رستروپویچ، نوازنده ای حامی آزادی

تیسلاو لئوپولدوویچ رستروپویچ، رهبر ارکستر و نوازنده ویولنسل
تیسلاو لئوپولدوویچ رستروپویچ، رهبر ارکستر و نوازنده ویولنسل
تیسلاو لئوپولدوویچ رستروپوویچ (Mstislav Leopoldovich Rostropovich) که معمولا با نام اسلاوا (Slava) از او یاد می شود، نوازنده ویولن سل و رهبر ارکستر روسی – آمریکایی است که بسیاری او را بزرگترین نوازنده ویولن سل جهان می دانند. عمده شهرت اسلاوا به دلیل تعابیر موسیقیایی اش از کنسرتوی ویولن سل دئورژاک (Dvořák) در سی بمل و کنسرتوی ویولن سل هایدن در دو و ر ماژور است.

رستروپویچ در باکو، آذربایجان شوروی متولد شد، طی سالهای ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۸ او در هنرستان موسیقی مسکو تحصیل کرد و در سال ۱۹۵۶ دکترای ویولنسل را از همان جا دریافت نمود.

والدین رستروپوویچ روس بودند، زمانی که چهار سال بیشتر نداشت از مادرش که خود پیانیست ماهری بود، نواختن پیانو را آموخت. در سن ده سالگی در کنار پدرش که او نیز نوازنده ویولن سل و از شاگردان پابلو کازالز (Pablo Casals) بود، فراگیری ویولن سل را آغاز نمود.

در ۱۶ سالگی وارد هنرستان موسیقی مسکو شد و در آنجا علاوه بر پیانو و ویولن سل، رهبری ارکستر و آهنگسازی را آموخت. از میان اساتید او می توان به شوستاکویچ (Dmitri Shostakovich) و پروکفیف (Sergei Prokofiev) اشاره نمود.

رستروپویچ اولین کنسرت ویولن سل خود را در سال ۱۹۴۲ برگزار نمود. او در سالهای ۱۹۴۷، ۱۹۴۹ و ۱۹۵۰ جایزه اول جشنواره بین المللی موسیقی پراگ و بوداپست را به خود اختصاص داد.

در سال ۱۹۵۰ در زمانی که تنها ۲۳ سال داشت، بزرگترین و معتبرترین جایزه شوروی سابق، جایزه استالین، به او اعطا شد.

در آن زمان، رستروپوویچ در کشورش از شهرت و محبوبیت بسیاری برخوردار بود و در هنرستان های موسیقی لنینگراد و مسکو به تدریس مشغول بود. در سال ۱۹۵۵ او با گالیانا ویشنوسکایا (Galina Vishnevskaya) خواننده سوپرانو ازدواج کرد.

audio file بشنوید اثری از باخ را با اجرای رستروپویچ

شهرت بین المللی او در سال ۱۹۶۴ با حضورش در آلمان غربی آن زمان، آغاز گشت. برگزاری تورهایی در غرب اروپا و ملاقات با آهنگسازان بزرگی چون بنجامین بریتن (Benjamin Britten) در این امر بی تاثیر نبود. در سال ۱۹۶۷ او اپرای “Eugene Onegin” اثر چایکوفسکی را درسالن تئاتر “Bolshoi” رهبری نمود و با این کار اشتیاق و علاقه بی اندازه اش به آهنگسازی و اپرا را به نمایش گذارد.

رستروپوویچ به هنر فراتر از حد و مرزها می نگریست و همواره در دفاع از آزادی بیان و دموکراسی می جنگید. در دهه ۱۹۷۰ روابط دوستانه اش با الکساندر سلژنیتسین (Aleksandr Solzhenitsyn) – نویسنده برجسته روس که به شدت درگیر فعالیت های سیاسی بود – و حمایتی که از او به عمل آورد، سبب رسوایی اجتماعی اش نزد حکومت شد.
شوستاگویچ، بریتن، اویستراخ و رستروپوویچ
رستروپوویچ به ناچار در سال ۱۹۷۴ به همراه همسر و فرزاندانش شوروی را ترک کرده به آمریکا نقل مکان کرد. دولت شوروی تبعیت او از این کشور را در سال ۱۹۷۸ به دلیل مخالفتش با قوانین حکومتی لغو نمود.

تاثیر چشم گیر رستروپویچ بر نسل جوان نوازندگان ویولن سل بر کسی پوشیده نیست، بسیاری از نوازندگان به این امر معترفند و همواره خود را مدیون این استاد بزرگ می دانند. جولیان لوبد وبر (Julian Lloyd Webber)، نوارنده ویولنسل انگلیسی تبار، در مورد او می گوید: «رستروپوویچ نوازنده ای است که بیشترین خدمات را در عرصه نوازندگی ویولنسل به انجام رسانده است.»

رستروپوویچ برای اولین بار کنسوتوهای ویولنسل شوستاکویچ را اجرا کرد. او به همراه دیمتری کابالسوسکی (Dmitri Kabalevsky) آهنگساز روس، کنسرتینو ویولنسل پروکفیف را پس از مرگش کامل کرد. او موسس و مدیر جشنواره های موسیقی بی شماری نیز بوده است.

audio file بشنوید قسمتی از سمفونی شماره ۲ شوستاگویچ به رهبری رستروپویچ

طی سالهای ۱۹۷۷ تا ۱۹۹۴ او مدیر و رهبر ارکستر سمفونی واشنگتن بود و در عین حال با افراد صاحب نامی چون: ریختر (Sviatoslav Richter) و هارویتس (Vladimir Horowitz) همکاری می نمود.

اجرای تاثیر گذار او در مراسم سقوط دیوار برلین که به طور همزمان از شبکه های تلویزیونی سراسر جهان پخش شد، شهرت بین المللی او را دو چندان کرد. در سال ۱۹۹۰ در حالیکه او و خانواده اش تبعه کشور آمریکا محسوب می شدند، دولت روسیه تابعیت کشورش را مجددا به او و خانواده اش برگرداند.

audio file بشنوید قسمتی از سونات شوبرت را با پیانوی بنجامین بریتن و ویلنسل رستروپویچ

رستروپوویچ جوایز بین المللی متعددی را دریافت نموده که از آن میان می توان به “French Legion of T Honor”، معتبرترین جایزه کشور فرانسه، اشاره نمود. او همچنین موفق به دریافت دکترای افتخاری از معتبرترین دانشگاههای بین المللی گردیده است. شخصیت سیاسی رستروپوویچ به حمایت از آزادی شهره است، او در طرح های آموزشی و فرهنگی که توسط یونسکو برگزار می شود، خدمات بسیاری انجام داده و هیچگاه در این زمینه از حمایت های مالی دریغ نکرده است.

اویستراخ، رستروپویچ، ریختر و فن کارایان
رستروپوویچ به همراه همسرش، موسسه ای با هدف کمک به برگزاری پروژه ها و فعالیت های اجتماعی مختلف تاسیس نموده است. موزه رستروپوویچ در چهارم ماه مارس سال ۲۰۰۲ در باکو افتتاح شد. سازی که رستروپوویچ در حال حاضر از آن استفاده می کند یک “Duport Stradivarius 1711” است که به عقیده بسیاری از صاحبنظران بهترین ویولنسلی است که تا کنون در جهان ساخته شده است.

اخیرا در تاریخ ششم فوریه ۲۰۰۷، رستروپوویچ ۷۹ ساله به بیمارستانی در مسکو منتقل شده و خوشبختانه بنا به اظهارات منشی اش، مشکل جدی ندارد و به زودی سلامتش را باز خواهد یافت. ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه نیز به ملاقات این موسیقیدان بزرگ در بیمارستان رفته است. امید است، همانگونه که اعلام شده، مشکلی جدی سلامتی رستروپوویچ را تهدید نکند و صحبت هایی که از گوشه و کنار در مورد مراسم بزرگداشت هشتادمین سالروز تولد او شنیده می شود، در زمان حیاتش به واقعیت بپیوندد.

en.wikipedia.org

5 دیدگاه

  • ندايي
    ارسال شده در اسفند ۱۳, ۱۳۸۵ در ۵:۲۶ ب.ظ

    لطفا لیست مقالات برگزیده سالهای فعالیت هارمونی تاک ( از ابتدای کار تا کنون )رو تهیه کنید. با تشکر

  • maral
    ارسال شده در اسفند ۱۴, ۱۳۸۵ در ۸:۲۶ ق.ظ

    ای بابا شما چرا هرچی من کامنت میزارم خذفش میکنید.
    مگه من چی میگم آخه ؟
    مگه خودتون تو همین سایت نگفتید همه نوابغ موسیقی کلاسیک اینجوری بودن ؟ خب چرا این باید استثنا باشه ؟
    یا مقالات قبلیتون رو اصلاح کنید یا کامنت من رو حذف نکنید.

  • amir
    ارسال شده در اسفند ۱۴, ۱۳۸۵ در ۲:۵۶ ب.ظ

    maral bazam gir dadi
    age manzooret ghazie tchaikovskye manam fekr konam hagh ba toe
    bebin chetori dare von karajan ro negah mikone :D

  • سارا
    ارسال شده در تیر ۳۰, ۱۳۸۶ در ۶:۳۵ ق.ظ

    مطا لب خو ب بو د اما می تو نه بهتر م با شه

  • سامان
    ارسال شده در شهریور ۲۲, ۱۳۸۷ در ۱:۴۱ ق.ظ

    الان مد شده که هرکی از کشورهای سوسیالیست فرار کرده به جهان آزاد!رو آزادی خواه بنامن!این اقا حد شعور سیاسیش تا یلتسین ودارودسته مافیائیش بیشتر نرسید!(مثل همتای ادیبش! اقای سولژنیتسین)لطفا اسم مقالتونو بزارین :رستروپویچ حامی مافیا!

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

حنانه: پدرم هارمونی زوج را به هیچ کس تدریس نکرده است

به تازگی شایعه ای منتشر شده است که رساله «هارمونی زوج» مرتضی حنانه در انتظار انتشار است. از طرفی افرادی نیز خود را صاحب صلاحیت در آنالیز و حتی تدریس هارمونی زوج معرفی می کنند. این مسائل باعث شد تا از زبان فرزند مرتضی حنانه، امیرعلی حنانه، موضوع را بررسی کنیم:

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (III)

عصر جدیدی است که خود محصول رنسانس و روشنگری در اروپا است؛ همراه با شکست نیروهای ارتجاعی در جنگ اول جهانی، فرهیختگان و هنرمندان اروپایی به خصوص دربرلین، پاریس و وین، با امیدواری و خوشبینی به آینده ای چشم دوخته بودند که ملت های رها شده از سلطه حکومت های خود کامه با استفاده از دانش و صنعت پیشرفته یک «نظام جدید جهانی»، شکل یافته از ایده های دموکراسی و سوسیالیزم، به وجود آورند. انگیزه و موضوع فعالیت های هنری یکسره دگرگون شده بود. برنامه «جهان نو» و «انسان نو» در دستور کار هنرمندان قرار داشت. درگیری و رویاروئی هنرمندان با ضابطه ها و معیارهای جدید آنها را در پی شیوه های جدید بیان به جستجو وا داشته بود. در تمام رشته های هنری به یک باره مکتب های مختلف و متنوع هنری، با برداشت های جدید و«مدرن» به وجود آمدند. برنامه «هنر مدرن»، پا به پای ایدئولوژی های جدید، آزاد کردن هنر از قیدهای تاریخی، سنتی، بومی، دینی و طبقاتی و قابل استفاده کردن آن برای عموم مردم دنیا یا همگانی کردن آن بدون تفکیک های نژادی، قومی و دینی و طبقاتی بود. به عبارت دیگر دو ویژگی مهم هنر مدرن، یکی «جهانی بودن» هنر در سطح جهان و دیگری «همگانی بودن» آن در عمق جامعه بود. سومین ویژگی هنر را می توان «پیراسته بودن» نامید. در ادبیات آلمانی، شروع ادبیات مدرن به مکتب ناتورالیسم موسوم شد. یعنی تعریف و توصیف هرچیز به خصوص انسان آن طور که «هست».

از روزهای گذشته…

«آسمان، مهتاب» منتشر شد

«آسمان، مهتاب» منتشر شد

آلبوم «آسمان، مهتاب» با صدای هادی فیض آبادی و آهنگسازی کاوه سروریان به مناسبت نوروز ۹۲ منتشر شد. پس از گذشت ماه ها بالاخره آلبوم «آسمان، مهتاب»، توسط شرکت هزار نغمه بسته نگار روانه بازار موسیقی شد. آسمان مهتاب اثری در باب احیای موسیقی سنتی نیست، بلکه تلاش می کند تا با بهره گیری از امکانات موسیقی دستگاهی ایران سخنی به فراخور زمان ارائه کند، این نکته ای است که امروزه در میان آثار منتشر شده از هنرمندان موسیقی ایران کمتر دیده می شود.
روش سوزوکی (قسمت سی نهم)

روش سوزوکی (قسمت سی نهم)

من نزد خانم آندو درس‌های هفتگی ویولونم را می‌آموختم. او به من پیشنهاد کرد که برای سال آینده در امتحان آکادمی ‌موسیقی اونو ثبت نام کنم و همانطوری که خانم آندو می‌گفت من در آن آکادمی ‌می‌توانستم درس‌های دیگر مربوط به موسیقی را آموزش ببینم و بگذرانم، خودم را آماده کرده بودم که در این آکادمی‌تحصیل کنم و برای آن شروع به آموزش و یادگیری کرده بودم. در نزدیکی‌های امتحان که به توصیه خانم آندو به دانشگاه اونو می رفتم و کنسرتهای پایان تحصیلی را گوش می دادم، بطور ناگهانی ناامید و سرخورده شدم، روز بعد به دیدار خانم آندو رفتم و تمام مشاهداتم را برای او تعریف کردم.
درباره کتاب «دُرآهنگ»

درباره کتاب «دُرآهنگ»

کتاب «دُرآهنگ» مجموعه ده آهنگ از آثار استادان ویولون، تار، سه‌تار، نی و قانون است که برای سنتور تنظیم شده است. این کتاب به همراه یک لوح فشرده توسط انتشارات خنیاگر به مدیریت شهاب منا، در سال جاری به بازار موسیقی عرضه شده است. نویسنده این کتاب محمود بامداد از شاگردان آموزش میلاد کیائی است.
به بهانه انتشار کنسرت ارکستر مضرابی (III)

به بهانه انتشار کنسرت ارکستر مضرابی (III)

“چهارمضراب دشتی” با اجرای گروه سنتور ارکستر مضرابی، دهمین قسمت از این کنسرت است که یکی از چشمگیرترین قسمتهای این برنامه است. این چهارمضراب یکی از چندین چهارمضراب دشتی فرامرز پایور است که محبوب نوازندگان این ساز است و قطعه ای به غایت زیبا و تکنیکی برای سنتور نوازان؛ انتخاب این قطعه برای اجرا با این تعداد سنتور، نشان از جسارت بالای گروه و رهبر آن دارد.
همگون و ناهمگون (VI)

همگون و ناهمگون (VI)

به این نکته بسیار توجه کردم. ظهر که منزل سید احمد علوی بودیم، هنگام نقش‌خوانی، صدای اذان از مسجد محل بلند شد؛ هماهنگی عجیبی بین لحن و مُد، هر دو، وجود داشت و هر دو در «پرده سه‌گاه» می‌خواندند. وقتی از خانه سید احمد به طرف خانه خانم فاطمه پوینده راه افتادیم، نت تُنیک گام را در ذهنم حفظ کردم. به محض رسیدن به خانه خانم پوینده بعد از احوال‌پرسی خواهش کردم که همان لحظه بخواند. او شروع به خواندن کرد و جالب بود که ایشان هم در سه‌گاه و همان تنالیته می‌خواند. در پایان پرسیدم: خانم پوینده! مسجد به خانه شما نزدیک است؟ جواب داد: بله! پرسیدم صدای اذان را امروز ظهر شنیده‌ای؟ گفت: بله…».
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (V)

نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (V)

«شوشتری برای ویولون و ارکستر» اثر حسین دهلوی، غیر از نوع ارکستراسیون دهلوی، به انواع دیگری تنظیم شده است که البته تنظیم حسین دهلوی نیست:
“نگرش کلاسیک به هارمونی و پیانوی جَز” منتشر شد

“نگرش کلاسیک به هارمونی و پیانوی جَز” منتشر شد

به طور کلی منابع موجود به زبان فارسی برای علاقمندان موسیقی جَز (Jazz) بسیار ناچیز بوده و کتابهایی که در این زمینه در دسترس می باشند عمدتاً به بررسی اجمالی تاریخچه، سبکها و یا ویژگیهای کلی این نوع موسیقی می پردازند.
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XIV)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XIV)

شاید علتِ مخالفتِ آدرنو با نظراتِ والتر بنیامین این بود که بنیامین تحتِ تاثیرِ برتولت برشت بر تاثیر هنر بر گروه تاکید داشت نه بر فرد. این دیدگاه در نظرِ آدرنو موجبِ همگانی شدن هنرِ والا و بازاری شدنِ آن می شد. از دیدِ آدرنو، ایدئولوژیِ برشت و بنیامین کارکردی تخریبی داشت. آدرنو به عنوانِ یک جامعه شناسِ فرهنگ( به گفته ی خودِ آدرنو) مقابلِ عقیده ی قرن نوزدهمی بود که در موسیقی فقط احساسات را ملاک قرار داده بود و عقل را در حدِ تکنیک پایین آورده بود، از نظرِ او موسیقی فقط احساساتِ لذت بخش نیست بلکه یک تلاشِ عقلانی است.
تصمیم بزرگ برای شوپن

تصمیم بزرگ برای شوپن

شاید شوپن جزو معدود آهنگسازانی است که می توان بدون احساس کوچکترین یکنواختی و خستگی ساعت ها از موسیقی او لذت برد. بدون شک یکی از مهمترین دلایل آن زیبایی ناشی از لطفات موسیقی و صدای دلنشین تنهای پیانو می باشد.
اجداد پیانو در ایران

اجداد پیانو در ایران

درسایت یکی از سازنده های بزرگ پیانو بنام Baldwin به نکته جالبی اشاره شده است. این سازنده که از سال ۱۸۶۲ مشغول ساخت پیانو است در قسمتی از سایت خود تحت عنوان Piano History راجع به تاریخچه پیانو صحبت کرده است.