سلطان بوگی (I)

John Lee Hooker , 1917 - 2001
John Lee Hooker , 1917 - 2001
جان لی هوکر در ۲۲ آگوست ۱۹۱۷، در کلارکزدیل (Clarksdale) میسی سیپی متولدشد. خانواده او در مزارع اشتراکی کار میکردند و او اولین تاثیرات موسیقی خود را از پدرناتنی اش، ویل مور (Will Moore) کسب کرد.

هوکر در اوایل دهه ۴۰ به سمت شمال و شهر دیترویت (Detroit) سفر کرد و در آنجا او به عنوان سرایدار یک کارخانه اتوموبیل سازی به کار مشغول شد. شبها، مانند تمام مهاجرینی که از روستا و جنوب آمده بودند، او دوستان و همسایگانش را با نواختن ساز در جمعهای کوچک سرگرم میکرد.

audio file Baby Lee

در همین دوران او توسط صاحب یک صفحه فروشی، به نام المر باربه (Elmer Barbee) کشف شد. باربه هوکر را نزد برنارد بسمن (Bernard Besman) که تهیه کننده، پخش کننده صفحه و صاحب کمپانی سنسیشن رکوردز (Sensation Records) بود، برد و بسمن نیز او را برای چند ضبط چند اثر اولیه اش به کمپانی مدرن رکوردز (Modern Records) قرض داد.

Audio File از اجراهای تلویزیونی لی هوکر

در میان اولین آثار ضبط شده هوکر در سال ۱۹۴۸، ترانه Boogie Chillen مقام نخست ترانه های مدرن را کسب کرد و اولین فروش میلیونی اثری از جان لی هوکر بود. این موفقیت بلافاصله با آثار پر سر و صداتری چون I’m In The Mood و Crawling Kingsnake و Hobo Blues دنبال شد.

جهش بعدی مسیر کاری او در زمانی اتفاق افتاد که بیش از صد ترانه او توسط کمپانی وی جی (Vee Jay Records) در طی سالهای ۵۰ و ۶۰ منتشر شد.

تماشاگران هیپی سالهای ۶۰ زمانی هوکر را در بین دیگر بنیانگذاران بلوز “کشف” کردند که هوکر و چند گروه و خواننده دیگر، بازگشت کوتاهی به فولک-بلوز کرده بودند. هنرمندان جوان انگلیسی مانند گروه انیمالز (Animals)، جان مایال (John Mayall) و یاردبردز (Yardbirds)، هوکر را به تماشاگران جدید و مشتاقی معرفی کردند که ستایش و تاثیر مثبت آنها به هوکر کمک کرد تا در میانه دهه ۶۰، خود را به مقام فوق ستاره ای برساند.

در سال ۱۹۷۰، او به کالیفرنیا رفت و در چند پروژه مختلف به همراهی موزیسینهای سبک راک، از جمله ون موریسون (Van Morrison) و گروه (Canned Heat) به کار مشغول شد. گروه (Canned Heat) شیوه کار و اصوات خود را به سبک بوگی (Boggie) هوکر قالب ریزی کردند و در چند آلبوم و تور با او همکاری نمودند.

audio file Dimples

در اواخر دهه ۷۰ و بیشتر سالهای دهه ۸۰، هوکر به طور مرتب تورهایی در آمریکا و اروپا برگذار میکرد و با شرکت در فیلم موفق برادران بلوز Blues Brothers به درجه بالاتری از شهرت و محبوبیت دست یافت.

سپس در سال ۱۹۸۹، آلبوم The Healer از او منتشر شد و با نقدهای مثبت و فروشی بیش از یک میلیون روبرو شد.در این روز، سلطان بوگی وارد موفق ترین دوره گسترده کاری خود شد. هوکر در طی این سالها خود موفق شده بود با تاثیر قدرتمند خود، علاقه روز افزون مخاطبین را به موسیقی بلوز جلب کند و مهمتر از آن، صنعت موسیقی را به این باور برساند که بلوز از نظر تجاری نیز سبکی موفق و ماندگار به شمار می آید.

پس از انتشار The Healer، زندگی حرفه ای هوکر دچار فرازها و اتفاقات فوق العاده شد. او علاوه بر ضبط و انتشار آلبومهای Mr. Lucky، Boom Boom، Chill Out و Don’t Look Back برای کمپانی پوینت بلنک / ویرجین (Pointblank / Virgin)، در آثار بزرگانی چون بی.بی کینگ (B.B. King) ، برنفورد مارسالیس (Branford Marsalis)، ون موریسون و (Big Head Todd and the Monsters) حضور یافت و در نقش اول فیلم مرد آهنین (The Iron Man)، محصول ۱۹۸۹ به کارگردانی پیت تاونسند (Pete Townsend) ظاهر شد.

برنامه های تلویزیونی Showtime و یک برنامه اختصاصی از سری برنامه های ‘Late Show شبکه بی بی سی و چندین برنامه مستند و زنده دیگر، به بررسی تاثیر او بر نسل جوان و دستاوردهای هنری او پرداختند.

johnleehooker.com

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (IV)

در این دوره وضعیت موسیقیدانان بسیار بهتر شد. خسرو پرویز بزم ها و مجالس بسیاری داشت. در حجاری طاق بستان در کرمانشاه یک شکار به تصویر کشیده شده که تعداد زیادی چنگ، موسیقار، دف های چهارگوش، شیپور، نی، سازهای کوبه ای و یک نفر در حال دست زدن را نشان می دهد. چنگ های مثلث و افقی در این دوره بسیار رایج بوده است.

افق‌های مبهم گفت‌وگو (V)

متن نیز «دیگری» دریافت‌کننده است. نه چون از آنِ دیگری است یا از فرهنگ دیگری است بلکه چون خود «دیگری» است. فارغ از این که از ورای آن مؤلف را ببینیم که در بخش نخست دیدیم، خواه‌ناخواه دیگری است. خود متن امری است جدا از «خود»، ممکن است لحظه‌ای به درون بیاید اما ماندگار نمی‌شود. متن جزئی از هیچ دریافت‌کننده‌ی مثالی‌ای نیست همچنان که حتا جزئی از مؤلفش هم نیست. از این رو متن بیش از هر مؤلفه‌ی دیگری نیازمند مفاهمه و دریافت است. حلقه‌ی آنچه تاکنون گفته شد به یاری درک دیگری متن است که کامل می‌شود.

از روزهای گذشته…

به چه سبکی سنتور بنوازیم؟ (IV)

به چه سبکی سنتور بنوازیم؟ (IV)

نوازندگان متناسب با زمان ،امکانات ،شرایط ،ذوق وتوانایی ،محیط و خاطرات ،سلایق و علایق به طور طبیعی دارای لحن خاصی در اجرای قطعات می شوند و چه بسا تحت تاثیر شرایط ویژه ای و یا تحت تاثیر جامعه و نیازهای زمانه ی خود نحوه ی نوازندگی آنها به سوی شیوه ای خاص هدایت می شود که گاهی نوآوری در نوازندگی آنها به مقداری است که در نهایت منجر به شیوه ای کاملاٌ مخصوص می گردد که بعنوان سبکی خاص شناخته و پذیرفته می شود.
درباره‌ی پتریس وسکس (IV)

درباره‌ی پتریس وسکس (IV)

اگر توجه کنید هر کدام از این قطعات اسامی منحصر به فرد و خاص خود را دارند. این امر برای من بسیار مهم و قابل توجه است. اول این که بسیار معقول است که اسم یک کار از اسامی دیگر کارها متفاوت و مجزا باشد، دوم اینکه یک توضیح است زیرا برای شنونده بسیار پیچیده و غیرقابل هضم است که ناگهان با یک موسیقی سازی مواجه شود. یک عنوان خوب و موفق به شنونده کمک می‌کند تا قبل از شنیدن قطعه از مضمون آن، ایده‌هایی دریافت کند. برای نمونه عنوانی مانند موسیقی در خاطره‌ی یک دوست یا موسیقی تابستانی کوچک نکاتی را به شنونده ارائه می‌دهند تا در هنگام اجرای کار تنها نماند و متوجه ‌شود که باید در چه سمت و سویی بنگرد.»
اپرای متروپلیتن (II)

اپرای متروپلیتن (II)

با مدیریت هنریش کنرید (Heinrich Conried) از سال ۱۹۰۳ تا ۱۹۰۸، انریکو کاروزو (Enrico Caruso) برای اولین بار در اپرا حضور یافت، یکی از درخشان ترین خوانندگان اپرای متروپلیتن که ۲۵ سال در آنجا به اجرا پرداخت. جیولیو گاتی کاسازا (Giulio Gatti-Casazza) نمونه ای از برنامه ریزی صحیح و سازماندهی بی نقص همراه با موفقیت فراوان در بالا بردن مهارت اعضای اپرا بوده است. بار دیگر در دوره وی بزرگترین خوانندگان و رهبران در متروپلیتن حضور یافتند.
درباره‌ی نقد نماهنگ (IV)

درباره‌ی نقد نماهنگ (IV)

با همین سنجه است که ما اغلب فیلم یک کنسرت کلاسیک را فارغ از جداکننده‌هایی مانند طول مدت (شرط‌های کافی حاشیه‌ای)، با همه‌ی حضور پررنگ کارگردان تلویزیونی و دوربین در فرآوری‌شان، نماهنگ نمی‌دانیم. گرداندن سر به سوی جایگاه نوازنده‌های فلوت هنگام اجرای «رقص فلوت‌ها» در «سوییت فندق‌شکن» «چایکوفسکی» رفتار هنجاری از یک دیده‌ور خودمختار آزاداراده است و ما اگر دوربین انجامش دهد همذات‌پندارانه حضور واسطه‌گونش را از میانه برمی‌داریم؛ به عنوان سوژه‌ی مستقل از دید خویش بازش نمی‌شناسیم. همچون هوای شفاف که تنها به واسطه‌ی دید نمی‌توان به عنوان چیزی در میانه‌ی چشم ما و ابژه‌ها شناسایی‌اش کرد.
کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (I)

کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (I)

در روز بیستم مرداد ماه، برنامه ای در تالار غدیر شهر کرمانشاه برگزار شد که بهانه ی اصلی آن حضور بهمن رجبی، نوازنده ی شناخته شده ی تنبک در این شهر بود. رجبی به دعوت انجمن موسیقی به کرمانشاه آمده بود و علاوه بر ارائه ی برخی مطالب توسط وی، دو نوازی تنبک، دو نوازی سنتور و تنبک و همچنین گروه نوازی توسط گروهی از نوازندگان کرمانشاهی اجرا شد. آنجه در نوشته ی پیش رو مورد توجه قرار خواهد گرفت، سخنان بهمن رجبی است که در نیم ساعت اول برنامه ارائه شد.
گفتگویی با جولیان بریم (III)

گفتگویی با جولیان بریم (III)

من همیشه با استرس روی صحنه مواجه بودم وهمیشه به هنگام شروع کنسرت حالت عصبی داشته ام. این طبیعی است. گاهی هم ممکن است این استرس بیشتر از دفعات دیگر به سراغم بیاید. استرس به عوامل خیلی زیادی بستگی دارد. مثلا اینکه اگر قبل از اجرا استراحت کافی نداشته باشم یا از موضوعی ناراحت و غمگین باشم، استرس و فشار عصبی بیشتر خواهد شد. باید سعی کنم تمام آن روز را با چیزهای ملایم و راحت گذرانده باشم. همچنین استرس اجراهایم خیلی به این موضوع بستگی دارد که بعد از ظهر شب اجرا را چگونه گذرانده باشم.
طلایه‌دار تلفیق (II)

طلایه‌دار تلفیق (II)

هنرمند پیشرو، عباس شاپوری، نود سال پیش، در هفدهم تیرماه ۱۳۰۲ در تهران تولد یافت. پدرش غلامرضا شاپوری مدیر آن روزگار گراندهتل مشهور تهران، در خیابان لاله‌زار، بود و به همین واسطه با بسیاری از رجال نام‌آور عصر نشست و برخاست داشت. از اقبال بلند عباس شاپوری، هنرمندانی چون ابوالحسن صبا و حسین هنگ‌آفرین هم در حلقه آشنایان پدر بودند.
وام‌گیری موسیقایی به مثابه ارجاع به هویت (V)

وام‌گیری موسیقایی به مثابه ارجاع به هویت (V)

از این دیدگاه؛ از سویی موسیقی‌هایی که او انتخاب کرده است (فرهنگِ دهنده) عمیقا «مونودیک» یا تک صدا درک می‌شود و از سوی دیگر نظریه‌ای وجود دارد که چیرگی یک تک صدای موسیقایی را (بدون هارمونی) و گاه حتا بدون در نظر گرفتن جای آن در یک نردبان موسیقایی می‌پذیرد (فرهنگِ پذیرنده)، برای آن ساختار قائل می‌شود و تاثیر این ساختار بسیار تکین را بر ساختارهای کلان‌تر بررسی می‌کند. علاوه بر این حرکت مصالح موسیقایی به شکل مونودیک، یعنی وقایع موسیقایی منفرد که اگر هم بافت همراهی دارند، به عنوان یک رویداد تکین در لحظه‌ی موسیقایی ظاهر می‌شود و ارتباطی با قبل و بعد از خودش (به مفهوم توالی) نمی‌یابد.
گفتگو با هوشنگ ظریف (III)

گفتگو با هوشنگ ظریف (III)

من در دوره‌ی هنرستان، در کنار تار، دو سال هم پیش استاد حسین تهرانی تنبک یادگرفتم. بعد زمان آقای دهلوی ایشان گفتند تنبک متد ندارد برو و آقای تهرانی را بیاور و درس‌های ایشان را ثبت کن تا متدی تهیه کنیم. هفته‌ای یک روز آقای تهرانی را که منزل‌شان هفت‌حوض بود می‌رفتم و با ماشین برشان می‌داشتم می‌بردم هنرستان. ایشان از اول شروع کردند و با دید آموزشی، درس‌ها را زدند و من نوت کردم. آن سالها دستم روی تنبک هم خیلی روان بود. حتی دوستان و فامیل دور هم که جمع می‌شدند خیلی وقتها جای تار به من می‌گفتند تنبک بزنم. تنبک را هم مثل چپ دست‌ها می‌زنم. چون پا و دست چپم قوی‌تر هستند و از اول آنطور عادت کرده بودم. خیلی از گلهایی که در جام جهانی زده‌ام هم با پای چپم زده‌ام (خنده).
مصاحبه ای با رنه فلمینگ (III)

مصاحبه ای با رنه فلمینگ (III)

تا چندی پیش من تنها اجرای زنده داشتم. شما روی صحنه می روید و باید تمام تلاش خود را بکنید و امیدوارید که نتیجه شرمگینانه نباشد! دو سال پیش در یک استودیو، لولو (Lulu) و ووزچ (Wozzeck) را به همراه لوین (Levine) اجرا و ضبط کردم که اخیرا تکثیر شده است و این اولین کار ضبط من از آثار موتسارت با ماکراس (Mackerras) بوده. بیشتر آثار اپرایی برای ضبط من تا حدی غیر معمول بودند و با صدای خیلی زیر…