اولین ضبط و اجرای از تصنیف «مرغ سحر» (۱)

نوشته‌ای که پیش رو دارید گفت‌وگویی است با جلال تاج اصفهانی و ملوک ضرابی است درباره اولین اجرا و ضبط تصنیف «مرغ سحر»؛ گفتگوی تاج اصفهانی به صورت رادیویی و گفتگوی ضرابی با خبرنگار روزنامه‌ اطلاعات (سه‌شنبه ۱۰ تیر ۵۴) انجام شده است:

جلال تاج اصفهانی:
«در ابتدا مرغ سحر را خودم خواندم ولی از بین رفت. در لاله زار بودیم، در کوچه برلن. یک باغی بود به نام سهم الدوله که بسیار بزرگ بود. حال اکنون هم شاید بخش کوچکی از باغ باقی مانده باشد، مثلا دو تا صدمتری. کنسرتی می‌دادند به منفعت روزنامه «ناهید». این روزنامه خوب می‌نوشت، مثال باباشمر که چیز‌های قشنگ و خوشمزه داشت.

در کنسرت من اساتید موسیقی حضور یافتند؛ مرتضی‌خان محجوبی، مرتضی‌خان نی‌داوود، مرحوم صبا، مرحوم حسین یاحقی، مرحوم ارسلان‌خان درگاهی و آقایان دیگر هم بودند؛ و مرحوم آقا رضاخان روانبخش که آن زمان رتبه شش داشت در نظمیه و صدای دو دنگی مثل ماه داشت. خیلی گرم می‌خواند و تصنیف و ضرب را هم خیلی خوب اجرا می‌کرد.

مرغ سحر را من ماهور می‌خواندم، ماهور را هم یک غزلی خواندم که بعدا دچار زحمت شدم. از اول ماهور، مرتضی خان نی‌داوود شروع کرد به نواختن و درآمد ماهور را گرفت و بعد هم به اصطلاح یک تیکه پروانه زد در آن و بعد هم گوشه‌ای از داد زد و بعد هم رفت برای شکسته و دلکش را هم شروع کرد و رسید به عراق.

به عراق که رسید مرتضی خان پیانو نواخت. عراق را من به اوج خواندم و وقتی که تمام شد، من یک مزه انداختم. دیدم یک فرد کوتاه قدی بود، کلاهی پشمی به سر داشت و یک بغل گل به دست داشت و به آرامی به سمت من می‌آمد. آمد و گفت که از طرف فرح پهلوی آمده که البته خود ایشان هم به همراه وزرا و وکلا در آن جمع حضور داشتند.

گل را به من داد و من هم برای این که رفقایم را بخندانم گفتم خوب بود که حضرت اشرف به جای این گل‌ها یک بغل اشرفی و بعد هم این گل را تقدیم می‌کردند.

بعد از آن به اصفهان بازگشتم و مدام از من سوال می‌شد که مرغ سحر متعلق به چه کسی و من هم می‌گفتم مال ملک‌الشعرای بهار است. بله من این تصنیف را اول خواندم و بعد از من نمی‌دانم گویا قمرالملوک وزیری یا ملوک ضرابی خوانده است که کار او ضبط شده است.»

بشنوید قسمتی از صحبت‌های جلال تاج اصفهانی درباره تصنیف مرغ سحر