گفتگوی هارمونیک
ایرج (حسین خواجهامیری)، زادهٔ ۱۱ دی ۱۳۱۱ در نطنز و از نامدارترین چهرههای آواز ایران، پس از تحمل چند ماه بیماری در سن نود و چهار سالگی چشم از جهان فروبست. او در خاندانی هنرمند و زیستمند پا به عرصهٔ هستی نهاد؛ نیای او از خوانندگان خوشآواز روزگار ناصرالدینشاه قاجار بود و پدرش که خود از صدایی نیکو برخوردار و با ردیفهای موسیقی ایرانی آشنایی داشت، سالها به تربیت صدای وی همت گماشت. ایرج در همان سالهای آغازین جوانی در مجالس تعزیه نیز حضور مییافت و نزد تعزیهخوانانی که ردیف و دستگاهها را از بر داشتند، گامبهگام ظرایف آواز را فراگرفت.
در سال ۱۳۲۶، راهی مکتب ابوالحسن صبا شد و دو سال پیاپی در محضر این موسیقیدان برجسته، معلومات خویش را تکمیل کرد و با معرفی او، پایش به رادیو ایران گشوده شد. در آنجا با ارکستر ابراهیم منصوری به اجرای برنامه پرداخت و سپس به دانشکدهٔ افسری راه یافت. از آنجا که همزمان با خدمت در ژاندارمری، با محدودیتهایی برای فعالیت هنری مواجه بود، نام هنری «ایرج» – که در اصل نام برادرش بود – را برای خود برگزید تا بتواند با حفظ چارچوبهای رسمی، آوازش را ادامه دهد.
سال ۱۳۳۶ نقطهٔ عطفی در کارنامهٔ هنری او رقم خورد: به دعوت داوود پیرنیا، پای به برنامهٔ ماندگار «گلها» نهاد و در نخستین همکاری در برنامهای با عنوان «برگ سبز ۴۳» همراه با علی تجویدی، فرهنگ شریف و امیرناصر افتتاح بود. این همکاری سرآغاز موجی از حضور پربار او در عرصههای گوناگون رادیو شد.
ایرج افزون بر اجرای انبوهی از برنامههای رادیویی، در حوزهٔ ترانه و آواز فیلمهای سینمایی نیز درخشید؛ بهگونهای که بسیاری از چهرههای شاخص بازیگری زمان مانند فردین، منوچهر وثوق و…، ترانههای او را بر روی پرده لبخوانی میکردند. نخستین فیلمی که حاصل این حضور بود، «روزنهٔ امید» به کارگردانی سردار ساگر هندی و با ترانههای جواد لشگری به شمار میرود.
حیطهٔ همکاریهای هنری او دامنهای گسترده و کمنظیر داشت؛ همنوایی با بزرگانی نظیر علی تجویدی، همایون خرم، پرویز یاحقی، حبیبالله بدیعی، اسدالله ملک، جلیل شهناز، لطفالله مجد، فرهنگ شریف، فریدون حافظی، مهدی تاکستانی، مسعود جمالی، اکبر محسنی، منصور نریمان، محمود رحمانیپور، یوسف کاموسی، سیمین آقارضی، عماد رام، امیرناصر افتتاح، جهانگیر ملک، آبتین اجلالی، حسن کسایی، محمد موسوی، حسن ناهید، رضا ورزنده، منصور صارمی، مجید نجاهی، فضلالله توکل، محمد حیدری، احمد عبادی، انوشیروان روحانی و بسیاری از دیگر نوازندگان و خوانندگان همدوره، نشان از احترام عمیقی دارد که او در میان اهالی موسیقی از آن برخوردار بود و مورد تحسین و تأیید آنان نیز قرار گرفت. با اینهمه، بزرگترین لقبی که در تاریخ موسیقی ایران برای او ثبت شد، «پهلوان آواز ایران» است.
ایرج که با درجهٔ سرهنگی از نیروی پلیس راه بازنشسته شده بود، در طول دوران پربار فعالیت هنری خود، بالغ بر دو هزار آواز، تصنیف و ترانه را در قالب برنامههای مختلف به یادگار گذاشته است.
مراسم تشییع و وداع با ایرج خواجهامیری، خوانندهٔ نامآشنای موسیقی ایران، ساعت ۱۰ صبح روز جمعه ۲۳ مردادماه از مقابل تالار وحدت برگزار میشود. پیکر این هنرمند فقید، پس از برگزاری مراسم تشییع، برای خاکسپاری به قطعهٔ هنرمندان بهشتزهرا منتقل و در این قطعه به خاک سپرده خواهد شد.
۱ نظر