بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (IV)

کتاب سوم: خودآموز سازدهنی: کتاب اول (دیاتونیک ۴۸ سوراخ یا ترمولو)
کتاب فوق اولین کتاب از مجموعه سه جلدی با عنوان “دوره جامع آموزش سازدهنی” می باشد که به وسیله انتشارات سرود در سال ۱۳۸۰ منتشر شده است. مولف کتاب آقای منصور پاک نژاد (متولد ۱۳۴۱ ) است که از نوازندگان و مدرسان باسابقه سازدهنی هستند .

این کتاب اولین کتابی بود که در سال های اخیر جهت آموزش سازدهنی در ایران منتشر شد و هم اکنون در بسیاری از آموزشگاه ها تدریس می شود. کتاب به همراه یک CD صوتی عرضه شده که با همکاری شرکت نوای همایون تهیه شده است. این CD با آهنگ Shadow of Your Smile با اجرای Toots Thielemans شروع می شود و حاوی اتودهای تمرینی و ۱۸ آهنگ موجود در متن کتاب است.

بهتر بود در کنار آهنگ های کتاب شماره Track مربوطه بر روی CD آموزشی نیز ذکر می شد. این قطعات با یک سازدهنی ترمولوی معمولی و بدون همراهی ساز دیگری ضبط شده اند که به هنرجو امکان شنیدن صدای خالص سازدهنی را داده است. اما آهنگ های اضافی که در دنباله CD گنجانده شده فوق العاده است!

در انتهای CD آهنگ “رقص مردگان” را با اجرای گروه Jerry Murad’s Harmonicats می شنوید که نمونه شاخصی از اجرای “گروه های سازدهنی” یا Harmonica Bands است. با اینکه امروزه گروه نوازی سازدهنی کمتر مرسوم است، در سال های ۱۹۳۰ تا ۱۹۵۰ بویژه در ایالات متحده رواج بسیار داشت. درواقع این دوره را “عصر طلایی سازدهنی” در آمریکا نامیده اند و یاد کردن از آن هم بی مناسبت نیست.

در آن دوره حداقل ۲۰۰۰ گروه سازدهنی در ایالت های مختلف تشکیل شده بود که برخی به شهرت ملی رسیده بودند. مشهورترین این گروه ها یک گروه سه نفره بود به نام The Harmonica Rascals به سرپرستی نوازنده و محقق برجسته هارمونیکا Borrah Minevitch که گروه نوازی سازدهنی را با اجرای نمایش های کمدی (اغلب به شیوه Slapstick ) درهم آمیخته بود و در طی سال های ۱۹۳۵ تا ۱۹۴۳ در یک برنامه رادیویی هفتگی نیز حضور داشت.

اما با شروع جنگ جهانی دوم و تحریم واردات کالا از آلمان (که مقر کمپانی Hohner بود) عملا از رواج گروه های سازدهنی به شدت کاسته شد. گروه های آماتور از هم پاشیدند و گروه های حرفه ای به گروه های کوچکتر (عمدتا تریو) تبدیل شدند. مهمترین گروه این دوران همین گروه سه نفره The Harmonicats بود. آهنگ Peg O’ My Heart که در سال ۱۹۴۷ توسط این گروه عرضه شد، توانست به مدت ۲۶ هفته در صدر جدول Billboard قرار بگیرد و در پایان هم به پرفروش ترین آهنگ سال بدل شود. به قسمتی از این آهنگ گوش دهید.

audio file Peg O’ My Heart

در این گروه معمولا Jerry Murrad نواختن سازدهنی کروماتیک بر عهده می گرفت، Don Les سازدهنی بیس می نواخت و Al Fiore هم با سازدهنی مخصوص آکورد همراهی می کرد. گروه Harmonicats تا سال ها بعد فعالیت می کرد و ۳۶ آلبوم نیز ضبط کرد اما “عصر طلایی” سازدهنی سپری شده بود و توفیق تاریخی آن دوران دیگر تکرار نشد.

بعد آز آهنگ مربوط به Harmonicats دو آهنگ با اجرای نویسنده کتاب می شنویم که اولی آهنگ “نوبهار آرزو” است ساخته استاد روح ا… خالقی و دومی آهنگ “رویای ناآرام” ساخته آقای پاک نژاد. هر دو آهنگ اجرای زیبایی دارند و توان نوازندگی مولف کتاب را به خوبی نشان می دهند.

کتاب برای سازدهنی ترمولو تنظیم شده است و با توضیح در مورد نحوه صحیح نگه داشتن سازدهنی و نواختن تک سوراخ ها شروع می شود. سپس به آموزش خطوط حامل، شناخت نت ها و ارزش زمانی آن ها پرداخته و تمرین های مقدماتی برای شناخت نت ها روی سازدهنی و جابجا شدن بین نت ها آورده شده است. اولین آهنگ ارائه شده آهنگ محلی “مستم مستم” است.

به نظر می رسد که تلاش نویسنده بر بومی کردن یا ایرانی کردن سازدهنی ترمولو بوده به گونه ای که از ۱۸ آهنگ موجود در کتاب ۷ عدد خارجی و ۱۱ تای آن ها ایرانی یا محلی هستند. از آهنگ های جالب ایرانی می توان به خواب های طلایی، جمعه (از آثار مرحوم فرهاد مهراد) و ژیلا اشاره کرد. آهنگ های جالب خارجی هم شامل Meadowland و Lambada است. ضمن اینکه (مومان دوم)کنسرتوی آرانخوئز (Concierto de Aranjuez) اثر جاودانه Joaquin Rodrigo برای سازدهنی تنظیم و ساده نویسی شده که هنرجویان از آن لذت خواهند برد. به بخشی از این کنسرتو با اجرای Larry Adler توجه کنید.

audio file Aranjuez

آهنگ آخر کتاب برگرفته از “چهار مضراب ماهور” (اثر استاد ابوالحسن صبا) است که حالت ریتمیک دارد و هنرجویان می توانند برای بالا بردن سرعت نوازندگی خود از آن کمک بگیرند.

تکنیک های اشاره شده در کتاب شامل نواختن تک سوراخ و جفت سوراخ (که صدای خاص سازدهنی ترمولو را تولید می کند) ، ویبره دست (یا در واقع Hand Tremolo ) ، کمک گرفتن از بینی برای تنظیم نفس و در نهایت تکنیک Bending است.

در این کتاب هم مانند کتا ب های قبلی توضیحات اندکی راجع به تکنیک ها آورده شده و نام تکنیک ها به زبان انگلیسی ذکر نشده است. از مزایای کتاب این است که نویسنده غیر از آهنگ ها، چند اتود هم برای تمرین بیشتر هنرجویان طراحی کرده است.

در ضمیمه کتاب انواع مختلف سازدهنی های ساخت شرکت آلمانی Hohner (بزرگ ترین شرکت تولید کننده سازدهنی در اروپا و آمریکا) با تصویر رنگی برای خوانندگان تشریح شده که می تواند منبع مناسبی برای آشنایی با انواع سازدهنی باشد. در پایان هم به منابع استفاده شده در تالیف کتاب اشاره شده است.

4 دیدگاه

  • حسین
    ارسال شده در مهر ۲۲, ۱۳۸۶ در ۱۲:۵۶ ب.ظ

    salam khaste nabashid.
    ye khahesh daram
    mishe email ya shomareye amir abass aboo talebi nevisandeye ketab *DONYAYE SAZ* DAHANI RA BEDID

  • ehsan
    ارسال شده در آبان ۱, ۱۳۸۶ در ۱۰:۵۹ ب.ظ

    amirabbas_aboutalebi@yahoo.com in adres dar ketabe khodesh umade.

  • حسین
    ارسال شده در آبان ۴, ۱۳۸۶ در ۷:۱۴ ب.ظ

    خیلی ممنون احسان جان میتونی به من یه میل بزنی کارت دارم ممنون
    gircha_mircha@yahoo.com

  • سعيد
    ارسال شده در آبان ۱۴, ۱۳۸۸ در ۱۱:۰۶ ب.ظ

    فرق minor and major جیسث؟

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«نیاز به کمالگرایی داریم» (II)

شاید نویسنده و نوازنده سه تار و سردبیر مجله گفتگوی هارمونیک به نظر من عنوان قابل قبولی است، چراکه در این سه زمینه به اندازه ای کار کرده ام که قابل توجه باشد البته در کنار این ها به تار نوازی و آواز کلاسیک هم پرداخته ام و توانسته ام آنها را نیز به جایگاه آبرومندی برسانم و کارهایی نیز در این زمینه انجام دادم که کم و بیش به دست اهالی هنر رسیده است.

مسترکلاس و کارگاه آواز پروفسور ماریو برونتی برگزار می شود

مسترکلاس و کارگاه آواز پروفسور ماریو برونتی از ایتالیا توسط موسسه فرهنگی- هنری فرزانه برگزار می‌شود. این مستر کلاس به دو صورت گروهی و خصوصی برگزار می شود، کلاسهای خصوصی برای کسانی که با آواز کلاسیک و تکنیک های آن آشنا هستند مفید خواهد بود و در صورت داشتن رپرتوار می‌توانند روی قطعه خود از آموزشهای پروفسور برونتی بهره مند شوند.

از روزهای گذشته…

منصوری: آشنایی ما با خانم آداما، یک شانس بزرگ بود!

منصوری: آشنایی ما با خانم آداما، یک شانس بزرگ بود!

دیشب آخرین اجرای اپرای « فلوت سحرآمیز» ساخته فولفگانگ آمادئوس موتسارت توسط گروه اپرای آیو به رهبری پیمان منصوری و همراهی آرا کاراپتیان به عنوان سرپرست خوانندگان و رهبر کُـر و کارگردانی داینا آداما در تالار وحدت به اجرا گذاشته شد و با استقبال خوب علاقمندان اپرا، مواجه شد. پیش از اجرای این اپرا، در یکی از تمرین ها حاضر شدم و گفتگویی با رهبر این اپرا تهیه کردم که می خوانید:
Radio K.A.O.S – I

Radio K.A.O.S – I

سال ۱۹۷۹ راجر واترز در حال ساخت یک مستند رادیویی درباره آلبوم The Wall بود که با جیم لد (Jim Ladd تهیه کننده برنامه های رادیویی و از مشهورترین DJ های راک رایدو در آمریکا) ملاقات کرد. این ملاقات نقطه شروع رابطه دوستانه و صمیمی ای بود که تا به امروز نیز ادامه یافته است.
لحظه‌هایی در سکوت ، زیر آوارها <br>تحلیلی بر آثار منتشر شده کیاوش صاحب نسق(I)

لحظه‌هایی در سکوت ، زیر آوارها
تحلیلی بر آثار منتشر شده کیاوش صاحب نسق(I)

کیاوش صاحب نسق آهنگساز جوان ایرانی ساکن اتریش است ، که در مدرسه موسیقی وین مشغول فراگیری فنون آهنگسازی میباشد . از این آهنگساز تا کنون ۳ مجموعه اثر منتشر شده ، نوشتار حاضر به قصد معرفی و بررسی این آثار فراهم آمده است .
دو خبر از دنیای موسیقی

دو خبر از دنیای موسیقی

خبر بیماری کایلی مینوگ (Kylie Minogue) خواننده پاپ استرالیایی، جنجالی در محافل پاپ و در بین طرفداران او برپا کرده است. مینوگ ۳۷ سال دارد و در حدود ۱۷ سال است که در عرصه فیلم و موسیقی فعالیت میکند. جالب اینکه او اولین خواننده استرالیایی است که موفق شد در آمریکا نیز به محبوبیت فراوان دست یابد و نه تنها ترانه هایی پرفروش و برنده جایزه در پرونده خود دارد، بلکه در طی این مدت، تعدادی از بدترین ترانه های سال هم از بین کارهای او انتخاب شده اند.
آیا وعده پرویز مشکاتیان عملی شد؟

آیا وعده پرویز مشکاتیان عملی شد؟

کنسرت گروه عارف به سرپرستی و آهنگسازی پرویز مشکاتیان به مدت چهار شب در تالار وزارت کشور همراه با استقبال نسبتا خوب هنردوستان، جمعه گذشته به پایان رسید. این برنامه در واقع کنسرتی بود که پرویز مشکاتیان بیش از یکسال و نیم پیش قول آنرا به سایتها و وبلاگهایی که تقاضا کرده بودند، فعالیت صحنه ای موسیقی اش را ادامه دهد، داده شده بود.
وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (VII)

وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (VII)

ابراهیم صدای زیبایی داشت و مدتی هم آوازخوان گروهی از راهزنان بود و به خاطر صدایش بین آنها محبوبیت به دست آورده بود. بعدها برای فراگیری موسیقی به بندر ابله رفت که شنیده بود در آنجا موسیقیدان بزرگی به نام جُوانُویَه موسیقی تدریس می کند. بعد از آن در محضر یونس الکاتب که ایرانی الاصل بود و به اسارت عربها در آمده بود رفت و بسیار کسب فیض نمود. شهرت ابراهیم چنان بالا گرفت که مهدی عباسی او را به پایتخت خلافت (بغداد) فرا خواند. ابراهیم یک مدرسه ی موسیقی تاسیس کرد که دختران خواننده در آن آموزش موسیقی می دیدند. می گویند ابراهیم نهصد نغمه ی موسیقی ساخته که پسرش اسحاق سیصد نغمه را شاهکار پدر خود معرفی کرده است.
گروه ضربانگ در فستیوال کلن

گروه ضربانگ در فستیوال کلن

گروه ضربانگ دوازده نوامبر آینده، در چارچوب جشنواره ریتم کلن و در سالن فیلارمونی این شهر آلمان روی صحنه می رود. از دیگر میهمانان جشنواره امسال کلن، ذکیر حسین نوازنده بزرگ طبله هند و مارتین گروبینگر هنرمند جوان اتریشی است که در سالهای اخیر شهرت بسیار یافته است. ضربانگ که شناخته شده ترین گروه سازهای کوبه ای ایرانی در خارج از کشور است، برای برنامه خود در سالن فیلارمونی کلن ترکیبی نسبتا تازه را پیش بینی کرده است.
دیزی گیلیسپی و جز مدرن (II)

دیزی گیلیسپی و جز مدرن (II)

در سال ۱۹۴۵ دیزی گروه بزرگ اکستین را به منظور نواختن در گروههای کوچکتر ترک نمود. این نوع گروهها که معمولا بیش از پنج نوازنده نیستند؛ ترومپت، پیانو، ساکسیفون، باس و درام. بی‌باپ به عنوان اولین سبک مدرن موسیقی جاز شناخته شده، اگرچه این نوع موسیقی در ابتدا محبوب نبوده و به اندازه سبک سوئینگ (swing) در موسیقی جاز مورد توجه قرار نگرفت.
نقدی بر هارمونی زوج (III)

نقدی بر هارمونی زوج (III)

تاکید نویسنده در این مقاله بر روی درجه های زوج بوده و در ادامه خواسته است آن را اثبات کند اما درجه ی پنجم در موسیقی کلاسیک ایرانی چندان هم بی ارزش نیست چون شاهد بسیاری از شاه-گوشه ها (واژه ای که استاد عمومی برای گوشه های اصلی یک دستگاه نام برده است) درجه ی پنجم شاهد درآمد دستگاه ها هستند و هیچ دستگاهی نیست که در درجه پنجم یک تا چند گوشه ی مهم نداشته باشد. مثلا:
گفتگو با تیبو (II)

گفتگو با تیبو (II)

«مارسیک نمونه یک استاد خوب بود. هر جلسه که در کنسرواتوار نزد او می رفتم (ما سه روز در هفته از او درس می گرفتیم)، او یک اتود از جاوینیز (Gavinies)، فیوریلو (Fiorillo)، دونت (Dont) به من می داد تا برای جلسه بعد آماد کنم. ما همچنین تمام آثار پاگانینی و آثاری از ارنست (Ernst) و اسپور (Spohr) را کار کردیم. برای تکنیک های آرشه نیز مارسیک از پاساژهای مختلفی که به اتود تبدیل شده بودند استفاده می کرد. ما گام ها را نیز که از نان شب ویولونیست مهم ترند، هر روز تمرین می کردیم.