بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (IV)

کتاب سوم: خودآموز سازدهنی: کتاب اول (دیاتونیک ۴۸ سوراخ یا ترمولو)
کتاب فوق اولین کتاب از مجموعه سه جلدی با عنوان “دوره جامع آموزش سازدهنی” می باشد که به وسیله انتشارات سرود در سال ۱۳۸۰ منتشر شده است. مولف کتاب آقای منصور پاک نژاد (متولد ۱۳۴۱ ) است که از نوازندگان و مدرسان باسابقه سازدهنی هستند .

این کتاب اولین کتابی بود که در سال های اخیر جهت آموزش سازدهنی در ایران منتشر شد و هم اکنون در بسیاری از آموزشگاه ها تدریس می شود. کتاب به همراه یک CD صوتی عرضه شده که با همکاری شرکت نوای همایون تهیه شده است. این CD با آهنگ Shadow of Your Smile با اجرای Toots Thielemans شروع می شود و حاوی اتودهای تمرینی و ۱۸ آهنگ موجود در متن کتاب است.

بهتر بود در کنار آهنگ های کتاب شماره Track مربوطه بر روی CD آموزشی نیز ذکر می شد. این قطعات با یک سازدهنی ترمولوی معمولی و بدون همراهی ساز دیگری ضبط شده اند که به هنرجو امکان شنیدن صدای خالص سازدهنی را داده است. اما آهنگ های اضافی که در دنباله CD گنجانده شده فوق العاده است!

در انتهای CD آهنگ “رقص مردگان” را با اجرای گروه Jerry Murad’s Harmonicats می شنوید که نمونه شاخصی از اجرای “گروه های سازدهنی” یا Harmonica Bands است. با اینکه امروزه گروه نوازی سازدهنی کمتر مرسوم است، در سال های ۱۹۳۰ تا ۱۹۵۰ بویژه در ایالات متحده رواج بسیار داشت. درواقع این دوره را “عصر طلایی سازدهنی” در آمریکا نامیده اند و یاد کردن از آن هم بی مناسبت نیست.

در آن دوره حداقل ۲۰۰۰ گروه سازدهنی در ایالت های مختلف تشکیل شده بود که برخی به شهرت ملی رسیده بودند. مشهورترین این گروه ها یک گروه سه نفره بود به نام The Harmonica Rascals به سرپرستی نوازنده و محقق برجسته هارمونیکا Borrah Minevitch که گروه نوازی سازدهنی را با اجرای نمایش های کمدی (اغلب به شیوه Slapstick ) درهم آمیخته بود و در طی سال های ۱۹۳۵ تا ۱۹۴۳ در یک برنامه رادیویی هفتگی نیز حضور داشت.

اما با شروع جنگ جهانی دوم و تحریم واردات کالا از آلمان (که مقر کمپانی Hohner بود) عملا از رواج گروه های سازدهنی به شدت کاسته شد. گروه های آماتور از هم پاشیدند و گروه های حرفه ای به گروه های کوچکتر (عمدتا تریو) تبدیل شدند. مهمترین گروه این دوران همین گروه سه نفره The Harmonicats بود. آهنگ Peg O’ My Heart که در سال ۱۹۴۷ توسط این گروه عرضه شد، توانست به مدت ۲۶ هفته در صدر جدول Billboard قرار بگیرد و در پایان هم به پرفروش ترین آهنگ سال بدل شود. به قسمتی از این آهنگ گوش دهید.

audio file Peg O’ My Heart

در این گروه معمولا Jerry Murrad نواختن سازدهنی کروماتیک بر عهده می گرفت، Don Les سازدهنی بیس می نواخت و Al Fiore هم با سازدهنی مخصوص آکورد همراهی می کرد. گروه Harmonicats تا سال ها بعد فعالیت می کرد و ۳۶ آلبوم نیز ضبط کرد اما “عصر طلایی” سازدهنی سپری شده بود و توفیق تاریخی آن دوران دیگر تکرار نشد.

بعد آز آهنگ مربوط به Harmonicats دو آهنگ با اجرای نویسنده کتاب می شنویم که اولی آهنگ “نوبهار آرزو” است ساخته استاد روح ا… خالقی و دومی آهنگ “رویای ناآرام” ساخته آقای پاک نژاد. هر دو آهنگ اجرای زیبایی دارند و توان نوازندگی مولف کتاب را به خوبی نشان می دهند.

کتاب برای سازدهنی ترمولو تنظیم شده است و با توضیح در مورد نحوه صحیح نگه داشتن سازدهنی و نواختن تک سوراخ ها شروع می شود. سپس به آموزش خطوط حامل، شناخت نت ها و ارزش زمانی آن ها پرداخته و تمرین های مقدماتی برای شناخت نت ها روی سازدهنی و جابجا شدن بین نت ها آورده شده است. اولین آهنگ ارائه شده آهنگ محلی “مستم مستم” است.

به نظر می رسد که تلاش نویسنده بر بومی کردن یا ایرانی کردن سازدهنی ترمولو بوده به گونه ای که از ۱۸ آهنگ موجود در کتاب ۷ عدد خارجی و ۱۱ تای آن ها ایرانی یا محلی هستند. از آهنگ های جالب ایرانی می توان به خواب های طلایی، جمعه (از آثار مرحوم فرهاد مهراد) و ژیلا اشاره کرد. آهنگ های جالب خارجی هم شامل Meadowland و Lambada است. ضمن اینکه (مومان دوم)کنسرتوی آرانخوئز (Concierto de Aranjuez) اثر جاودانه Joaquin Rodrigo برای سازدهنی تنظیم و ساده نویسی شده که هنرجویان از آن لذت خواهند برد. به بخشی از این کنسرتو با اجرای Larry Adler توجه کنید.

audio file Aranjuez

آهنگ آخر کتاب برگرفته از “چهار مضراب ماهور” (اثر استاد ابوالحسن صبا) است که حالت ریتمیک دارد و هنرجویان می توانند برای بالا بردن سرعت نوازندگی خود از آن کمک بگیرند.

تکنیک های اشاره شده در کتاب شامل نواختن تک سوراخ و جفت سوراخ (که صدای خاص سازدهنی ترمولو را تولید می کند) ، ویبره دست (یا در واقع Hand Tremolo ) ، کمک گرفتن از بینی برای تنظیم نفس و در نهایت تکنیک Bending است.

در این کتاب هم مانند کتا ب های قبلی توضیحات اندکی راجع به تکنیک ها آورده شده و نام تکنیک ها به زبان انگلیسی ذکر نشده است. از مزایای کتاب این است که نویسنده غیر از آهنگ ها، چند اتود هم برای تمرین بیشتر هنرجویان طراحی کرده است.

در ضمیمه کتاب انواع مختلف سازدهنی های ساخت شرکت آلمانی Hohner (بزرگ ترین شرکت تولید کننده سازدهنی در اروپا و آمریکا) با تصویر رنگی برای خوانندگان تشریح شده که می تواند منبع مناسبی برای آشنایی با انواع سازدهنی باشد. در پایان هم به منابع استفاده شده در تالیف کتاب اشاره شده است.

4 دیدگاه

  • حسین
    ارسال شده در مهر ۲۲, ۱۳۸۶ در ۱۲:۵۶ ب.ظ

    salam khaste nabashid.
    ye khahesh daram
    mishe email ya shomareye amir abass aboo talebi nevisandeye ketab *DONYAYE SAZ* DAHANI RA BEDID

  • ehsan
    ارسال شده در آبان ۱, ۱۳۸۶ در ۱۰:۵۹ ب.ظ

    [email protected] in adres dar ketabe khodesh umade.

  • حسین
    ارسال شده در آبان ۴, ۱۳۸۶ در ۷:۱۴ ب.ظ

    خیلی ممنون احسان جان میتونی به من یه میل بزنی کارت دارم ممنون
    [email protected]

  • سعيد
    ارسال شده در آبان ۱۴, ۱۳۸۸ در ۱۱:۰۶ ب.ظ

    فرق minor and major جیسث؟

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (I)

تمپرلی در مقاله اش با نام «متر و دسته بندی در موسیقی آفریقایی» این سوالات را مطرح می کند: «چگونه می توان ریتم آفریقایی را با دید رایج تئوریک ریتم مطابقت داد؟»، «چه شباهت ها و تفاوت های بین ریتم آفریقایی و ریتم غربی وجود دارد؟ با توجه به این که ریتم غربی در بر اساس تئوری موسیقی سنجش می شود.» دیدگاه من در این مقاله نیز تفاوت چندانی با سوالات مطرح شده ندارد. مانند تمپرلی من نیز می خواهم مفاهیم تئوری های اخیر ریتم و متر را با توجه به موسیقی غربی مورد بحث قرار دهم. با این حال، من صرفا موسیقی آمریکایی را مد نظر قرار نمی دهم.

کنسرت ارکستر باربد در سومین جشنواره موسیقی معاصر تهران به روی صحنه می رود

ارکستر زهی باربد به رهبری کیوان میرهادی و سرپرستی محمد هادی مجیدی در سومین دوره جشنواره بین المللی موسیقی معاصر تهران در تاریخ سوم اردیبهشت ماه ۹۷ ساعت ۱۸ در تالار رودکی به روی صحنه خواهد رفت.

از روزهای گذشته…

معرفی کوتاهِ کتاب «مکتب های کهن موسیقی ایران» نوشته محسن حجاریان

معرفی کوتاهِ کتاب «مکتب های کهن موسیقی ایران» نوشته محسن حجاریان

کتابِ در سال ۱۳۹۳ توسط نشر گوشه در تهران منتشر شده است. نویسنده ی کتاب که دکترای قوم موسیقی شناسی دارد و از او مقالات متعددی به انگلیسی و فارسی به خصوص در کتاب سال شیدا چاپ شده است نویسنده ی کتاب های «مقدمه ای بر موسیقی شناسی قومی» (۱۳۸۷)، «موسیقی جهان»(۱۳۸۹)، «موسیقی وشعر»(۱۳۹۲)، و مترجمِ «مردم شناسی موسیقی سرخپوستان آمریکا» (۱۳۸۸) است و کتاب «مردم شناسی و موسیقی» را در دست انتشار دارد.
سرک کشیدن به کمی دوردست تر (III)

سرک کشیدن به کمی دوردست تر (III)

شکل‌گیری تدریجی و این بازی محو شدن وبرگشتن پاره‌های تم مشخصه‌ی اصلی شهر خاموش و بخش‌های دیگری از دو قطعه‌ی پرواز و در انتظار باران را تشکیل می‌دهد، در همین بین رابطه‌ی تغییرات شدت‌وری و رنگ با تغییر تدریجی جملات نیز تا حدودی برقرار است. این رابطه را در پایان فراز اول قطعه زمانی که شدت‌ به اوج خود می‌رسد و سپس به یک سکوت منتهی می‌شود به وضوح می‌توان دید. این روش برخورد در ابتدای قطعه‌ی «در انتظار باران» هم به شکلی مشابه به چشم می‌خورد.
نقدی بر هارمونی زوج (IV)

نقدی بر هارمونی زوج (IV)

معمولا وقتی در نوشته ای نام گام دورین می آید و به دوره ای ویژه اشاره نمی شود، منظور “گام دورین سده های میانه” است که هنوز در موسیقی جاز و پاپ نیز مورد استفاده است مانند: آهنگ معروف «بیلی جین» از مایکل جکسون و «الینور ریگبی» از بیتل ها.
موسیقی آفریقای جنوبی (VII)

موسیقی آفریقای جنوبی (VII)

در اواسط دهه هفتاد قرن بیستم، گروه Rabbitt در آفریقای جنوبی به شهرت رسید. این گروه متشکل بود از ۴ مرد جوان که کار خود را با اجرای دوباره قطعه ” Jethro Tull ” آغاز نمودند و در اقدامی جسارت آمیز عکس برهنه ای را بر جلد دومین آلبوم خود به نام ” A Croak and a Grunt in the Night ” قرار دادند.
لیر یا چنگ ارجان؟ (III)

لیر یا چنگ ارجان؟ (III)

محسن شهرنازدار در مقاله “سازشناسی و سازهای اقوام ایرانی” مطالبی را در مورد باستانشناسی و اهمیت آن در شناخت موسیقی قدیم ایران مطرح کرده است. او اعتقاد دارد مهمترین اسناد حضور موسیقی در دوران باستانی ایران، یافته های باستان شناسی است. تاریخ تمدن موسیقی در فلات ایران، صرفا بر اساس اشاراتی که در متون کهن تاریخی در این باره وجود داشته است، از دوره هخامنشی عقب تر نمی رفته است اما امروزه یافته های باستان شناسی گواهی می دهند که تاریخ حضور موسیقی و ساز در تمدن ایرانی به هزاره های قبل تر از تاریخ هخامنشیان و به دوران تمدن عیلامی و حوزه های تمدنی کوچک تر در فلات ایران باز می گردد.
والی: می گفتند گوش شما با شنیدن سری و کرن خراب میشود!

والی: می گفتند گوش شما با شنیدن سری و کرن خراب میشود!

انگیزه بسیار زیاد بود، مثلا یک جشنی ترتیب دادیم و تمام قطعات ملیک اصلانیان را زدیم، چهارگاهش را زدیم و در تالار فارابی از طرف مدرسه این برنامه را اجرا کردیم. بچه ها بسیار علاقمند بودند. بعدا که من آمدم شنیدم آقای همایون خسروی کارهای آقای حسین ناصحی را اجرا کردند و متاسفم که این آثار که میتوانست به عنوان یک اثر تاریخی با ارزش باشد، ضبط نشد.
بداهه نوازی، معضلی در موسیقی ایران

بداهه نوازی، معضلی در موسیقی ایران

در مطلب قبلی راجع به محاسن و معایب بداهه نوازی بحث و نتیجه گیری شد که بداهه نوازی اگرچه محاسنی هم دارد، ولی اگر روی صحنه اجرای بیاید میتواند تاحد زیادی مخرب باشد.
سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (VIII)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (VIII)

توماس بیچام در ۸۱ سالگی در اثر سکته قلبی در آپارتمانش در لندن درگذشت! او ۲ روز بعد در قبرستان بروکوود در سِری خاک سپرده شد. به خاطر تغییراتی در بروکوود، باقیمانده جسدش در سال ۱۹۹۱ پس از نبش قبر در حیاط کلیسای سن پترز در لیمپسفیلد در سِری به خاک سپرده شد. آرامگاه او حدودا ۱۰ متر با آرمگاه فردریک دلیوسِ آهنگ ساز فاصله دارد. پس از سر توماس پسر بزرگش آدریان ولز بیچام بارونت شد.
صداسازی در آواز (VI)

صداسازی در آواز (VI)

قرار گرفتن صدا در ناحیه خاکستری به این مفهوم است که کانون صدا درجایی بیرون سر احساس شود و در صورتی که این کانون خارج از ناحیه خاکستری باشد یعنی صدا داخل سر احساس می شود.
سمفونی مانفرد؛ یک شاهکار روسی… (III)

سمفونی مانفرد؛ یک شاهکار روسی… (III)

چایکوفسکی در نامه دیگری نیز این بحث را دنبال کرد: «اجازه دهید به بحث خودمان در رابطه با عظمت موسیقی سمفونیک و مجلسی در قیاس با اپرا، این نکته را بیفزایم که در دوران ما تنها موسیقیدان بزرگی که برای تئاتر و اپرا چیزی نمی نویسد “برامس” است. “سزار کوئی” در مقاله ای نوشته است که برامس هم از نظر انسانی و هم از لحاظ هنری یک قهرمان است و همیشه در افکار خود افکار و پندارهای والا را جان می بخشد و شایسته احترام و تحسین است و من، با نظر او موافقم ولی معتقدم که متاسفانه نبوغ او در فضای محدودی او را نشان می دهد و وسعت لازم را ندارد اما با این حال، یک قهرمان محسوب می شود و من در خود این قهرمانی را نمی بینم و نمی توانم خود را در دایره تنگ برامس زندانی کنم. زیرا صحنه نمایش با تمامی زرق و برق هایش به گونه مقاومت ناپذیری مرا به سوی خود می کشد.»