افشاری: خطای کوک سازهای ما کمتر از دو سنت است

بلز سوپرانو - دیاتونیک
بلز سوپرانو - دیاتونیک
در اواسط دهه ۶۰ و در اوج سالهایی که موسیقی بنا به شرایط آن روزگار در ایران وضعیت مناسبی نداشت، به واسطه ی پیشنهاد برخی موسیقیدانها آموزش موسیقی کودک به این دلیل که حساسیت آنچنانی نسبت به این نوع موسیقی وجود نداشت، بر مبنای الگوی آموزشی کارل ارف پایه گذاری شد.

کارل ارف موسیقیدان معروف آلمانی سازهایی برای کودکان از سنین خرد سالی تا نوجوانی ابداع کردکه به نام خود او به سازهای ارف شهرت یافت. این سازها ساختمان بسیار ساده ای دارند و کوک آنها ثابت است و با زدن ضربات مختلف مضراب در کوک شان تغییری پدید نمی آید.

سازهای ارف در هم نوازی نیز از قابلیت ترکیب بالایی بر خوردارند و نوازندگی با آنها بسیار ساده است.هر کودکی حتی کودکان نارسا می توانند آنها را بنوازند و از همان اول نوازندگی دسته جمعی با آنها امکان پذیر است.

گروهی از سازهای ارف ملودیک هستند. این سازها دارای تیغه های فلزی یا چوبی اند.مانند: سیلوفون ها متالفون ها و بلزها و… . گروهی از آنها ریتمیک اند.مانند: طبل ، قاشقک ، سنج ، دایره زنگی و… . بعضی از سازها این دو گروه را همراهی می کنند؛ از جمله: ملودیکا و فلوت. امروزه در اکثر کشورها معلمان موسیقی کودک بر مبنای اصول آموزشی ارف به تدریس موسیقی می پردازند.

در ایران نیز در کنار شروع فعالیت آموزشی با این متد ازهمان ابتدا نیاز به ساخت سازهایی که لازمه موسیقی ارف بود احساس شد. و به دلیل هزینه های بالا برای وارد کردن این وسایل از خارج صنعتگران داخلی با کمک و مشورت پایه گذاران ارف در ایران به فکر ساخت انواع بلزها و متالوفون ها و سیلوفون ها(که از سازهای اصلی ارف هستند) افتادند.

کمال افشاری متولد سال ۱۳۳۹ و متخصص ماشین ابزار، اوّلین کسی است که این فکر را عملی ساخت و با توجه به رشته ی تخصصی و علاقه ی شخصی خود به موسیقی و آشنایی با دوستانی که فعالیت جدّی موسیقی میکردند شروع به ساخت سازهای فوق نمود.

وی با استفاده از تجهیزات مدرن قالب سازی، تراشکاری و پرس کاری که در کارگاه شخصی اش وجود دارد توانست از همان اواسط دهه ۶۰ تا امروز هزاران عدد بلز در مدلهای مختلف و نیز متالوفون و سیلوفون با کیفیت بالا( به نسبت استانداردهای جهانی) را به دست هنرجویان برساند.متن زیر حاصل گفتگوییست که با اولین تولید کننده ی این سازها در ایران ترتیب دادیم:

علت اینکه وارد این مقوله شدید چه بود با توجه به اینکه رشته ی تخصصی شما ارتباطی با موسیقی ندارد؟
درست است با موسیقی ندارد ولی با ساخت و ساز دارد. اصولا هر وسیله ای که به مرحله ی تولید می رسد مراحل طراحی ، نقشه کشی و قالب سازی را طی می کند ، تا به تولید کلاسیک و کارخانه ای برسد. صنایع دستی در واقع تک سازی است ولی تولید کارخانه ای و به شکل انبوه باید سیکل بالا را طی کند.
شروع آشنایی شما با دوستداران موسیقی به چه صورت بود؟
در آن دوره که فکر میکنم سالهای ۶۵-۶۶ بود، یکی از معدود آموزشگاهها به نام کانون چنگ فعالیت موسیقی میکرد و اساتیدی چون آقای شکارچی درآنجا تدریس میکردند. دوستانی داشتم که درآن آموزشگاه تعلیم ساز میدیدند. زمانی که در واقع وضعیت موسیقی در پرده ای از ابهام بود، عملا فعالیت موسیقی برای بزرگسالان بسیار محدود شده بود بسیاری از کسانی که امروزه از مشهورترین مربیان موسیقی کودک هستند، حضور داشتند.

مگرشما فعالیت جدّی موسیقی هم داشتید؟
من به خاطردوستان هنرمندی که داشتم و همچنین علاقه ی شخصی به موسیقی مایل شدم در این بخش که درحوزه ی تخصصی من هم هست یعنی ساخت ساز وارد شوم ولی اینکه فعالیت جدّی موسیقی به آن مفهوم که شما مد نظر دارید، خیر.

پیشنهادی که به شما در این زمینه شد چه بود؟
به دلیل فراهم بودن ابزارآلات ساخت و تولید در مجموعه شخصی به من پیشنهاد تولید و ساخت وسایل موسیقی کودک شد.

بر اساس چه الگویی شروع به کار کردید؟
بر اساس یک نمونه آلمانی که آقای شکارچی از اتریش آورده بودند. تولیدات آزمایشی با کمک و مشورت بی دریغ کامران امید ساخته شدو به دنبال آن به تولید انبوه رسید.

مشخصات این نمونه چگونه بود؟
این نمونه یک بلز دیاتونیک ۱٫۵اکتاو مدل جی ۱۰بود. با تیغه های عرض ۲۰میلیمتر در ۲ میلیمتر ضخامت و با طولهای مختلف که توسط شرکت “sonor” آلمان ساخته شده بود.

میزان تولید شما در اوایل کار چقدر بود؟
در سالهای اول تعداد سازهای تولیدی ما با توجه به هزینه های سنگین قالب سازی، حداکثر به ۵۰عدد میرسید. ولی اکنون تعداد سازهای تولیدی ما سالانه بالغ بر هزاران عدد میباشد. البته امروزه کارگاهها و اشخاص دیگری هم در این زمینه فعالیت میکنند که به دلیل نداشتن تخصص در زمینه ساخت، تولید آنها همواره با مشکلات فنی همراه است.

اولین نمونه ای که ساختید چقدر زمان برد؟
اولین نمونه ای که از روی الگوی شرکت “sonor”آلمان ساختیم در سال ۶۶ بود و حدود یک سال مراحل ساخت آن به طول انجامید.

این ساز ها را چگونه کوک میکنید؟
ابتدا تیغه ها به شکل ورق ۱ متر در ۲ متر به ضخامت ۲ میلیمتر خریداری می شود. ما این تیغه ها را در طول ۲ متر و عرض ۲۰ میلیمتر برش می دهیم. سپس تیغه ها توسط قالب، با ۲۰ سنت اختلاف پرس کاری می شوند. بعد از رنگ کاری مرحله ی کوک نهایی فرا میرسد.

من به همراه همسرم که بیشتر زحمت ساخت و توزیع سازها به عهده ی ایشان است، یک سیستم آکوستیک ایجادکردیم که کوک نهایی با ایجاد سورا خهائی که پشت تیغه ها و معمولاً در قسمت مرکزی به وسیله ی دریل ایجاد میشودپایان میپذیرد. اگر کوک تیغه بالاتر از حد نرمال باشد سوراخها در قسمت مرکزی ، و اگر کوک پایین تر باشد سوراخها در دو سر تیغه ایجاد می شود.

حد اکثرمیزان خطا در کوک سازهای شما چقدر است؟
حداکثر ۲سنت است که گوش طبیعی قادر به تشخیص این میزان اختلاف نیست.

4 دیدگاه

  • هوشنگ فراهانی
    ارسال شده در تیر ۲۴, ۱۳۸۶ در ۵:۰۵ ق.ظ

    با آرزوی موفقیت.

  • ارسال شده در تیر ۳۰, ۱۳۸۶ در ۷:۴۰ ق.ظ

    مطا لب واخبار شما برای علاقمندان بسیار جالب وخواندنی است.حتی برای آنانی که تفننی پیگیر هستند.
    سربلند باشید

  • یحیی الماسی
    ارسال شده در فروردین ۴, ۱۳۸۸ در ۱:۳۳ ق.ظ

    با سلام یحیی الماسی
    مدیر آموزشگاه باربد هستم
    لطفاآدرس و شماره تلفن دفتر آقای افشاری (برای تهییه ساز) را برایم بفرستید.

  • fatemeh payandeh
    ارسال شده در شهریور ۲۶, ۱۳۸۸ در ۲:۵۰ ق.ظ

    kheili lheili sait khobi darid

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (I)

ریتم و ترادیسی دو روشِ فهم نظم های زمانی در جهان پیرامونِ ما را در تباین با هم قرا می دهد: فهم مستقیم به-واسطه ی قوه ی ادراک، و فهم غیر مستقیم به واسطه ی تجزیه و تحلیل. «ریتم» به دستگاه ادراکی ای که امکان مشاهده و دریافتِ بی دردِسرِ پدیده های ریتمیک را در اختیار افراد قرار می دهد گریز می زند، درحالیکه «ترادیسی» ابزارهای ریاضی ای را که برای کشف نظم ها و مطالعه ی الگوها مورد استفاده قرار می گیرد پیشِ روی می گذارد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

از روزهای گذشته…

پرکار در جزییات، سردرگم در کلیّت (III)

پرکار در جزییات، سردرگم در کلیّت (III)

ذکر این نکته ضروری است که تعریف کاراکترهای مختلف بر اساس تمهیدات صوتی متفاوت (مثلاً تمایز مد اجرایی، الگوی ریتمیک، سازبندی و غیره) طبیعتاً در این مورد مسئله ای ضروری و لازم بوده و نگارنده بر این امر آگاه است، اما مشکل اصلی آنجا پدیدار می گردد که در کنار این تلاش برای تعریف موقعیتها، حالت ها و کاراکترهای گوناگون، پیوند اندکی بین آنها وجود دارد؛ مانند مهره هایی از یک تسبیح که رشته ارتباطی آنها از هم گسسته باشد. در بخش پیش رو، تلاش خواهد شد که به بررسی بیشتر این عدم انسجام پرداخته شود.
مژگان چاهیان برنده جایزه اول مسابقه بین المللی آهنگسازی شد

مژگان چاهیان برنده جایزه اول مسابقه بین المللی آهنگسازی شد

در بیست و چهارمین دوره مسابقه بین المللی آهنگسازی بولونیا ایتالیا، مژگان چاهیان موفق به کسب رتبه اول شد. مسابقه بین المللی آهنگسازی در شهر “بولونیا” ایتالیا از سال ١٩٩۴ توسط تئاتر شهرداری بولونیا راه اندازی شده و هر سال برگزار می گردد و از مهم ترین مسابقات آهنگسازی در دنیا است. از آهنگسازان بزرگی که هر سال به عنوان رئیس هیات داوران این مسابقه انتخاب می شوند می توان به افراد شهیری چون: «انیو موریکونه»، «ریکاردو موتی» و «ریکاردو چلی» اشاره کرد. همچنین هر سال از داوران بین المللی برای قضاوت آثار دعوت به عمل می آید. در سال ٢٠١٢ نیز برای اولین بار از یک آهنگساز ایرانی (امیر اسلامی) در این مسابقه دعوت به عمل آمد تا به عنوان یکی از داوران به قضاوت آثار بپردازد.
گفتگوی ما ده ساله شد!

گفتگوی ما ده ساله شد!

جشن دهمین سالگرد فعالیت ژورنال موسیقی گفتگوی هارمونیک دیروز، دوم خرداد در فرهنگسرای نیاوران به اجرا رسید. چنانکه مستحضرید، قرار بود جشن در روز اول خرداد در فرهنگسرای نیاوران برگزار شود و افراد بسیاری برای همراهی ما در این برنامه، اعلام آمادگی کرده بودند ولی به دلیل یک سوء تفاهم در ساعت برگزاری این برنامه، مسئولان فرهنگسرای نیاوران پیش نهاد تعویق برگزاری جشن به روز دوم خرداد را دادند.
پاواروتی از نگاه یک اپراخوان ایرانی

پاواروتی از نگاه یک اپراخوان ایرانی

در روزهای گذشته از محبوبیت پاواروتی و احترام همگان به او،‌ بسیار گفته‌اند و نوشته‌اند. اما این هنرمند بزرگ ایتالیایی، از لحاظ هنری و آموزشی در میان موسیقی‌دانان و هنرجویان اپرا چه جایگاهی داشت؟ چه چیز، صدا و هنر او را ممتاز و برجسته می‌کرد؟
بررسی نقش جنسیت در انتخاب ساز (II)

بررسی نقش جنسیت در انتخاب ساز (II)

نظرات پیرامون نقش تفکر جنس گرا در موسیقی معاصر متفاوت است. به عنوان مثال، “Robert Adams” از اعضای “MENC” با توجه به حضور مردان در بین نوازندگان فلوت و زنان در بین نوازندگان ساز های برنجی و کوبه ای، اعتقادی به این تفکر ندارد. اما “George Rowe” از شهر “Windsor Locks” در ایالت کانکتیکات آمریکا، معتقد است که مسئله ی انتخاب ساز موسیقی به جنبه های اساسی شخصیتی فرد باز می گردد.
چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (VI)

چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (VI)

تنها ابزار براى بررسىِ پیشرفت در زمینه ى هنر، من جمله موسیقى و نوازندگى، مقوله ى “مقایسه” مى باشد. مقایسه به سه صورت امکان دارد: یک، مقایسه ى مقدار پیشرفتِ خودِ فرد با توانایى هاى باالفعل و باالقوه ى خودش؛ دو، مقایسه هنرجویان با یکدیگر؛ سه، مقایسه ى هر هنرجو با استانداردِ تعیین شده که طبق تجربه بدست آمده است.
«واکاوی آموزش موسیقی در ایران» با سخنرانی نادر مشایخی برگزار می شود

«واکاوی آموزش موسیقی در ایران» با سخنرانی نادر مشایخی برگزار می شود

نادر مشایخی آهنگساز و رهبر ارکستر روز سه شنبه ۹/۸/۹۶ در آکادمی موسیقی پوپیتر با موضوع «واکاوی آموزش موسیقی در ایران» به سخنرانی خواهد پرداخت. مشایخی در این سخنرانی که از مجموعه برنامه های پژوهشی و درس گفتارهای آکادمی موسیقی پوپیتر می باشد به بررسی مسائل مربوط آموزش موسیقی در ایران می پردازد.
شیفراژ

شیفراژ

Figured Bass به معنای باس شماره گذاری شده، که در کشور ما بیشتر با اصطلاح “شیفراژ” بکار برده می شود نوعی روش استفاده از اعداد برای مشخص کردن فاصله های موجود در آکودرها نسبت به نت بخش باس است. این روش معرفی آکوردها بیشتر در دوران باروک بخصوص برای همراهی سازی مانند ارگ با گروه کر، کاربرد داشته است و امروزه نیز در کتب مختلف برای آموزش هارمونی از آن استفاده می شود.
گزارش مراسم رونمایی کتاب  «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (VII)

گزارش مراسم رونمایی کتاب «بررسی ساختار تصنیف‌های عارف قزوینی» (VII)

در ادامه، بابک خضرایی به‌عنوان آخرین سخنران دربارۀ این اثر گفت: این جلسه جلسۀ نقد و بررسی نیست و صرفاً برای آشنایی مخاطبان با کتاب است. از‌این‌رو، من فقط چند نکتۀ‌ کوتاه را عرض خواهم کرد: عنوان کتاب شامل چند کلمه است: «ساختار»، «تصنیف»، «عارف قزوینی».
علوانی فقط یک آواز نیست (III)

علوانی فقط یک آواز نیست (III)

پس در چنین وضعی مردی از روستای برومی از توابع اهواز از خانواده شعر دوست و با فرهنگ و از طبقه فقیر در سال «۱۲۷۷ هجری» بنام «علوان الشویع» به دنیا می آید. (۷) تا بتواند بخش کوچکی از این فرهنگ را از خطر نابودی حفظ کند.