کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (I)

بهمن رجبی
بهمن رجبی
بررسی محتوای سخنرانی بهمن رجبی در کرمانشاه
در روز بیستم مرداد ماه، برنامه ای در تالار غدیر شهر کرمانشاه برگزار شد که بهانه ی اصلی آن حضور بهمن رجبی، نوازنده ی شناخته شده ی تنبک در این شهر بود. رجبی به دعوت انجمن موسیقی به کرمانشاه آمده بود و علاوه بر ارائه ی برخی مطالب توسط وی، دو نوازی تنبک، دو نوازی سنتور و تنبک و همچنین گروه نوازی توسط گروهی از نوازندگان کرمانشاهی اجرا شد. آنجه در نوشته ی پیش رو مورد توجه قرار خواهد گرفت، سخنان بهمن رجبی است که در نیم ساعت اول برنامه ارائه شد.

به نظر می رسد که به دلیل سخنان و نحوه ی نامتعارف ارائه ی آنان توسط رجبی، تاکنون کمتر بحث جدی ای درباره ی این سخنان و جلسات برگرفته است و جدای از مدافعان همیشگی ادبیات و کردار وی، مخالفانش یا چندان وقعی به این سخنان نمی نهند و یا با ادبیاتی تند و غیر منطقی با این سخنان برخورد می کنند. با در نظر گرفتن این نکته که بهمن رجبی در سخنانش به طور مداوم اغلب به صورت مستقیم به اساتید شناخته ی شده ی موسیقی کلاسیک ایرانی می تازد، بسیاری از این این اظهارنظرهای تند با ادبیاتی «ورزشگاهی» در تلاش برای دفاع و رفع اتهام از اساتید مورد اشاره ی رجبی هستند.

نباید فراموش کرد که بخش عمده ای از مشکل را نیز باید برخاسته از نوع ارائه ی بهمن رجبی دانست که در اکثر اوقات دارای محتوا و ادبیاتی بی نظم، نامنسجم و آشفته است. با این حال، در نوشتار پیش تلاش خواهد شد که با تفکیک بخش های گوناگون محتوایی سخنرانی بهمن رجبی در جلسه یاد شده (که از برخی جهات تکرار جلسات دیگر بهمن رجبی بود)، به بحث درباره ی برخی از آنها پرداخته شود.

باید توجه داشت که آنچه در این نوشتار مطرح خواهد شد، به شیوه ی برخی بحث های دیگر پرداختن به شیوه ی هنری بهمن رجبی و یا دستاوردهای او نیست که بهترین گواه دستاوردهای او، دو نوازی تکنیکی و حساب شده ی دو تنبک نواز کرمانشاهی پس از سخنان اوست. این نوشتار، تنها معطوف به یک سخنرانی نیم ساعته است که ایشان در جلسه ای عمومی در تالار غدیر شهر کرمانشاه ارائه نموده اند و البته مشتی از خروار سخنرانی های ایشان در مکان ها و زمان های مختلف.

تغییر نظام تنبک نوازی
عنوان این برنامه، «سخن از تغییر نظام تنبک نوازی ایران از طریق کردار و گفتار و نوشتار و نه از طریق توجیه و تفسیر آن» بود که در روی پوسترها و بنرهای نصب شده در سالن آورده شده بود. به نظر می رسد که در برخی موارد، رجبی دارای ادبیات منحصر به خود است، برای مثال «بیمارستان» در نظر ایشان به معنای «زندان» است و در این مورد تا شاگردان و آشنایان وی در این مورد توضیحی ارائه ندهند، چیزی دستگیر مخاطب نخواهد شد! البته در این موارد معمولاَ تلاش می شود تا واژه ی جایگزین دارای نوعی نسبت با واژه ی اصلی (از لحاظ معنایی) باشد تا مخاطبان بتوانند متوجه این ارتباط میان دو واژه شوند.

با این حال، به نظر نمی رسد که «توجیه»، «تفسیر»، «کردار»، «گفتار» و «نوشتار» از این دست موارد باشند و وقتی در کنار عبارتی چون «تغییر نظام تنبک نوازی» قرار می گیرند، بعید است که دارای معنای خاص دیگری باشند.

4 دیدگاه

  • ناشناس
    ارسال شده در مرداد ۲۴, ۱۳۹۲ در ۹:۵۷ ب.ظ

    همین ؟

  • کامیار صلواتی
    ارسال شده در مرداد ۲۵, ۱۳۹۲ در ۱۱:۱۰ ق.ظ

    با عرض سلام،
    این بخش اول نوشته است و قسمت های بعد به تدریج روی سایت قرار خواهد گرفت.

  • مطلق
    ارسال شده در مرداد ۲۵, ۱۳۹۲ در ۱۱:۰۶ ب.ظ

    سلام.اگر نقد جناب رجبی محترمانه بود مخاطب بیشتری داشت و میتوانست در موارد بسیاری راهگشا باشد.

  • مهران
    ارسال شده در شهریور ۵, ۱۳۹۲ در ۳:۰۷ ب.ظ

    با سلام خدمت آقای صلواتی .
    بهتر نبود این سخنرانی رو که نقد میکنید اول برای خوانندگان پخش میکردید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

همین ویژگی‌هاست که موجب شده است این کتاب بارها تجدید چاپ و روزآمد شود و هنوز نیز پس از گذشت چهار دهه کماکان به‌عنوان یکی از پُرطرفدارترین منابع اصلی برای درس‌های آشنایی با موسیقی ــ البته با تمرکز بر موسیقی کلاسیک یا هنری غربی ــ کاربرد و رواج داشته باشد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

«دستور تار» اولین کتاب تئوری موسیقی نوین و علمی ایران است. با بررسی آن می توان به علت عدم موفقیت مکتب وزیری که با امیدواری زیادی شروع شده بود، پی برد. یک اشکال اساسی در همان مقدمه ای که او بر دستور تار نوشته آشکار می شود:

از روزهای گذشته…

به دنبال نگاه (II)

به دنبال نگاه (II)

روند رو به رشد شهر نشینی؛ تغییر الگوهای زندگی بشر که در طول این قرن بیش از هر دوره‌ی دیگری در طول تاریخ بود، باعث شد که پدیده‌ی مرگ فرهنگ‌های خرد رخ بنماید. این موضوع به حدی جدی و حیاتی بود که گاه فقط فاصله‌ی چند سال کافی بود تا آخرین بازماندگان یک فرهنگ از دنیا بروند و همه‌ی دانسته‌های خویش را نیز با خود ببرند، بی آن‌ که کسی را یارای دسترسی به آنان باشد. تولد، تحول و مرگ فرهنگ‌ها و مفاهیم فرهنگی همواره در طول تاریخ وجود داشته، و به نظر نمی‌رسد که کسی (جز در دوره‌ی اخیر) نگران این موضوع بوده باشد.
Arpegiation برای تهیه ملودی تنال

Arpegiation برای تهیه ملودی تنال

برای تهیه یک موسیقی تنال و تحمیل تنالیته به گوش شنونده می توان با رعایت مواردی در نوشتن ملودی حتی بدون وجود هارمونی تنالیته را بوضوح در ملودی احساس کرد. توجه داشته باشید که هرگز صرف استفاده از نت های یک گام نمی تواند به تنهایی به ملودی شما تنالیته مشخصی را القا کند.
ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (VII)

ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (VII)

حال اگر جنس صفحه ما از چوب افرا باشد، جهت های خطوط نودال در دومین و سومین فرکانس تغییر پیدا می کند، بدین صورت که در این چوب خطوط نودال در دومین رزونانس در جهت طول رگه ها و سومین رزونانس در جهت عرض رگه ها می باشد و این بدین معنی است که اولین وضعیت ارتعاشی صفحه حالتی پیچشی و غیر ثابت دارد، در صورتیکه دو حالت دیگر یعنی رزونانس دوم و سوم، به طور کلی به صورت خطوط خمیده در جهت عرض و طول رگه ها برای چوب اسپروس و بر عکس در جهت طول و عرض رگه برای چوب افرا می باشد.
سعیدی: تکنیک نوازندگی قانون را تغییر دادم

سعیدی: تکنیک نوازندگی قانون را تغییر دادم

همان طور که گفتم در ایران من این را از می‌توانم بگویم از سال ۵۸۵۹ قطعه‌هایی را من هم نوشتم و در ایران اجرا کردم البته من در ترکیه مستر کلاس داشتم آنجا اجرا کردم، یک شاگرد فرانسوی داشتم در سال ۷۰ که با خانم پریسا رفته بودم، سرپرست گروه نی ریز بودم و با هم رفتیم و با یک آقایی به نام ژولین ویس آشنا شدیم که ایشان پشت سن آمد و گفت من تا حالا ندیده بودم کسی این‌طوری قانون بزند خودش هم قانون می‌زد؛ منتهی همان تکنیک عربی را می‌زد.
سیستم فیثاغورثی و اعتدال مساوی (III)

سیستم فیثاغورثی و اعتدال مساوی (III)

با توجه به اهمیت عدد ۳ در این سیستم می توان کلیه فواصل فیثاغورثی را به کمک توان این عدد نیزنشان داد. مثلا فاصله ۲/۳ به صورت عدد ۳ ٬ فاصله ۸/۹ به صورت ۳ به توان ۲ و فاصله ۳/۴ به صورت عدد ۳ به توان ۱- مشخص می شود.
برگزاری مستر کلاسهای فلوت فیروزه نوائی

برگزاری مستر کلاسهای فلوت فیروزه نوائی

فیروزه نوایی نوازنده برجسته فلوت به تازگی جهت برگزاری مستر کلاس به ایران آمده است. کارگاه های دوره ای فلوت نوازی، شامل آموزش نوازندگی فلوت، تکنیک تنفس و گروه نوازی فلوت است که در آموزشگاه موسیقی کوشان برگزار می شود.
وحید خادم- میثاق، از بزرگترین نوازندگان نسل جدید

وحید خادم- میثاق، از بزرگترین نوازندگان نسل جدید

وحید خادم میثاق بدون شک در زمره بزرگترین نوازندگان ویولن نسل جدید در عرصه موسیقی کلاسیک است. او در سال ۱۹۷۷ در اتریش متولد شد و در سن چهار سالگی اولین آموزش های نوازندگی ویولن را نزد پدر آغاز نمود. در یازده سالگی تحصیلات موسیقی را در کلاس های Boris Kuschnir در آکادمی موسیقی وین ادامه داد.
گزارش جلسه دهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (II)

گزارش جلسه دهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (II)

[ساختارگرایی] بر نظریه‌های زبان‌شناسانه‌ی فردینان دو سوسور بنا شده، که می‌گوید زبان یک سامانه‌ی خودبسنده‌ از نشانه‌هاست و نظریه‌های فرهنگی کلود لوی استروس، که می‌گوید فرهنگ‌ها، مانند زبان‌ها می‌توانند همچون سامانه‌هایی از نشانه‌ها دیده شده و برحسب رابطه‌های ساختاری میان عناصرشان تجزیه و تحلیل شوند. این مفهوم مرکزی در ساختارگرایی آن است که تضادهای دوگانه (برای مثال نرینه/ مادینه، عمومی/ خصوصی، پخته/ خام) منطق ناخودآگاه یا «دستور زبان» یک سامانه را معلوم می‌کنند.
عمر فاروق، موسیقیدان ترک (III)

عمر فاروق، موسیقیدان ترک (III)

فاروق پس از اینکه در ترکیه به خوبی شناخته شد تورهای کنسرتی را در اروپا و استرالیا برگزار کرد. او در سال ۱۹۷۱ یعنی در بیست سالگی اولین تور کوتاه مدتش را با یک آنسامبل کلاسیک/فولک ترک در ایالات متحده اجرا کرد. درخت شکیبایی او در حال در آوردن یک شاخه غیر عادی بود.
گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

از سوی دیگر پدیدآورندگان این روش نقد تاکید بسیار زیادی بر «علم» بودن آن داشتند و ادامه دهندگان راه آنان نیز همین روش و منش را دنبال کردند. بنابراین در نقد تکوینی به‌ویژه هنرهایی که برساخته‌هایشان (اعم از پیش‌نویس یا نهایی) ماهیت مادی دارد (نقاشی، مجسمه‌سازی، ادبیات) از یک سو ردپای روش‌های باستان‌شناسانه مانند تعیین قدمت، ارتباط دادن اشیاء و… از سوی دیگر ردپای یافته‌های علوم شناختی و روان‌شناسی خلاقیت به چشم می‌خورد، به شکلی که آن را بدل به ترکیبی از زندگی‌نامه، تاریخ، نسخه‌شناسی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی می‌کند.