گروه اسکراک – اتصال به گذشته

Galib Mammadov, Ilgar Muradov, Per Oddvar Hildre, Siavush Karimi and Brilliant Dadasheva
Galib Mammadov, Ilgar Muradov, Per Oddvar Hildre, Siavush Karimi and Brilliant Dadasheva
یکی از جنبه های هیجان آور پروژه کر تلفیقی با موسیقی فولک آذربایجان برای نورژی ها؛ جستجو در گذشته و ریشه هایشان بود. چرا که در سال ۱۹۹۵، باستان شناس و محقق نروژی به نام ثور هیردال (Thor Heyerdahl)، مقاله ای در آذربایجان اینترنشنال (Azerbaijan International) به چاپ رساند و در آن برای اولین بار از “شک رو به تزاید” خود سخن گفت.

او عقیده داشت که اهالی اسکاندیناوی، از جمله هموطنان نروژی اش، ممکن است از فرزندان کسانی باشند که روزی در سرزمینی میزیسته اند که امروز آذربایجان نام دارد.

غالیب ممدوف از این نظریه حمایت کرد. او از اینکه کر اسکراک میتوانستند ملودیهای فولک آذری را به بهترین شکل اجرا کنند بسیار شگفت زده شده بود، او می گوید :

“من تا مدتها عقیده داشتم که تئوریهای هیردال چیزی جز تخیل محض نیست. اما حالا متقاعد شده ام که چنین نیست. موسیقیدانان سبک ‘مقام’ ما با دیدن فیلمی درباره نروژیان اصیل بسیار متعجب شدند. آنها گفتند این که موسیقی و فرهنگ ما است! بسیاری از شیوه های بیان هنری و فرهنگی ما مشابه نروژیان است.”

به این نوای آشنا با صدار برلیانت داداشوا گوش دهید : audio.gif En Gammel Fabel

دیدار از آذربایجان
ایده تهیه یک CD، از آن بیورن وگ (Bjorn Wegge)، مدیر اطلاعات سازمان بشردوستی نروژ بود.

“ما در آذربایجان به شیوه ای از زندگی سرشار از فرهنگ و موسیقی برخوردیم و از خودمان پرسیدیم چگونه میتوانیم این موسیقی را در سمت دیگر جهان بیشتر معرفی کنیم.”

این ایده، دلیل حضور ۴۵ خواننده گروه اسکراک در آذربایجان بود. آنها در ماه مارس ۱۹۹۷ به آذربایجان سفر کردند و به دیدار شهرها و روستاهای آن رفته و برای آشنایی هرچه بیشتر با زندگی آذری، در منازل شخصی اهالی اطراق میکردند.

آنها کنسرتهایی در باکو، شکی و گنجه اجرا کردند و در طی مدت اقامتشان و با آشنایی هرچه بیشتر با فرهنگ آذری، بیشتر به تهیه کاری مشترک علاقمند میشدند.

برلیانت داداشوا، خواننده سوپرانوی مشهور آذری، که فارغ التحصیل انستیتوی هنر و فرهنگ آذربایجان و خواننده ارکستر سمفونیک تلویزیون ملی آذربایجان است، میگوید :” تهیه این CD ایده نروژیها بود. ما از اینکه آنها به خواندن ترانه های فولکلور ما علاقمند بودند، بسیار هیجان زده بودیم”

به وجود آمدن این آلبوم
برلیانت روند تولید آلبوم را چنین تعریف میکند:

“ابتدا، ما باید ترانه ها را انتخاب میکردیم. ما ۱۱ یا ۱۲ ترانه را از میان صدها مورد مختلف برگزیدیم. سپس از نوازندگان محلی خود خواستیم تا این ترانه ها را با سازهای سنتی خودمان اجرا و ضبط کنند و سپس به نروژ رفتیم. آنجا، در اواخر تابستان، ما یک هفته با کر اسکراک تمرین کردیم و در هفته بعد، کار را ضبط کردیم.”

سیاوش کریمی که خود موسیقیدانی درجه یک است و در سال ۱۹۷۷ از آکادمی موسیقی آذربایجان فارغ التحصیل شده و مدیریت برنامه ریزی گروه را بر عهده دارد، گفته است که گروه اسکراک از نظر رسمی و اداری، تشکیلاتی آماتور دارند زیرا درآمد اعضای گروه از داشتن مشاغل دیگر تامین میشود اما باوجود این، این گروه کار اجرا را در بالاترین درجه حرفه ای انجام میدهند.

audio.gif Fortellersk Len

“اعضای کر اسکراک، عاشق خواندن هستند.”

پر ادوار هیلدر، رهبر اسکراک گفته است:

شکی نیست که ما باید چیزهای بسیاری آذربایجانیان بیاموزیم. موسیقی سنتی ‘مقام’ برای ما بسیار جالب است. این موسیقی در ابتدا کمی غریب به نظر میرسد، اما به تدریج ما آنرا درک کردیم و قدر زیبایی آنرا میدانیم. هنگامی که یک ملودی را بارها و بارها میشنوید، هربار در آن متوجه عناصری تازه و جذاب میشوید. ما متوجه شدیم که آذریها پذیرای ترکیبهای تازه در موسیقی هستند و از ما با آغوش باز استقبال کردند.”

هیلدر تاکید کرد که در این CD کر اسکراک سعی نکرده است موسیقی آذری را تقلید کند. گروه کر به روش خودشان خواندند و خوانندگان آذری هم به روش خودشان.

“مساله مهم این است که دو سنت متفاوت موسیقایی و فرهنگی با یکدیگر ترکیب شدند و مخلوق جدیدی را به وجود آوردند. به علاوه، این تجربه ما را با گوشه هایی گرانبها از فرهنگ کشوری آشنا کرد که شاید سرزمین فراموش شده اجدادمان باشد.”

همه حق اظهارنظر دارند

با این جمله لابد بارها برخورد کرده‌ایم. وقتی از آن استفاده می‌کنیم که کسی به نظر کس دیگری اعتراض کرده باشد. مثلاً وقتی‌که کسی بگوید «این چه مطلب بیراهی است که فلانی نوشته». جمله‌ی لیبرال‌منشانه‌ای است که این روزها طرفدارهایش از گذشته هم خیلی خیلی بیشتر شده و به‌سختی ممکن است بتوانیم با آن مخالفت کنیم.

مروری بر آلبوم «سایه وار»

مسعود شعاری از آن دسته نوازندگان برجسته‌ای است که بخشی از همِّ حرفه‌ای خود را معطوف سبک‌شناسی و اجرای مجدد آثار دیگر استادان بزرگ موسیقی ایرانی برای سه‌تار کرده است. نتیجه‌ی این کندوکاوِ او را پیش‌تر از یک سو در قالب سمینارها و اجراهای زنده‌ی آشنایی با شیوه‌ی نوازندگان قدیم (این که تا چه اندازه موفقیت‌آمیز بوده جایگاهی دیگر می‌خواهد) و از سوی دیگر دست‌کم یک آلبوم با عنوان «کاروان صبا» با تمرکز بر انتقال به سه‌تار و اجرای آثار صبا دیده‌ایم. آلبوم تازه‌ی «سایه‌وار» تداوم همین راه است و از آن رو که اجرای تفسیرمند و هنرمندانه‌ی آثار کارگان کلاسیک موسیقی ایرانی در برهه‌ی حاضر اهمیت فراوان دارد، شایسته‌ی توجه.

از روزهای گذشته…

قول و غزل یا قول و غزل (II)

قول و غزل یا قول و غزل (II)

مطرح شدن مجدد این عبارات در فضای جامعه موسیقی امروز، در ذهن و زبان بخشی از نسل معاصر موسیقیدانان و بطور کلی در امروز ادبیات موسیقی کلاسیک ایران، اگر نگوییم به تمامی، تا حدود زیادی مرهون پژوهش های دکتر ساسان فاطمی است. طرح بنیادی مسأله فرم در موسیقی کلاسیک ایران و پژوهشی خاص این موضوع، ‌سابقه چندانی حداقل در صد سال اخیر موسیقی ایران نداشته است. نامبرده در سال ۱۳۸۷ در شماره ۳۹ فصلنامه ماهور در مقاله “فرم و موسیقی ایران”، ضمن تصریح اینکه هیچ فرم صریح و یا بیان صریحی درباره فرم در موسیقی ایران وجود ندارد (ص۱۰۳)، به بررسی فرم ها و فرآیندهای آهنگسازی در موسیقی قدیم ایران پرداخته و گونه ها و فرم های موسیقی قدیم ایران را تشریح نموده است.
مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (III)

مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (III)

نام ساز عود مأخوذ از نام درخت Agalloch است که در عربی به آن «العود» (El-oud) گفته می‌شود. ترک‌ها واژه‌ی «oud» را بر اساس ساختار زبانی و رسم‌الخط خود تغییر دادند و آن را به صورت Ud می‌نویسند. غربیان با این ساز در زمان جنگ‌های صلیبی، میان قرن‌های پنجم تا هفتم قمری (سده‌های ۱۱ تا ۱۳ میلادی) آشنا شدند و آن را «لوت» نامیدند (در زبان انگلیسیlute، در زبان فرانسوی luth، در زبان آلمانی laute و در زبان ایتالیایی liuto).
آشنایی با موسیقی فیلم – ۱

آشنایی با موسیقی فیلم – ۱

Film Score موسیقی ای است که هنگام پخش فیلم به همراه دیالوگ های آن پخش می شود. این موسیقی که مخصوص فیلم تهیه یا تنظیم می شود به منظور کمک به دیگر عوامل بصری و شنوایی – افکتهای صوتی – برای بالا بردن توان بیان احساسات مختلف در فیلم استفاده می شود.
نقدی بر اجرای استابات ماتر توسط گروه کر فیلارمونیک ایران

نقدی بر اجرای استابات ماتر توسط گروه کر فیلارمونیک ایران

گروه کر فیلارمونیک ایران، در روزهای ۴، ۵ و ۶ شهریور ماه، “استابات ماتر” اثر آنتونین دورژاک را به رهبری علیرضا شفقی نژاد روی صحنه برد. اجرای این اثر فاخر، کاری بسیار سنگین و بزرگ است که گروههای معتبری در جهان اقدام به اجرای آن نموده اند؛ مطمئنا شنیدن اجراهایی نظیر “گروه کر و ارکستر فیلارمونیک لندن” و یا “ارکستر سمفونیک ژنو” از طرفی سطح توقع شنونده خاص را بالا می برد و از جهتی مخاطب را در مواجهه با ورژن وطنی دچار مشکل می نماید.
جایگاه موسیقی در عهد ساسانیان (I)

جایگاه موسیقی در عهد ساسانیان (I)

ساسانیان آخرین و هفتمین سلسله ای است که قبل از اسلام در ایران به حکومت رسید. این سلسله توسط اردشیر پایه گذاری شد؛ چون جد آنان ساسان نام داشت، سلسله ی خود را ساسانیان نام گذاری کردند. دوره ی ساسانیان را دوره ی اوج و اعتلای فرهنگ و هنر و ایرانی می دانند.
بازگشت کت استیونس به دنیای موسیقی(II)

بازگشت کت استیونس به دنیای موسیقی(II)

این نامی است که برای بیشتر افراد آشناست، و من مخالفتی با به کار بردن آن در جهت شناخته شدن ندارم. برای افراد بسیاری، این نام یادآور چیزی است که میل دارند همچنان حفظش کنند. این نام بخشی از پیشینه من است و بسیاری از چیزهایی که من به عنوان کت استیونس درباره اش رویا پردازی کرده بودم، در زمان یوسف اسلام به حقیقت پیوسته اند.
موسیقی آفریقای جنوبی (II)

موسیقی آفریقای جنوبی (II)

سازهای غربی برای نواختن آهنگ های روستایی مورد استفاده قرار گرفتند که به نوبه خود باعث شد که سبک های جدید و دو رگه (ترکیبی) ساخت موسیقی (و همچنین رقص) در مراکز شهریِ در حال توسعه، افزایش پیدا کند.
گاه های گمشده (IV)

گاه های گمشده (IV)

به طور کلی این دستگاه از سه نت امکان آغاز دارد. (نوعی دیگر از آغاز نیز توسط نوازندگان استفاده می شود که از گوشه مخالف شروع و با نوع خاصی از جملات پایین رونده به درآمد و نت پایان آن متصل می شود) این سه نت عبارتند از:
مصاحبه با هنری باتلر پیانیست (II)

مصاحبه با هنری باتلر پیانیست (II)

من هریس را وقتی که در نیواولئان زندگی می کرد ملاقات کردم و فکر کردم که او صدای آماده ای دارد. من صدای افراد جوان دیگری را شنیده بودم اما آنها اکثراً سیاه پوست نبودند. من همیشه از اینکه چرا جوانان سیاه پوست وارد موسیقی خود نمی شوند متعجب بودند. من هرگز نتوانستم کشف کنم که چرا آنها نمی توانند با فرهنگ خود روبرو شوند یا قدر آن را بدانند. بنابراین وقتی کار او را شنیدم، فکر کردم ” پسر این یک چیز عالی است!”.
پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (III)

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (III)

علت خاصی ندارد. همان‌گونه که گفتم از سال ۲۰۰۰ به بعد بیشتر برای سازهای زهی قطعه ساخته‌ام. یکی از دلایلش این است که سازهای زهی به‌راحتی می‌توانند ربع پرده‌های موسیقی ایران را بنوازند؛ اما برای سازهای بادی مخصوصاً سازهای بادی اروپایی این مساله خیلی مشکل است. به‌طور مثال در موسیقی ایرانی توسط نوازندگان تعزیه با یکسری تمحیداتی که روی ترومپت انجام می‌دهند می‌توانند به‌راحتی ربع پرده‌ها را بنوازند. ولی موسیقیدان‌های اروپایی یا آمریکایی نمی‌توانند ربع پرده‌ها را بنوازند. برای همین مجبور هستیم ترومپت را عوض کنیم و یا آن را تغییر بدهیم؛ همان کاری که من کردم. یک پیستون به آن اضافه کنیم که بتواند ربع پرده‌ها را هم بنوازد. درباره سازهای بادی اروپا هم این مساله هست هرچند برخی از این سازها قادر به نواختن ربع پرده‌ها هستند اما برخی مثل ابوا نمی‌توانند ربع پرده بنوازند. برای اینکه سیستم فرانسوی این ساز تماماً با کلید است و قادر نیست ربع پرده بزند مگر اینکه ابوای وینی باشد که برخی سوراخ‌های آن با دست گرفته می‌شود و نوازنده‌ها می‌توانند ربع پرده با آن بزنند و یا ابوای باروک که اگر کسی بخواهد می‌تواند با آن ربع پرده بنوازد.