چهارشنبه ۲۰ تیر ۱۳۸۶ ،
علی نجفی ملکی
در اواسط دهه 60 و در اوج سالهایی که موسیقی بنا به شرایط آن روزگار در ایران وضعیت مناسبی نداشت، به واسطه ی پیشنهاد برخی موسیقیدانها آموزش موسیقی کودک به این دلیل که حساسیت آنچنانی نسبت به این نوع موسیقی وجود نداشت، بر مبنای الگوی آموزشی کارل ارف پایه گذاری شد.
کارل ارف موسيقيدان معروف آلمانی سازهایی برای کودکان از سنین خرد سالی تا نوجوانی ابداع کردکه به نام خود او به سازهای ارف شهرت یافت. این سازها ساختمان بسیار ساده ای دارند و کوک آنها ثابت است و با زدن ضربات مختلف مضراب در کوک شان تغییری پدید نمی آید.
سازهای ارف در هم نوازی نیز از قابلیت ترکیب بالایی بر خوردارند و نوازندگی با آنها بسیار ساده است.هر کودکی حتی کودکان نارسا می توانند آنها را بنوازند و از همان اول نوازندگی دسته جمعی با آنها امکان پذیر است.
گروهی از سازهای ارف ملودیک هستند. این سازها دارای تیغه های فلزی یا چوبی اند.مانند: سیلوفون ها متالفون ها و بلزها و... . گروهی از آنها ریتمیک اند.مانند: طبل ، قاشقک ، سنج ، دایره زنگی و... . بعضی از سازها این دو گروه را همراهی می کنند؛ از جمله: ملودیکا و فلوت. امروزه در اکثر کشورها معلمان موسيقی کودک بر مبنای اصول آموزشی ارف به تدريس موسيقی مي پردازند.
در ايران نيز در کنار شروع فعاليت آموزشی با اين متد ازهمان ابتدا نياز به ساخت سازهایي که لازمه موسيقی ارف بود احساس شد. و به دلیل هزینه های بالا برای وارد کردن این وسایل از خارج صنعتگران داخلی با کمک و مشورت پايه گذاران ارف در ايران به فکر ساخت انواع بلزها و متالوفون ها و سیلوفون ها(که از سازهای اصلي ارف هستند) افتادند.
کمال افشاری متولد سال 1339 و متخصص ماشين ابزار، اوّلين کسی است که اين فکر را عملی ساخت و با توجه به رشته ی تخصصی و علاقه ی شخصی خود به موسيقی و آشنایی با دوستانی که فعاليت جدّی موسيقی ميکردند شروع به ساخت سازهای فوق نمود.
وی با استفاده از تجهيزات مدرن قالب سازی، تراشکاری و پرس کاری که در کارگاه شخصی اش وجود دارد توانست از همان اواسط دهه 60 تا امروز هزاران عدد بلز در مدلهای مختلف و نيز متالوفون و سیلوفون با کيفيت بالا( به نسبت استانداردهای جهانی) را به دست هنرجويان برساند.متن زير حاصل گفتگوييست که با اولين توليد کننده ی اين سازها در ايران ترتيب داديم:
علت اينکه وارد اين مقوله شدید چه بود با توجه به اينکه رشته ی تخصصی شما ارتباطی با موسيقی ندارد؟
درست است با موسيقی ندارد ولی با ساخت و ساز دارد. اصولا هر وسيله ای که به مرحله ی تولید می رسد مراحل طراحی ، نقشه کشی و قالب سازی را طی می کند ، تا به توليد کلاسيک و کارخانه ای برسد. صنایع دستی در واقع تک سازی است ولی توليد کارخانه اي و به شکل انبوه بايد سیکل بالا را طی کند.
شروع آشنايی شما با دوستداران موسيقی به چه صورت بود؟
در آن دوره که فکر ميکنم سالهای 65-66 بود، يکی از معدود آموزشگاهها به نام کانون چنگ فعاليت موسيقی ميکرد و اساتيدی چون آقای شکارچی درآنجا تدريس ميکردند. دوستانی داشتم که درآن آموزشگاه تعليم ساز ميديدند. زمانی که در واقع وضعيت موسيقی در پرده ای از ابهام بود، عملا فعاليت موسيقی برای بزرگسالان بسيار محدود شده بود بسياری از کسانی که امروزه از مشهورترين مربیان موسيقی کودک هستند، حضور داشتند.
مگرشما فعالیت جدّی موسیقی هم داشتید؟
من به خاطردوستان هنرمندی که داشتم و همچنين علاقه ی شخصی به موسيقی مايل شدم در اين بخش که درحوزه ی تخصصی من هم هست يعنی ساخت ساز وارد شوم ولی اينکه فعاليت جدّی موسیقی به آن مفهوم که شما مد نظر داريد، خیر.
پيشنهادی که به شما در اين زمينه شد چه بود؟
به دلیل فراهم بودن ابزارآلات ساخت و تولید در مجموعه شخصی به من پیشنهاد تولید و ساخت وسایل موسیقی کودک شد.
بر اساس چه الگویي شروع به کار کرديد؟
بر اساس یک نمونه آلمانی که آقای شکارچی از اتريش آورده بودند. تولیدات آزمایشی با کمک و مشورت بی دریغ کامران امید ساخته شدو به دنبال آن به تولید انبوه رسید.
مشخصات این نمونه چگونه بود؟
اين نمونه يک بلز دياتونيک 1.5اکتاو مدل جی 10بود. با تيغه های عرض 20میلیمتر در 2 میلیمتر ضخامت و با طولهای مختلف که توسط شرکت "sonor" آلمان ساخته شده بود.
ميزان توليد شما در اوايل کار چقدر بود؟
در سالهای اول تعداد سازهای توليدی ما با توجه به هزينه های سنگين قالب سازی، حداکثر به 50عدد ميرسيد. ولی اکنون تعداد سازهای تولیدی ما سالانه بالغ بر هزاران عدد ميباشد. البته امروزه کارگاهها و اشخاص ديگری هم در اين زمينه فعاليت ميکنند که به دلیل نداشتن تخصص در زمینه ساخت، تولید آنها همواره با مشکلات فنی همراه است.
اولین نمونه ای که ساختید چقدر زمان برد؟
اولين نمونه ای که از روي الگوي شرکت "sonor"آلمان ساختيم در سال 66 بود و حدود يک سال مراحل ساخت آن به طول انجاميد.
این ساز ها را چگونه کوک میکنید؟
ابتدا تيغه ها به شکل ورق 1 متر در 2 متر به ضخامت 2 میلیمتر خریداری می شود. ما اين تيغه ها را در طول 2 متر و عرض 20 میلیمتر برش مي دهيم. سپس تيغه ها توسط قالب، با 20 سنت اختلاف پرس کاری مي شوند. بعد از رنگ کاری مرحله ی کوک نهايی فرا میرسد.
من به همراه همسرم که بيشتر زحمت ساخت و توزیع سازها به عهده ی ايشان است، يک سيستم آکوستيک ایجادکردیم که کوک نهايی با ايجاد سورا خهائی که پشت تيغه ها و معمولاً در قسمت مرکزی به وسيله ی دريل ایجاد ميشودپایان میپذیرد. اگر کوک تیغه بالاتر از حد نرمال باشد سوراخها در قسمت مرکزی ، و اگر کوک پایین تر باشد سوراخها در دو سر تیغه ایجاد می شود.
حد اکثرمیزان خطا در کوک سازهای شما چقدر است؟
حداکثر 2سنت است که گوش طبیعی قادر به تشخیص این میزان اختلاف نیست.
تیر ۲۴م, ۱۳۸۶ at ۵:۰۵ ق.ظ
با آرزوی موفقیت.
تیر ۳۰م, ۱۳۸۶ at ۷:۴۰ ق.ظ
مطا لب واخبار شما برای علاقمندان بسیار جالب وخواندنی است.حتی برای آنانی که تفننی پیگیر هستند.
سربلند باشید