کاربرد دسیبل در فیزیک صوت

پاسخ فرکانسی یک میکروفن Shure SM57
پاسخ فرکانسی یک میکروفن Shure SM57
اصطلاح دسیبل (Decibel) در بسیاری از مباحث فیزیکی موسیقی و نیز بهنگام استفاده از دستگاههای ضبط و اعمال افکت در استودیوهای موسیقی کاربرد دارد. با وجود اینکه بسیاری از دست اندرکاران موسیقی از این اصطلاح استفاده می کنند، دید صحیحی نسبت به این اصطلاح ندارند. در این نوشته سعی می کنیم مفهوم این اصطلاح را برای علاقمندان به موسیقی تشریح کنیم.

مقدمه
اصطلاح دسیبل برای مقایسه نسبت بین دو مقدار در علوم فیزیک ، الکترونیک و … بخصوص رشته های مختلف مهندسی بکار برده می شود. در اغلب موارد مقادیری که با یکدیگر مقایسه می شوند از جنس توان ، فشار، ولتاژ و … هستند. از مواردی که دسیبل در آن کاربرد بسیار دارد می توان به فیزیک صوت اشاره کرد.

در فیزیک صوت برای محاسبه میزان و سطح قدرت منابع صوتی از این معیار استفاده می شود. دسیبل که آنرا با علامت dB نشان می دهند، عبارت است از لگاریتم مبنای ده نسبت دو توانی که قرار است با یکدیگر مقایسه شوند.

چرا از لگاریتم استفاده می شود؟
از آنجایی که هر دو مقداری که قرار است مقایسه شوند دارای ابعاد فیزیکی (دیمانسیون یا dimention) یکسان هستند، خارج قسمت آنها عدد خالص بدون واحد است، لذا می توان از خارج قسمت آنها لگاریتم گرفت. علت اصلی گرفتن لگاریتم آن است که بتوان توسط آن بسادگی مقایسه ای برای مقادیر بسیار بزرگ و یا بسیار کوچک داشت، بدون اینکه نیاز به استفاده از اعداد بسیار بزرگ یا کوچک داشته باشیم.

برای ساده تر شدن موضوع به یک مثال توجه کنید. فرض کنید که دو منبع صوتی (ساز یا سیستم پخش صوت و … ) داریم که اولی توان خروجی معادل P1 دارد و دومی توانی معادل P2. هر دو بصورت یکسان در حال اجرا یا پخش یک موسیقی هستند و تنها تفاوت آن است که یکی از آنها، مثلآ P2 با قدرت بیشتری موسیقی را پخش می کند. (فرض می کنیم که شکل موج هر دو منبع یکسان است.)

تحت این شرایط ، نسبت توان این دو منبع صوتی را بر حسب دسیبل می توان به اینصورت بیان کرد :

۱۰ log10 (P2/P1)

بنابراین مشاهده می کنید که اگر P2=2P1 باشد در آنصورت نسبت دو توان معادل ده برابر لگاریتم دو در مبنای ده یا همان عدد ۳ خواهد بود. در اینحالت قدرت P2 معادل ۳dBاز P1 بیشتر است.

و یا اگر P2 قدرتی معادل ده برابر P1 داشته باشد در مقام مقایسه قدرت آن ۱۰dB از P1 بیشتر است. اگر P2 توانی معادل یک میلیون برابر P1 داشته باشد، می توان بسادگی گفت که توان P2 معادل ۶۰dB از P1 بیشتر است.

مشاهده می کنید که چقدر بیان و استفاده از لگاریتم در مقایسه توان دو منبع صوتی می تواند ساده باشد. نکته دیگر اینکه چنانچه در مقایسه های بالا توان P2 کمتر از P1 باشد به همین سادگی محاسبات انجام شده و فقط نتیجه یک عدد منفی خواهد بود.

یک مثال کاربردی
فرض کنید که یک آمپلی فایر صوتی می خرید که ادعا می کند توان خروجی آن ۳dB از نسخه قبلی که به بازار آمده است بیشتر است، در اینصورت بسادگی مشخص است که توان خروجی این دستگاه دو برابر توان نمونه قبلی است، چرا که لگاریتم ۲ در مبنای ۱۰ معادل عدد ۰٫۳ است. بنابراین ۳dB بالا یا پایین کردن توان معادل دو برابر کردن یا نصف کردن توان محسوب می شود.

سطح فشار صوت یا Sound Pressure Level
در مواردی که هدف ارائه ایده از قدرت یک منبع صوتی برای تاثیر گذاری بر روی گوش انسان است، داشتن احساس از میزان توان آن دستگاه عملآ کاربردی ندارد. لذا از معیار دیگری بنام SPL یا سطح فشار صوتی استفاده می شود. این شاخص نیز کماکان با همان مبانی که برای دسیبل در توان توضیح دادیم، همخوانی دارد. در این حالت از فرمول زیر استفاده می کنیم :

۲۰ log10 (P/P0)

(علت استفاده از ضریب ۲۰ بجای ضریب ۱۰ آن است که در واقع اگر از همان فرمول قبل بخواهیم استفاده کنیم، قدرت rms یک منبع صوتی متناسب است با نسبت P2/P02 ، که می توان توان دو را به پشت لگاریتم برد و به ضریب تبدیل کرد.)

در هر صورت هنگامی که می خواهیم از سطح یا حجم تنها یک منبع صوتی صحبت کنیم و بحثی از مقایسه وجود ندارد، نیاز به یک منبع مبنا داریم که شدت صوتی منبع مورد نظر خود را نسبت به آن بسنجیم.


جدول مقایسه توان بر حسب دسیبل SPL برای چند نمونه منبع صوتی
در اینگونه از موارد، سطح مقایسه (در واقع مخرج کسر لگاریتم)، فشاری انتخاب می شود که توسط آن گوش تحریک شده و در آستانه شنیدن قرار می گیرد، به این فشار Absolute Threshold of Hearing با ATH گفته می شود که معادل فشاری است برابر با ۲۰ میکرو پاسکال است که در فرمول بالا با P0 نمایش داده شده است. (هر پاسکال معادل فشاری است که با نیروی یک نیوتنی بر سطح یک مترمربع وارد می شود.)

طبیعی است که پاسخ فرکانسی گوش انسان در فرکانسهای مختلف یکسان نیست بنابراین لازم است تا این آستانه در فرکانس خاصی حساب شود، برای این منظور در مباحث عمومی فرکانس یک کیلوهرتز بعنوان مبنا بکار برده می شود.

واحدی که برای اینگونه از مقادیر بکار برده می شود با dB SPL نمایش داده می شود تا مشخص شود که مقدار مقایسه نسبت به رفرنس آستانه شنوایی انجام گرفته شده است. جدول بالا نمونه ای از قدرت صوتی منابع مختلف را نشان می دهد.

لازم به ذکر است که آستانه شدت صوتی که می تواند برای گوش خطرناک باشد حدود ۸۰-۹۰ دسیبل SPL است.

67 دیدگاه

  • amir
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۰, ۱۳۸۵ در ۱۰:۵۶ ب.ظ

    ده ها بار راجع به دسی بل خوندم با وجود این هر چند یک بار یادم میره. نمی دونمم چرا؟ تازه الان فهمیدم که چند نوع dB هم داریم :(

  • حامد
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۱, ۱۳۸۵ در ۸:۲۷ ق.ظ

    اگر ممکنه مسائل فیزیکی و ریاضی بیشتری مطرح کنید، فکر می کنم بسیاری از خوانندگان سایت تحصیل کرده باشند و براشون قابل درک باشه. راجع به رزونانس در سازها هم بنویسید. مرسی.

  • Babak
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۲, ۱۳۸۵ در ۵:۴۸ ق.ظ

    ba hamed movafegham. physice music be musician ha ham kheili komak mikone

  • ارسال شده در اردیبهشت ۲۴, ۱۳۸۵ در ۱۱:۱۶ ق.ظ

    مطالب با حال و به روزتون خیلی به توان n حال داد
    چخ ممنون

  • ارسال شده در مهر ۲, ۱۳۸۵ در ۳:۳۰ ب.ظ

    درباره کاربرد فیزیک

  • ayatay
    ارسال شده در مهر ۲۳, ۱۳۸۵ در ۹:۴۲ ب.ظ

    age darmorede karbordhaye fizik dar musughi matalebe ziad o jalebi benevisin mamnun misham.matlabi mikham ke betunam tu seminar arae bedam:)

  • amir
    ارسال شده در آبان ۱۴, ۱۳۸۵ در ۱۰:۰۵ ب.ظ

    vali man fek konam in site bishtar raje be moosighiyo saze ta riyaziyo physic

  • ارسال شده در آذر ۱۱, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۰ ب.ظ

    salam doostan .man taze oomadam.man matlab baraye fizik mikham koja bayad beram?.

  • fatemeh
    ارسال شده در دی ۱۹, ۱۳۸۵ در ۹:۴۴ ب.ظ

    hi mer30 baraye matalebe khobeton

  • ahmad
    ارسال شده در بهمن ۸, ۱۳۸۵ در ۴:۳۹ ب.ظ

    فیزیک صوت

  • آنا
    ارسال شده در اسفند ۹, ۱۳۸۵ در ۷:۱۶ ب.ظ

    کاربرد لگاریتم

  • الناز
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۱, ۱۳۸۶ در ۱۰:۴۰ ق.ظ

    سلام در مورد هر مسائلی که مینویسید لطفا کمی علمی تر باشه خیلی ممنون.

  • عسل
    ارسال شده در مهر ۴, ۱۳۸۶ در ۶:۰۰ ب.ظ

    درباره کاربرد های فیزیک در فناوری مطلب میخوام.

  • سحر
    ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۸۶ در ۴:۴۶ ب.ظ

    درباره کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخوام

  • monire
    ارسال شده در مهر ۸, ۱۳۸۶ در ۸:۱۴ ب.ظ

    dar morede karborde fizik dar fanavari matlab mikhastam mamnonam

  • عارفه
    ارسال شده در مهر ۹, ۱۳۸۶ در ۹:۳۱ ب.ظ

    در مورد کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخواستم

  • نادیا
    ارسال شده در مهر ۱۰, ۱۳۸۶ در ۵:۳۹ ب.ظ

    در باره ی کار برد های فیزیک در فنا وری

    مقاله می خواهم.

  • ارسال شده در مهر ۱۲, ۱۳۸۶ در ۲:۲۷ ب.ظ

    درباره کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخام

  • tina
    ارسال شده در مهر ۱۳, ۱۳۸۶ در ۸:۲۰ ب.ظ

    karborde fizik dar fanavari

  • پریسا
    ارسال شده در مهر ۱۴, ۱۳۸۶ در ۱۲:۱۵ ق.ظ

    درباره کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخوام…

  • سعید
    ارسال شده در مهر ۱۷, ۱۳۸۶ در ۱۰:۳۸ ق.ظ

    درباره ی کاربرد فیزیک در فناوری مطلبی بنویسید

  • ارسال شده در مهر ۱۷, ۱۳۸۶ در ۲:۴۰ ب.ظ

    لطفا” در ارتباط با کاربرد فیزیک در امور مختلف در ۳ صفحه در حد دوره دبیرستان مطلب میخواهم. با تشکر

  • sharare
    ارسال شده در مهر ۲۰, ۱۳۸۶ در ۶:۱۱ ب.ظ

    darbary karborde elektresiteye saken matlab mikham

  • مریم
    ارسال شده در مهر ۲۹, ۱۳۸۶ در ۱۲:۰۴ ق.ظ

    خوبی نبود

  • dj
    ارسال شده در آبان ۱۹, ۱۳۸۶ در ۱۱:۳۹ ق.ظ

    درباره کاربرد فیزیک در فناوری مطلب می خوام

  • MEHRZAD
    ارسال شده در آبان ۲۵, ۱۳۸۶ در ۱۱:۰۰ ق.ظ

    کاربرد فیزیک صوت در موسیقی بیشتر مطلب بنویسید.خیلی ممنون.مهرزاد

  • Niloufar
    ارسال شده در آذر ۱۱, ۱۳۸۶ در ۵:۳۵ ب.ظ

    dar morede karborde physic dar zendegi matlab mikham.mamnonam

  • شادی
    ارسال شده در بهمن ۱۴, ۱۳۸۶ در ۱:۲۰ ب.ظ

    سلام
    ممنون از مطالب خوبتون .اگر مطلبی در مورد آستانه ی شنوایی دارید لطفا برام mail کنید.

  • بیژن
    ارسال شده در فروردین ۲۳, ۱۳۸۷ در ۱۲:۰۷ ق.ظ

    در مورد ساختارهای و دستگاها و علم پخش موسیقی مطلب و راهنمایی می خوام .
    با تشکر بیژن .

  • marziyeh
    ارسال شده در اردیبهشت ۱, ۱۳۸۷ در ۶:۱۲ ب.ظ

    سلام خسته نباشید . من در مورد کاربرد لگاریتم در فن آوری مطلب می خواستم . اگه امکان داره راهنماییم کنید.

  • bahare
    ارسال شده در مهر ۲, ۱۳۸۷ در ۸:۰۲ ب.ظ

    من در مورد کاربرد های فیزیک درفناوری می خوام اینا هیچ کدوم به درد نمی خوره

  • masoomeh
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۸۷ در ۱۲:۱۹ ق.ظ

    تیتروموضوع مطالب خوب است اما مطالب بسیار کوتاه ونه قابل استفاده برای تهیه مقاله

  • ساحل
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۸۷ در ۱:۴۱ ب.ظ

    درمورد کاربرد فیزیک در فناوری بیشتر بنویسید

  • maedeh
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۸۷ در ۱۲:۲۴ ب.ظ

    سلام من در مورد کاربرد های فیزیک در فناوری می خواهم

  • پریسا
    ارسال شده در مهر ۶, ۱۳۸۷ در ۷:۲۰ ب.ظ

    لطفادرموردکاربردهای فیزیک درفناوری بیشتر بنویسید مطالب فوق خیلی مرتبط با این موضوع نیست . باتشکر

  • پری
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۸۷ در ۸:۲۹ ب.ظ

    نقش فیزیک در پیشبرد فناوری چیست؟

  • mahsa
    ارسال شده در مهر ۱۲, ۱۳۸۷ در ۲:۰۵ ب.ظ

    درباره ی کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخوام.

  • مهسا
    ارسال شده در مهر ۱۳, ۱۳۸۷ در ۳:۴۴ ب.ظ

    سلام من دانش اموز سال اول دبیرستان هستم و در درس فیزیکمون (فیزیک۱)سوالی مطرح شده و میخواستم جهت پاسخ از این سایت کمک بگیرم سوال این:فهرستی از کاربرد فیزیک در فناوری تهیه کنید اگر میشه جوابشو برام روی سایتتون بزارین.ممنون

  • محمد ابراهیم
    ارسال شده در مهر ۱۷, ۱۳۸۷ در ۳:۴۹ ب.ظ

    سایت جالبیه خداهمیشه همراتون باشه

  • mina
    ارسال شده در مهر ۲۴, ۱۳۸۷ در ۱۲:۱۰ ق.ظ

    mamnon a matalebe khobeton.

  • اصغر
    ارسال شده در مهر ۳۰, ۱۳۸۷ در ۵:۲۶ ب.ظ

    مطالبی رو در مورد نقش فیزیک در پیشبرد فناوری می خواستم
    ممنون

  • مریم
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۷ در ۱۲:۴۶ ب.ظ

    نقش فیزیک در پیشبرد فناوری؟

  • سعید طیرانیان
    ارسال شده در دی ۱۲, ۱۳۸۷ در ۸:۲۰ ب.ظ

    از زحمات شما کمال تشکر را دارم

  • مهران تیموری
    ارسال شده در بهمن ۱۵, ۱۳۸۷ در ۱۲:۴۶ ق.ظ

    سلام. در ریاضی دسی برابر یک دهم است. پس چرا وقتی log را در ۱۰ ضرب میکنیم واحد از “بل” به “دسی بل” تغییر میکند؟ اگه جوابمو بدید خیلی ممنون میشم.

  • پروانه
    ارسال شده در مرداد ۱, ۱۳۸۸ در ۱۲:۱۵ ق.ظ

    در مورد کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخواستم که قابل دانلود با موبایل هم باشد

  • sina
    ارسال شده در شهریور ۲۸, ۱۳۸۸ در ۸:۲۸ ق.ظ

    سلام.در یک جا برای خط تلفن نوشته میزان حساسیت High input sensitivity (-40dBV Tone and FSK
    Detection)هین یعنی چی واگه میشه بر اساس ولت به گید.

  • الهام
    ارسال شده در مهر ۴, ۱۳۸۸ در ۷:۴۶ ب.ظ

    درباره کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخوام

  • ستاره
    ارسال شده در مهر ۶, ۱۳۸۸ در ۸:۲۲ ق.ظ

    من هم مثل خیلی های دیگر مطلبی برای کاربرد فیزیک در فناوری می خواستم برای درس فیزیک.
    با تشکر

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۸۸ در ۸:۱۲ ب.ظ

    فهرستی ازکاربردهای فیزیک درفناوری تهیه کنید

  • ارسال شده در مهر ۱۰, ۱۳۸۸ در ۷:۰۵ ب.ظ

    سلام.من هم دانش آموز سال اول دبیرستان هستم و از مطالبی که شما در مورد فیزیک در این وب سایت قرار میدین استفاده میکنم.واقعا ممنون!

  • ارسال شده در مهر ۱۳, ۱۳۸۸ در ۶:۰۴ ب.ظ

    کاربرد فیزیک در پیشبرد فناوری

  • مالک
    ارسال شده در بهمن ۱۱, ۱۳۸۸ در ۶:۳۴ ب.ظ

    درمورد سیستم های صوتی وتکنسین صدادرصداوسیما مطالبی اگه دارید میخوام باتشکر

  • رضا
    ارسال شده در اسفند ۱۴, ۱۳۸۸ در ۱۲:۳۰ ب.ظ

    درمورد کاربردهای پاسکال در فیزیک مطلب بنویسید

  • کوروش
    ارسال شده در فروردین ۳۰, ۱۳۸۹ در ۱۱:۲۲ ب.ظ

    با سلام به شما دوست عزیز من در رابطه با فیزیک صوت مطالبی میخواهم اگر برای شما مقدور است لطفا برایم ارسال کنید با نهایت تشکر

  • الناز
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۸۹ در ۵:۵۹ ب.ظ

    سلام.من دانش اموزسال اول دبیرستانم.فهرستی ازکاربردهای فیزیک درفناوری میخواستم.مرسی

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۸۹ در ۶:۵۵ ب.ظ

    فهرستی ازکاربردهای فیزیک

  • سالینا
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۸۹ در ۷:۵۷ ب.ظ

    سلام امیدوارم روزی بفهمید که چی میخوام؟؟؟؟

  • ارسال شده در مهر ۱۷, ۱۳۸۹ در ۴:۳۵ ب.ظ

    salam kar borde fizik ro mikhastam. mer30.

  • sepideh
    ارسال شده در بهمن ۱۸, ۱۳۸۹ در ۵:۳۶ ب.ظ

    در مورد کاربردهاش بیشتر صحبت کنید

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۹۰ در ۶:۱۷ ب.ظ

    masaele fiziki matrah koniiiiiiiiiid

  • مجید مصباح
    ارسال شده در مهر ۱۵, ۱۳۹۰ در ۱۱:۳۹ ق.ظ

    با سلام وسپاس از شما ودیگر عزیزانی که در راه پیشرفت علمی در کشور عزیزمان گام بر میدارند بنده از فارغ التحصیلان قدیمی مدرسه ی عالی تلویزیون وسینما ( دانشکده ی صدا وسیمای فعلی ) هستم البته مدتی هم تحصیلات خود را در دانشگاه شهید بهشتی ادامه دادم ودر حال حاضر به عنوان مدرس درس آکوستیک واصول صدابرداری با معاونت آموزشی صدا وسیما همکاری دارم بطو تصادفی مطالب شما را دیدم بسیار خوب بود ولی می تواند کامل تر باشد اگر مایل هستید به همکاری لطفا اطلاع دهید با سپاس

  • تبسم
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۱, ۱۳۹۱ در ۸:۴۶ ق.ظ

    سلام
    من راجع به تفاوت dbA و dbC مطلب می خواماگر ممکنه راجع به آلودگی صوتی در اماکن شهری هم مطلب بنویسید
    با تشکر

  • مهراوه
    ارسال شده در مرداد ۱۵, ۱۳۹۱ در ۹:۵۲ ب.ظ

    BA SALAM TASHAKOR MIKONAM AZ MATALEBE KHOOBETOON . FAGHAT TASAVIRESH KAM BOOD . LOTFAN DARBARE PALSE MEKANIKI TOZIH BEDIN

  • فرزانه
    ارسال شده در مرداد ۲۶, ۱۳۹۱ در ۹:۴۶ ق.ظ

    باسلام
    لطفا هرکس میتونه درزمینه راههای افزایش شدت صوت وکاهش فرکانس دربوق ماشین کمکم کنه به این آدرس ایمیل بده.به نظر شما چه طوری میشه این کاروکرد؟
    JAVIDAN.1387@YAHOO.COM

  • زهرا
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۹۱ در ۵:۴۰ ب.ظ

    لطفا در مورد کاربرد فیزیک در فناوری توضیح دهید

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۹۱ در ۶:۵۰ ب.ظ

    سلام.لطفا ۲ مورد درباره ی کاربرد علم فیزیک بنویسید.

  • pourbakht
    ارسال شده در شهریور ۲۱, ۱۳۹۲ در ۹:۱۶ ق.ظ

    با سلام
    میخواستم بدونم آیا مرجعی را جهت مطالعه نسبت کشش و طول سیم با فرکانس میتونید بهم معرفی کنید؟لازم به ذکره برای ساز سازی و کمی تغییرات در ساختار سنتور می خواستم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آفرینندگی اعداد (II)

با این توضیح دسته نت های فوق نغمگی به تصاعد حسابی فرکانس ها با قدر نسبت 2 و دسته نت های مادون نغمگی به تصاعد حسابی طول موج (معکوس فرکانس) با همان قدر نسبت بستگی دارند. تصاعد حسابی اعداد با قدر نسبت دو، سری اعداد 3، 5، 7، 9، 11، 13 و … را به دست می دهد. در جدول زیر نسبت فرکانسی دسته نت های فوق و مادون نغمگی در محدوده یک اکتاو ارائه شده است.

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (IX)

در اینجا به نوشته شما در مورد دیدار با آقای شجریان می پردازم:‌ شما فرمودید سازی که ایشان ساخته اند از چوب گردو بوده است. به نظر شما چوب گردو با وجود چگالی و وزن بالایی که دارد، مناسب برای کاسه رزونانسی است؟ شما خوب می دانید که سازگرهای ایرانی با اینکه از آکوستیک اطلاع چندانی ندارند ولی به جز دسته ساز که نیاز به چوبی دارد که فقط محکم باشد هیچ وقت برای کاسه رزونانس سراغ گردو نمی روند؛ تنها سازی که کاسه آن را از چوب گردو می سازند سنتور است که نوع ارتعاش آن و وزنی که روی صفحه آن است به کلی با ویولون متفاوت است (ضمنا سنتور را هم با چوبهای دیگری مثل آزاد، افرا، توت می سازند)

از روزهای گذشته…

شماره‌ی چهارم مهرگانی منتشر شد

شماره‌ی چهارم مهرگانی منتشر شد

به تازگی چهارمین شماره‌ی دوفصلنامه پژوهشی مهرگانی که در زمینه‌ی مطالعات تاریخی و تجزیه و تحلیل موسیقی فعالیت می‌کند، منتشر شده است. در این شماره پس از سخن نخست، که یاران مهرگانی (شورای نویسندگان) در آن به حلاجی اجمالی وضعیت انتشار مقالات در نشریات پژوهشی موسیقی (به ویژه خود مهرگانی) از طریق تشبیه به دنیای اقتصاد پرداخته‌اند، می‌توانید به ترتیب سه مقاله‌ی «بررسی سازهای بادی در رسالات عبدالقادر مراغی» نوشته‌ی نرگس ذاکرجعفری، «تحلیل خودکار شباهت ملودیک؛ مروری بر روش‌ها و بنیان‌ها» نوشته‌ی مرجان خیراللهی و «نقش تکرار تماتیک و درآمیختگی نقش‌مایه‌های ملودیک در ساختمان فرم مقدمه‌ی بیداد مشکاتیان» نوشته‌ی آروین صداقت‌کیش را در بخش مقالات که مختص نوشتارهای پژوهشی تالیفی است بخوانید.
هستی و شناخت در منظر هنر (II)

هستی و شناخت در منظر هنر (II)

علت این تمایز حاصل برجسته شدن یکی از دو رکن عشق و تجربه (نه تسلط آنها) در جریان شناخت است. بدین ترتیب که در عرصه علم، محور اصلی میدان اثرات متقابل سه رکن، تجربه است اما در هنر این محور به عشق و آرزومندی تبدیل می شود. به همین دلیل است که هنر در صورت تکرار به فن و فن در صورت خلاقیت به هنر نزدیک می شوند و باز هم به همین دلیل است که میان هنر و فن رابطه ای ویژه وجود دارد. این رابطه از طریق ظهور یا خلا خلاقیت و زایندگی پدید می آید.
اطلاعیه اول مسابقه کشوری گیتار جَز-بلوز (پاییز۸۷)

اطلاعیه اول مسابقه کشوری گیتار جَز-بلوز (پاییز۸۷)

برای نخستین بار در ایران مسابقه کشوری نوازندگی گیتار جز و بلوز در پاییز 1387 برگزار می شود؛ این مسابقات در دو رشته ” لید گیتار ” و ” بیس گیتار ” اجرا خواهد شد.
نمایان ساختن ارزش موسیقی بی‌کلام

نمایان ساختن ارزش موسیقی بی‌کلام

پژمان اکبرزاده، شنبه شب، سی اوت ٢٠٠٨ در دانشگاه کُلن رسیتالی برای اجرای موسیقی ایرانی با پیانو داشت. برنامه‌ای که در آن آثاری از هنرمندان معاصر ایران برای پیانو بازسازی شده بودند. این دومین برنامه‌ی پژمان اکبرزاده برای شناساندن روایت پیانویی از موسیقی ایران در اروپاست که در ماه‌های آینده در دیگر شهرهای آلمان و بلژیک نیز تکرار خواهد شد. محمود خوشنام که در رسیتال کلن حضور داشته نقدی درباره آن نگاشته است.
خداحافظی بی بی کینگ و بازگشت فرانک سیناترا

خداحافظی بی بی کینگ و بازگشت فرانک سیناترا

بی.بی. کینگ (B.B. King) گیتاریست افسانه ای بلوز قصد دارد در اوایل سال آینده یک سری برنامه اجرا کند که “تور خداحافظی بی.بی. در بریتانیا” (B.B.’s Farewell U.K. Tour) نام دارد. برای این پنج اجرای استادیومی، گیتاریست نام دار ایرلندی، گری مور (Gary Moore) به کینگ خواهد پیوست. قرار است در هر کنسرت گری مور برنامه آغاز را اجرا کند و به احتمال زیاد در برنامه پایانی نیز به کینگ ملحق شود.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (II)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (II)

سازهای موسیقی ایرانی سازهای کهنی هستند و موسیقی ما نیز موسیقی کهنی است. اگر بخواهید نظر بنده را بدانید، من مطمئن هستم که در آینده نسلهای بعدی این تعصب جاهلانه را کنار خواهند زد و سازهای ما هم مثل افکار و رفتار و کردار و منش و تفکرمان پیشرفت خواهند کرد و آنروز روزی خواهد بود که مثل اروپاییان که سازهایی چون ربک و ویول و لاوویول و کلاوسن و هارپسیکورد را در موارد خاص برای شنیدن موسیقی کهن یا بهتر بگوییم، موسیقی قرون وسطایی خود استفاده می کنند، ما نیز از این سازها برای شنیدن موسیقی قرنهای گذشته ی خود استفاده کنیم… این محقق نمی شود مگر اینکه امروز به تجربیات و تلاشهای افرادی چون استاد شجریان عزیز و استاد قنبری مهر گرامی ارج نهیم و به آنها توجه کنیم و بجای کوبیدن و به سخره گرفتن و مقایسه های بی ربط، مطالعه علمی کنیم و انتقاد سازنده کنیم و محققانه آنرا تبدیل به یک علم کنیم و از آن پلی بسازیم برای به پیش رفتن و نه چسبیدن به تعصبات و توهمات کهنه…. ولی اول باید به عقاید خودمان به دیده ی”شک و تردید” بنگریم چیزی که من در استاد شجریان دیدم و به همین دلیل تا آخرش ایستاده ام…
سیر تحول صدا (بخش دوم)

سیر تحول صدا (بخش دوم)

سبک آوازی در طی دوران رمانتیک قرن نوزدهم دستخوش تحولی انقلابی شد. قهرمان رمانتیک به جای استفاده از صدای کاستراتو، با صدای تنور میخواند. موسیقیدانانی چون بلینی، دونیزتی، برلیوز و بعدها وردی Verdiبرای بیان بهتر ماهیت اوج گیرنده داستان های اپرایی، محدوده آوایی و طیف زیر و بمی صدا را به خصوص برای قهرمان تنور، گسترده تر کردند. توانایی اجرای نت دو زیر یا high-C از قفسه سینه به جای روش خواندن با صدای تیز falsetto به یکی از نیازهای اصلی این حرفه مبدل شد.

منوهین در شرق !

در روزنامه شرق مورخ ششم مرداد ماه هشتاد و چهار، مقاله ای ترجمه شده درباره یهودی منوهین”Yahudi Menuhin” منتشر شده بود. نظر براینکه، مقاله فوق توصیفی احساسی و غیر فنی از این ویلونیست مشهور نموده و بجای بررسی نوازندگی این هنرمند به تخریب دیگر هنرمندان پرداخته ویا تعابیری جدید وغیرهنری را بیان نموده است، در این مقاله سعی برنقد و بررسی آن از زوایای مختلف می گردد.
«خُرده‌روایت‌های صوتی» (IV)

«خُرده‌روایت‌های صوتی» (IV)

عدم اتکای یک اثر موسیقی پست‌مدرن به یک روایت کلان موسیقایی، سبب می‌شود تا این نوع از آثار، هم در تمامیت خود قائم به ذات باشند و هم اجزایشان استقلال بیشتری داشته باشند. می‌توان هر جزئی از چنین موسیقی‌هایی را حذف و به جای آن هر چیز دیگری جایگزین کرد. همین وی‍ژگی، خاستگاه انواع بی پایانی از فُرم‌هاست که می‌تواند وجود داشته‌ باشد و به همین دلیل است که فرم در پست‌مدرنیسم همواره خود، بخشی از محتوا و در مواردی تمام محتوا بوده است و «چیزی خارج از متن وجود ندارد»(3). در یک اثر کلاسیک، فراروایت به عنوان اصل ساختاری حاکم، نقش اجزا را تعیین می‌کند و آنها را در قالب کلیّتی وحدت‌یافته با یکدیگر پیوند می‌دهد؛ اما در یک اثر اوانگارد، اجزا از استقلال چشمگیری در برابر کل، برخوردارند (بورگر، 1386: 153).
ترس از صحنه (اضطراب اجرا)

ترس از صحنه (اضطراب اجرا)

اگر فکرِ حضور مقابل گروهی از مردم و اجرا شما را می ترساند، خودتان را در این ترس تنها ندانید. میلیون ها نفر هستند که درگیر اضطراب اجرا یا “ترسِ صحنه” هستند. به راستی که بسیاری از مردم بیماری آنفولانزا را به اجرا ترجیح می دهند! ورزشکاران، موسیقیدانان، هنرپیشگان و سخنرانان اغلب درگیر این نوع اضطراب هستند.