اقیانوسی بنام باخ (III)

Thomaskirche، کلیسایی در شهر لایپزیگ که باخ در آن کار می کرد.
Thomaskirche، کلیسایی در شهر لایپزیگ که باخ در آن کار می کرد.
باخ از آزمایش گذشت زمان سربلند بیرون آمده و همین امر می تواند دلیل محکمی بر توانایی های او باشد. با دقت در دلایلی که سبب بقای شهرت و جاودانگی آثار باخ شده می توان وجه تمایز او را با دیگر آهنگسازان هم ردیفش به وضوح دریافت. شش دلیل اصلی در پاسخ به این سئوال که چرا باخ بزرگترین آهنگسازی است که تا کنون پا به عرصه موسیقی گذاشته است، در زیر آورده شده است:

۱- مخترع یا مبتکر
هرچند یوهان سباستین باخ خود را به ژانرهای شناخته شده و سبک های رایج محدود نموده بود، ابتکارات به کار رفته در موسیقی او تا به امروز منحصر به فرد است.

کلیه آثار او به استثنای پرلودهای کرالی که در زمان جوانی نوشته است دارای مشخصه خاصی هستند که همچون مهری بر تک تک آثارش درج شده و آنها را به آسانی قابل تشخیص نموده است. در عین حال که او به محدودیت های زمان خود وفادار بود، موسیقی اش همواره بانشاط و خلاق باقی مانده و هیچگاه حالت کلیشه و ابتذال به خود نگرفته است.

۲- آهنگ های زیبا
استعداد باخ در نوشتن ملودی های زیبا را می توان یک موهبت الهی فرض نمود، بسیاری معتقدند تاثیری که آثار باخ بر شنونده باقی می گذارد، فراتر از حد معمول است و بنابراین قدرت آهنگسازی او را نوعی استعداد ذاتی تلقی می نمایند. اگر چنین باشد باخ نیازی به تحصیلات آکادمیک نداشت. تعدد آثار این آهنگساز بزرگ سبب شده برای مخاطبان از اقشار و سلایق گوناگون، اثری برای ارائه داشته باشد.

۳- هوش و ذکاوت
آثار باخ برای تازه واردین عرصه موسیقی، نمود کاملی از ذهنیت بشر است. یکی از خصوصیات منحصر بفرد ذهن باخ منطق نهفته در آثار اوست که شنوندگان موسیقیدان و غیر موسیقیدان، آهنگسازان و تئوریسین ها را به خود جذب می کند. به همین دلیل است که هارمونی های باخ اساس یک قرن موسیقی را تشکیل داده است.

کنترپوان های سبک باخ، هر چند به طور کامل درک نشده اند، اما به عنوان الگوی آهنگسازان از بتهوون و برامس گرفته تا آلبن برگ (Alban Berg موسیقیدان اطریشی)، استراوینسکی و کارلهانیز استوکهاوزن (Karlheinz Stockhausen آهنگساز معاصر آلمانی) و … به شمار می روند.

نمای داخل کلیسای توماسکریچه که آرامگاه باخ نیز در آن قرار دارد.
۴- خصوصیات بنیادین
موسیقی باخ نشان دهنده نوعی اغراق در سبک باروک است که یکپارچگی عناصر سازمان دهنده، که آلمانی ها آن را Fortspinnung می نامند، در چند ثانیه آغازین هر یک از آثارش به گوش می رسد.

انسجام ساختاری آثار باخ به اندازه ای است که امکان حذف هیچ یک از بخش های اثر وجود ندارد و هر بخش با کل اثر ارتباط غیر قابل اغماضی دارد که در صورت حذف، معنا و مفهوم کلی اثر را تحت تاثیر قرار می دهد.

شاید یکی از دلایل عمده ای که سبب شده موسیقی باخ مرزهای زمان را درنوردد، ساختار منسجم و سالم آن بوده است. فرم، کنترپوان های به کار رفته در ملودی ها و هارمونی ها، توازن، تکامل و عناصر موقتی موجود در موسیقی این آهنگساز برجسته نمایانگر کمال موفقیت در اصول ساختاری و مراحلی است که موسیقی غرب، حدود پانصد سال به تمرین آن مشغول بود.

۵- امتیاز کامل
تا بدین جا اگر در نظر بگیریم موسیقی باخ، هیچ ویژگی دیگری را دارا نیست، دلایل فوق جهت اثبات مهارت او در استفاده از کنترپوان ها و توصیه موسیقی باخ به نسل های آینده کاملا کافی است.

آهنگسازانی چون موتسارت و بتهوون در سالهای آخر فعالیتشان نیاز به الهام از تکنیک ها و فرم های جدید را در آثار خود احساس نمودند و در پی آن مطالعه پیشرفته ترین نمونه موجود در این زمینه تحت عنوان فوگهای باخ (Fugues Bach) را آغاز نمودند، این مطالعه تاثیر بسزایی در موسیقی هر دو آهنگ ساز به جا گذاشت.

۶- موسیقی مذهبی
به عنوان آخرین دلیل بد نیست اشاره ای داشته باشیم به آثاری که باخ در زمینه موسیقی کلیسا ارائه نموده است. او بخش عمده ای از مهارتش را به موسیقی کلیسا اختصاص داد و در حدود هزار اثر برای استفاده در مراسم کلیسا ساخته است.

چه بسا مفاهیم معنوی موجود در این دسته از آثارش سبب شده که آثار او به زمان مشخصی اختصاص نداشته باشد هرچند بسیاری از منتقدین مدرن بر او خرده می گیرند و معتقدند او از این طریق هدف خاصی را دنبال می کرده، اما باخ همواره جهت پیاده سازی افکارش به بهترین نحو ممکن عمل کرده است.

موسیقی کلیسا و ننوشتن اپرا
در سال ۱۷۲۳ باخ به همراه همسرش آنا ماگدلنا (Anna Magdalena) با درآمدی بیش از آنچه که در لایپزیگ به دست می آوردند در Anhalt-Cöthen (کشوری که امروز جزو خاک آلمان محسوب می شود) و بارگاه دوک به استخدام درآمده بودند، با این وجود آنها با هدف خدمت به کلیسا از درآمد خود صرفنظر کرده و به لایپزیگ سفر کردند.

اما چرا باخ موسیقی کلیسا را برگزید و اپرا را انتخاب نکرد؟ آیا به این دلیل که در قرن هجدهم آهنگسازانی که به خدمت کلیسا در می آمدند، از سمت خود به منظور دستیابی به شهرت و ثروت بهره می جستند؟

هموطنان باخ تلمن (Telemann) و هندل (Handel) هر دو از شهرت و ثروت کافی برخوردار بودند و در حدود هشتاد اپرا را به رشته تحریر درآوردند، اما چطور باخ حتی یک اپرا هم ندارد؟ این سئوال همواره مطرح بوده که چطور باخ که تنها یک ماه پس از هندل متولد شده بود، برای رسیدن به موفقیت همان راه و روش هندل را تکرار نکرد؟

علیرغم تمام صحبت های مطرح شده در این مورد باید اذعان کرد که یوهان سباستین باخ اهمیت ویژه ای برای شخصیت حرفه ای خود قائل بوده است و دنبال کردن شغل تنها هدف و انگیزه الهام بخش او در زندگی نبوده است، بلکه موسیقی تنها انگیزه او بوده و زمانی که صحبت از ساخت اثری – کلیسایی و مذهبی – برای شکرگزاری از پروردگار به میان می آمده، باخ تمام استعداد و مهارتش را به کار می گرفته است.

هارمونی جاودانه
شاگردان باخ به خوبی با یاد می آوردند که استادشان اغلب این جمله را نقل می نمود: “تنها هدف یک هارمونی، بیان شکوه و عظمت پروردگار است، اگر غیر از این باشد، کاری بیهوده که در آن نوای شیطان طنین انداز است، انجام داده ایم.”

در سال ۱۸۲۷، صد سال پس از اولین اجرای پاسیون سن ماتیو (St. Matthew Passion) (قطعه ای که بسیاری از آهنگسازان در مورد روزهای آخر زندگی حضرت مسیح (ع) نوشته اند)، عشق و علاقه مندلسون به آثار باخ، سبب شد این شاهکار هنری را مجددا احیا نماید.

زمانی که گوته (Johann Wolfgang von Goethe شاعر نویسنده و فیلسوف آلمانی) اجرای مندلسون را شنید طی نامه ای به زلتر (Carl Friedrich Zelter آهنگساز و رهبر ارکستر آلمانی) در این مورد چنین نوشت:

“هارمونی جاودانه ای که در آثار باخ وجود دارد، گفت و شنودی است که او با خودش داشته است.”

گوته عقیده داشت که قبل از خلقت جهان، پروردگار مفاهیم اولیه ای را احساس نموده است و چنین احساسی به عقیده او در آثار باخ به طرز ملموسی بیان گردیده است.

5 دیدگاه

  • ali
    ارسال شده در اسفند ۱۷, ۱۳۸۵ در ۱:۱۹ ق.ظ

    Nazar haaye pishin paak shodehast

  • Babak
    ارسال شده در اسفند ۲۰, ۱۳۸۵ در ۵:۲۳ ق.ظ

    Khaste nabashid, vaghean khoondane in mataleb lezzat bakhsh.

  • امید
    ارسال شده در مهر ۱۰, ۱۳۸۶ در ۳:۵۲ ق.ظ

    موسیقی باخ زمزمه ای است در گوش خداوند هنگام افرینش

  • maryam
    ارسال شده در بهمن ۲, ۱۳۸۸ در ۴:۵۳ ب.ظ

    عالی بود . متشکرم

  • محمد برفر
    ارسال شده در اسفند ۳, ۱۳۹۰ در ۳:۳۸ ب.ظ

    من دوست دارم اینجا به مقایسه ای بین حافظ و باخ دست بزنم.حافظ از بسیاری شاعران پیش از خود تأثیر پذیرفته است.رد شماری از غزلیات او را می توان در دفترهاو دیوان های شعر شاعران سلفی چون نظامی،عطار،عراقی،سلمان ساوجی، سعدی،خواجوی کرمانی و…یافت؛همین ویژگی را یوهان سباستین باخ نیز دارد.باخ، تم های بسیاری از موسیقی دانان دیگر،همچون ویوالدی ، کوپرن و..به وام گرفته یا مستقیماً ازآثار انها( به ویژه ویوالدی)نسخه برداری کرده،امابا همان نبوغ حافظ ،چنان این آثار را دگرگون ساخته که کسی نمی تواند در تعلقشان به او تردیدی به دل راه دهد. حافظ ، بزرگترین شاعر سبک عراقی بود و باخ بزرگترین موسیقی دان مکتب باروک.حافظ، غزل را، بعنوان متعالی ترین فرم شعر کلاسیک فارسی، به اوج خود رساند و باخ، منشاء تحول راستین در موسیقی پلی فونیک و فوگ گردید. حافظ، بزرگترین افتخار شعر فارسی از آغاز تا به اکنون است و باخ، از افتخارات بزرگ موسیقی کلاسیک غرب تا به امروز.حافظ،، به خلاف بسیاری از شاعران سلف و خلفش، نه تنها در گذر زمان رنگ نباخته، که روز به روز حضورش در دل و ذهن مردمان دوران پس از خود او – فراتر از هر مرز جغرافیایی- ، پررنگتر گشته است.و این خصوصیتی است که در باخ نیز می توان سراغ گرفت.باخ ، آهنگساز و موسیقی دانی پرکار بود.شمار زیادی اثر موسیقایی ازاو به جا مانده که عمدتاً صبغه ی مذهبی دارند؛ از جمله همین پاسیون «انجیل به روایت سن ماتیو»،متجاوز از ۲۰۰ کانتات، ۶ سونات برای ویلن، چندین کنسرتو موسوم به براندنبورگ، ۶ سوییت برای ویلنسل، سونات برای فلوت و کلاوسن، چندین اوراتوریو، منجمله اوراتوریوی پاک،نوئل و آسانسیون، ۴ اورتور برای کنسرت ،۴ مس لوتری و..در واقع باخ در تمام فرم های موسیقی باروک، غیر از اپرا، آثاری در حد شاهکار آفرید. تنها تفاوت او با حافظ هم شاید در همین باشد. حافظ بزرگ را فقط غزل هایش ساخته اند و باخ بزرگ را همه ی آثاری که از خود به جا گذاشته است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

محمدرضا امیرقاسمی «شبی برای پیانوی ایرانی» را به روی صحنه می برد

کنسرت گروه موسیقی برف با عنوان «شبی برای پیانوی ایرانی» در تاریخ جمعه ۱۰ اسفند ساعت ۲۰ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران روی صحنه خواهد رفت. سرپرست و تکنواز پیانوی گروه برف محمدرضا امیرقاسمی و خواننده این کنسرت علی امیرقاسمی و اجرای تمبک با سحاب تربتی می باشد. در این برنامه علاوه بر اجرای آثار اساتید بزرگ پیانوی ایرانی نظیر جواد معروفی و مرتضی محجوبی، از چند نوازنده پیانوی دوره قاجار مانند اساتید محمود مفخم (مفخم الممالک) و مشیرهمایون شهردار هم قطعاتی اجرا خواهد شد. اجرای آثاری کمیاب و خاص از پیانو نوازیِ دوره ی قاجار و عصر مشروطه اولین بار است که در یک کنسرت اتفاق می افتد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIX)

تنها درویش خان تا حدودی با وزیری تفاهم داشت و برای شنیدن کنسرت ها و خطابه های او به مدرسه خصوصی اش می رفت. اما قبل از این که این رابطه و تفاهم ثمری به بار آورد – و قبل از ریاست اول وزیری در مدرسه موزیک (۱۳۰۷)، درویش خان فوت شد (۱۳۰۵). بعد از فوت او تجدد طلبی به کشمکش بین وزیری و مین باشیان ها یا «موسیقی نوین و علمی ایرانی» با «موسیقی بین المللی و علمی» محدود ماند.

از روزهای گذشته…

مستر کلاس پیانو پروفسور هانس اودو کرویلز برگزار می شود

مستر کلاس پیانو پروفسور هانس اودو کرویلز برگزار می شود

پروفسور هانس اودو کرویلز (Hans Udo Kreuels) متولد ۱۹۴۷ در آلمان است. اولین فعالیتهای هنری خود را با پدرش تجربه نمود، او در نه سالگی اولین تلاشش را برای آهنگسازی انجام داد. در سن ۲۱ سالگی تحصیلات خود را در رشته موسیقی در زمینه نوازندگی و نیز آهنگسازی در آکادمی “NWD” دتمولد نزد اساتیدی چون: دریسلر (Johannes Driessler) و کلیبه (Giselher Klebe) دنبال نمود، او نوازندگی پیانو را نزد وبر (Dieter Weber) در وین ادامه داد و در سال ۱۹۸۱ در وین موفق به کسب کارشناسی ارشد گردید، در ادامه تحصیلات خود در دانشگاه وین نزد دکتر والتر پس، دوره موزیکولوژی را به پایان رسانید و در مسترکلاس‌های متعددی نزد اساتیدی چون: کمپف (Wilhelm Kempff)، نویهوس (Stanislaw Neuhaus) و پوستیانو (Positano) شرکت کرده است. او تا سال ۲۰۱۵ بعنوان پروفسور کنسرواتوار فلدکیرش در رشته تخصصی نوازندگی پیانو مشغول به کار بوده و بسیاری از شاگردانی که تحت تعلیم ایشان بوده‌اند موفق به کسب رتبه‌های برتر در مسابقات معتبر گردیده‌اند.
به یاد و احترام نواب صفا

به یاد و احترام نواب صفا

حکایت هشتاد سال زندگی در میان غزل و ترانه های ناب، در مجالی این چنین در چند صفحه و چند سطر نمی گنجد. چه می توان گفت در نگاهی گذرا از نسلی که به یکباره در شعر وادب و موسیقی خوش درخشید؟ چه می توان گفت از نسلی که درخشانترین چهره های شعر و موسیقی را در خود داشته و هر چه می نگری نغمه است و ترانه و ترّنم. نغمه هائی که در روح و جان مردم این سامان جای گرفته و سالیانی است بس دراز و دورکه عاشقانه این نغمه ها را واژگویه میکنند و می خوانند.
تحلیلی بر «چنگ رودکی» (I)

تحلیلی بر «چنگ رودکی» (I)

قطعه ی «چنگ رودکی» را بی تردید می توان یکی از درخشان ترین قطعات تاریخ موسیقی ایرانی قلمداد کرد. «چنگ رودکی»، به آهنگسازی روح اله خالقی، توسط ارکستر گلها و آواز مرضیه و بنان اجرا شده است. قطعه، بر اساس معروف ترین غزل «رودکی»، با مطلع «بوی جوی مولیان آید همی…» نوشته شده و یکی از نمونه های معدود و البته مثال زدنی بیان روایی در موسیقی دستگاهی ایرانی ست.
پدر

پدر

پاول آنکا همواره جزو خوانندگان و ترانه سرایانی بوده است که در اشعار خود به موضوعات انسانی و خانوادگی پرداخته و هرگز از ارزشهای واقعی زندگی، عشق میان والدین و فرزندان و روابط زیبای انسانی دور نبوده است. ترانه زیبای پدر (Papa) یکی از آثار زیبای او درباره ارزش عشق و محبت در خانواده و سرنوشت محتوم تمام انسانها است که به جدایی از عزیزان می انجامد و در نهایت آنچه باقی میماند یادگارهای عاطفی، خاطرات و درسهای زندگی هستند.
بازگشت ایرانی  (II)

بازگشت ایرانی (II)

رادیو و تلویزیون هم، که سال‌ها (به عدد سال‌های رنج فردوسی) است با موسیقی قهراند. برنامه‌ی کودک و نوجوان که یک لحظه‌اش بدون آهنگ نیست، چیزی بر شناخت بچه‌ها از موسیقی سرزمین مادری‌شان نمی‌افزاید (راستش را بخواهید از موسیقی سرزمین‌های دیگر هم در آن چیزی نیست) و تقریبا همان روش کودکستانی را دنبال می‌کند، با این تفاوت که در این جا گاهی علاوه بر «خاله»، «عمو» هم داریم و حرکات موزون هم اکیدا ممنوع است. آن یار دلنواز هم اگر هست در پس گلدانی یا شمایل زنبوری یا … رخ در نقاب کشیده.
بتهوون و Missa Solemnis- قسمت اول

بتهوون و Missa Solemnis- قسمت اول

لودویگ وان بتهوون به سال ۱۷۷۰، درشهر بن Bonn آلمان و در میان خانواده ای موسیقیدان متولد شد.پدرش موسیقیدان دربار بود و استعداد فراوان او در نواختن پیانو را از سنین بسیار پایین کشف کرد. لودویگ کوچک اولین کنسرت عمومی خود را در سن ۸ سالگی اجرا کرد. پدر وی نیز، مانند لئوپولد پدر موتزارت، درصدد بهره برداری از این استعداد فراوان بود.
نکاتی که سازندگان تار و سه تار باید بدانند

نکاتی که سازندگان تار و سه تار باید بدانند

معمولا” آلات موسیقی ای که شامل سیم و دسته هستند، پس از مدت زمانی باید رگلاژ دسته شوند چراکه مقداری جاخوردگی در دسته ساز بوجود می آید. در سالهای اخیر که چسب چوب و دیگر انواع چسبهای صنعتی به بازار آمده، عده ای مبادرت به استفاده از این نوع چسبها می کنند که متاسفانه ساز تولید شده آنان جنبه یکبار مصرف پیدا می کند چون در آینده دور (مثلا ۷۰ یا ۸۰ سال دیگر) پس از هرگونه جاخوردگی، پیچ خوردگی، شکستگی بر اثر حوادث و ضربه، دیگر ساز را نمی توان ترمیم اصولی کرد، چون اصولا” این چسبها باز نمی شوند.
مرور آلبوم «ناشنیده‌ها (۱)»

مرور آلبوم «ناشنیده‌ها (۱)»

حاشیه‌هایی چون بی‌سلیقگی در گرافیک، بی‌دقتی فوق‌العاده در متن‌ها و ترجمه، ضبط بی‌کیفیت، ناکوکی آزاردهنده‌ی پیانو و حتا رابطه‌ی نقاشی و موسیقی که در دفترچه‌ی سی‌دی آب و تاب زیادی از زبان نوازنده و نقاش داده شده (فارغ از این که در اصل امکان‌پذیری یا ارزشمندی چنین رابطه‌ای چون و چرا شود) نباید موجب پنهان شدن ارزش اصلی آلبوم «ناشنیده‌ها ۱» از دیده‌ی تیزبین و زیباپسند شود.
میتسوکو اوچیدا، هنرمندی از ژاپن(I)

میتسوکو اوچیدا، هنرمندی از ژاپن(I)

میتسوکو اوچیدا (Mitsuko Uchida) از نوازندگان مشهور پیانو است که آثار زیادی با کمپانیهای بزرگ به بازار موسیقی فرستاده است. اگرچه او یکی از مهمترین مجریان آثار موزار است، ولی در اجرای آثار دیگر آهنگسازان هم موفق عمل کرده است. در پائین شرح فعالیتها و زندگی موسیقایی وی را می خوانید.
گری مور

گری مور

رابرت ویلیام گری مور متولد چهارم آوریل سال ۱۹۵۲ در بلفاست، از شهرهای شمالی ایرلند، نوازنده گیتار و خواننده موفق دهه شصت که با گروههایی چون Thin Lizzy ، Colosseum II و Skid Row همکاری داشته است.