بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (IV)

کتاب سوم: خودآموز سازدهنی: کتاب اول (دیاتونیک ۴۸ سوراخ یا ترمولو)
کتاب فوق اولین کتاب از مجموعه سه جلدی با عنوان “دوره جامع آموزش سازدهنی” می باشد که به وسیله انتشارات سرود در سال ۱۳۸۰ منتشر شده است. مولف کتاب آقای منصور پاک نژاد (متولد ۱۳۴۱ ) است که از نوازندگان و مدرسان باسابقه سازدهنی هستند .

این کتاب اولین کتابی بود که در سال های اخیر جهت آموزش سازدهنی در ایران منتشر شد و هم اکنون در بسیاری از آموزشگاه ها تدریس می شود. کتاب به همراه یک CD صوتی عرضه شده که با همکاری شرکت نوای همایون تهیه شده است. این CD با آهنگ Shadow of Your Smile با اجرای Toots Thielemans شروع می شود و حاوی اتودهای تمرینی و ۱۸ آهنگ موجود در متن کتاب است.

بهتر بود در کنار آهنگ های کتاب شماره Track مربوطه بر روی CD آموزشی نیز ذکر می شد. این قطعات با یک سازدهنی ترمولوی معمولی و بدون همراهی ساز دیگری ضبط شده اند که به هنرجو امکان شنیدن صدای خالص سازدهنی را داده است. اما آهنگ های اضافی که در دنباله CD گنجانده شده فوق العاده است!

در انتهای CD آهنگ “رقص مردگان” را با اجرای گروه Jerry Murad’s Harmonicats می شنوید که نمونه شاخصی از اجرای “گروه های سازدهنی” یا Harmonica Bands است. با اینکه امروزه گروه نوازی سازدهنی کمتر مرسوم است، در سال های ۱۹۳۰ تا ۱۹۵۰ بویژه در ایالات متحده رواج بسیار داشت. درواقع این دوره را “عصر طلایی سازدهنی” در آمریکا نامیده اند و یاد کردن از آن هم بی مناسبت نیست.

در آن دوره حداقل ۲۰۰۰ گروه سازدهنی در ایالت های مختلف تشکیل شده بود که برخی به شهرت ملی رسیده بودند. مشهورترین این گروه ها یک گروه سه نفره بود به نام The Harmonica Rascals به سرپرستی نوازنده و محقق برجسته هارمونیکا Borrah Minevitch که گروه نوازی سازدهنی را با اجرای نمایش های کمدی (اغلب به شیوه Slapstick ) درهم آمیخته بود و در طی سال های ۱۹۳۵ تا ۱۹۴۳ در یک برنامه رادیویی هفتگی نیز حضور داشت.

اما با شروع جنگ جهانی دوم و تحریم واردات کالا از آلمان (که مقر کمپانی Hohner بود) عملا از رواج گروه های سازدهنی به شدت کاسته شد. گروه های آماتور از هم پاشیدند و گروه های حرفه ای به گروه های کوچکتر (عمدتا تریو) تبدیل شدند. مهمترین گروه این دوران همین گروه سه نفره The Harmonicats بود. آهنگ Peg O’ My Heart که در سال ۱۹۴۷ توسط این گروه عرضه شد، توانست به مدت ۲۶ هفته در صدر جدول Billboard قرار بگیرد و در پایان هم به پرفروش ترین آهنگ سال بدل شود. به قسمتی از این آهنگ گوش دهید.

audio file Peg O’ My Heart

در این گروه معمولا Jerry Murrad نواختن سازدهنی کروماتیک بر عهده می گرفت، Don Les سازدهنی بیس می نواخت و Al Fiore هم با سازدهنی مخصوص آکورد همراهی می کرد. گروه Harmonicats تا سال ها بعد فعالیت می کرد و ۳۶ آلبوم نیز ضبط کرد اما “عصر طلایی” سازدهنی سپری شده بود و توفیق تاریخی آن دوران دیگر تکرار نشد.

بعد آز آهنگ مربوط به Harmonicats دو آهنگ با اجرای نویسنده کتاب می شنویم که اولی آهنگ “نوبهار آرزو” است ساخته استاد روح ا… خالقی و دومی آهنگ “رویای ناآرام” ساخته آقای پاک نژاد. هر دو آهنگ اجرای زیبایی دارند و توان نوازندگی مولف کتاب را به خوبی نشان می دهند.

کتاب برای سازدهنی ترمولو تنظیم شده است و با توضیح در مورد نحوه صحیح نگه داشتن سازدهنی و نواختن تک سوراخ ها شروع می شود. سپس به آموزش خطوط حامل، شناخت نت ها و ارزش زمانی آن ها پرداخته و تمرین های مقدماتی برای شناخت نت ها روی سازدهنی و جابجا شدن بین نت ها آورده شده است. اولین آهنگ ارائه شده آهنگ محلی “مستم مستم” است.

به نظر می رسد که تلاش نویسنده بر بومی کردن یا ایرانی کردن سازدهنی ترمولو بوده به گونه ای که از ۱۸ آهنگ موجود در کتاب ۷ عدد خارجی و ۱۱ تای آن ها ایرانی یا محلی هستند. از آهنگ های جالب ایرانی می توان به خواب های طلایی، جمعه (از آثار مرحوم فرهاد مهراد) و ژیلا اشاره کرد. آهنگ های جالب خارجی هم شامل Meadowland و Lambada است. ضمن اینکه (مومان دوم)کنسرتوی آرانخوئز (Concierto de Aranjuez) اثر جاودانه Joaquin Rodrigo برای سازدهنی تنظیم و ساده نویسی شده که هنرجویان از آن لذت خواهند برد. به بخشی از این کنسرتو با اجرای Larry Adler توجه کنید.

audio file Aranjuez

آهنگ آخر کتاب برگرفته از “چهار مضراب ماهور” (اثر استاد ابوالحسن صبا) است که حالت ریتمیک دارد و هنرجویان می توانند برای بالا بردن سرعت نوازندگی خود از آن کمک بگیرند.

تکنیک های اشاره شده در کتاب شامل نواختن تک سوراخ و جفت سوراخ (که صدای خاص سازدهنی ترمولو را تولید می کند) ، ویبره دست (یا در واقع Hand Tremolo ) ، کمک گرفتن از بینی برای تنظیم نفس و در نهایت تکنیک Bending است.

در این کتاب هم مانند کتا ب های قبلی توضیحات اندکی راجع به تکنیک ها آورده شده و نام تکنیک ها به زبان انگلیسی ذکر نشده است. از مزایای کتاب این است که نویسنده غیر از آهنگ ها، چند اتود هم برای تمرین بیشتر هنرجویان طراحی کرده است.

در ضمیمه کتاب انواع مختلف سازدهنی های ساخت شرکت آلمانی Hohner (بزرگ ترین شرکت تولید کننده سازدهنی در اروپا و آمریکا) با تصویر رنگی برای خوانندگان تشریح شده که می تواند منبع مناسبی برای آشنایی با انواع سازدهنی باشد. در پایان هم به منابع استفاده شده در تالیف کتاب اشاره شده است.

4 دیدگاه

  • حسین
    ارسال شده در مهر ۲۲, ۱۳۸۶ در ۱۲:۵۶ ب.ظ

    salam khaste nabashid.
    ye khahesh daram
    mishe email ya shomareye amir abass aboo talebi nevisandeye ketab *DONYAYE SAZ* DAHANI RA BEDID

  • ehsan
    ارسال شده در آبان ۱, ۱۳۸۶ در ۱۰:۵۹ ب.ظ

    amirabbas_aboutalebi@yahoo.com in adres dar ketabe khodesh umade.

  • حسین
    ارسال شده در آبان ۴, ۱۳۸۶ در ۷:۱۴ ب.ظ

    خیلی ممنون احسان جان میتونی به من یه میل بزنی کارت دارم ممنون
    gircha_mircha@yahoo.com

  • سعيد
    ارسال شده در آبان ۱۴, ۱۳۸۸ در ۱۱:۰۶ ب.ظ

    فرق minor and major جیسث؟

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

فرج نژاد: جواب مثبتی از نامه گرفته ایم

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با میدیا فرج نژاد آهنگساز و نوازنده درباره انتقادات اخیر گروهی از موسیقیدانان به فعالیت های خانه موسیقی و جشنواره فجر، این گفتگو در برنامه نیستان در شبکه فرهنگ انجام شده است.

فضای اجرای موسیقی ایرانی باید صمیمی باشد (I)

نگار بوبان، فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد پیوستۀ معماری از پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران است و نوازنده و آهنگساز. ساز تخصّصی او عود است و یکی از بهترین نوازندگان عود ایران به شمار می‌رود. خانوم بوبان، در میان مشغله و گیرو‌دارِ اجراهایشان با حسین علیزاده و گروه هم‌آوایان در دی‌ماه، به سؤالات مکتوب ما پاسخ دادند.

از روزهای گذشته…

ژان میشل ژار و کنسرتهای نمایشی

ژان میشل ژار و کنسرتهای نمایشی

در سال ۷۸ دومین آلبوم ژار یعنی Equinoxe آماده شد و در ۳۵ کشور با استقبال فوق العاده روبرو شد. ژار در این سال با بازیگر بریتانیایی، شارلوت رامپلینگ (Charlotte Rampling) ازدواج کرد و با استفاده از موسیقی “Equinoxe” در فیلمی با بازی او و ساخته پیتر فلیشمان (Peter Fleischman) به نام بیماری هامبورگ (The Illness Of Hamburg) موافقت کرد.
نگاهی به آثار و توانایی های حسین خواجه امیری (III)

نگاهی به آثار و توانایی های حسین خواجه امیری (III)

یکی از خصیصه های مهم آواز ایرج، یکدست بودن صدای او در بخش بم، میانی و اوج است، به تعبیر دیگر چنین تصور میشود که صدای بم و زیر او متعلق به دو خواننده میباشد، چراکه کمتر خواننده ای کل وسعت صدایش اینقدر در مهار و کنترلش است.
آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XVIII)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XVIII)

یکی از مواردی که باعث رویگردانی از استفاده از نت است، عدم توانایی نوازندگان در سلفژ کردن نت هاست. ولی این مسئله نباید باعث شود تا نتوانیم از نت خوانی و فوایدش بهره گیری کنیم. حتی اگر توانایی در سلفژ موسیقی نداریم، با یک صدا ثابت خواندن تمامی نت ها بسیاری از مشکلات را حل میکند.
به بهانه کنسرت مرداد ماه ۸۶ ارکستر هنگام درشیراز

به بهانه کنسرت مرداد ماه ۸۶ ارکستر هنگام درشیراز

ارکستر ملی هنگام، از جمله معدود ارکستر های غیردولتی ثابت کشور است که از پنج سال پیش تا کنون به طور پیوسته درشهر شیراز به فعالیت پرداخته است . این ارکستر در سال ۱۳۸۱ دردانشگاه علوم پزشکی شیراز تشکیل و پس از یک سال از دانشگاه جدا شد و به طور مستقل به فعالیت خود ادامه داد.
گریگوریان: حضوری دربرگیرنده (II)

گریگوریان: حضوری دربرگیرنده (II)

درباره فرهنگ ارمنی از گریگوریان سئوال میکنم. خیلی حرف میزنم. درباره ویژگی های آن میپرسم، درباره خط مشترکی که در شکل های مختلف فرهنگ و هنر ارامنه وجود دارد، درباره استحکام شخصیت فرهنگی ارامنه، در مورد پایگاهش، تاثیراتی که گرفته است، تاثیراتی که داشته است و چیزهای دیگر. اما تمام اینها از آن رشته سئوال هایی است که گریگوریان در پاسخ آن، حرف خودش را می زند:
گوستاو مالر (I)

گوستاو مالر (I)

گوستاو مالر (Gustav Mahler) از بهترین رهبران ارکستر و اپرا، همچنین به عنوان مهمترین آهنگساز اواخر رومانتیک-اوایل مدرنیزم شناخته شده است. اگرچه موسیقی او هیچ گاه تا پیش از مرگش از طرف کشور اطریش به طور شایسته ای مورد توجه و قبول واقع نشد. مالر سمفونی ها و اشعار فراوانی تصنیف کرد. او در خانواده یهودی آلمانی زبان در کالیشت به دنیا آمد. دومین فرزند از چهارده فرزند خانواده بود. آنان به جیلوا (جایی که مالر کودکی اش را در آنجا سپری کرد و والدینش به استعداد او در سن ۶ سالگی پی بردند و او را به کلاس پیانو فرستادند) نقل مکان کردند.
قرار دوباره برگزاری کنسرت ارکستر کامه راتا

قرار دوباره برگزاری کنسرت ارکستر کامه راتا

در خبرها آمده بود که کنسرت ۳۱ خرداد و اول تیر ارکستر “کامه راتا” به رهبری کیوان میرهادی، به دلیل بالا رفتن تعرفه اجاره سالن ها، مخصوصا سالن رودکی که بارها صحنه اجرای کنسرتهای ارکستر کامه راتا بوده است، لغو میشود چراکه ارکستر قادر به تامین هزینه سالن نیست!
اجرای افرو تنورز و صهبای کهن در خانه هنرمندان

اجرای افرو تنورز و صهبای کهن در خانه هنرمندان

سفارت آفریقای جنوبی در تهران به مناسبت روز میراث (۲۳ سپتامبر) و جشن بیست سالگی آزادی و دموکراسی این کشور برنامه فرهنگی دو روزه ای را ترتیب داده است. این برنامه در روزهای چهارشنبه و پنج شنبه، دوم و سوم مهرماه در خانه هنرمندان برگزار می گردد و ورود برای عموم آزاد و رایگان است.
خود آموختگان و نقشگذاران افزایش ظرفیت آنها (III)

خود آموختگان و نقشگذاران افزایش ظرفیت آنها (III)

خرم و تجویدی نیز از نمونه های دیگراند، تجویدی از اخطار پدرش سر باز زد. سرانجام لازم است به گروهی اشاره کنیم که حتی مجال خودآموختگی هم پیدا نکردند. به راستی تاریخ موسیقی ما تاریخ ناکامی استعدادها است!
دو مضراب چپ (قسمت چهارم)

دو مضراب چپ (قسمت چهارم)

دومضراب چپ همان طور که قبلاً هم معرفی شد، یکی از تکنیک های متداول در سنتور نوازی است که از دو مضراب اقتباس شده و حالت اجرایی آن شبیه سرمضراب است.