1660) بنیانگذار مکتب اپرای ناپلیتن بود، بیش از 500 سونات برای سازهای شستی دار نوشت.

از روزهای گذشته…

آسیب شناسی آواز ایرانی

آسیب شناسی آواز ایرانی

موسیقی ایران در گذر از سالیانی پر تلاطم و پر فراز و نشیب همواره به عنوان یکی از اصلی ترین پایه ها و ارکان فرهنگ ، بیانگر احساسات و اندیشه های ایرانیان بوده وآواز نیز به عنوان شاخص ترین و اصلی ترین بخش آن به شمار میرفته است. چرا که این موسیقی همواره پیوندی نزدیک با شعر داشته است و این درآمیختگی با ادبیاتِ پُر بار و کهن ایران باعث غنای هر چه بیشتر این موسیقی گردیده است.
تاثیر لیست بر موسیقی

تاثیر لیست بر موسیقی

در باره موسیقی لیست بحث و جدل فراوان است. برخی آن را سطحی و گزافه گو می دانند و برخی از شیوایی برون گرایانه رمانتیک آن لذت می برند، اما کمتر کسی نو آوری، تاثیر گذاری و اهمیت لیست را به عنوان یک پدیدآورنده پویم سنفنیک (Symphonic Poem) نفی می کنند.
میرهادی: مسابقات کشوری ویولون برگزار میشود

میرهادی: مسابقات کشوری ویولون برگزار میشود

مسابقه ویولون احتمالا بار اول است که در ایران برگزار میشود ولی در مورد مسابقات گیتار، دوره اول که من فقط داور بودم و مسابقات را برادران فلسفی که از بهترین نوازندگان ایرانی گیتار هستند برگزار کردند و در واقع بنیانگذاران این مسابقات آنها بودند؛ بعد از مهاجرت آنها به خارج از کشور این مسئولیت به عهده من گذاشته شد و این مسابقات را از سطح تهران به سطح کشور ارتقا دادیم که با کمک حامیان مالی این برنامه توانستیم به عنوان جایزه سازهای نفیس به برندگان بدهیم.
معمای مرگ موتسارت

معمای مرگ موتسارت

یکی از موضوعات اصلی، به موازات بررسی ساختار و اندیشه موسیقیدانان بزرگ از رهگذر آثارشان، بازخوانی سیر و سلوک روحی و تاریخی آنها در گذر زمان و مواجه با مشکلات اجتماعی فرهنگی و حتی سیاسی زمان خویش است. با اینکه این رویکرد در مورد آهنگسازان رمانتیک (بعنوان مثال بتهوون) بسیار به درک بهتر آثارشان یاری می رساند، قضیه در مورد آهنگسازان کلاسیک و بویژه موتسارت، کمتر همسویی قابل توجهی بین روند زندگی آنها و ساختار و مفهوم آثارشان را آشکار میسازد.
سرگذشت پیانو در ایران قسمت دوم

سرگذشت پیانو در ایران قسمت دوم

از اولین نوازندگانی که با استفاده از امکانات کامل پیانو اقدام به نواختن موسیقی ایرانی کرد می توان به مرتضی محجوبی اشاره کرد(هر چند او از تکنیکهای نوازندگی پیانو کلاسیک چندان بهره ای نمیبرد). وی از آهنگسازان و نوازندگان اصلی رادیو و برنامه گلها بود و با بزرگانی چون بنان و قوامی همکاری میکرد.
چارلز مکرس (I)

چارلز مکرس (I)

چارلز مکرس (Charles Mackerras) رهبر بزرگ آمریکایی-استرالیایی متولد 17 نوامبر 1925 (قسمت اول) اگرچه در آمریکا متولد شد، اما در استرالیا رشد و تحصیل کرد، وی در خانواده ای پرورش یافت که به شدت علاقمند به موسیقی بودند، گوش سپردن مداوم به گرامافون و آثار برجسته دنیا از تجربیات دوران کودکی وی بود. او بسیار زود شیفتگی خود را نسبت به رهبری دریافت کرد و نواختن ابوا را به عنوان وسیله ای برای راه یافتن و تجربه نوازندگی در ارکستر برگزید.
موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (VII)

موسیقی‌شناسی‌ای که نمی‌شناسیم (VII)

مولفان در این باره می‌گویند: «ایده‌ی این کتاب درخلال تجربه‌ی تدریس به دانشجویان موسیقی (کارشناسی و تحصیلات تکمیلی) پدیدار شد.» (Beard &Gloag 2005: VIII)و پی‌آمد آن هدف کتابشان را چنین اعلام می‌کنند: «هدف این کتاب فراهم ساختن سلسله‌ای از ایده‌ها برای بحث و بررسی بیشتر است [...] بنابراین تلاش کرده‌ایم تا آنجا که ممکن است نسخه‌های جدید متن‌ها را استفاده کنیم که احتمالا خواننده به آنها دسترسی دارد. [...] امیدواریم نقطه‌ی آغاز تماسی را شکل بدهیم که از طریق آن راهی به سوی دیگر متن‌های اصلی و مفاهیم مرتبط در پیش گرفته شود.» (Beard &Gloag 2005: IX) روشن است که وقتی حوزه‌ی استفاده‌کنندگان با این دقت تعیین شده باشد جهت دادن به متن و مسائل بعدی نیز آسان‌تر صورت می‌پذیرد.
گزارش جلسه سوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VII)

گزارش جلسه سوم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VII)

آخرین موضوعی که در این جلسه مورد بررسی قرار گرفت «نگرگاه و راستای دید» بود که قبلا هم اشاره شده بود قابل آموزش نظری نیست و باید در جریان کار عملی آموخته شود. به همین منظور بخش‌هایی از نوشتار «سهند سلطان‌دوست» با عنوان «از خلاف آمِد عادت بطلب کام…» در مورد تنظیم کرال «علی قمصری» از «مرغ سحر» «مرتضی نی داوود» خوانده و کل آن تنظیم هم از نسخه‌ی منتشر شده در «وبلاگ اختصاصی همایون شجریان» پخش شد:
نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (I)

نوآوری و تفکر انتزاعی در موسیقی ایران (I)

«درهم شکستن زاده رویا نیست.» اساس تفکر مدرنیسم در این جمله نهفته است. ما وارد عصری شده ایم که بر گسستن و بی حرکتی استوار شده و از زمان صفر آغاز کرده است، عصری که انسان را میان وجدان اجتماعی و طغیان های زیبایی شناسانه شقه کرده و بین او و خودش شکافی عمیق و طبقاتی آفریده است. در همین عصر است که تمامی ابهام های صوتی غیرقابل انتقال و غیرقابل توصیف به «صوت» مبدل می شود.
گزارش جلسه هفتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VIII)

گزارش جلسه هفتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VIII)

چهارشنبه ۹ اسفند ۱۳۹۱ هفتمین جلسه‌ی کارگاه نقد موسیقی با تصمیم‌گیری درباره‌ی تداوم فعالیت کارگاه برای ۸ جلسه‌ی دیگر، و مروری بر چند نکته در تکمیل بحث هفته‌ی گذشته، آغاز شد و با درسی با عنوان «مسایل عملی نقد موسیقی (۲)» ادامه یافت.