سقوط اضطراری! (I)

محمد جواد ضرابیان
محمد جواد ضرابیان
نوشته ای که پیش رو دارید، نقدی است به آلبوم “شوق دوست” که توسط محمد جواد ضرابیان ساخته شده است. این مطلب یک سال پیش در مجله “هفت هنر” به چاپ رسیده بود که امروز در این سایت می خوانید.

“شوق دوست” عنوان اثر جدید همایون شجریان است که در آخرین ماه سال ۸۳ منتشر شد. این اثر در دستگاه سه گاه ساخته شده و آهنگسازی آن مانند اولین اثر او –”نسیم وصل”- ساخته محمد جواد ضرابیان است.

قبل از انتشار “نسیم وصل” وقتی شایعاتی مبنی بر همکاری محمد جواد ضرابیان و همایون شجریان در اولین اثر مستقلش شنیده شد، بحثهایی در محافل موسیقی درگرفت که اکثرا” اهل موسیقی بخاطر سوابق نچندان درخشان ضرابیان در آثار قبلیش با علیرضا افتخاری، به قدرت موسیقی این اثر(نسیم وصل) بدبین بودند. با انتشار “نسیم وصل” و نمایان شدن شیوه ای دیگر از آهنگسازی ضرابیان، جو کمی تغییر کرد.

ضرابیان در این اثر کمی از دانش آهنگسازی خود که در محضر محمدتقی مسعودیه فراگرفته بود، بهره برد و اینبار از یک ارکستر مجلسی که با ارکستر ایرانی همراه می شد، در این آلبوم استفاده کرد. با اینکه تصانیف روی B “نسیم وصل” –به جز یک تصنیف که در حال و هوای ارکستر گلها و برروی شعر زیبای رهی بود- در سبک و سیاق آثار قدیمی ضرابیان با افتخاری بود، ولی رنگ و بوی جدید ارکستر تا حد زیادی به شنیدنی شدن این دست تصانیف، کمک می کرد.

همایون و ضرابیان در این اثر هر دو توانایی های ناشناخته خود را به نمایش گذاشتند. همچنین نقدهای زیادی بر این اثر نوشته شد که این موضوع باعث شده بود که مخاطبان موسیقی آنها در”شوق دوست” انتظار رفع مشکلات عنوان شده “نسیم وصل” و در کل اثری بی نقص را داشته باشند.

از جمله انتقاداتی که در مورد “نسیم وصل” عنوان شده بود، استفاده خواننده از حالتها و در کل ادیتهای جدید در اجرای تصنیفها بود که چندان جذاب نمی نمود؛ بعد از انتشار “نسیم وصل” محمد رضا شجریان در مصاحبه ای عنوان کرد که در ضبط این اثر نقشی نداشته و حتی به پسرش هم پیشنهاد کرد استقلال خود را در خوانندگی حفظ کند و در یک کلام، ساز آهنگساز نباشد!

با تکرار این ماجرا در”شوق دوست”- که باز نتیجه همکاری این دو هنرمند است- این فکر به ذهن شنونده خطور می کند که آهنگساز در هنگام اجرای اثر توصیه هایی هم به خواننده کرده است…

البته غیر از فضاهای جدید و نه چندان جالبی که همایون در تصنیف خوانی هایش در شوق دوست دارد، در آواز هم دست به ابتکاراتی زده، مثلا” audio file تحریر روی “هی” (منظور “ای” نیست) که از خواننده دوره دیده ای مانند او که در بهترین مکتب آواز آن هم بصورت نا محدود دوره دیده بعید به نظر می رسد. البته شاید قصد او از اجرای این تحریر محک زدن مخاطبان در قبول تحریرهای غیر متعارف باشد.

نگارنده تقریبا” در کل اجرای گروهی “شوق دوست” این احساس را داشتم که چرک نویس یک قطعه را می شنوم! قطعات این کاست به طرز عجیبی ضعیف است بطوری که اگر مخاطب اطلاعی از سابقه آهنگساز نداشته باشد، گمان می کند اولین تجربه های آهنگسازی یک جوان را می شنود.

در اینجا با نگاهی دقیق تر به بررسی این اثر می پردازیم: اولین قطعه “تصنیف دلشده ” است؛ جملات ابتدایی این تصنیف که پس از یک اورتور نه چندان جذاب آغاز می شود، شنونده را از شنیدن ادامه این اثر دلسرد می کند. تصنیف “دلشده” قطعه ای کشدار و بیشتر شبیه قطعاتی است که به وفور از تلویزیون پخش می شود. کلام این تصنیف هم مانند “مست نگاه” و “بت عاشقان” که در این آلبوم اجرا شده است از آهنگساز اثر است. اشعار ضرابیان ساده و مملو از کلمات تکراری و کلیشه ای شاعران مشهورغزلسراست.

سازو آواز شوق دوست که پس از تصنیف “دلشده” اجرا می شود تا حدی برای کسانی که پیگیر موسیقی شجریان پدر و پسر هستند آشناست. همایون این آواز را با کمی تفاوت در مصاحبه تلویزیونی با یکی از شبکه های ماهواره ای ایرانی، چند سال پیش اجرا کرده بود( که اکنون بصورت VCD توسط فروشندگان دوره گرد تکثیر شده است.) اجرای دوباره این آواز در این آلبوم که موجب ضبط و نگهداری آن می شود می تواند اقدام مثبتی باشد.

3 دیدگاه

  • ناشناس
    ارسال شده در آبان ۲, ۱۳۸۷ در ۸:۰۴ ق.ظ

    جالبه که برای دیدن عکس همچین آهنگساز محشری چون ضرابیان پام به اینجا باز شد

  • امین
    ارسال شده در مرداد ۲۸, ۱۳۹۳ در ۵:۲۵ ب.ظ

    کدوم اثر ضرابیان با افتخاری درخشان نبوده؟؟؟؟؟؟؟
    ناز نگاه یا زیباترین یا عطر سوسن ؟
    اگر این آثار را ضعیف می دانید باید فاتحه موسیقی اصیل را بخوانید .
    مطلبی که شما نوشتید کاملا از روی غرض ورزی نوشته شده.

  • ارسال شده در مرداد ۲۸, ۱۳۹۳ در ۹:۰۵ ب.ظ

    نظر بنده دقیقا بر خلاف شماست! اگر شما مثلا تصنیف (به زعم من) سخیف «لحظه لحظه میرود دلم به سوی تو» را موسیقی فاخری میدانید باید فاتحه موسیقی فاخر را خواند!

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«توانایی یا دانایی»

از روزگار سرودن مولانا تا امروز این مصرع از دفتر چهارم مثنوی گزین‌گویه‌ای مشهور شده است. آن را همراه ضرب‌المثل دیگر، «کنار گود نشسته می‌گوید لنگش کن»، برای رد نقد به کار می‌برند (گرچه تنها کاربردشان این نیست). با آوردن این مصرع تلویحا از منتقد می‌خواهند تنها به شرطی نقد کند که بتواند کاری بهتر یا همسنگ اثری که نقدش می‌کند، انجام دهد (و اینجا هم مقصود از «نقد» اغلب داوری منفی است). در حقیقت گوینده‌ی این جمله می‌خواهد «مرجعیت» نقد و منتقد را برای خرده‌گرفتن بر این یا آن اثر زیر سوال ببرد.

اجرا و تحلیل سه اثر پیانویی در دانشگاه هنرهای زیبا

روز یکشنبه ساعت ۱۲ روز سی ام اردیبهشت ماه سال جاری دانشکده موسیقی پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران میزبان آروین صداقت کیش و سینا صدقی از نویسندگان و منتقدین موسیقی اکادمیک در ایران است. در این برنامه کارن سلاجقه، مطهر حسینی و افشین مطلق فرد به ترتیب آثار پیانوییِ شروین عباسی، فرنود حقانی پور و نیما عطرکار روشن را خواهند نواخت. شایان ذکر است این برنامه با محوریت موسیقی معاصر از نگاه تکنیک آهنگسازی و ساختارهای زیبایی شناسانه معاصر به تحلیل آثار فوق خواهند پرداخت.

از روزهای گذشته…

نگاهی به اپرای عاشورا (IV)

نگاهی به اپرای عاشورا (IV)

این پرده با تم معروف حر آغاز میشود که تنها پرده این اپرا است که عبدی در آن از تمی غیر از ساخته های خودش استفاده کرده است. اکثرا در تعزیه هایی که در جای جای کشور ما اجرا میشود، ملودی های مختلفی به کار گرفته میشود و به ندرت چند تعزیه کاملا یکسان میتوان یافت، مگر قسمت حر که در اکثر تعزیه ها همین تم در مایه دشتی استفاده میشود؛ در این اپرا هم عبدی از همین سنت پیروی کرده است.
نوازندگان تنبک دراواخر عصر قاجار (III)

نوازندگان تنبک دراواخر عصر قاجار (III)

اکبرخان از نوازندگانی بود که بیشتر با نعمت اله خان اتابکی همکاری می کرد و با تار او می نواخت و درخواندن آواز و تصنیف مهارت داشت.
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و پنجم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و پنجم)

یک مثال قدیمی ‌می‌گوید در آنجا که خواسته وجود دارد، برای آن راهش هم وجود دارد: چراکه به این سادگی به نظر می‌آید به این دلیل آن را مبادا که نپذیری و فکر کنی که به تو مربوط نیست! همه چیز به همه ما مربوط است.
پژوهش هایی درباره ی وضعیت بانوان رهبر معاصر (I)

پژوهش هایی درباره ی وضعیت بانوان رهبر معاصر (I)

در ادامه ی مقاله ی وضعیت بانوان رهبر معاصر چاپ شده در شماره ی دی ماه زنان موسیقی، مقاله ی زیر را می خوانیم که گزارشی است از پژوهشی که در حدود یک سال پیش درباره ی واکنش ها به آثار رهبری شده توسط زنان و مردان می پردازد.
رسول صادقی: تمامی دستاوردها را در اختیار همه قرار داده ام

رسول صادقی: تمامی دستاوردها را در اختیار همه قرار داده ام

در فلوت برنجی، به راحتی می شود سری فلوت را با سری نی جابجا کرد و یک فلوت خاص موسیقی ایرانی با فواصل موسیقایی ایرانی در اختیار داشت که تمامی رجیستر های صدایی نی را در اختیار دارد و حتی در پس غیث بهتر از نی عمل می کند البته اتصال سری فلوت به نی برنجی هم قوانینی دارد که بایستی رعایت شود و محل دمیدن آن دقیقا از لبه نی هست و نی از بالا حدود دو سانت افزایش یافته و بسته می شود و گره اول نی بزرگتر و ملایم تر گرفته می شود، همچنین فوتکی برای نی طراحی کرده بودم که صداهای اوج و غیث با آن به راحتی و مانند نی لبک قابل اجرا بود و می شود در آموزش نی برای کودکان نیز از آن بهره برد.
گوران: از تک تک اعضای ارکستر تشکر می کنم

گوران: از تک تک اعضای ارکستر تشکر می کنم

ممکن است همه نوازندگان ما در این سطح نباشند ولی پتانسیل رسیدن به این توانایی را دارند. بعضی از نوازندگان ایرانی مثل آقای فریوسفی این امکان برایش فراهم شده که در ارکسترهای درجه یک جهانی نوازندگی کند و ثابت کند که این توانایی را داشته ولی خیلی های دیگر این امکان برایشان فراهم نشده ولی شاید این توانایی را هم امروز داشته باشند.
سعید تقدسی: سپاسگذار دکتر موحد هستم

سعید تقدسی: سپاسگذار دکتر موحد هستم

رپرتوارهایی که اینجا برای کر فلوت بود، قبلا بسیار کم بود و آدم مجبور بود خودش آرانژمان انجام بدهد برای چنین ویزیت سانگی ولی الان این کر ها، بینهایت زیاد شده اند یعنی بخصوص از نظر رپرتوار، در موسسه های انتشاراتی مجله های نت موسیقی در آمریکا، شما هر قطعه ای که فکر کنید، تنظیم اش وجود دارد و بینهایت زیاد هستند. از نظر رپرتوار ما هیچگونه در مضیقه نیستیم و بی نهایت زیاد است.
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (V)

نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (V)

«شوشتری برای ویولون و ارکستر» اثر حسین دهلوی، غیر از نوع ارکستراسیون دهلوی، به انواع دیگری تنظیم شده است که البته تنظیم حسین دهلوی نیست:
شب شعر و موسیقی مولانا در مادرید با سنتور جاوید افسری راد

شب شعر و موسیقی مولانا در مادرید با سنتور جاوید افسری راد

مطلبی که پیش رو دارید گزارشی است از شب شعر و موسیقی مولانا جلال الدین محمد بلخی که با اجرای موسیقی سنتی ایرانی توسط آهنگساز و نوازنده برجسته سنتور جاوید افسری راد و رضا سامانی ، در کانون فرهنگی پرسپولیس در مادرید پایخت اسپانیا برگزار شد. این مطلب توسط خانم افسانه نوروزی تهیه شده که با هم می خوانیم.
وان موریسون، نوری در تاریکی (IV)

وان موریسون، نوری در تاریکی (IV)

“طلوع جزیره آوالون” آلبوم سال ۱۹۸۹ موریسون در مقام ۱۳ رده بندی آلبومهای انگلستان جای گرفت. در سالهای ۲۰۰۰ موریسون به سفر و ضبط آثارش ادامه می داد که اغلب سه اجرا در هفته داشتند. وی برچسب شخصی و مستقل خود را به وجود آورد که او را قادر می ساخت تا کنترل و حقوق کامل هر آلبوم را دارا باشد.