نی هفت بند و شیو های نوازندگی آن (قسمت اول)
ژورنال موسیقی
نی هفت بند
نی هفت بند
نوشته های اخیر
نی هفت بند و شیو های نوازندگی آن (قسمت اول)
در بین انواع سازهای بادی ایرانی که از قدیم مورد استفاده قرار می گرفته مانند، مزمار، نرم نای، درازنای، سرنا و... تنها امروزه نی توانسته در موسیقی ایرانی و در کنار دیگر سازهای کلاسیک ایرانی مثل تار، سنتور، سه تار و کمانچه قرار بگیرد و به اصطلاح یک تنه نقش سازهای بادی را در ارکستر ایرانی ایفا کند.

دلیل این موضوع را از دو دیدگاه میتوان بررسی کرد. اول از جهت نوازندگان این ساز که توانستند خصوصیات و ویژگیهای نی را به نحو کامل و مطلوبی عرصه کنند و قابلیت آن را نشان دهند. به عبارت دیگر افرادی که به نوازندگی نی روی آوردند با ممارست بسیار تکنیکها و حالاتی که معمولا در موسیقی ایرانی اجرا میشود را به نی منتقل کردند.

دوم از جهت خود ساز که به دلیل فرم صدادهی و نیز در عین سادگی، کاملتر بودن آن نسبت به دیگر سازهای بادی ایران، توانست تمام آهنگها و نغمه های موسیقی ردیف دستگاهی ایرانی را به خوبی اجرا کند واینکه صدایی که از نی خارج میشود از لحاظ رنگ صدایی به خوبی با دیگر سازهای کلاسیک ایرانی ترکیب شد.

از قدیم نی را طبق الگوهای مختلفی می ساخته اند؛ یعنی از لحاظ طول، تعداد سوراخ و تعداد بندها، انواع گوناگونی، نی وجود دارد. به عبارت دیگر نی گاهی بلند یا کوتاه ساخته میشود و نیز برخی از انواع نی دارای 6 یا 7 سوراخ و گاهی داری 9 سوراخ میباشد. از میان انواع نی، نی هفت بند، امروزه پرکاربردترین ساز بادی در ایران میباشد. نی هفت بند دارای 6 گره، 6 سوراخ و 7 بند میباشد، که 5 سوراخ آن در جلوی ساز و یکی نیز در پشت ساز قرار دارد.توضیح آنکه سوراخ ششم به این علت در پشت نی قرار دارد که بتوان با انگشت شست آن را به راحتی مهار کرد. از لحاظ اندازه هم این ساز به صورتهای مختلفی، طبق الگوهایی که به مرور زمان به وسیله نوازندگان کشف شده، ساخته می شود .
ney
نوازندگی به شیوه لبی
تعداد این الگوها 13 عدد میباشد که از الگوی DOکوک یعنی بلندترین نی شروع و به صورت فواصل کروماتیک تا اکتاو بعد یعنی نی DOکوک کوچک که کوتاه ترین نی است،ساخته میشود.البته این بدان معنا نیست که نی هایی بلندتر یا کوتاهتر از فواصل فوق نتوان ساخت.

تنوع طولی نی به دلیل عدم امکان کوک کردن است؛ به همین جهت نی را در اندازه های مختلفی می سازند که این خلا برطرف شود. در واقع کوتاهی و بلندی نی مانند شل کردن و سفت کردن سیم سازهای زهی و مضرابی است، یعنی هر چقدر نی بلندتر باشد، صدای بم تری تولید و هر چه کوتاهتر شود صدای زیرتری تولید می کند.

تولید صدا از نی به دو گونه متفاوت است. حالت اول به اصطلاح فرم " لبی" نام دارد که نوازنده در این روش نی را به صورت مایل روی لبهای خود قرار داده و با ایجاد یک باریکه هوایی بوسیله روزنه بین دو لب و برخورد این باریکه به تیغه سر نی، صدا تولید میکند. پهنای تیغه سرنی در این حالت هر چقدر دارای ضخامت کمتری باشد، صدای تولید شده از نی، شفافتر خواهد بود.

ney
نوازندگی به شیوه دندانی
این شیوه نوازندگی بیشتر در ایلات و عشایر و بین چوپانان و به اصطلاح محلی ها رواج دارد. معمولا صدایی که بدین صورت توسط این قشر نوازندگان از نی تولید میشود، صدایی است نسبتا بلندتر از حالت طبیعی و همراه با ناخالصی. در موسیقی ردیف دستگاهی و کلاسیک ما نیز در ارکسترهای ایرانی این روش صدادهی، چندان معمول نبوده و نمیباشد.

حالت دوم به اصطلاح فرم "دندانی" نام دارد که همان تیغه سر نی در این روش به جای قرار گرفتن در روی لب، بین دو دندان پیشین نوازنده قرار میگیرد. باریکه هوایی را در این حالت به جای روزنه بین دولب،فاصله بین سقف دهان و زبان تولید میکند. این روش نسبت به روش اول از قدمت کمتری برخوردار است و احتمالا در اصفهان، نی نوازی به صورت دندانی ابداع و ترویج شده. زیرا تا آنجا که تاریخ نشان میدهد، اولین نوازنده های نی به سبک دندانی در اصفهان بوده اند مثل سلیمان اصفهانی، ابراهیم آقاباشی، نایب اسدالله اصفهانی، و استاد حسن کسائی که این نوع نوازندگی را به اوج تکامل خود (تا به امروز) رسانده اند.

نوازندگی با هر یک از این دو شیوه نسبت به یکدیگر معایب و محاسن خاص خود را دارد. هر چند شیوه دندانی روش متداول در بین نوازندگان حرفه ای نی است. ولی این موضوع را نباید دلیل بر نفی محاسن شیوه لبی در نوازندگی دانست. در مقاله بعدی راجع به خصوصیات هر کدام از این دو روش توضیح خواهیم داد ...
در این رابطه بخوانید
۵۷ نظر برای “نی هفت بند و شیو های نوازندگی آن (قسمت اول)”
  1. علی بناری :

    از شمابه خاط زحمات بسیار ارزنده تا متشکرم

  2. محمد :

    خيلي خوب و جالب بود.
    من عاشق ني هستم.
    ساز خودم هم ني هست.

  3. ناصر :

    از شما خیلی خیلی ممنونم از اینکه در مورد این ساز اینقدر زحمت به خرج می دهید و اطلاعات در اختیار ما می گذارید .
    من هم خودم دو سال است نی میزنم ولی در مورد صدا در آوردن آن میخواستم کمی ااطلاعات برایم بفرستید.
    ضمنا در مورد کوک ها هم دوست دارم بیشتر بدانم . ناصر از مهاباد

  4. ناصر مصطفی پور :

    با سلام
    اگر برایتان زحمت نمی شود آدرس دقیق آموزشگاه استاد کیانی نژاد و استاد عندلیبی را برایم بفرستید.
    شماره تلفن هم باشه ممنون میشم .
    nmp

  5. ناصر مصطفی پور :

    خواهش می کنم که در مورد نی هر چه میدانید بایم بفرستید nmpa_nava_۱۴@yahoo.com
    من بدون صدای نی نمی تونم زندگی کنم .
    nmp از مهاباد شهر هنر دوستان

  6. حیدر رضائی :

    با سلام حضور تمامی هنرمندان گرامی
    من ازهمه شما عزیزان گله دارم ودلم مثل صدای نی ام گرفته چندی پیش خدمت استادبزرگوارآقای کسائی بودم
    وچیزهائی دیدم وشنیدم که کاش ندیده ونمیشنیدم عزیزان این رسم جوانمردی نیست که پدر نی جهان دل شکسته در خانه کنج عزلت اختیار کند وشاگردانش حتی سالی یکبار هم از ایشان یادی نکنندبقول استاد هرکس در ایران نی میزند مثل فرزنداستادمی ماند ولی فرزندان این چنین بی وفا را چه سود من عاجزانهاز همه شما بزرگواران تقاضادارم زحمتهای این پدر بزرگوار رانادیده نگیرید من با اینکه ازنی هیچ چیز نمیدانم وحتی اول راه هم نیستم اما به عشق دیدن استادندانستم کی اززنجان به اصفهان رسیدم وای کاش همه استادان نی مثل استاد کسائی مهمان نواز و دلسوز بودند ودر خانه شان بروی همه باز بود.
    حیدر رضائی از زنجان T.N=۰۲۴۱ ۷۲۸۹۳۰۲

  7. amir :

    ba arz salamzmarkaz nay koja hast va bahtaren nay ra chagona antakhab konem batashkor

  8. وحید :

    با سلام وعرض خسته نباشید خدمت شما و تشکر از اینکه درجهت آموزش این ساز زیبا زحمت می کشید خواهشمند است درصورت امکان آهنگ ونت مربوط به ان را هم درسایت قرار دهید با تشکر

  9. سیدحسین موسوی نسب :

    بسیاربسیارخوشحال شدم از دیدن این سایت اگربراتون مقدورشماره تماسی از کارگاه ساخت نی استادمحمد بیات وتلفن فروشگاه سی دی وکاست نوارهای کمیاب موسیقی سنتی برایم ارسال نمائید.به امید حق که پیروز باشید.

  10. فردين نجاري :

    با سلام
    اگر برایتان زحمت نمی شود آدرس دقیق آموزشگاه استاد کیانی نژاد و استاد عندلیبی را برایم بفرستید.
    شماره تلفن هم باشه ممنون میشم .

  11. hossein :

    سلام
    خسته نباشی داداش
    دمت گرم ممنونم راهنمایی خوبی بود

  12. Anonymous :

    ازهمه عزیزانی که برای پیشرفت هنر سنتی ایران تلاش میکنند مطالب را کمی گسترده تر کنید
    رسول کمایی باغملک

  13. Anonymous :

    ازهمه عزیزانی که برای پیشرفت هنر سنتی ایران تلاش میکنند مطالب را کمی گسترده تر کنید
    رسول کمایی باغملک

  14. امیر زنگنه از باغملک :

    با سلام خدمت همه هنر مندان ایران بزرگ امیر هستم از باغملک
    ۲سال که نی کار می کنم به صورت حرفه ای از کسانی که علاقه به نی دارند
    می تواند با استاد امیر زنگنه تماس حاصل نمایند
    با وقت قبلی

  15. Anonymous :

    با سلام
    خواهشمندم اگر براتون امکان داره قیمت سازهای ساخت استاد بیات را برایم میل کنید .
    با تشکر

  16. ss :

    با سلام
    خواهشمندم اگر براتون امکان داره قیمت سازهای ساخت استاد بیات را برام میل کنید .qasedak۹۸@yahoo.com
    با تشکر

  17. سجاد زنگنه :

    با سلام
    اینجانب سجاد زنگنه شغل اصلی من مجسمه سازی است و علاقه زیادی به نی هفت بند دارم

  18. سعید زنگنه :

    با سلام خدمت همه
    اینجانب سعید زنگنه همکار سجاد زنگنه منم مثل استادم علاقه زیادی به نی هفت بند دارم

  19. محمد رضا محمدرضايي :

    خدا دمن حوني بوي حمت حضرات تشمال

  20. رسول زنگنه خيابان ابوذر غفاري باغملك :

    اخه تشمالل هم هنرمند اوويدن

  21. موسي زنگنه از درويشون :

    مردم ردن كره ماه شان باغملكييل برين دور تشمالل

  22. پژمان ملكصيدالياز كمپكوره :

    من از شما تشمالون حمايت ميكنم ارادتمندهمه ي تشمالها

  23. ايمان اقاپور :

    من خودم به دهل علاقه ي خاصي دارم

  24. حسین :

    با سلام
    اگر برایتان زحمت نمی شود آدرس دقیق آموزشگاه استاد کیانی نژاد و استاد عندلیبی یااستاد موسوی را برایم بفرستید.(در اصفهان)
    شماره تلفن هم باشه ممنون میشم .

  25. محسن ایرانپور :

    با سلام
    اگر برایتان زحمت نمی شود آدرس دقیق آموزشگاه استاد کیانی نژاد و استاد عندلیبی را برایم بفرستید.

  26. ايرج شهبازي :

    ضمن عرض سلام وخسته نباشيد . دررابطه با ساخت ني از دوستاني كه اطلاعاتي دارند مدد ميجويم شماره همراه من ۰۹۱۸۱۳۲۱۵۰۵

  27. سید قاسم علوی :

    من سید قاسم علوی سازنده نی هفت بند هستم از مطالب شما خیلی استفاده کردم لذا در این خصوص قادر به همکاری با شما هستم

  28. ناصر مصطفی پور :

    از شما بینهایت متشکرم. دوست گرامی و عزیزم منم همانند شما لیسانس حقوق دارم و نی می زنم تنها با این تفاوت که شما استادید و من شاگرد .دوست عزیز من می خوام بیام تهران می خواستم ببینم شما آدرسی از استادانی چون کیانی نژاد و عندلیبی و موسوی یا شماره تلفنی از آنان در اختیار دارید تا من بتونم آنها را زیارت کنم . ممنون از سپاس و زحمات شما در را ه اندازی این وبلاگ. برایم با این آدرس ارسال کنید nmpa_nava_۱۴@yahoo.com

  29. روح الله ایروانی :

    بسیارمتشکرم از اطلا عاتی که در این زمینه به من که عاشق این ساز اصیل(نی)هستم دادید.من یک نوازنده نی هستم وحدودا پنج سال است که این ساز را مینوازم و هیچ از نواختن ان خسته نمیشوم وهر وقت که به نوازیدن مشغول میشوم احساس خوبی به من دست میدهدوبه زندگی با دید امیدوارانه نگاه میکنم البته نه ازین جهت که دلبسته به این زندگی مادی بشوم بلکه از این زندگی وهرجه که رنگ تعلق پذیرد ازادم.واحساس مفید بودن هم برای خود وهم برای دیگران میکنم.اما من بصورت تئوری خیلی سخت است که یاد بگیرم.لطفا کمک کنید تامن از طریق دیگری یاد بگیرم.مطمئنم که موفق میشوم.

  30. رضا صادقی :

    لطف کنید ادرس کلاسهای استاد کیانینزاد رابرایم بفرستید

  31. فریبا :

    سلام
    من میخواسم سنتور بخرم اما چون در ایران نیستم درباره مراکز فروش این ساز چیزی نمیدونم اگر لطف کنید و شماره تلفنی از این مراکز برای من بفرستید ممنون میشم(با تشکر)

  32. hadi :

    واقعا عالی بود !!!!!!!
    اگر لطف کنید توی وب سایت آوزش نت خوانی نی رو هم بزارید واقعا ممنون می شم

  33. مهدی الطافی :

    باسلام الطافی هستم ازشیرازمدیر اموزشگاه شیدا درشیرازازرشاگردان استاد کیانی نژاد از اشنایی با شما خوشحالم امادگی هر نوع خدمت به علاقه مندان را دارم

  34. مهدی الطافی :

    ادرس کلاس استاد کیانی نژاد خ انقلاب خ ابوریحان کوچه شمشاد ÷لاک۱۱

  35. مهدی الطافی :

    با تشکر صمیمانه از زحمات بیدریغ شما برای سازنی

  36. reza.7kl :

    سلام.میخواستم یه استادنی توخوزستان بهم معرفی کنید که آموزش هم بده.لطفااگه سراغداریدآدرسش روهم بدید.ممنون

  37. امیر :

    بسیار متشکرم از اطاع رسانی شما

  38. م.ت :

    باسلام من مدت ۱۵ سال است که نی مینوازم ودر محضر استادان محمد موسوی وحسن ناهد شاگردی کرده ام و کسانی که مایلند راهنمایی شوند با ایمیل من تماس بگیرند ney.emran@yahoo.com

  39. babak :

    سلام من یک سال نی کار می کنم و ۱۵ سالمه . اگه میشه شماره تلفن ، ای میل و یا هر آدرس دیگه از استاد کسایی به من بدبد .
    و همچنین از م.ت خواهش می کنم به من شماره تلفنشون رو بدن

  40. میثم 4 :

    کارتون خیلی درسته
    فقط اطلاعات برای کسانی که تازه شروع کردند کمه
    در باره بهترین نوع نی توضیح دهید

  41. سعید :

    باسلام خدمت دوست هنرمند وبزرگوارم.
    من ۹ سال هست نی میزنم و برنامه های زیادی اجرا کرده ام و متاسفانه بادندان کناری ساز میزنم و به هیچ وجه نتوانستم سر نی را بین دندان جلویی قرار بدم و صدای دلخواه از سازم بگیرم اگر امکان دارد وعکسی گرافیکی از حالت زبان و دندان به صورت صحیح در دست دارید برایم میل بزنید.ممنون

  42. مجتبي :

    با عرض سلام و خسته نباشي مي خواستم بدانم ايا امكانش هست در مورد رديفهاي موسيقي نت مربوط به هر گوشه را از طريق اينترنت دريافت كنم؟ يا خير؟
    با تشكر از زحمات خوب شما
    بسيار خوب بود

  43. حمید :

    سلام من حمید۱۸ساله از اصفهان از خرداد ما ۸۶ شروع به در اوردن صدای نی کردم الان ۱۵/۳/۸۶ است کم کم صدایش دارد در میاید .اینها هم راهنمایی خوبی بود

  44. nmp از مهاباد :

    از شما بینهایت سپاسگذارم . منم مثل شما کارشناس حقوق و متولد ۶۲ و نوازنده نی هستم با این تفاوت که شما استاد و من شاگردم و حدود ۵ سال است که نی میزنم ولی اون پیشرفتی که باید داشته باشم را ندارم البته بیشتر از کم کاری و مشکلاتی است که برایم پیش اومده . دو کتاب افشارنیا و کیانی نژاد را خوندم ولی بیشتر علاقمند به فراگیری ردیف هستم تا نت .
    از شما دوست و استاد عزیز خواهشمندم در مورد دستگاه ها و بخصوص کوکهای نی توضیحاتی هر چند مختصر را برایم بفرستید .امیدوارم به من قول دهید که روزی بیایید به مهاباد و از طبیعت زیبا و مردم خون گرم و مهمانواز انها دیدن کنید بخصوص ایام نوروز و فصل بهار کردستان مثل بهشت می مونه . اگر این افتخار نصیب ما بشه . ممنون از همه زحمات

  45. Anonymous :

    باعرض سلام وخسته نباشید عبدالله خیراندیش هستممتولد ۶۴ در حال حاضر ۴ سال به نی نوازی مشغول میباشم جا دارد باتشکر فراوان از استاداجل نی استادکسایی واستادان کیانی نزادوافشارنیا سهم خودم رادر این زمینه ادا کنم واز شما درخواست میکنم که این کار اطلااع رسانی را همچنان ادامه دهید باشد که در پیشرفت موسیقی غنی ایزانی همگی دست به دست هم و با یاری خدا قدمی برداریماز کسانی که اسمی از انها نبردم قبلا معذرت خواهی میکنم خدانگهدارتان باشد

  46. ژان رنو :

    از دستندرکاران این بر نامه تقدیر و تشکر مینمایم

  47. Majid Matin :

    mamnun az saite khubetun

  48. رسول :

    سلام خدمت همه هنر دوستان ایران زمین می خوام اگه می شه در رابطه با این ساز کمی رهنمایی بشم دوستان با این ایدی راهنماییم کنید mmm _rrr _ss_۲۰۰۷
    ممنون می شم دوستون دارم

  49. نادر :

    سلام
    ممنون از اطلاعاتتون
    من آدرس و شماره تلفن آموزشگاه استاد محمد علی کیانی نژاد رو میخواستم.
    اگه لطف کنید برام بفرستید.
    با تشکر

  50. مهدی :

    با سلام خدمت شما عزیزان من مهدی از مشهد هستم می خواستم باهاتون درد دل کنم من حدود چهار سال پیش عاشق نی شدم به محضر استاد حسن کیانی نژاد(برادر زاده استاد محمد علی کیانی نژاد)رسیدم و حدود دو سال در محضر ایشان درس گرفتم نکته ها آموختم و پند های فراوان از ایشان نصیبم گشت بعد از دو سال که تازه اول ردیف نوازی بودم چرخ روزگار بر وفق مراد نچرخید و دنیا روی خوشش را از من گرداند بدلیل قبولی در دانشگاه و مشکلات مالی دو سال است نتوانستم به محضر استاد برسم و یکی از آرزوهایم درک دو باره محضر استاد است من از استاد عزیزم واقعآ عذر خواهی میکنم و امیدوارم اگر روزی دگر به محضر ایشان رسیدم مرا ببخشند اکنون برای دل خودم نی می زنم و امیدوارم هیچکس از شما عزیزان به سرنوشت من دچار نشوند با تشکر از وبسایت خوبتان

  51. علی اکبر :

    باسلام.ازشما سپاسگذاریم وسلامتی شمارااز خداوند خواهانیم.بزن نی زن که نی سنگ صبورست غم عالم زآوای تودورست.

  52. رسول :

    تشکر میکنم از همه هنرمندان وهنر جویانکه برای پیشرفت هنر ایرانی تلاش میکنند از B.M.K

  53. احمد توانگر :

    مدت ۴ ماه است که شروع به نوازندگی نی کرده ام و علاقه شدیدی به نی نوازی دارم . امیدروارم یک روزی بتوانم نزد استاد کسایی نی بزنم . من عاشق صدای نی ایشان و البته خودشان هستم .
    با تشکر
    هجدهم بهمن ماه ۱۳۸۶

  54. فاطمه :

    با سلام
    اگر برایتان زحمت نمی شود آدرس دقیق آموزشگاه استاد کیانی نژاد و استاد عندلیبی را برایم بفرستید

  55. اكبر ميرزاد :

    لطفا آدرس وشماره تلفن كارگاه ني سازي استاد بيات را برايم ارسال كنيد
    باتشكر

  56. وحید :

    سلام. خسته نباشید وحیداز استان فارس شهرستان استهبان.قدیمی ترین نی واهنگی که در ایران وجود دارد مربوط به چه کسی است.

  57. كاظم زاده :

    يه كلام ما چاكر آقاي كسايي هستيم.

فرستادن نظر

RSS / XML