آکوستیک اتاق – ۵

برای ایزوله کردن صوتی یک اتاق لازم است دیوارها، سقف و کف از مواد مخصوص که قابلیت جذب انرژی صوتی را دارند پوشیده شود.
برای ایزوله کردن صوتی یک اتاق لازم است دیوارها، سقف و کف از مواد مخصوص که قابلیت جذب انرژی صوتی را دارند پوشیده شود.
در ادامه مباحث مربوط به آکوستیک اتاق در این نوشته به مقدمه ای بر بررسی موضوع ضد صدا کردن یک اتاق و یا همان مقوله Soundproffing / Acoustic Isolation می پردازیم؛ شرایطی که در نظر گرفتن آنها می تواند مانع از ورود نویز و صداهای ناخواسته به اتاق و طبیعتآ مانع از خروج صدا به بیرون از اتاق شوند.

مقدمه
اگر به موسیقی علاقه داشته باشید و یا با سازی مانند پیانو کار کنید، احتمالآ لحظاتی برای شما بخصوص هنگام غروب و شب بوده است که در حال گوش دادن به موسیقی با صدای بلند یا تمرین پیانو بوده اید که ناگهان با برخورد احتمالآ خشن اطرافیان – حتی همسایگان – برای پایین تر آوردن صدا روبروه شده اید.

بدیهی است برای یک علاقمند به موسیقی هیچ چیز به این اندازه نمی تواند در آن لحظه که با اشتیاق به موسیقی گوش می دهد یا ساز تمرین می کند، دردناک باشد. بخصوص اگر هزینه زیادی برای تهیه یک سیستم صوتی خوب یا یک ساز با حجم صوتی بالا کرده باشد.

واقعیت آن است که هنگامی که هریک از ما هزینه زیادی برای تهیه یک سیستم صوتی خوب یا سازی مانند پیانو می کنیم، اگر هدف اصلی استفاده و لذت بردن از تمام امکانات آن باشد باید کمی هم برای شرایط استفاده از آنها هزینه کنیم، در غیر اینصورت نخواهیم توانست حتی در صورت مخالف نبودن اطرافیان از حداکثر مزایای سیستم صوتی یا پیانوی خود بهره ببریم.

زمان برای همگان طلا است، اما برای یک علاقمند به موسیقی – یا دست اندرکاران صدابردای و یا صاحبان سالن های کنسرت و … – علاوه بر آن سکوت هم نقش طلا را بازی می کند و برای رسیدن به آن باید هزینه کرد.

چگونه به هدف خود نزدیک تر شویم؟
برای آنکه شدت صدای تولید شده به سمت شنوندگان نا خواسته کاسته شود روشهای ساده، مشخص، اما نه لزومآ قابل دسترس با هزینه کم وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از :

– استفاده از تمهیداتی برای از بین بردن انرژی صوتی که به سمت اطاق مورد نظر می آید و یا برعکس کاهش انرژی صوتی که در اتاق تولید شده و طبیعتآ تمایل دارد در تمام جهت ها از دیوارها عبور کند. در این روشها با استفاده از تجهیزات خاصی معمولآ انرژی صوتی را به انرژی حرکتی بدون صدا (احیانآ کم صدا) و یا انرژی حرارتی تبدیل می کنند.

– دور کردن منبع تولید صدا (سیستم صوتی یا ساز) از شنوندگان ناخواسته. طبیعی است در حین طی شدن فاصله، در اثر برخورد صوت با مولکولهای هوا، صوت بتدریج انرژی خود را از دست می دهد و ضعیف تر می شود.

همانطور که مشاهده می کنید دو روشی که بیان شد بسیار بدیهی و ساده هستند اما استفاده و لحاظ کردن هر یک از آنها می تواند مشکلات خاص خود را به همراه داشته باشد. به عنوان مثال برای کاهش انرژی صوتی به هنگام عبور از مرزهای اتاق – از هر طرف – نیاز به استفاده از تجهیزات damping یا وسایلی هستیم که جلوی هرگونه ارتعاش و انتقال انرژی را بگیرد.

و یا در ارتباط با دور کردن منبع تولید صدا با توجه به امکانات منزل خود مثلآ ناگزیر هستیم ساز یا سیستم صوتی گرانبهای خود را به داخل انباری یا اتاقی در آنطرف محوطه عادی منزل ببریم که عملآ می تواند برای خود دردسرها و نقطه ضعف های کاربردی داشته باشد. (هرچند اگر یک علاقمند جدی باشید به ناچار مجبور به انجام چنین کاری هم خواهید بود.)

البته روشهای فنی و تکنولوژیک دیگری هم برای حذف صداهای ناخواسته وجود دارد که در آن توسط میکروفن های مختلف، اصواتی که از اطراف منتشر می شود نمونه برداری شده پس از پردازش توسط کامپیوتر یا دستگاههای مخصوص اصوات مشابه اما معکوس آنها برای انتشار در جهت مخالف و حذف در محیط پخش می شود که طبیعی است دسترسی به این روش برای همگان امکان پذیر نخواهد بود.

Damping یا خفه کردن صدا
کاربردی ترین روش برای جلوگیر از نفوذ صدا از بیرون به داخل و یا برعکس Damping است. در این روش با استفاده از تجهیزات و روشهای مختلف محیط مورد نظر را از لحاظ آکوستیکی نسبت به اطراف ایزوله می کنند.

انواع صداهای ناخواسته که می تواند در اتاق تولید و یا به آن نفوذ کرده مانع از لذت بردن شما از موسیقی شوند را می توان به دو دسته تقسیم کرد. دسته اول صداهای عادی مانند صدای اتومبیل یا صحبت عابرین پیاده در خیابان، صدای جوی آب و … دسته دوم صداهای نا خواسته ای هستند که در داخل اتاق مورد نظر شما بوجود می آیند، که اغلب آنها ناشی از ارتعاش اجسام (پنجره، لوستر، لوازم منزل و … ) بر اثر برخورد صوت پر انرژی با آنها است.

طبیعی است که برای هریک از این موارد باید تمهیدات خاصی اندیشید و نیز برای جلوگیری از خروج صدا از داخل اتاق به خارج نیز تمهیدات مخصوص به خود را در نظر گرفت که در نوشته بعد به آن خواهیم پرداخت.

25 دیدگاه

  • amir
    ارسال شده در فروردین ۱۶, ۱۳۸۵ در ۹:۰۶ ب.ظ

    salam, sale no va tvalodetoon mobarak. neveshte khoobi bood. movafagh bashid.

  • ُسامان
    ارسال شده در فروردین ۱۷, ۱۳۸۵ در ۱:۵۱ ب.ظ

    سلام، لطفآ بگویید که چطور میشه با هزینه کم یک اطاق رو اکوستیک کنیم. مرسی.

  • روشنک
    ارسال شده در فروردین ۱۷, ۱۳۸۵ در ۱۱:۱۳ ب.ظ

    سلام، سال نو و تولد دو سالگی مبارک. امیدوارم سالهای سال شاهد موفقیت و پیشرفت روز افزون شما باشیم که خالصانه به موسیقی کشور کمک می کنید.

  • علی
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۹, ۱۳۸۵ در ۱۲:۰۶ ب.ظ

    سلام
    ازمطالب پربارودرعین حال قابل فهم شما بسیارممنونم.
    من ازشمادرخواست می کنم برای اکوستیک کردن اتاقم که
    صدای زیادی درآن وارد وخارج میشود ویک پنجره بزرگ به سمت کوچه دارد; راهنمایی نماییدکه که چطور میشه با هزینه کم این کار روانجام بدهم.ممنونم.

  • محمدرضا بروشکی
    ارسال شده در آبان ۱۵, ۱۳۸۵ در ۱:۳۹ ب.ظ

    ممنون از اطلاعات خوب و علمی که در اختیار ما قرار میدهید.

  • محتشم
    ارسال شده در دی ۶, ۱۳۸۵ در ۱:۰۰ ق.ظ

    جدا عالی بود
    منتظر مطالب بعدی در زمینه آکوستیک هستم

  • amin
    ارسال شده در دی ۸, ۱۳۸۵ در ۱۱:۲۱ ب.ظ

    عالی بود

  • peyman
    ارسال شده در فروردین ۷, ۱۳۸۶ در ۱۲:۳۵ ق.ظ

    ba salam va tashakore besyaar
    be onvaane yek navaazandeye ney va yek faareghotahsile reshteye physic besyaar estefaade kardam
    do nokte be nazaram resid
    aval inke mota’asefaane mataalebe in site dorost zamaani ke kamkam takhasosi mishan tamoom misham be nazaram khoobe mataalebi shabih in yeki KHEILI bishtar barasi beshan dovom inke agar baraatoon maghdor hast narm afzarhaaye mosighiaii ro mo’arefi konin ya amoozesh bedin paayandeo sarfaraaz bashin

  • مهوش
    ارسال شده در مهر ۲۸, ۱۳۸۶ در ۱:۱۶ ق.ظ

    Thank u so much
    please explain more about this subject

  • ارسال شده در آذر ۱۸, ۱۳۸۶ در ۶:۳۶ ق.ظ

    salam
    lotfan neveshtan dar in zamineh ra edameh dahid va uplod konid
    dar soorat e emkan pasokh soal haye zir ra be
    E-mail:
    navidafghah@gmail.com
    bezanid
    ۱٫amoozesh e estefadeh az pashm e sang va panel
    ۲٫roo kesh e pashm e sang che bashad? fom ? charm? ya panel haye gach iy?
    ۳٫shekast dar saghf che gooneh va ba che material iy bashad?
    ۴٫kaf e zamin az che jensi bashad?
    omid varam pasokh ra daryaft konam
    ba tashakor
    navid

  • محمد رضا
    ارسال شده در آذر ۲, ۱۳۸۷ در ۱۱:۳۹ ب.ظ

    با سلام
    من از مقالات اکوستیک شما هیچ چیز نفهمیدم
    اگر ممکنه درمورد مهندسی صوت-اکوستیک کردن محیط-نرافزارهای ضبط و ویرایش صوت مرا راهنمایی کنید
    لازم نیست وقت زیادی بگذارید اگر کتاب معرفی کنید با اشتیاق به دنبالش میروم

  • الهام
    ارسال شده در دی ۲۱, ۱۳۸۷ در ۱:۱۲ ب.ظ

    ba salam
    lotfan baraye kharej nashodane seda az otagh va ayegh kardane divar ba yekh az anvae dar dastrase ayegh haye soti jahate poosheshe divar rahnamaee befarmaeed.

  • لساني
    ارسال شده در فروردین ۱۷, ۱۳۸۸ در ۱۱:۳۰ ق.ظ

    salam , merci az matalebe arzeshmandetan , dar khaneyi ke man zendeghi mikonam , sedaye bolandgoye hamsaye tabaghe payin divane koonande ast makhsosan dar otaghe khab lotfan rahnamayi konid che kar mitavan anjam dad baraye hale in moshkel . ba tashakor

  • saed
    ارسال شده در خرداد ۷, ۱۳۸۸ در ۱۱:۵۹ ب.ظ

    باسلام خدمت شما عزیزان علاقه مند،من تجربیات خوبی در صدای دیجیتال و آکوستیک دارم آدرس ایمیل من saed.azari@gmail.com

  • ناشناس
    ارسال شده در شهریور ۲۶, ۱۳۸۸ در ۱:۵۳ ق.ظ

    باید تمهیدات خاصی اندیشید ?

  • مهدی
    ارسال شده در مهر ۲۳, ۱۳۸۸ در ۱۱:۱۱ ب.ظ

    سلام اگر می خواهید توی اطاق شخصی تون موزیک رو ظبط کنید پول بی خودی خرج نکنید. چون با امکاناتی که تو ایران هست هیچ جوری نمیشه جلوی نشتی صدا رو گرفت. حتی بهترین استودیو های ایران هم دچار این مشکل هستند. بهترین راه ساختن یک پانل ایزولاسیون…
    ساخت یک همچین پانلی کار سختی نیست و با کمی حوصله حتی با یک کارتن مقوایی هم میشه اونو ساخت…
    http://www.smproaudio.com/produkte/mikrofon-serie/mic-thing-flexibler-mikrofon-isolator.html

  • شرکت الکترو نوین ایوان
    ارسال شده در تیر ۲۵, ۱۳۸۹ در ۲:۵۶ ب.ظ

    با سلام لطفا در مورد تفاوت میکسر هایساخته شده با شرکت های متفاوت توضیح دهید
    مدیر عامل شرکت

  • علیخواه
    ارسال شده در آبان ۳, ۱۳۸۹ در ۲:۲۱ ب.ظ

    سلام بنده در خوابگاهی زندگی میکنم که دیوارهای راهرو و سالن آن از سنگ است. چگونه میتوانم با هزینه کم و دانشجویی اتاقم را از سرو صدای آزاردهنده دیگران مصون کنم. ممنون

  • aytam
    ارسال شده در دی ۲۳, ۱۳۸۹ در ۱۰:۱۸ ب.ظ

    یاشا یاشا.کاوه وبقیه بر وبچ

  • ثنا نواندیش
    ارسال شده در آبان ۱۳, ۱۳۹۰ در ۱۱:۴۴ ق.ظ

    این مطالب خیلی به من کمک کرد واقعا ممنون

  • عباس محمدی
    ارسال شده در بهمن ۱۲, ۱۳۹۰ در ۹:۳۶ ق.ظ

    با سلام
    خواهشمند است بفرمائید کدام شرکت مواردی که فرمودید را جهت آگوستیک اتاق برای ما انجام میدهد بسیار ممنوم

  • مرتضی
    ارسال شده در اردیبهشت ۲, ۱۳۹۱ در ۱۱:۵۶ ق.ظ

    باسلام . با توجه به مشترک بودن پنجره با همسایه پائینی و تبادل صوت از طریق پنجره خواهشمند است عایق صوتی ای معرفی نمائید که ضمن کمترین هزینه نور پنجره کور نگردد.

  • نیما
    ارسال شده در تیر ۱۷, ۱۳۹۱ در ۸:۴۴ ب.ظ

    سلام,دوستان من تجربه خوبی برای آکوستیک کردن داشتم که نتیجه خوبی داشت,اگر کمکی خواستید تماس بگیرید در ضمن حدود ۴۰ متر پشم سنگ و فوم دارم که مورد نیازم نیست

  • نیما
    ارسال شده در تیر ۱۷, ۱۳۹۱ در ۸:۴۴ ب.ظ

    nimahichi@yahoo.com

  • ارسال شده در شهریور ۱۱, ۱۳۹۲ در ۱۱:۱۳ ق.ظ

    عااالی بود… مثله همیشه کامل و کاربردی…
    سپاس از آقای رهنما عزیز….

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شروع یک گفتگو «نغمه» یا «صدا»

از دیدگاه علم فیزیک، فرق اصوات موسیقایی با اصوات غیر موسیقایی، در طول موج آنهاست. هنگامی که ارتعاش صوت منظم باشد، دامنۀ موج و بسامد آن ثابت و منظم است و به گوش خوش می آید، اصوات موسیقایی غالباً از این نوعند، این امواج در زبان انگلیسی تن (tone) نامیده می شوند؛ ولی هنگامی که ارتعاش صوت نامنظم باشد و دامنه و بسامد موج دایماً بدون نظم و قاعدۀ خاصی تغییر کند، به گوش ناخوشایند است و اصوات غیرموسیقایی از این نوع هستند، این امواج در زبان انگلیسی نویز (Noise) نامیده می شوند.* فرهنگستان زبان و ادب فارسی در مقابل واژه پیچ (Pitch) و تن (Tone) اصطلاح فارسی نغمه را استفاده کرده که در سال های اخیر تا حد زیادی جای خود را در ادبیات موسیقی شناسی باز کرده است و در کتاب های موسیقی نیز بسیار دیده می شود که به جای صوت موسیقایی از واژه «نغمه» استفاده شده است. نوشته ای که پیش رو دارید، به نقد این واژه مصوب شده توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی می پردازد.

نوائی: ما به دنبال رقابت سالم هستیم

با خانم موحد در این خصوص مشورت کردیم و حتی من پیشنهاد کردم که این کر فلوت از دامان انجمن فلوت بیرون بیاید چون اکثر اعضا مشترک هستند اما خانم دکتر موافقت نکردند گفتند که بهتر است که هرکدام از سازمان ها به طور جداگانه کار کنند ولی بچه ها هم خیلی از این ایده استقبال کردند و همانجا سازهایمان را باز کردیم و دو سه تا قطعه ای که من با خودم داشتم اتفاقی، تمرین کردیم و آن اولین جلسه ای بود که کر فلوت در منزل خانم دکتر موحد تمرین کرد و در آنجا حدود پانزده شانزده نفر بودیم، وقتی که باهم تمرین کردیم من به آنها گفتم که معمولا یک چنین کاری را نمی توان بدون رهبر انجام داد.

از روزهای گذشته…

رموز ویولن (I)

رموز ویولن (I)

صحبت و بحث در رابطه با ساختار و پدیده ای به نام ویولن کار ساده ای نیست، هرچند که در دوره های مختلف به طریقی آنرا مطرح کرده اند و میل عمومی بر این بوده است که ویولون را در معیار و قالبی تقریبا مشخص تعریف و تعیین کنند، اما این موضوع همچون سایر پدیده های هستی فقط در حد و حدود چهار چوبهایی که ما خود آنها را قانون و اصل نامیده ایم قابل توضیح است.
تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (VII)

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (VII)

همین مورخ می‌نویسد: «از خلفای عباسی هارون بود که درجات موسیکاران را همچنان برقرار کرد که اردشیر پاپکان ساز کرده بود و همو بود که طریقت پادشاهان ساسانی را برگزید. در این نظم و ترتیب، ابراهیم موصلی و ابن جامع و زلزل (منصور الضارب) درجه یکم را می‌داشتند. زلزل نوازندگی می‌کرد و ابن جامع خوانندگی و سلیم بن سلام (ابو عبیدالله کوفی) و عمروالغزل و امثال ایشان درجه دوم را حائز بودند و درجه سوم به کسانی داده شده بود که تنبور می‌زدند و سنتور می‌نواختند و ضرب گیر بودند.
بالیده بر بالین هنر

بالیده بر بالین هنر

چه غریب است دلدادگی آدمی بر نشان های تعالی؛ چه دشوار است روایت عشق انسان، بر دستاورد های انسانی… نوشته ای که پیش رو دارید روایتی است از اراده بشر، بر رهایی از بندها و پرواز بر خواسته های بشری، در پهن دشت هنر موسیقی. درک باطنی این مقال، تجربه ای از عشق و محرومیت را می طلبد که تنها برای سوختگان، فهمش میسر است. این نوشته نه تنها ستایشی ست از یک فرزند هنر، بلکه پاسداشتی ست از مردان و زنانی که با سلوک شان، پایمردی در راه هنر را، نه تنها به بی هنران که به خالقین هنر آموختند؛ کسانی که بدون نام نشانی، پیامبران هنر هستند به نسل های دگر…
از اثر تا عمل موسیقایی (I)

از اثر تا عمل موسیقایی (I)

فلسفه‌ موسیقی از دهه ۱۹۸۰ پرجنب‌ و ‌جوش‌ترین و بارآورترین حوزه مطالعات فلسفه هنر بوده ‌است و نصیب ما از این‌همه؛ هیچ، دست‌کم تا چندی پیش. جز درایه‌ «فلسفه موسیقی» «دانشنامه استنفورد» که تاکنون سه‌بار به فارسی برگردان شده و پراکنده مقاله‌هایی همانند مقاله دوران ساز «لوینسون»، «یک اثر موسیقی چیست؟» بازتاب چندانی از آن اندیشه‌کاری‌ها در جامعه‌ فلسفه یا موسیقی ما نیست. اما اکنون «حسین یاسینی» مترجمی که انتخاب و کیفیت ترجمه‌ قبلی‌اش («درک و دریافت موسیقی») یکی از بهترین‌های معاصر و تاثیرگذارترین‌ها بر محیط‌های آموزشی است، یکی از پژوهش‌های فلسفه‌ موسیقی، «پدیدارشناسی موسیقی؛ بداهه گفت و شنود موسیقایی» «بروس الیس بنسن» را به فارسی برگردانده است. با اینحال انتخاب او این بار به قدر بار پیشین یکسر حسن نیست بلکه همزمان سرشته به نیک‌و‌بد است.
دشواریهای تجزیه و تحلیل موسیقی ما (IV)

دشواریهای تجزیه و تحلیل موسیقی ما (IV)

رویکرد یادشده علاوه بر این که توانایی تحلیلی تحلیل‌گر را از طریق انتخاب درست در حوزه‌ی موسیقی کلاسیک ایرانی به نمایش می‌گذارد برخی کمبودهای موسیقی‌مان را هم به ظهور می‌رساند. از آن جمله است کم‌جانی موسیقی دستگاهی در زمینه‌ی فرم های از پیش تعیین شده، کمبود مطالعات مربوط به فرم به معنای عام و راه‌های گسترش ملودی که دستمایه‌ی کار تحلیل قرار گیرد و فقدان یک تئوری منسجم ریتم که براساس آن الگوها تجزیه و تحلیل شوند.
چیک کوریا

چیک کوریا

چیک کوریا (Chick Corea) از دهه ۶۰ تا کنون، یکی از پر اهمیت ترین هنرمندان جز بوده است. کوریا که در هیچ دوره ای از کار حرفه ای خود تنها به حفظ افتخارات گذشته بسنده نکرده است، در تعداد بسیاری از پروژه های مهم موسیقی شرکت داشته و حس کنجکاوی وی در زمینه کشف نکاتی تازه در موسیقی هرگز کاهش نیافته است.
کنسرت گروه آینه با آواز بحیرایی

کنسرت گروه آینه با آواز بحیرایی

گروه موسیقی آینه به خوانندگی رامین بحیرایی و سرپرستی مجید کولیوند کنسرتی را در روزهای ۱۵ و ۱۶ مهرماه در تالار رودکی اجرا می‌کند. گروه آئینه که بیشتر اعضای آن از فارغ التحصیلان و یا دانشجویان موسیقی در دانشکده موسیقیِ دانشگاه هنر تهران هستند با این هدف تشکیل شده است تا عرصه ای باشد برای ابراز اندیشه ها و توانمندی های اعضای خود در عرصه موسیقی ایرانی. گروه آینه قصد دارد، ضمن بکارگیری و پاسداشت ارزش های هنری موسیقی سنتی سرزمین خود، عرصه های جدیدی را در حوزه های آهنگسازی و اجرای موسیقی ایرانی تجربه کند.
موسیقی و نابینایان (II)

موسیقی و نابینایان (II)

یکی از دغدغه های من ارزیابی جایگاهی ست که هر فرد می تواند در مقابل موسیقی اتخاذ کند. بر این اساس نابینایی یکی از آن وضعیت هایی است که در نظر من میتواند تقسیم بندی و رتبه بندی دیگری از هنر ارائه دهد.
مصاحبه ای با آنتال سلای

مصاحبه ای با آنتال سلای

در مجارستان آژانسهای برگزار کننده کنسرت بسیار کم است. این یکی از دلایلی است که اجراهای من در طی سال خیلی برنامه ریزی شده نیستند. گاهی اوقات در زمان بسیار کوتاهی کنسرتهای فراوانی دارم و گاه برای ۲ تا ۳ ماه یا حتی بیشتر هیچ اجرای نداشته ام. کنسرتهای من بر اساس نیاز آنان به سولیست بوده، بنابراین ارکسترها و برنامه ریزان کنسرتها تنها زمانی که در یک کنسرت نیاز به نوازنده ویلون سولیست دارند به سراغ من می آیند. برای مثال به همراه ارکستر سمفونیک مجارستان در نوامبر سه کنسرت در آلمان خواهم داشت؛ کنسرتو در D ماژور پاگانینی و کنسرتو در E مینور مندلسون را در تالار بزرگ فیلارمونی اجرا خواهم کرد.
جامعه، موسیقی، در منشور رادیو (II)

جامعه، موسیقی، در منشور رادیو (II)

در یک مدل ساده شده موسیقی و سرگذشتش در ایران را به درستی حاصل کنش و واکنش جامعه ی مخاطبان، نهادهای حکومتی و ساز و کارهای درونی جامعه ی موسیقی و در متن کتاب به ویژگیها و پویایی هریک و نوع اثری که بر هم می گذاشته اند، پرداخته اند. در این راه طبیعتا سهم کمتر از آن جامعه شناسی مخاطبان است زیرا در فقدان یک جامعه شناسی موسیقی پیشرفته داده های قابل اطمینان جامعه شناختی اندکی از آنها درست باقی می ماند. آنها حاضران خاموش اند، البته نه کاملا، چون از راه ابراز رضایت و نارضایی با شمار زیادشان برفرآیندها تاثیر می گذارند.