کاربرد دسیبل در فیزیک صوت

پاسخ فرکانسی یک میکروفن Shure SM57
پاسخ فرکانسی یک میکروفن Shure SM57
اصطلاح دسیبل (Decibel) در بسیاری از مباحث فیزیکی موسیقی و نیز بهنگام استفاده از دستگاههای ضبط و اعمال افکت در استودیوهای موسیقی کاربرد دارد. با وجود اینکه بسیاری از دست اندرکاران موسیقی از این اصطلاح استفاده می کنند، دید صحیحی نسبت به این اصطلاح ندارند. در این نوشته سعی می کنیم مفهوم این اصطلاح را برای علاقمندان به موسیقی تشریح کنیم.

مقدمه
اصطلاح دسیبل برای مقایسه نسبت بین دو مقدار در علوم فیزیک ، الکترونیک و … بخصوص رشته های مختلف مهندسی بکار برده می شود. در اغلب موارد مقادیری که با یکدیگر مقایسه می شوند از جنس توان ، فشار، ولتاژ و … هستند. از مواردی که دسیبل در آن کاربرد بسیار دارد می توان به فیزیک صوت اشاره کرد.

در فیزیک صوت برای محاسبه میزان و سطح قدرت منابع صوتی از این معیار استفاده می شود. دسیبل که آنرا با علامت dB نشان می دهند، عبارت است از لگاریتم مبنای ده نسبت دو توانی که قرار است با یکدیگر مقایسه شوند.

چرا از لگاریتم استفاده می شود؟
از آنجایی که هر دو مقداری که قرار است مقایسه شوند دارای ابعاد فیزیکی (دیمانسیون یا dimention) یکسان هستند، خارج قسمت آنها عدد خالص بدون واحد است، لذا می توان از خارج قسمت آنها لگاریتم گرفت. علت اصلی گرفتن لگاریتم آن است که بتوان توسط آن بسادگی مقایسه ای برای مقادیر بسیار بزرگ و یا بسیار کوچک داشت، بدون اینکه نیاز به استفاده از اعداد بسیار بزرگ یا کوچک داشته باشیم.

برای ساده تر شدن موضوع به یک مثال توجه کنید. فرض کنید که دو منبع صوتی (ساز یا سیستم پخش صوت و … ) داریم که اولی توان خروجی معادل P1 دارد و دومی توانی معادل P2. هر دو بصورت یکسان در حال اجرا یا پخش یک موسیقی هستند و تنها تفاوت آن است که یکی از آنها، مثلآ P2 با قدرت بیشتری موسیقی را پخش می کند. (فرض می کنیم که شکل موج هر دو منبع یکسان است.)

تحت این شرایط ، نسبت توان این دو منبع صوتی را بر حسب دسیبل می توان به اینصورت بیان کرد :

۱۰ log10 (P2/P1)

بنابراین مشاهده می کنید که اگر P2=2P1 باشد در آنصورت نسبت دو توان معادل ده برابر لگاریتم دو در مبنای ده یا همان عدد ۳ خواهد بود. در اینحالت قدرت P2 معادل ۳dBاز P1 بیشتر است.

و یا اگر P2 قدرتی معادل ده برابر P1 داشته باشد در مقام مقایسه قدرت آن ۱۰dB از P1 بیشتر است. اگر P2 توانی معادل یک میلیون برابر P1 داشته باشد، می توان بسادگی گفت که توان P2 معادل ۶۰dB از P1 بیشتر است.

مشاهده می کنید که چقدر بیان و استفاده از لگاریتم در مقایسه توان دو منبع صوتی می تواند ساده باشد. نکته دیگر اینکه چنانچه در مقایسه های بالا توان P2 کمتر از P1 باشد به همین سادگی محاسبات انجام شده و فقط نتیجه یک عدد منفی خواهد بود.

یک مثال کاربردی
فرض کنید که یک آمپلی فایر صوتی می خرید که ادعا می کند توان خروجی آن ۳dB از نسخه قبلی که به بازار آمده است بیشتر است، در اینصورت بسادگی مشخص است که توان خروجی این دستگاه دو برابر توان نمونه قبلی است، چرا که لگاریتم ۲ در مبنای ۱۰ معادل عدد ۰٫۳ است. بنابراین ۳dB بالا یا پایین کردن توان معادل دو برابر کردن یا نصف کردن توان محسوب می شود.

سطح فشار صوت یا Sound Pressure Level
در مواردی که هدف ارائه ایده از قدرت یک منبع صوتی برای تاثیر گذاری بر روی گوش انسان است، داشتن احساس از میزان توان آن دستگاه عملآ کاربردی ندارد. لذا از معیار دیگری بنام SPL یا سطح فشار صوتی استفاده می شود. این شاخص نیز کماکان با همان مبانی که برای دسیبل در توان توضیح دادیم، همخوانی دارد. در این حالت از فرمول زیر استفاده می کنیم :

۲۰ log10 (P/P0)

(علت استفاده از ضریب ۲۰ بجای ضریب ۱۰ آن است که در واقع اگر از همان فرمول قبل بخواهیم استفاده کنیم، قدرت rms یک منبع صوتی متناسب است با نسبت P2/P02 ، که می توان توان دو را به پشت لگاریتم برد و به ضریب تبدیل کرد.)

در هر صورت هنگامی که می خواهیم از سطح یا حجم تنها یک منبع صوتی صحبت کنیم و بحثی از مقایسه وجود ندارد، نیاز به یک منبع مبنا داریم که شدت صوتی منبع مورد نظر خود را نسبت به آن بسنجیم.


جدول مقایسه توان بر حسب دسیبل SPL برای چند نمونه منبع صوتی
در اینگونه از موارد، سطح مقایسه (در واقع مخرج کسر لگاریتم)، فشاری انتخاب می شود که توسط آن گوش تحریک شده و در آستانه شنیدن قرار می گیرد، به این فشار Absolute Threshold of Hearing با ATH گفته می شود که معادل فشاری است برابر با ۲۰ میکرو پاسکال است که در فرمول بالا با P0 نمایش داده شده است. (هر پاسکال معادل فشاری است که با نیروی یک نیوتنی بر سطح یک مترمربع وارد می شود.)

طبیعی است که پاسخ فرکانسی گوش انسان در فرکانسهای مختلف یکسان نیست بنابراین لازم است تا این آستانه در فرکانس خاصی حساب شود، برای این منظور در مباحث عمومی فرکانس یک کیلوهرتز بعنوان مبنا بکار برده می شود.

واحدی که برای اینگونه از مقادیر بکار برده می شود با dB SPL نمایش داده می شود تا مشخص شود که مقدار مقایسه نسبت به رفرنس آستانه شنوایی انجام گرفته شده است. جدول بالا نمونه ای از قدرت صوتی منابع مختلف را نشان می دهد.

لازم به ذکر است که آستانه شدت صوتی که می تواند برای گوش خطرناک باشد حدود ۸۰-۹۰ دسیبل SPL است.

67 دیدگاه

  • amir
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۰, ۱۳۸۵ در ۱۰:۵۶ ب.ظ

    ده ها بار راجع به دسی بل خوندم با وجود این هر چند یک بار یادم میره. نمی دونمم چرا؟ تازه الان فهمیدم که چند نوع dB هم داریم :(

  • حامد
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۱, ۱۳۸۵ در ۸:۲۷ ق.ظ

    اگر ممکنه مسائل فیزیکی و ریاضی بیشتری مطرح کنید، فکر می کنم بسیاری از خوانندگان سایت تحصیل کرده باشند و براشون قابل درک باشه. راجع به رزونانس در سازها هم بنویسید. مرسی.

  • Babak
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۲, ۱۳۸۵ در ۵:۴۸ ق.ظ

    ba hamed movafegham. physice music be musician ha ham kheili komak mikone

  • ارسال شده در اردیبهشت ۲۴, ۱۳۸۵ در ۱۱:۱۶ ق.ظ

    مطالب با حال و به روزتون خیلی به توان n حال داد
    چخ ممنون

  • ارسال شده در مهر ۲, ۱۳۸۵ در ۳:۳۰ ب.ظ

    درباره کاربرد فیزیک

  • ayatay
    ارسال شده در مهر ۲۳, ۱۳۸۵ در ۹:۴۲ ب.ظ

    age darmorede karbordhaye fizik dar musughi matalebe ziad o jalebi benevisin mamnun misham.matlabi mikham ke betunam tu seminar arae bedam:)

  • amir
    ارسال شده در آبان ۱۴, ۱۳۸۵ در ۱۰:۰۵ ب.ظ

    vali man fek konam in site bishtar raje be moosighiyo saze ta riyaziyo physic

  • ارسال شده در آذر ۱۱, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۰ ب.ظ

    salam doostan .man taze oomadam.man matlab baraye fizik mikham koja bayad beram?.

  • fatemeh
    ارسال شده در دی ۱۹, ۱۳۸۵ در ۹:۴۴ ب.ظ

    hi mer30 baraye matalebe khobeton

  • ahmad
    ارسال شده در بهمن ۸, ۱۳۸۵ در ۴:۳۹ ب.ظ

    فیزیک صوت

  • آنا
    ارسال شده در اسفند ۹, ۱۳۸۵ در ۷:۱۶ ب.ظ

    کاربرد لگاریتم

  • الناز
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۱, ۱۳۸۶ در ۱۰:۴۰ ق.ظ

    سلام در مورد هر مسائلی که مینویسید لطفا کمی علمی تر باشه خیلی ممنون.

  • عسل
    ارسال شده در مهر ۴, ۱۳۸۶ در ۶:۰۰ ب.ظ

    درباره کاربرد های فیزیک در فناوری مطلب میخوام.

  • سحر
    ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۸۶ در ۴:۴۶ ب.ظ

    درباره کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخوام

  • monire
    ارسال شده در مهر ۸, ۱۳۸۶ در ۸:۱۴ ب.ظ

    dar morede karborde fizik dar fanavari matlab mikhastam mamnonam

  • عارفه
    ارسال شده در مهر ۹, ۱۳۸۶ در ۹:۳۱ ب.ظ

    در مورد کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخواستم

  • نادیا
    ارسال شده در مهر ۱۰, ۱۳۸۶ در ۵:۳۹ ب.ظ

    در باره ی کار برد های فیزیک در فنا وری

    مقاله می خواهم.

  • ارسال شده در مهر ۱۲, ۱۳۸۶ در ۲:۲۷ ب.ظ

    درباره کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخام

  • tina
    ارسال شده در مهر ۱۳, ۱۳۸۶ در ۸:۲۰ ب.ظ

    karborde fizik dar fanavari

  • پریسا
    ارسال شده در مهر ۱۴, ۱۳۸۶ در ۱۲:۱۵ ق.ظ

    درباره کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخوام…

  • سعید
    ارسال شده در مهر ۱۷, ۱۳۸۶ در ۱۰:۳۸ ق.ظ

    درباره ی کاربرد فیزیک در فناوری مطلبی بنویسید

  • ارسال شده در مهر ۱۷, ۱۳۸۶ در ۲:۴۰ ب.ظ

    لطفا” در ارتباط با کاربرد فیزیک در امور مختلف در ۳ صفحه در حد دوره دبیرستان مطلب میخواهم. با تشکر

  • sharare
    ارسال شده در مهر ۲۰, ۱۳۸۶ در ۶:۱۱ ب.ظ

    darbary karborde elektresiteye saken matlab mikham

  • مریم
    ارسال شده در مهر ۲۹, ۱۳۸۶ در ۱۲:۰۴ ق.ظ

    خوبی نبود

  • dj
    ارسال شده در آبان ۱۹, ۱۳۸۶ در ۱۱:۳۹ ق.ظ

    درباره کاربرد فیزیک در فناوری مطلب می خوام

  • MEHRZAD
    ارسال شده در آبان ۲۵, ۱۳۸۶ در ۱۱:۰۰ ق.ظ

    کاربرد فیزیک صوت در موسیقی بیشتر مطلب بنویسید.خیلی ممنون.مهرزاد

  • Niloufar
    ارسال شده در آذر ۱۱, ۱۳۸۶ در ۵:۳۵ ب.ظ

    dar morede karborde physic dar zendegi matlab mikham.mamnonam

  • شادی
    ارسال شده در بهمن ۱۴, ۱۳۸۶ در ۱:۲۰ ب.ظ

    سلام
    ممنون از مطالب خوبتون .اگر مطلبی در مورد آستانه ی شنوایی دارید لطفا برام mail کنید.

  • بیژن
    ارسال شده در فروردین ۲۳, ۱۳۸۷ در ۱۲:۰۷ ق.ظ

    در مورد ساختارهای و دستگاها و علم پخش موسیقی مطلب و راهنمایی می خوام .
    با تشکر بیژن .

  • marziyeh
    ارسال شده در اردیبهشت ۱, ۱۳۸۷ در ۶:۱۲ ب.ظ

    سلام خسته نباشید . من در مورد کاربرد لگاریتم در فن آوری مطلب می خواستم . اگه امکان داره راهنماییم کنید.

  • bahare
    ارسال شده در مهر ۲, ۱۳۸۷ در ۸:۰۲ ب.ظ

    من در مورد کاربرد های فیزیک درفناوری می خوام اینا هیچ کدوم به درد نمی خوره

  • masoomeh
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۸۷ در ۱۲:۱۹ ق.ظ

    تیتروموضوع مطالب خوب است اما مطالب بسیار کوتاه ونه قابل استفاده برای تهیه مقاله

  • ساحل
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۸۷ در ۱:۴۱ ب.ظ

    درمورد کاربرد فیزیک در فناوری بیشتر بنویسید

  • maedeh
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۸۷ در ۱۲:۲۴ ب.ظ

    سلام من در مورد کاربرد های فیزیک در فناوری می خواهم

  • پريسا
    ارسال شده در مهر ۶, ۱۳۸۷ در ۷:۲۰ ب.ظ

    لطفادرموردکاربردهای فیزیک درفناوری بیشتر بنویسید مطالب فوق خیلی مرتبط با این موضوع نیست . باتشکر

  • پري
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۸۷ در ۸:۲۹ ب.ظ

    نقش فیزیک در پیشبرد فناوری چیست؟

  • mahsa
    ارسال شده در مهر ۱۲, ۱۳۸۷ در ۲:۰۵ ب.ظ

    درباره ی کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخوام.

  • مهسا
    ارسال شده در مهر ۱۳, ۱۳۸۷ در ۳:۴۴ ب.ظ

    سلام من دانش اموز سال اول دبیرستان هستم و در درس فیزیکمون (فیزیک۱)سوالی مطرح شده و میخواستم جهت پاسخ از این سایت کمک بگیرم سوال این:فهرستی از کاربرد فیزیک در فناوری تهیه کنید اگر میشه جوابشو برام روی سایتتون بزارین.ممنون

  • محمد ابراهیم
    ارسال شده در مهر ۱۷, ۱۳۸۷ در ۳:۴۹ ب.ظ

    سایت جالبیه خداهمیشه همراتون باشه

  • mina
    ارسال شده در مهر ۲۴, ۱۳۸۷ در ۱۲:۱۰ ق.ظ

    mamnon a matalebe khobeton.

  • اصغر
    ارسال شده در مهر ۳۰, ۱۳۸۷ در ۵:۲۶ ب.ظ

    مطالبی رو در مورد نقش فیزیک در پیشبرد فناوری می خواستم
    ممنون

  • مريم
    ارسال شده در آذر ۲۲, ۱۳۸۷ در ۱۲:۴۶ ب.ظ

    نقش فیزیک در پیشبرد فناوری؟

  • سعید طیرانیان
    ارسال شده در دی ۱۲, ۱۳۸۷ در ۸:۲۰ ب.ظ

    از زحمات شما کمال تشکر را دارم

  • مهران تیموری
    ارسال شده در بهمن ۱۵, ۱۳۸۷ در ۱۲:۴۶ ق.ظ

    سلام. در ریاضی دسی برابر یک دهم است. پس چرا وقتی log را در ۱۰ ضرب میکنیم واحد از “بل” به “دسی بل” تغییر میکند؟ اگه جوابمو بدید خیلی ممنون میشم.

  • پروانه
    ارسال شده در مرداد ۱, ۱۳۸۸ در ۱۲:۱۵ ق.ظ

    در مورد کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخواستم که قابل دانلود با موبایل هم باشد

  • sina
    ارسال شده در شهریور ۲۸, ۱۳۸۸ در ۸:۲۸ ق.ظ

    سلام.در یک جا برای خط تلفن نوشته میزان حساسیت High input sensitivity (-40dBV Tone and FSK
    Detection)هین یعنی چی واگه میشه بر اساس ولت به گید.

  • الهام
    ارسال شده در مهر ۴, ۱۳۸۸ در ۷:۴۶ ب.ظ

    درباره کاربرد فیزیک در فناوری مطلب میخوام

  • ستاره
    ارسال شده در مهر ۶, ۱۳۸۸ در ۸:۲۲ ق.ظ

    من هم مثل خیلی های دیگر مطلبی برای کاربرد فیزیک در فناوری می خواستم برای درس فیزیک.
    با تشکر

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۸۸ در ۸:۱۲ ب.ظ

    فهرستی ازکاربردهای فیزیک درفناوری تهیه کنید

  • ارسال شده در مهر ۱۰, ۱۳۸۸ در ۷:۰۵ ب.ظ

    سلام.من هم دانش آموز سال اول دبیرستان هستم و از مطالبی که شما در مورد فیزیک در این وب سایت قرار میدین استفاده میکنم.واقعا ممنون!

  • ارسال شده در مهر ۱۳, ۱۳۸۸ در ۶:۰۴ ب.ظ

    کاربرد فیزیک در پیشبرد فناوری

  • مالك
    ارسال شده در بهمن ۱۱, ۱۳۸۸ در ۶:۳۴ ب.ظ

    درمورد سیستم های صوتی وتکنسین صدادرصداوسیما مطالبی اگه دارید میخوام باتشکر

  • رضا
    ارسال شده در اسفند ۱۴, ۱۳۸۸ در ۱۲:۳۰ ب.ظ

    درمورد کاربردهای پاسکال در فیزیک مطلب بنویسید

  • کوروش
    ارسال شده در فروردین ۳۰, ۱۳۸۹ در ۱۱:۲۲ ب.ظ

    با سلام به شما دوست عزیز من در رابطه با فیزیک صوت مطالبی میخواهم اگر برای شما مقدور است لطفا برایم ارسال کنید با نهایت تشکر

  • الناز
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۸۹ در ۵:۵۹ ب.ظ

    سلام.من دانش اموزسال اول دبیرستانم.فهرستی ازکاربردهای فیزیک درفناوری میخواستم.مرسی

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۸۹ در ۶:۵۵ ب.ظ

    فهرستی ازکاربردهای فیزیک

  • سالينا
    ارسال شده در مهر ۱۱, ۱۳۸۹ در ۷:۵۷ ب.ظ

    سلام امیدوارم روزی بفهمید که چی میخوام؟؟؟؟

  • ارسال شده در مهر ۱۷, ۱۳۸۹ در ۴:۳۵ ب.ظ

    salam kar borde fizik ro mikhastam. mer30.

  • sepideh
    ارسال شده در بهمن ۱۸, ۱۳۸۹ در ۵:۳۶ ب.ظ

    در مورد کاربردهاش بیشتر صحبت کنید

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۵, ۱۳۹۰ در ۶:۱۷ ب.ظ

    masaele fiziki matrah koniiiiiiiiiid

  • مجید مصباح
    ارسال شده در مهر ۱۵, ۱۳۹۰ در ۱۱:۳۹ ق.ظ

    با سلام وسپاس از شما ودیگر عزیزانی که در راه پیشرفت علمی در کشور عزیزمان گام بر میدارند بنده از فارغ التحصیلان قدیمی مدرسه ی عالی تلویزیون وسینما ( دانشکده ی صدا وسیمای فعلی ) هستم البته مدتی هم تحصیلات خود را در دانشگاه شهید بهشتی ادامه دادم ودر حال حاضر به عنوان مدرس درس آکوستیک واصول صدابرداری با معاونت آموزشی صدا وسیما همکاری دارم بطو تصادفی مطالب شما را دیدم بسیار خوب بود ولی می تواند کامل تر باشد اگر مایل هستید به همکاری لطفا اطلاع دهید با سپاس

  • تبسم
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۱, ۱۳۹۱ در ۸:۴۶ ق.ظ

    سلام
    من راجع به تفاوت dbA و dbC مطلب می خواماگر ممکنه راجع به آلودگی صوتی در اماکن شهری هم مطلب بنویسید
    با تشکر

  • مهراوه
    ارسال شده در مرداد ۱۵, ۱۳۹۱ در ۹:۵۲ ب.ظ

    BA SALAM TASHAKOR MIKONAM AZ MATALEBE KHOOBETOON . FAGHAT TASAVIRESH KAM BOOD . LOTFAN DARBARE PALSE MEKANIKI TOZIH BEDIN

  • فرزانه
    ارسال شده در مرداد ۲۶, ۱۳۹۱ در ۹:۴۶ ق.ظ

    باسلام
    لطفا هرکس میتونه درزمینه راههای افزایش شدت صوت وکاهش فرکانس دربوق ماشین کمکم کنه به این آدرس ایمیل بده.به نظر شما چه طوری میشه این کاروکرد؟
    JAVIDAN.1387@YAHOO.COM

  • زهرا
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۹۱ در ۵:۴۰ ب.ظ

    لطفا در مورد کاربرد فیزیک در فناوری توضیح دهید

  • ناشناس
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۹۱ در ۶:۵۰ ب.ظ

    سلام.لطفا ۲ مورد درباره ی کاربرد علم فیزیک بنویسید.

  • pourbakht
    ارسال شده در شهریور ۲۱, ۱۳۹۲ در ۹:۱۶ ق.ظ

    با سلام
    میخواستم بدونم آیا مرجعی را جهت مطالعه نسبت کشش و طول سیم با فرکانس میتونید بهم معرفی کنید؟لازم به ذکره برای ساز سازی و کمی تغییرات در ساختار سنتور می خواستم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

سعیدی: همیشه با ساز همسرم می نوازم

همیشه یادشان می‌کنم، همیشه… در حقیقت می‌توانم بگویم که یکی از اساتیدی بودند که در زندگی هنری من خیلی مؤثر بودند هم ایشان هم استاد دکتر صفوت و البته استاد مفتاح هم که جای خودشان را دارند چون سبک مضراب زدن را در حقیقت ایشان به من یاد دادند و اگر ایشان نبودند، خب من نمی‌توانستم به اینجا برسم. هرچند تکنیک‌های ایشان با چیزی که امروز من اجرا می کنم فرق دارد چون من دیدم کارم یک جور دیگر است، تکنیک را عوض کردم و فرم کار را عوض کردم. حالا ان‌شاءالله این سی دی هزار گیسو که به بازار بیاید تمام این تغییرها و تمام این تفاوت‌ها را شما می‌توانید حس بکنید.

درباره یادگار حبیب سماعی، طلیعه کامران (II)

خالقی بعد‌ها محتوای برنامۀ همایون اجرای طلیعه کامران را ضبط کرد و به‌عنوان نمونۀ هنر بانوان موسیقیدان ایران، طی بازدید خود از روسیه، به آن کشور برد؛ نمونه‌ای که قریب پنجاه سال بعد از آرشیو آن استاد فقید استخراج شد و در کتاب بخش‌هایی از ردیف حبیب سماعی به روایت طلیعه کامران (موسیقی عارف، ۱۳۸۸) آوانگاری گردید. همچنین خالقی، طی یکی از برنامه‌های ساز و سخن در رادیو، به معرفی وی پرداخت و او در رادیو به‌همراهی ضرب حسین تهرانی به اجرای آموزه‌های حبیب سماعی در دستگاه چهارگاه پرداخت. متأسفانه، بعدها بر اثر بی‌مبالاتی ادارۀ رادیو و به بهانۀ کمبود نوار، این نمونۀ نفیس پاک شد اما خوشبختانه نت آن در کتاب حاضر به‌یادگار باقی است.

از روزهای گذشته…

دیمیتری شوستاگویچ (III)

دیمیتری شوستاگویچ (III)

در سال ۱۹۴۳ آنان به مسکو رفتند، در آنجا سمفونی هشتم را نوشت که غم و خشم شوستاکویچ در این اثر نمایان است و تا سال ۱۹۵۶ این اثر، اجرایش ممنوع بود. سمفونی نهم در سال ۱۹۴۵ در تضاد با اثر قبلی و نوعی تقلید طعنه آمیز بود! او به نوشتن موسیقی سالنی ادامه داد و در سال ۱۹۶۷ دومین تریو پیانوی خود را به یاد سولرتینسکی، دوست و همکار دیرینه اش، نوشت.
طبقه بندی تکنیک های تنبک (II)

طبقه بندی تکنیک های تنبک (II)

این مشخصه مربوط به نحوه اجرای تکنیک و تولید صدا می باشد. به طور کلی در تنبک نوازی می توان چندین نوع مختلف از شکل اجرا را تشخیص داد:
بیژن کامکار: موسیقی ما بزمی و مجلسی بوده

بیژن کامکار: موسیقی ما بزمی و مجلسی بوده

به یاد دارم دوره‌ی دبستان بود و روزی در «دیوان شمس» دائی ام، بطور اتفاقی شعر «شهیدان خدایی» به چشمم خورد. از ذوق بال درآورده‌ بودم. کلماتی را می‌دیدم و درست و غلط می‌خواندم که تا قبل از آن روز، آن صدای عاشق و پرطراوت در کام جانم چکانده‌بود:
پاسخی بر یک سئوال

پاسخی بر یک سئوال

شهریور ماه سال گذشته بود که مطلبی در این سایت منتشر شد با عنوان «چند سوال!» که به اجرای موسیقی کشورهای غربی با سازهای ایرانی می پرداخت. این نویسنده در نوشته ای دیگر به طنز اجرای موسیقی غربی با سازهای ایرانی به «پیتزای قرمه سبزی» تشبیه کرده بود.
ساز به ساز (III)

ساز به ساز (III)

هر قطعه ی موسیقی سازی علاوه بر ملودی و ریتم (و احتمالا بافت چند صدایی) هویت خود را از رنگ و ویژگی های تکنیکی سازی که برای آن ساخته شده (ساختار صوتی اش بر آن استوار شده) نیز کسب می کند. همرکلاویه بدون پیانو، ترکمن بدون سه تار و دریا بدون سنتور به سختی تصورپذیرند. بنابراین قطعه ی موسیقی (اغلب) همه ی عناصر نامبرده هست به علاوه ی رنگ-ویژگی سازی اش. با وجود این به نظر می رسد که درجه ی وابستگی به این عامل از قطعه ای به قطعه ی دیگر تفاوت می کند. این تفاوت آنقدر است که قطعاتی را می یابیم که انتقالشان از یک ساز به ساز دیگر هویتشان را به کل سلب نمی کند.
عرض اندام دوباره حفظ و اشاعه ای ها (I)

عرض اندام دوباره حفظ و اشاعه ای ها (I)

برنامه چهارم از مجموعه برنامه های در مکتب هنرمندان که به همت فرهنگستان هنر برگزار می گردد، به بزرگداشت داریوش طلایی نوازنده چیره دست تار و سه تار، ردیف دان، محقق و مولف موسیقی اختصاص داشت.
اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (VI)

اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (VI)

سال ۱۹۵۳ پیاف یک دوره ی ترک اعتیاد را گذراند و تبدیل به ستاره ی موزیک هال در غرب و به ویژه در ایالات متحده گردید. سال ۱۹۵۶ در کارنِگی هالِ (Carnegie Hall) نیویورک به موفقیت چشم گیری دست یافت و به مدت دو سال در آن جا برنامه های دائمی اجرا کرد.
سعیدی: هیچ آدمی تکرار نمی شود

سعیدی: هیچ آدمی تکرار نمی شود

شما ببینید آقای عبادی که سه تار می‌زدند، آدم منقلب می شود. این بنا به آن تجربه و آن کار دراز مدتی است که او انجام داده است. شاگردان من اکثراً خوب هستند یعنی اگر من شاگردی را می دیدم که کار نمی‌کرده رد کرده‌ام، یعنی شاگردی که پیش من کار کرده است واقعاً خوب بوده است. من شاگردان خیلی خوبی الآن تربیت کرده‌ام که در جاهای مختلف در حال تدریس هستند در آموزشگاه‌های مختلف در هنرستان ها، خودم در هنرستان پسران یکی از پسرهایم {شاگردان پسر} را گذاشته ام، (یعنی شاگردانم، پسرهایم را، بچه‌های موسیقی را می گویم فرزندان هنری‌ام هستند!) در هنرستان دخترها هم در کنار خودم هستند.
لحظه‌هایی در سکوت ، زیر آوارها <br>تحلیلی بر آثار منتشر شده کیاوش صاحب نسق(II)

لحظه‌هایی در سکوت ، زیر آوارها
تحلیلی بر آثار منتشر شده کیاوش صاحب نسق(II)

در آثار پیانو کمتر اثری را میتوان یافت که فضایی نزدیک به موسیقی معاصر داشته باشد ، تنها استثناها ” ۲ مارچ ۲۰۰۲ ” و ” ۶ آوریل ۲۰۰۲ ” هستند که فضایی متفاوت با بقیه قطعات دارند . این موضوع با توجه به سابقه‌ای که از دیگر آثار او در دست است کمی عجیب به نظر میرسد .
از مجله موسیقی تا ماهنامه رودکی (II)

از مجله موسیقی تا ماهنامه رودکی (II)

با شدت گرفتن جنگ دوّم جهانی و اشغال ایران از سوی نیروهای متفقین (۱۳۲۰)، همهء فعالیت‌های فرهنگی و هنری متوقف شد و مجلهء موسیقی نیز به پایان دورهء نخست زندگی خود رسید. دورهء دوّم آن نیز دولت مستعجل بود. در چند شماره‌ای که در این دوره انتشار یافت-و متأسفانه به هنگام این بررسی فشرده در دسترس نبود-موسیقی‌ سهم درخور خود را در آن پیدا کرد و نیز مقالاتی در آن آمد در بررسی ارزش‌های‌ جوهری موسیقی ملی. همین‌هاست که دورهء دوم را از دورهء نخست متمایز می‌سازد.