گفتگوی هارمونیک | Harmony Talk

Sonny Boy اسطوره سازدهنی بلوز(V)

اما سانی بوی را نباید صرفا یک نوازنده هارمونیکا بدانیم. او اساسا یک Bluesman به تمام معنا است که بسیاری از کارهایش امروزه به استانداردهای بلوز (Blues Standards) بدل شده اند. سانی بوی یک خواننده برجسته است با صدایی بم و گرفته و اصطلاحا ته حلقی (guttural) و سبک نواختن ساز دهنی اش هم با سبک آوازی اش عجین شده است. او مهارت خاصی در تلفیق آوازش با صدای سازش داشت و به سرعت بین این دو حالت جابجا میشد و ادامه آواز را به صدای سازش متصل می کرد به گونه ای که شنوندگان آن زمان به هیچ رو فکر نمی کردند که خواننده و نوازنده سازدهنی در آن آهنگ هر دو یک نفر باشند.

اما سانی بوی را نباید صرفا یک نوازنده هارمونیکا بدانیم. او اساسا یک Bluesman به تمام معنا است که بسیاری از کارهایش امروزه به استانداردهای بلوز (Blues Standards) بدل شده اند. سانی بوی یک خواننده برجسته است با صدایی بم و گرفته و اصطلاحا ته حلقی (guttural) و سبک نواختن ساز دهنی اش هم با سبک آوازی اش عجین شده است. او مهارت خاصی در تلفیق آوازش با صدای سازش داشت و به سرعت بین این دو حالت جابجا میشد و ادامه آواز را به صدای سازش متصل می کرد به گونه ای که شنوندگان آن زمان به هیچ رو فکر نمی کردند که خواننده و نوازنده سازدهنی در آن آهنگ هر دو یک نفر باشند.

audio file به Mighty Long Time توجه کنید

گذشته از سبک آوازی، صدای ساز Sonny Boy صدایی بسیار گرم و پرحجم و پرطنین است. کلا در سبک بلوز بیشتر تلاش نوازنده سازدهنی معطوف به این است که صدایی هرچه بم تر و پرطنین تر ایجاد کند.

نوازنده بدین منظور فکش را پایین می اندازد، زبانش را در کف دهان می خواباند، راه حلق را به بینی با بالا بردن کام نرم می بندد، حلقش را هرچه بیشتر باز می کند و تنفس را در سطح دیافراگمی انجام می دهد تا مجاری هوایی را وسیع تر و صدای سازش را اصطلاحا چاق تر سازد. و سانی بوی چنان صدای چاق و چله ای از سازش در می آورد که گویی این ساز (در مقام تشبیه) نه یک دوچرخه کوچک ، بلکه یک تریلی ۱۸ چرخ است! خصوصا در ۲ سوراخ اول که خودبخود صدای بم تری دارند و کافی است سانی بوی یکی از آن ویبره های حلق منحصر بفردش را هم اضافه کند و آن وقت دیگر صدایش را با هیچ نوازنده دیگری اشتباه نمی کنید! برای نمونه به آهنگ زیر گوش بسپارید.

Audio File Bye Bye Bird

بی شک خصوصیات فیزیکی سانی بوی هم در رسیدن به این صدای خاص بی تاثیر نبوده است.

تکنیک دیگری که سانی بوی در اجرایش استاد است تکنیک Bending است. در این تکنیک به طور خلاصه نوازنده با تغییر دادن فرم لب ها، زبان و حلق مسیر جریان هوا را در داخل ساز عوض میکند تا با رساندن رزونانس حفره دهان به یک میزان معین صدای یک نت خاص را (بسته به اینکه چه نتی باشد بین نیم تا یک و نیم پرده) بم تر کند و نتی را که در حالت عادی در سازدهنی وجود ندارد به دست آورد.

مثلا در سازدهنی گام C Major اگر به داخل سوراخ شماره ۱ بدمید نت C ایجاد می شود و اگر هوا را به داخل ریه ها بکشید نت D . در اینجا نوازنده می تواند با تکنیک فوق نت بین این دو نت یعنی Db را به دست آورد. (کلا در هر سوراخ سازدهنی با Bending می توان نتهای بین دو نت اصلی را تولید کرد)

نت هایی که به این روش به دست می آیند کیفیت شنیداری خاصی دارند که آنها را بسیار مشابه ناله های حزن انگیز انسانی می نماید. ضمن اینکه امکان نواختن سازدهنی را در گام های بلوز و مینور فراهم می کند. تسلط یافتن بر این تکنیک مشکل است به ویژه از این جهت که Bending در هر گامی از سازدهنی با گام دیگر و از سوراخی به سوراخ دیگر متفاوت است. هر یک لم خاص خودش را دارد.

سانی بوی از نوازندگانی است که بر این تکنیک تسلطی بی چون و چرا دارد و در هر گامی که بخواهد آن را با مهارت کامل اجرا می کند. نتهای bend شده اش بسیار دقیق و خوش صدا است و در صورت لزوم از bend های ربع پرده (quarter bend) هم استفاده می کند. به گوشه ای از آهنگ Don’t Start Me To Talking توجه کنید.

audio file به Don’t Start Me To Talkin’ 2 توجه کنید

از دیگر ویژگیهای مهم سبک سانی بوی می توان به ویبره های حلق (Throat Vibrato) استثنایی اشاره کرد. در این تکنیک نوازنده به کمک حلق و حنجره تغییراتی متناوب در فرکانس صدا ایجاد میکند تا تاثیری همانند تحریرهای آوازی ایجاد کند. این تکنیک یکی از مهمترین تکنیک های سازدهنی است و در عین حال تکنیکی بسیار شخصی و معرف شخصیت نوازندگی نوازنده محسوب می شود.

دیدگاه ها ۱۱

  • در مورد Bending باید به دو نکته اشاره کرد:
    ۱.این تکنیک را با تکنیک Bending در گیتار اشتباه نگیرید! در آنجا نوازنده صدای نت را زیرتر می کند در حالی که در مورد سازدهنی نت مورد نظر بم تر می شود.
    ۲.مشابه این تکنیک و در اصل به دست آوردن نتهایی که در حالت عادی در ساز وجود ندارند، در اغلب سازهای بادی دیگر از ترومپت و ساکسفون گرفته تا فلوت و نی وجود دارد.
    برای باز کردن بیشتر مطلب اشاره می کنیم به میزان اول آهنگ Don’t Start Me Talkin’ که در متن مقاله ذکر شد.
    این آهنگ را سانی بوی با سازدهنی دیاتونیک گام دو ماژور (C Maj) نواخته است (اغلب سازدهنی های دیاتونیک ۱۰ سوراخ موجود در بازار ایران در همین گام هستند). همان طور که می شنوید در ضرب اول یک نت G سیاه (از اکتاو پایین) و در ضرب دوم به ترتیب نتهای G و F و D به صورت تریپلت اجرا می شود. در ضرب سوم یک نت F می شنویم و ضرب چهارم به سکوت برگزار شده است. همین قطعه ساده می تواند تمرین خوبی باشد برای به دست آوردن مهارت و روانی در اجرای نت F اکتاو پایین که از Bend کردن نت G یا ۲ Draw به میزان یک پرده به دست می آید.
    برای دیدن اجراهای تصویری سانی بوی می توانید به مجموعه DVD های American Folk Blues Festival مراجعه کنید.

  • سلام سایتتون عالیه. اگه میشه یک ایمیل به من بزنید تا من هم ایمیل شما را داشته باشم هم شماره یه نوازنده که بتونه به من تکنیک های سانی یاد بده رو بگیرم.ممنون میشم

  • من نوازنده سازدهنی هستم.
    خوشحالم از این که هستند کسانی که به این ساز به چشم اسباب بازی بچه گانه نگاه نمی کنند.
    همیشه موفق باشید.

    Gracias

  • سلام دوستان.برای سایت خوبتی که دارید ازتون تشکر می کنم.من مدرس سازدهنی هستم ویک کتاب آموزشی نوشته ام.کتاب سازدهنی من با یک شیوه ابداعی جدید نوشته شده که شامل:تاریخچه سازدهنی در ایران و جهان,چگونگی عملکرد,روش نگهداری,تعریف انواع سازدهنی,تیوری موسیقی,نکنیک های سازدهنی به همراه ۴۰ملودی است.برای تهیه این کتاب که به همراه یک سی دی است با این آدرس تماس بگیرید.با تشکر
    chromatic_harmonica2006@yahoo.com

بیشتر بحث شده است