افشاری: خطای کوک سازهای ما کمتر از دو سنت است

بلز سوپرانو - دیاتونیک
بلز سوپرانو - دیاتونیک
در اواسط دهه ۶۰ و در اوج سالهایی که موسیقی بنا به شرایط آن روزگار در ایران وضعیت مناسبی نداشت، به واسطه ی پیشنهاد برخی موسیقیدانها آموزش موسیقی کودک به این دلیل که حساسیت آنچنانی نسبت به این نوع موسیقی وجود نداشت، بر مبنای الگوی آموزشی کارل ارف پایه گذاری شد.

کارل ارف موسیقیدان معروف آلمانی سازهایی برای کودکان از سنین خرد سالی تا نوجوانی ابداع کردکه به نام خود او به سازهای ارف شهرت یافت. این سازها ساختمان بسیار ساده ای دارند و کوک آنها ثابت است و با زدن ضربات مختلف مضراب در کوک شان تغییری پدید نمی آید.

سازهای ارف در هم نوازی نیز از قابلیت ترکیب بالایی بر خوردارند و نوازندگی با آنها بسیار ساده است.هر کودکی حتی کودکان نارسا می توانند آنها را بنوازند و از همان اول نوازندگی دسته جمعی با آنها امکان پذیر است.

گروهی از سازهای ارف ملودیک هستند. این سازها دارای تیغه های فلزی یا چوبی اند.مانند: سیلوفون ها متالفون ها و بلزها و… . گروهی از آنها ریتمیک اند.مانند: طبل ، قاشقک ، سنج ، دایره زنگی و… . بعضی از سازها این دو گروه را همراهی می کنند؛ از جمله: ملودیکا و فلوت. امروزه در اکثر کشورها معلمان موسیقی کودک بر مبنای اصول آموزشی ارف به تدریس موسیقی می پردازند.

در ایران نیز در کنار شروع فعالیت آموزشی با این متد ازهمان ابتدا نیاز به ساخت سازهایی که لازمه موسیقی ارف بود احساس شد. و به دلیل هزینه های بالا برای وارد کردن این وسایل از خارج صنعتگران داخلی با کمک و مشورت پایه گذاران ارف در ایران به فکر ساخت انواع بلزها و متالوفون ها و سیلوفون ها(که از سازهای اصلی ارف هستند) افتادند.

کمال افشاری متولد سال ۱۳۳۹ و متخصص ماشین ابزار، اوّلین کسی است که این فکر را عملی ساخت و با توجه به رشته ی تخصصی و علاقه ی شخصی خود به موسیقی و آشنایی با دوستانی که فعالیت جدّی موسیقی میکردند شروع به ساخت سازهای فوق نمود.

وی با استفاده از تجهیزات مدرن قالب سازی، تراشکاری و پرس کاری که در کارگاه شخصی اش وجود دارد توانست از همان اواسط دهه ۶۰ تا امروز هزاران عدد بلز در مدلهای مختلف و نیز متالوفون و سیلوفون با کیفیت بالا( به نسبت استانداردهای جهانی) را به دست هنرجویان برساند.متن زیر حاصل گفتگوییست که با اولین تولید کننده ی این سازها در ایران ترتیب دادیم:

علت اینکه وارد این مقوله شدید چه بود با توجه به اینکه رشته ی تخصصی شما ارتباطی با موسیقی ندارد؟
درست است با موسیقی ندارد ولی با ساخت و ساز دارد. اصولا هر وسیله ای که به مرحله ی تولید می رسد مراحل طراحی ، نقشه کشی و قالب سازی را طی می کند ، تا به تولید کلاسیک و کارخانه ای برسد. صنایع دستی در واقع تک سازی است ولی تولید کارخانه ای و به شکل انبوه باید سیکل بالا را طی کند.
شروع آشنایی شما با دوستداران موسیقی به چه صورت بود؟
در آن دوره که فکر میکنم سالهای ۶۵-۶۶ بود، یکی از معدود آموزشگاهها به نام کانون چنگ فعالیت موسیقی میکرد و اساتیدی چون آقای شکارچی درآنجا تدریس میکردند. دوستانی داشتم که درآن آموزشگاه تعلیم ساز میدیدند. زمانی که در واقع وضعیت موسیقی در پرده ای از ابهام بود، عملا فعالیت موسیقی برای بزرگسالان بسیار محدود شده بود بسیاری از کسانی که امروزه از مشهورترین مربیان موسیقی کودک هستند، حضور داشتند.

مگرشما فعالیت جدّی موسیقی هم داشتید؟
من به خاطردوستان هنرمندی که داشتم و همچنین علاقه ی شخصی به موسیقی مایل شدم در این بخش که درحوزه ی تخصصی من هم هست یعنی ساخت ساز وارد شوم ولی اینکه فعالیت جدّی موسیقی به آن مفهوم که شما مد نظر دارید، خیر.

پیشنهادی که به شما در این زمینه شد چه بود؟
به دلیل فراهم بودن ابزارآلات ساخت و تولید در مجموعه شخصی به من پیشنهاد تولید و ساخت وسایل موسیقی کودک شد.

بر اساس چه الگویی شروع به کار کردید؟
بر اساس یک نمونه آلمانی که آقای شکارچی از اتریش آورده بودند. تولیدات آزمایشی با کمک و مشورت بی دریغ کامران امید ساخته شدو به دنبال آن به تولید انبوه رسید.

مشخصات این نمونه چگونه بود؟
این نمونه یک بلز دیاتونیک ۱٫۵اکتاو مدل جی ۱۰بود. با تیغه های عرض ۲۰میلیمتر در ۲ میلیمتر ضخامت و با طولهای مختلف که توسط شرکت “sonor” آلمان ساخته شده بود.

میزان تولید شما در اوایل کار چقدر بود؟
در سالهای اول تعداد سازهای تولیدی ما با توجه به هزینه های سنگین قالب سازی، حداکثر به ۵۰عدد میرسید. ولی اکنون تعداد سازهای تولیدی ما سالانه بالغ بر هزاران عدد میباشد. البته امروزه کارگاهها و اشخاص دیگری هم در این زمینه فعالیت میکنند که به دلیل نداشتن تخصص در زمینه ساخت، تولید آنها همواره با مشکلات فنی همراه است.

اولین نمونه ای که ساختید چقدر زمان برد؟
اولین نمونه ای که از روی الگوی شرکت “sonor”آلمان ساختیم در سال ۶۶ بود و حدود یک سال مراحل ساخت آن به طول انجامید.

این ساز ها را چگونه کوک میکنید؟
ابتدا تیغه ها به شکل ورق ۱ متر در ۲ متر به ضخامت ۲ میلیمتر خریداری می شود. ما این تیغه ها را در طول ۲ متر و عرض ۲۰ میلیمتر برش می دهیم. سپس تیغه ها توسط قالب، با ۲۰ سنت اختلاف پرس کاری می شوند. بعد از رنگ کاری مرحله ی کوک نهایی فرا میرسد.

من به همراه همسرم که بیشتر زحمت ساخت و توزیع سازها به عهده ی ایشان است، یک سیستم آکوستیک ایجادکردیم که کوک نهایی با ایجاد سورا خهائی که پشت تیغه ها و معمولاً در قسمت مرکزی به وسیله ی دریل ایجاد میشودپایان میپذیرد. اگر کوک تیغه بالاتر از حد نرمال باشد سوراخها در قسمت مرکزی ، و اگر کوک پایین تر باشد سوراخها در دو سر تیغه ایجاد می شود.

حد اکثرمیزان خطا در کوک سازهای شما چقدر است؟
حداکثر ۲سنت است که گوش طبیعی قادر به تشخیص این میزان اختلاف نیست.

4 دیدگاه

  • هوشنگ فراهانی
    ارسال شده در تیر ۲۴, ۱۳۸۶ در ۵:۰۵ ق.ظ

    با آرزوی موفقیت.

  • ارسال شده در تیر ۳۰, ۱۳۸۶ در ۷:۴۰ ق.ظ

    مطا لب واخبار شما برای علاقمندان بسیار جالب وخواندنی است.حتی برای آنانی که تفننی پیگیر هستند.
    سربلند باشید

  • یحیی الماسی
    ارسال شده در فروردین ۴, ۱۳۸۸ در ۱:۳۳ ق.ظ

    با سلام یحیی الماسی
    مدیر آموزشگاه باربد هستم
    لطفاآدرس و شماره تلفن دفتر آقای افشاری (برای تهییه ساز) را برایم بفرستید.

  • fatemeh payandeh
    ارسال شده در شهریور ۲۶, ۱۳۸۸ در ۲:۵۰ ق.ظ

    kheili lheili sait khobi darid

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

درباره‌ی آلبوم «نه فرشته‌ام نه شیطان» (III)

آواز اما، به اعتبار حضور یک خواننده‌ی چیره‌دست وضعیتی دیگر دارد. گاه به استقبال پیچیدگی‌هایی می‌رود که خواندنش از عهده‌ی خوانندگان اندکی برمی‌آید و گاه نیز اگر چه ساده طراحی‌ شده با چیره‌دستی خوانده می شود. موسیقی با کلام و هوای بازگشت به سوی مخاطب بلافاصله پای فرم ترانه (یا اگر ترجیح می‌دهید تصنیف) را به میان می‌کشد چنان که در بسیاری تولیدات صوتی این روزها با حذف میان-بخش های سازی و غیرسازی ممکن، به چشم می‌خورد؛ ترانه‌هایی که در این مجموعه‌ی به‌خصوص گرد آمده از دیدگاه پیوندهای زیباشناختی تفاوتی با تصنیف در موسیقی دستگاهی متاخر ندارند.

رسیتال پیانو وصال نایبی در تالار رودکی برگزار می شود

وصال نایبی با اجرای قطعاتی از باخ، بتهوون، شوپن و لیست با پیانو در روز شنبه ۴ آذر ساعت ٨ شب در تالار رودکی به روی صحنه می رود. این چهارمین رسیتال پیانوی وصال نایبی است. بلیط این برنامه از سایت ایران کنسرت به فروش می رسد.

از روزهای گذشته…

موسیقی و نابینایان (I)

موسیقی و نابینایان (I)

مقاله ی حاضر نوشتاری است در باب بیان تعاریف و ادراک موسیقی در نابینایان با تاکید بر آراء ” آرتور شوپنهاور” در زمینه ی موسیقی. شوپنهاور موسیقی را یک استثنا می داند؛ وی بر این عقیده بود که موسیقی از هنرهای دیگر نافذتر و قویتر است؛ زیرا هنرهای دیگر با سایه اشیاء سروکار دارند و موسیقی با خود آنها.
Covered / Hidden motions

Covered / Hidden motions

همانطور که قبلا” گفتیم برای حرکت دادن بخشهای مختلف در یک هارمونی چهار صدایی روشهای مختلفی وجود دارد، اما باید بدانیم که بسیاری از موسیقیدانها برای این حرکت ها محدودیت هایی قائل شده اند که در اینجا به یکی از مهمترین آنها اشاره میکنیم.
مرروی کوتاه بر تاریخ نگاری موسیقی ایرانی از ۱۳۰۰ تاکنون (II)

مرروی کوتاه بر تاریخ نگاری موسیقی ایرانی از ۱۳۰۰ تاکنون (II)

در سال ۱۳۳۵ جلد دوم و جلد سوم سال‏ها پس از درگذشت مؤلف منتشر شد. این کتاب که به معرفی موسیقی، سازها و موسیقی‏دانان دوره‏ های تاریخی پس از اسلام به صورت کوتاه می‏ پردازد در جلد اول بیشتر به شرح وقایع موسیقی در دوران قاجار، خصوصاً اواخر قاجار، اختصاص دارد و در جلد دوم به شرح اقدامات استاد وزیری، از جمله ایجاد هنرستان و اصلاحات در مبانی نظری موسیقی، آموزش و اجرای کنسرت‏ها توسط ایشان، محدود می شود و در جلد سوم شامل وقایع موسیقی در دروه‏ ی پهلوی اول و دوم، مانند شرح آموزش موسیقی در مدارس، هنرستان ‏های موسیقی، تأسیس رادیو، انتشارات حوزه‏ ی موسیقی و معرفی موسیقی‏دانان شاخص است. (شایان ذکر است که جلد سوم با تصحیح و افزوده ‏های دکتر ساسان سپنتا انتشار یافت.)
مگدلنا کوزنا، اپرا خوانی از چک

مگدلنا کوزنا، اپرا خوانی از چک

مگدلنا کوزنا (Magdalena Kožená) خواننده ای با صدای متسو- سوپرانو است متولد ۱۹۷۳ برنو- جمهوری چک. مگدلنا ، اولین تجربه خوانندگی و آشنایی با موسیقی را با گروه کُر بچه های برنو آغاز کرد. از سال ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۱ در کنسرواتوری برنو در حضور اساتیدی چون؛ نیوا مگووا (Neva Megová) خواننده و ‍ژیری پیسا (Jiri Pesa) پیانیست، به یادگیری آواز و پیانو پرداخت. کوزنا پس از آن در کالج هنرهای نمایشی براتیسلاوا هنرجوی ایوا بالهووا (Eva Blahová) شد و در سال ۱۹۹۵ از آنجا فارغ التحصیل شد.
حضور گروه موسیقی دل آوا در فستیوال رنسانس ارمنستان

حضور گروه موسیقی دل آوا در فستیوال رنسانس ارمنستان

گروه موسیقی دل آوا مقام نخست بخش موسیقی فولکلور را در فستیوال موسیقی رنسانس ارمنستان دریافت کرد. این فستیوال هر سال به مناسبت سالگرد کشتار ارامنه و یادمان این واقعه تاریخی در شهر گیومری از ۱۰ آوریل تا ۱۰ می‌ برگزار می‌گردد و از تمامی‌ دنیا گروه‌های موسیقی در بخش‌های مختلف و سبک‌های گوناگون موسیقی در آن شرکت می‌کنند. این فستیوال بین‌‌المللی، چندی قبل فراخوانی اینترنتی برای شرکتِ گروه‌های مختلف موسیقی از سراسر جهان داده بود که در آن امکان حضور گروه‌های مختلف در سبک هایی مثل جز، راک، کلاسیک، موسیقی کانتری و… وجود داشت.
نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (I)

نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (I)

اگرچه پنج اثر سمفونیک حسین دهلوی، توجه اهالی موسیقی را چنان به خود مشغول کرد که او را در رده بزرگ ترین آهنگسازان ایران و مخصوصا دو اثر «بیژن و منیژه» و «مانا و مانی» را یکی از آثار با ارزش بین المللی موسیقی سمفونیک بدانند ولی عظمت و شکوه دو اثر نام برده نباید یک پژوهنده هنر را چنان شیفته خود گرداند که از دیگر گلهای باغستان حسین دهلوی روی گرداند.
نامه سرگشاده امیرعلی حنانه

نامه سرگشاده امیرعلی حنانه

بعد از ظهر طاقت فرساء توام با افسردگی همراه با دردها و رنجش هایی که انگار برای موسیقیدان شدن الزامی است و باید آن دردها را تجربه کنی… به آن دترمینیسمی که مرتضی حنانه درباره خود و آثارش گفته بود فکر می کردم؛ درست بود، انگار این تقدیر جبری هنوز جایی در اطراف مرا زیر نظر داشت و آزار می داد.
هندرسون، رهبر ارکستر و پیانیست درگذشت

هندرسون، رهبر ارکستر و پیانیست درگذشت

نیوهاون- اسکیچ هندرسون (Skitch Henderson)، رهبر ارکستر و برنده جایزه گرمی که توانایی های خود را ابتدا در اختیار فرانک سیناترا (Frank Sinatra) و بینگ کرازبی (Bing Crosby) قرار داد و سپس گروه پاپ نیویورک (New York Pops) را به وجود آورد و اولین رهبر گروه موسیقی در برنامه تلویزیونی (Tonight Show) بود، روز دوشنبه گذشته، در سن ۸۷ سالگی، درگذشت.
نگاهی به اپرای مولوی (V)

نگاهی به اپرای مولوی (V)

عطار وارد شده و خطاب به مغولها میگوید: خسروا اول مرا گردن بزن تا نبیند این مذلت چشم من… امیر تومان جلو می آید و با خشم میپرسد :”کیستی تو؟” و عطار همین سئوال را از او میکند. در اینجا بین سئوال اول و سئوال دوم یک تفاوت وجود دارد که بصورت زیرکانه ای حالت گفتاری و منظور هر دو طرف را بیان میکند؛ این دیالوگ در گوشه شوشتری اتفاق می افتد و سئوال اول که سه سیلابی است به ترتیب روی فاصله ششم، پنج و چهارم مینور حالت سئوالی میگیرد و پاسخ عطار که در واقع همان سئوال را با حالتی طعنه آمیز به او بر میگرداند، فاصله های ششم، چهارم و ششم است؛ امیر تومان در جواب از قدرت و درجه مادی اش میگوید و عطار را تهدید میکند و در پاسخ عطار با ملودی دل انگیزی با ضدای میانه می خواند: “عارفان زانند دائم آمنون که گذر کردند از دریای خون” و سپس در اوج میگوید: “حق منزه از تن و من با تنم چون چنین باید بباید کشتنم”… او سر را پایین گرفته و به استقبال مرگ میرود.
نمودی از جهان متن اثر (VI)

نمودی از جهان متن اثر (VI)

اگر به مثال‌ها و روندی که طی شد، نگاهی دوباره بیندازیم متوجه می‌شویم که علت در خود تجزیه نهفته است؛ از میان ویژگی‌های متعدد قطعه کدام‌یک را برای کار انتخاب کنیم؟ قطعه را چگونه بر اساس این ویژگی‌ها تحلیل کنیم؟ اینها دو پرسشی است که وضعیت تحلیل‌گران را به هنگام برخورد با یک قطعه‌ی موسیقی به‌خوبی توصیف می‌کند. اگر به ایده‌ی توجه بی‌طرفانه‌ی لرد شافتسبری برگردیم و به یاد آوریم که در این ایده قرار بود داوری و گرایش حضور نداشته باشد، وضعیت متناقض حادث شده، بهتر پیش رو قرار می‌گیرد؛ پاسخ دادن به هر دو پرسش بالا نیازمند داوری است.