کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (I) – گفتگوی هارمونیک Harmony Talk

کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (I)

بهمن رجبی
بهمن رجبی
بررسی محتوای سخنرانی بهمن رجبی در کرمانشاه
در روز بیستم مرداد ماه، برنامه ای در تالار غدیر شهر کرمانشاه برگزار شد که بهانه ی اصلی آن حضور بهمن رجبی، نوازنده ی شناخته شده ی تنبک در این شهر بود. رجبی به دعوت انجمن موسیقی به کرمانشاه آمده بود و علاوه بر ارائه ی برخی مطالب توسط وی، دو نوازی تنبک، دو نوازی سنتور و تنبک و همچنین گروه نوازی توسط گروهی از نوازندگان کرمانشاهی اجرا شد. آنجه در نوشته ی پیش رو مورد توجه قرار خواهد گرفت، سخنان بهمن رجبی است که در نیم ساعت اول برنامه ارائه شد.

به نظر می رسد که به دلیل سخنان و نحوه ی نامتعارف ارائه ی آنان توسط رجبی، تاکنون کمتر بحث جدی ای درباره ی این سخنان و جلسات برگرفته است و جدای از مدافعان همیشگی ادبیات و کردار وی، مخالفانش یا چندان وقعی به این سخنان نمی نهند و یا با ادبیاتی تند و غیر منطقی با این سخنان برخورد می کنند. با در نظر گرفتن این نکته که بهمن رجبی در سخنانش به طور مداوم اغلب به صورت مستقیم به اساتید شناخته ی شده ی موسیقی کلاسیک ایرانی می تازد، بسیاری از این این اظهارنظرهای تند با ادبیاتی «ورزشگاهی» در تلاش برای دفاع و رفع اتهام از اساتید مورد اشاره ی رجبی هستند.

نباید فراموش کرد که بخش عمده ای از مشکل را نیز باید برخاسته از نوع ارائه ی بهمن رجبی دانست که در اکثر اوقات دارای محتوا و ادبیاتی بی نظم، نامنسجم و آشفته است. با این حال، در نوشتار پیش تلاش خواهد شد که با تفکیک بخش های گوناگون محتوایی سخنرانی بهمن رجبی در جلسه یاد شده (که از برخی جهات تکرار جلسات دیگر بهمن رجبی بود)، به بحث درباره ی برخی از آنها پرداخته شود.

باید توجه داشت که آنچه در این نوشتار مطرح خواهد شد، به شیوه ی برخی بحث های دیگر پرداختن به شیوه ی هنری بهمن رجبی و یا دستاوردهای او نیست که بهترین گواه دستاوردهای او، دو نوازی تکنیکی و حساب شده ی دو تنبک نواز کرمانشاهی پس از سخنان اوست. این نوشتار، تنها معطوف به یک سخنرانی نیم ساعته است که ایشان در جلسه ای عمومی در تالار غدیر شهر کرمانشاه ارائه نموده اند و البته مشتی از خروار سخنرانی های ایشان در مکان ها و زمان های مختلف.

تغییر نظام تنبک نوازی
عنوان این برنامه، «سخن از تغییر نظام تنبک نوازی ایران از طریق کردار و گفتار و نوشتار و نه از طریق توجیه و تفسیر آن» بود که در روی پوسترها و بنرهای نصب شده در سالن آورده شده بود. به نظر می رسد که در برخی موارد، رجبی دارای ادبیات منحصر به خود است، برای مثال «بیمارستان» در نظر ایشان به معنای «زندان» است و در این مورد تا شاگردان و آشنایان وی در این مورد توضیحی ارائه ندهند، چیزی دستگیر مخاطب نخواهد شد! البته در این موارد معمولاَ تلاش می شود تا واژه ی جایگزین دارای نوعی نسبت با واژه ی اصلی (از لحاظ معنایی) باشد تا مخاطبان بتوانند متوجه این ارتباط میان دو واژه شوند.

با این حال، به نظر نمی رسد که «توجیه»، «تفسیر»، «کردار»، «گفتار» و «نوشتار» از این دست موارد باشند و وقتی در کنار عبارتی چون «تغییر نظام تنبک نوازی» قرار می گیرند، بعید است که دارای معنای خاص دیگری باشند.

4 دیدگاه

  • ناشناس
    ارسال شده در مرداد ۲۴, ۱۳۹۲ در ۹:۵۷ ب.ظ

    همین ؟

  • کامیار صلواتی
    ارسال شده در مرداد ۲۵, ۱۳۹۲ در ۱۱:۱۰ ق.ظ

    با عرض سلام،
    این بخش اول نوشته است و قسمت های بعد به تدریج روی سایت قرار خواهد گرفت.

  • مطلق
    ارسال شده در مرداد ۲۵, ۱۳۹۲ در ۱۱:۰۶ ب.ظ

    سلام.اگر نقد جناب رجبی محترمانه بود مخاطب بیشتری داشت و میتوانست در موارد بسیاری راهگشا باشد.

  • مهران
    ارسال شده در شهریور ۵, ۱۳۹۲ در ۳:۰۷ ب.ظ

    با سلام خدمت آقای صلواتی .
    بهتر نبود این سخنرانی رو که نقد میکنید اول برای خوانندگان پخش میکردید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امامی: استقبال خوبی از برنامه ما در سوئیس شد

من علاقه زیادی به موسیقی قدیم ایران داشته ام و سعی کرده ام در حد توانم بر روی آن حوزه موسیقی کارکرده و بر روی موسیقی دوره قاجار و هم قبل از آن دوره مطالعات مختصری داشته ام و به طبع در آثارم از آن ها بهره می برده ام در این سال ها آلبوم های تولید کرده ایم با همراهی دوستانم مثل آلبوم برافشان و آلبوم چهار سو که با آهنگسازی دوست خوبم حمید شریفی بوده و همچنین آلبوم بزم ۲ با آهنگسازی دوستانم سعید کورد مافی و علی کاظمی که همه این آلبوم ها توسط انتشارات ماهور منتشر شده است و تمامی این آثار رویکردی که ما داشته ایم استفاده از امکانات بالقوه موسیقی قدیم ایران بوده است و اینکه این امکانات بالفعل کرده و امکاناتی نظیر فرم و دورها و متدهای متفاوتی که در آن موسیقی وجود داشته است و الان کمرنگ شده است و یا کمتر استفاده می شوده است. این امکانات در هر صورت به ما راهی را نشان می دهند که شاید از این طریق بتوان رنگ و بوی تازه از موسیقی ایران رو شنید، البته شاید! در هر صورت راهی است که می شود در بستر تاریخی اصالت ها را حفظ کرد و موسیقی گذشته را به این شکل منتقل کرد.

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (X)

شورانگیز (چهارمضراب شور): این قطعه با الگوی ساختاری چهارمضراب طراحی و ساخته شده است. وزن اصلی قطعه دو ضربی ترکیبی بوده و از ابتدا تا انتها با سرعت ثابت و بدون تغییر ادامه می یابد. نکتۀ بارز و اصلی این اثر در استفادۀ آهنگساز از ترکیبات متفاوت و متنوع در وزن و ضرباهنگ اثر است و با اینکه وزن اثر تا انتها ثابت است ولی تغییرات درونی در سرضرب ها و استفاده از حالات متنوع آنها فضایی متفاوت به این اثر بخشیده است.

از روزهای گذشته…

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه پنجم (I)

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه پنجم (I)

اتنوموزیکولوژیست‌ها برای آشنایی با رفتارهای موسیقایی مردم و انواع موسیقی‌ای که در شرایط مختلف زندگی خود از آن بهره‌مند می‌شوند، به مناطق مورد نظر سفر می‌کند و ضمن استقرار در آن محل به کسب تجربه و ثبت اطلاعات می‌پردازند. سفر به محل زندگی مردم با فرهنگ‌های مختلف و تجربۀ زندگی با آن‌ها و شریک شدن در لحظه‌های آفرینش و اجرای موسیقی توسط آنان و فراگیری نواختن سازهای آنان، از جمله ویژگی‌هایی است که اتنوموزیکولوژی را از سایر رشته‌های موسیقی‌شناسی متمایز می‌کند.
طالب خان شهیدی، فراسوی تمامی مرزها

طالب خان شهیدی، فراسوی تمامی مرزها

طالب خان شهیدی آهنگساز شهیر تاجیک در ۱۳ مارس ۱۹۴۶ در شهر دوشنبه متولد شد. وی فرزند Ziyodullo Shahidi بنیانگذار آکادمی موسیقی حرفه ای تاجیکستان می باشد. طالب خان از سن ۱۴ سالگی شروع به یادگیری موسیقی پرداخت. وی در سال ۱۸۶۵ از مدرسه موسیقی شهر دوشنبه و در زمینه آهنگسازی که زیر نظر Uri Ter-Osipov اداره میشد فارغ التحصیل شد.
درباره ابراهیم منصوری (II)

درباره ابراهیم منصوری (II)

در این ارکستر نوازندگانی چون: یحیی زرپنجه: تار و مصطفی نوریانی: ویلن شرکت داشتند که به نوبت جای خود را تعویض می کردند این ارکستر ۴ نفره به سرپرستی حسین استوار بوده است.
«رویای شیرین»

«رویای شیرین»

با سازی که دارید با تمپویی حدود ۱۲۰ همین دوتا میزانی را که در این نوشته آمده است را تکرار کنید. جالب است نه؟ نتیجه زیبایی بدست می آید.
“گفتگو” اثری از پایور

“گفتگو” اثری از پایور

اصلاح سنتور نوازی معاصر چند سال پیش با اجرای دو اثر از اردوان کامکار به نامهای “دریا” و پس از آن “برفراز باد” دوباره سرزبانها افتاد. این دو اثر اردوان کامکار به همراه کنسرتو سنتور او که بهمراه برادرش هوشنگ کامکار، ساخته شده بود، در جامعه موسیقی مورد استقبال قرار گرفت و جایگاهی هم تراز با آثار برجسته قبلی در این سبک بدست آورد. اینجا نگاهی می اندازیم به اولین آثاری که در این زمینه تصنیف شد. اولین آثاری که(با تکنیک سنتور نوازی) در این زمینه تصنیف شد ساخته هنرمند بلند پایه موسیقی ایرانی و پدر سنتور نوازی کلاسیک ایران، فرامرز پایور بود .
رندی نیومن و هنر طعنه آمیز (I)

رندی نیومن و هنر طعنه آمیز (I)

راندال استوارت مشهور به “رندی” نیومن (Randy Newman) متولد ۲۸ نوامبر ۱۹۴۳، خواننده، سراینده اشعار، برنامه ریز، آهنگساز و پیانیست آمریکایی است که برای اشعار نیش دار و ساخت موسیقی بسیاری از فیلمها شهرت دارد. نیومن معروف به نوشتن اشعاری است که از شخصیت خودش بسیار دور می باشد. برای مثال آهنگ سال ۱۹۷۲ “قایق سواری در جای دگر” (Sail Away) بیان تلاش تاجران برای جذب بردگان است، در حالی که سخنگوی آمریکا از ناسپاسی جهانی نسبت به آمریکا شکایت دارد که چرا آنان راه حل نهایی طعنه آمیزی ارائه می دهند.
ارکستر فیلارمونیک نیویورک (III)

ارکستر فیلارمونیک نیویورک (III)

در سال ۱۹۲۱ ارکستر فیلارمونیک با ارکستر سمفونی ملی نیویورک یکی شدند. با ترکیب این دو ارکستر، فیلارمونیک رهبری هلندی به نام ویلم منگل برخ (Willem Mengelberg) را منسوب کرد. برای فصلهای ۱۹۲۲ تا ۱۹۲۳ استرانسکی و منگل برخ رهبری ارکستر را به طور مشترک بر عهده داشتند، اما استرانسکی بعد از پایان یک فصل مشترک آنجا را ترک کرد و منگل برخ برای مدت نه سال رهبری اصلی ارکستر را در میان دیگر رهبران بر عهده داشت از جمله؛ برونو والتر (Bruno Walter)، ویلهم فورت وانگلر (Wilhelm Furtwängler)، ایگور استراوینسکی (Igor Stravinsky) و آرتور توسکانینی (Arturo Toscanini). در این دوره، فیلارمونیک اولین ارکستر آمریکا بود که سری سمفونیهایی را در کنسرتهای تابستانی با قیمت پائین در استادیوم لویسون، منتهتن، برگزار کرد.
آثار ایرج صهبایی امروز در کیف اجرا می شود

آثار ایرج صهبایی امروز در کیف اجرا می شود

امروز در فستیوال «Music Premieres of the Season» کیف، آثار ایرج صهبایی در کنار آثاری از آهنگسازان روس به اجرا در می آید. این کنسرت در ساعت ۱۹ در تالار لیسنکو (Lysenko) با همکاری ارکستر مجلسی سولیستهای کیف به رهبری ولادمیر سیرنکو اجرا می شود.
عاطفی: این سالنامه یک کتاب پژوهشی است

عاطفی: این سالنامه یک کتاب پژوهشی است

پس از چند سال از توقف انتشار سالنامه های موسیقی که توسط علیرضا میرعلینقی تهیه می شد، در خبرها آمد که انتشار سالنامه موسیقی از سر گرفته شده و قرار است مراسم رو نمایی آن به اجرا برسد. در مراسم رونمایی مشخص شد که اینبار برخلاف سالهای گذشته حمیدرضا عاطفی تولید این سالنامه را به عهده داشته است. حمیدرضا عاطفی معاون اجرایی خانه موسیقی و از خبرنگاران باسابقه موسیقی و نوازنده تنبک (و ویولون به سبک ایرانی) است، او دو سال پی در پی داوری جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی را نیز به عهده داشته است. با او درباره این سالنامه جدید به گفتگو نشسته ایم:
چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه چهارم

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه چهارم

در بخش اول این مبحث، به تعاریف و مفاهیم موسیقی‌شناسی و رشته‌های وابسته به آن پرداخته می‌شود. این مفاهیم و دسته‌بندی‌ها تاحدود زیادی پایه‌گذار و تعیین کنندۀ چارچوب شاخه‌های اتنوموزیکولوژی می‌باشند.