یکشنبه ۵ شهریور ۱۳۸۵ ،
شاهین مهاجری
یونان باستان وسیستم تقسیم مساوی طول
از آنچه فارابی در مورد تنبور بغدادی عنوان نموده است ٬ مشخص می شود که با سیستم فواصل با قدمتی پیش از اسلام مواجه گشته ایم.
علی رغم نقش تمدنهای بین النهرین درشکل گیری ساختار تئوریک موسیقی یونان باستان ٬ به جرات می توان گفت که یونانیان اولین کسانی بودند که استفاده عملی از سیستم فواصل تقسیم مساوی طول را نشان دادند.
طی مکاتبه خصوصی اینجانب با دانشمند شهیر و محقق معروف میکرو تونالیته ٬ آقای دکتر جان چالمرز(
Dr.john chalmers ) ٬ ایشان مشخص نمودند که بطلمیوس
Ptolemy به هنگام تبیین
ساختار تتراکوردی ارائه شده توسط اریستوکسنوس
Aristoxenus ٬ طول سیم را به 120 بخش طولی مساوی تقسیم نموده است. بدین ترتیب ساختار فواصل تمامی مدهای یونان باستان توسط سیستم120-EDL قابل تعریف می باشد.
.
به گفته چالمرز ٬ این نتایج حاصل تحقیقات محققین
Schlesinger Kathleen و
Elsie Hamilton بر روی ساز بادی باستانی یونان به نام
Aulos می باشند.
7 مد یونان باستان را Harmoniai می نامیدند و هرکدام را بنا به حالت و بیان وابسته به یک سیاره می دانستند. خانم شلزینگر ساختار فواصل 7 مد یونانی را بر اساس سیستم EDLبه شکل زیر نشان داده است :
ساختار فواصل سیاره وابسته مد نت آغاز
ناگفته نماند که ساختار یک سیستم N-EDL را می توان به صورت زیر نمایش داد :
N , N-1 , N-2 , ……., N-M
به گونه ای که N-M معادل N/2 شود. به این ترتیب سیستم 16-EDL را می توان به صورت زیر نمایش داد :
16 15 14 13 12 11 10 9 8
عدد 16 در این سری اعداد ٬ نماینده اولین درجه سیستم است و بقیه فواصل به ترتیب زیر ایجاد می شوند :
16/16 16/15 16/14 ……… 16/8
که پس از ساده شدن می توان نوشت :
0: 1/1
1: 16/15
2: 8/7
3: 16/13
4: 4/3
5: 16/11
6: 8/5
7: 16/9
8: 2/1
فواصل 7 مد یادشده از دید شلزینگر و هاميلتون در سیستم EDL ٬ بر اساس سنت Cent به قرار زیر می باشد :
با کمی توجه به الگوهای فاصله ای بالا متوجه می شویم که درمد هیپوفریژین ٬ تتراکورد دوم و در مد فریژین تتراکورد اول کاملا با موسیقی ایرانی مطابقت داشته و با فرض نت C به عنوان نت اول گام داریم :
تتراکورد اول فریژین : دو ر کرن می بمل فا
تتراکورد دوم مد هیپو فریژین : سل لا کرن سی بمل دو
همچنین در این مورد می توان پنتاکورد فا سل کرن لا بمل سی بمل دو در مد
هیپودورین را بر شمرد.
دی ۱۷م, ۱۳۸۵ at ۷:۵۶ ق.ظ
thanx a lot..