به بهانه ی انتشار خسوف (I)

محمدسعید شریفیان
محمدسعید شریفیان
ریشه واژه اوراتوریو (oratorio) به دورانی در قرن شانزدهم باز می گردد که قدیس فلیپ نری (saint philippe neri) روحانی کاتولیک، مجالسی را برای شنیدن آثار موسیقایی در کلیسای مشهور اوراتوار (oratoir) واقع در شهر رم تشکیل می داد. واژه ی «اوراتوریو» نیز از نام همین کلیسا مشتق شده است.

این فرم موسیقی دراماتیک به طور کلی شبیه اپرا بوده ولیکن دارای شخصیت و خصوصیات مذهبی و بدون نمایش صحنه ای اپرا گونه می باشد.

اوراتوریو، کلیه ی اجزای سازنده ی اپرا را در بر داشته و آواز جمعی (choir) در آن بر هر چیزی اشراف دارد. متن اوراتوریو بر خلاف سایر فرم های موسیقی مذهبی به زبان لاتین نیست و غالباً از کتاب مقدس یا از سایر روایات مذهبی (گاه حتی غیر مذهبی) برداشت می شود.

این فرم موسیقی، چنان چه اشاره شد، در اواخر قرن شانزدهم و به وسیله آهنگسازانی چون شوتز (schutz) در آلمان و شارپنتیه (charpentier) در فرانسه بسط و گسترش یافت و سرانجام در قرن هجدهم توسط یوهان سباستین باخ به تعالی و تکامل دست یافت. حتی ساخته مشهور او، “پاسیون سن ماتیو” نیز برگرفته از فرم اوراتوریو می باشد.

هندل با ساخت قطعه ی «مِسی» (le messi)، هایدن با ساخت قطعه ی مشهور «خلقت» (creation) و نیز اسکارلاتی، این فرم را به کمال خود رساندند. در دوره ی معاصر نیز آرتور هونگر با تصنیف هایی چون «پادشاه داوود» (le roi david) و «ژاندارک بر پشته ی هیزم افروخته» (Jeanne au bucher)، به طرز استادانه ای این فرم موسیقی را احیا ساختند.

در کشور ما، موسیقی مذهبی با وجود ریشه های دیرینه در متن فرهنگ موسیقایی خود، به گونه ای که حتی جدای از مراسم تعزیه خوانی و نوحه خوانی، پژوهشگرانی چون «کیزوتر، ۱۷۷۵-۱۸۵۰» (kiesewetter) اهل چک اسلواکی در کتاب «منابع اصلی موسیقی اعراب» یا «روژمون» (rougemont) موسیقی پژوه فرانسوی در رساله ای با عنوان «اندیشه هایی درباره ی موسیقی اسلامی» در سال ۱۸۷۰، یا «فتیس» (fetis) بلژیکی در کتاب «تاریخ عمومی موسیقی» و یا مرحوم مهدیقلی هدایت (حاجی مخبر السلطنه) در مجمع الادوار (۱۳۱۷) پژوهش ها و نت نویسی های متفاوتی را در مورد تصانیف و آوازهای مذهبی موسیقی ایرانی صورت داده اند، در کل به سبب وجود پاره ای از محدودیت های مذهبی پیرامون مشروعیت و اعتبار شرعی و فقهی موسیقی از یک سو (در این رابطه بنگرید به آرای فقهی علامه مجلسی و شماری از رسائل اخباریون) و کم دانشی قاطبه موسیقی دانان و آهنگسازان دوران گذشته، هیچ گاه عملاً صورتی جدی در بافت فرهنگی خود نیافت.

شاید حتی تعداد آثار ارزشمندی که در زمینه ی موسیقی مذهبی (آثار کاملا هنری و نه تبلیغاتی و سفارشی و نه گونه های مختلف نوحه خوانی اعم از یک صدایی یا چندصدایی) تا کنون انتشار یافته است، از تعداد انگشتان یک دست تجاوز نکند. از این رو، اجرای «خسوف» که پنج سال پیش با تیم دست اندرکار بسیار گسترده ای و به همت عالی و کوشش همه جانبه ی هنرمندان و انسان های بسیاری تحقق پذیرفت را می توان فاخر ترین اثر موسیقی اجرا شده در طول تاریخ موسیقی ایرانی دانست.

دکتر «محمد سعید شریفیان»، آهنگساز این اثر که تا پیش از این انتشار آثاری چون «سمفونی اروند رود» ، «سمفونی سرداران» ، «چهار قطعه محلی برای ارکسترسمفونیک» و… را در کارنامه ی خود داشت، «خسوف» را با یک طراحی کاملا ویژه و استثنایی به روی صحنه برد.

شریفیان که با ورود خود به عرصه موسیقی کشور در اواخر دهه ی شصت، با نوشتن قطعه ای چون «چهار قطعه محلی برای ارکستر سمفونیک» آشکارا نشان داده بود که آهنگسازی است مؤلف و کاملا آشنا به فنون و اصول اساسی موسیقی هنری و علمی (وی دکترای خود را در رشته ی فیزیک صوت و موسیقی الکترو آکوستیک از دانشگاه پادوا اخذ نموده است)، در سال های بعد با انتشار آثاری -هر چند کم تعداد از سوی خود- بیش از پیش این باور بسیاری از موسیقی دوستان را قوت بخشید که شاید برای نخستین بار پس از انقلاب ، آهنگسازی به منصه ظهور رسید که سطح دانش موسیقایی و رویکرد هنری وی در ساخت و پرداخت آثار ارکسترال و چند صدایی، حتی از سطح هنری بسیاری از هنرمندان دوره های پیشین نیز فراتر می رود.

با این همه، پرونده ی اجرای «خسوف» از سال ۷۶ گشایش یافت و پس از اتمام ساخت آن، تیمی بالغ بر دویست نفر عزم اجرای آن را در سر می پروراندند. به منظور افزایش کیفیت اجرایی این اثر و پوشاندن کاستی های فنی ارکستر سمفونیک تهران، از ارکستر فیلارمونیک رومانی نیز در اجرای این پروژه دعوت به عمل آمد و نخست، «منوچهر صهبایی» به عنوان رهبر ارکستر از سوی مدیریت هنری این پروژه برگزیده شد.

پس از نشیب و فراز های فراوان در طول جلسات تمرین و آماده سازی قطعات، که از جمله مهمترین این اتفاقات می توان به برکناری صهبایی به دلایلی چند و ورود «لوریس چکناواریان» به مجموعه اجرایی نام برد، سرانجام اوراتوریو ی خسوف با همکاری ارکستر سمفونیک تهران، ارکستر فیلارمونیک رومانی، گروه کر مرکز موسیقی، گروه کر ارکستر فیلارمونیک رومانی و با همراهی سولیست ها «فلورانس لیپت» (سولیست آلتو و همسر آهنگساز)، ؟ ، علیرضا قربانی به رهبری لوریس چکناواریان در اربعین سال ۸۱ به روی صحنه رفت.

5 دیدگاه

  • علیرضا زادمهر
    ارسال شده در بهمن ۱, ۱۳۸۶ در ۷:۱۱ ق.ظ

    سلام و درودی گرم خدمت هم میهنان هنر دوست گرامی

    این سطور را اینک از راهی دور و در پی مباحثه ای که با یکی از دوستان خود داشتم، برای هم میهنان عزیزم می نویسم. باشد تا به خواست خداوند متعال برای آخرین بار ابعاد مهجور و پنهان این ماجرا برای همیشه آشکار گردد. آن دوست گرامی من در تماس تلفنی ، به سبب سمت ویژه ای که سال ها پیش در بخش فعالیت های فرهنگی داشتم، صحت مسائلی که تا کنون پیرامون اجرای اوراتوریو «خسوف» (روایت موسیقایی عاشورا) اثر موزیکال دکتر محمد سعید شریفیان مطرح شده است را جویا شد.

    چنان چه هم میهنان گرامی اطلاع دارند، این اثر مذهبی برای نخستین بار در اردیبهشت سال ۱۳۸۲ بوسیله ارکستر و کر سمفونیک تهران و با همکاری تعدادی از نوازندگان و گروه کری که از کشور رومانی به تهران سفر کرده بودند و به رهبری لوریس چکناواریان به مدت پنج شب در تالار وحدت اجرا گردید. باوجود اینکه ویژگی های خاص این اثر اعم از ساخت و نحوه اجرا به دلایل متعددی از قبیل اولین اثر سمفونیک مذهبی ایرانی بودن، ادغام ملودی های سنتی مذهبی در بافت های سمفونیک ، تک خوانی های کلاسیک و سنتی، تک خوانی های خوانندگان زن،داشتن بالغ بر دویست نفر عوامل ارکسترال و کرال به روی صحنه ،اجرای آن در محرم و به خصوص در اربعین حسینی و… همگی دال بر آن بود که این اتفاق در تاریخ موسیقی ایران برای اولین بار انجام می گرفت، از مدت ها پیش ، بیش و کم از سوی بسیاری از دوستان، زمزمه هایی را مبنی بر انتشار سخنان پروفسور منوچهر صهبایی در مورد کیفیت و چگونگی این اثر و نیز نقش ایشان در این پروسه را می شنیدم ، لیکن در آخرین صحبتی که با دوست یاد شده داشتم، ایشان به صراحت بدین نکته اشاره داشت که آقای صهبایی در این اواخر به هر مناسبتی پس از گذشت نزدیک به چهار سال از این واقعه سخنی از این کار به میان آورده و مطالب مختلفی را در رسانه ها منتشر ساخته است.دوست من با تاکید بر این که آقای صهبایی ضمن این که موسیقی «خسوف » را اثری فاقد هرگونه ساختار و جلوه های زیبا شناسانه ی موسیقی می داند، به کرات دلیل خروج خود از این پروژه ی موسیقی را اعتراض نسبت به تضییع حقوق نوازندگان ایرانی ، عدم استفاده از نوازندگان داخلی و ضعف های تکنیکی این اثر عنوان می نماید.

    خب در بادی امر کمی جا خوردم. حقیقتاً عجیب بود. حتی چند بار از دوستم درخواست کردم که شوخی را کنار گذارده و به اصل مطلب بپردازد. با اصرار دوباره گفت: فلانی، مثل این که اصلاً کامل از همه ی قضایا اوت شدی… و سپس شروع به خواندن متن بریده ی یکی از جراید نمود که در آن دکتر صهبایی با این مضمون بشدت به عوامل اثر مذکور تاخته و فریاد دادخواهی نوازندگان داخلی را برآورده بود.

    شاید برای بسیاری از انسان ها تجربه ی این لحظه را در زندگی خود داشته باشند که گاه از فرط حیرت کلام بر زبان جاری نمی گردد.اندکی بعد، یک آن به یاد آن فاکس های ارسالی افتادم. ۸ فاکس هایی که آن ها را در دستان خویش گرفته و با همین دو چشم خودم متن آن ها را خوانده بودم.جناب صهبایی در این فکس خطاب به ریاست وقت مرکز موسیقی ، ضمن تمجید فراوان از این اثر، خسوف را کاملا از سایر فعالیت های موسیقی در سالیان گذشته جدا دانسته و بر زیبایی و جنبه های فرای عادی آن تاکید بسیار کرده بود.حاشا و کذا که اکنون چنین خبری را می شنیدم. هر چند که اخبار فرهنگی ایران را هنوز از روی سایت های خبری پی گیری می نمایم اما هیچ گاه به شایعاتی از این دست توجهی نمی کردم. حال ، این خبر را دیگر نمی توانستم یک به اصطلاح زمزمه بپندارم.گویا جناب صهبایی نیتی دیگر در سر دارند. به دوست خود چنین پاسخ دادم که روزهای اقامت دو هفته ای ایشان برای تمرین با ارکستر را خوب به یاددارم. روزهایی که آقای صهبایی در گفتگو با مدیر هنری این پروژه ، خیل شکایات و گله مندی های خود را از نوازندگان ایرانی!! به سمع ایشان می رساند و هر روز با ابراز دلیلی گاه مبتذل خواهان جایگزینی نوازندگان رومانیایی به جای یکی از بچه های ارکستر سمفونیک تهران می شد. دست کم یک بار از نزدیک شاهد تاکید ایشان برای برکناری نوازنده ی ایرانی ترومبون ارکستر آن هم به دلیل کج نشستن در حضور ایشان بودم!جناب صهبایی بسیار از احترام سخن می گفت.از این که به هنگام ورود رهبر همه ی نوازندگان باید به پا خیزند و به شخص رهبر (خود ایشان) ادای احترام نمایند.از این که مشاهده فرمودند که نوازنده ای به دلیل خستگی فراوان حاصل از گزافه گویی ها واتلاف وقت، به روی صندلی خود اندکی خود را رها ساخته است، بشدت برآشفتند و خواستار اشد مجازات برای نوازنده بودند؛ جایگزینی آن نوازنده با یک نوازنده ی خارجی.بله، اعتراض نسبت به عدم استفاده از نوازندگان داخلی آن هم از سوی ایشان… تو خود حدیث مفصل بخوان از این محمل. کسی نمی داند از روزهایی که مدیر هنری هنگامی که با شکایات متعدد نوازندگان ارکستر مبنی بر کم کاری ، فضل فروشی ، عدم زمان بندی ، سخن های بی مناسبت ، خاطره تعریف کردن و سخنرانی های زیاد رهبر ارکستر (صهبایی) مواجه می شد ، چگونه سعی در برقراری یک رابطه ی دوستانه بین نوازندگان و رهبری که از سوی وی تحقیر شده بودند، می نمود که البته شکایات مدیران متعدد مرکز موسیقی از دخالت های بیجای این رهبر ارکستر در کارشان نیز به بقیه ناملایمات و شکایات اضافه می شد به هر صورت تا جایی که این حقیر در یاد دارد، پس از مهاجرت آقای صهبایی به خارج ازکشور برای گذراندن دوران تعطیلات، زمانی که ب نتایج کار ایشان از نزدیک مشخص شد به طوری که در طول تمام این تمرینات ایشان فقط یک بار توانسته بود سرسری قطعه را از اول تا آخر با ارکستر تمرین نماید و این که حتی نیمی از آن جیزی هم که به عنوان حداقل پیشرفت در آن برهه در نظر گرفته شده بود بدست نیامد، با تصمیم نهایی آهنگساز/مدیر هنری پروژه ، ایشان را از کار برکنار کردند. مرحوم فریدون ناصری رهبر دائم وقت ارکستر نیز بر این نکته در مصاحبه ای با روزنامه ی جام جم صحه گذارده بود.حتی از آن بیشتر با صلاحدید مسئولان و برای رعایت حیثیت هنری ایشان، دلیل نه چندان قابل قبول و تا حدودی ساختگی مشغله ی زیاد ایشان در خارج کشور عنوان شد. اگر حقیقتا چنین بود، آیا این سوال پیش نمی آید که چرا جناب صهبایی که به قاعده از تقویم کاری خود کاملا مطلع هستند، چرا تا دو سه هفته پیش هیچ صحبتی در این زمینه نمی کردند؟اصلا اگر می دانستند، چرا این پیشنهاد را قبول کردند؟یعنی ایشان که یک حرفه ای تمام عیار و بسیار مقید به نظم شخصی (self discipline)محسوب می شوند، به این نکته ی بدیهی واقف نبودند که در صورت بروز چنین خطایی در محاسبه ی وقت کاری و برنامه ریزی زمانی ، چقدر به همین حرفه ای بودن ایشان لطمه وارد می گردد.حرفه ای که نمی داند کی و در چه تاریخی چه کاری دارد و با این همه ی کار ها را توامان قبول می کند!نکته ای که در بروشور سی دی های انتشار یافته ی وی ملاحظه می شود این بود که به گفته ی خود اشان یکی دیگر از آثار دکتر شریفیان را که از مدت ها پیش ضبط کرده را امیدوار است که در آینده منتشر نماید.حال آیا با استناد به ادعاهای قبلی ، این خود نکته ای تضاد برانگیز نیست؟البته جالب این جاست که به گفته ی دوستان در یکی دو سال اخیر و هم زمان با ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد و ریاست جدید دفتر موسیقی جناب آقای احمدی، ایشان هر یکی دو ماه یک بار به ایران می آید و هر دفعه تقاضای کار کردن با ارکستر سمفونیک تهران را دارد.این در حالی است که از سوییس با کوله باری از سازهای دست دوم وارد می شود که اغلب آن ها را با قیمت های گزاف به هنرجویان در تهران می فروشد.هم چنین کارتن هایی از چند سی دی های خود را با لیست سفارشی ، آن ها را به فروش می رسد.که این ها نشان از پرکاری ایشان در اروپا نیست و البته تعریف از اتفاق بسیار عجیب و خطرناکی که در اجرای آخرین شب کنسرت خسوف انجام گرفت را که شایع شد که زیر نظر عواملی خاص وابسته به ایشان طراحی شده است که در آن گربه ای زنده در لحظات حساس و عاشقانه ی موسیقی از بالکن آخر بر سر جمعیتی غریب بر ۱۷۰۰ نفر در سالن پرتاب شد که البته به لطف خداوند هیچ اتفاق و مصدومیتی به وجود نیاورد و هیچ لطمه ی موسیقایی نیز وارد نگردید را با شگفتی و بهت زدگی گوش دادم که این خود ماجرایی دیگر است.

    به هر روی، بنده نه دشمنی با جناب صهبایی دارم و نه سمپاتی به هیچ گروه و جریانی.آن چه که در بالا رفت، درد دل یک ایرانی بود با هم وطنان خود.تنها مستنداتی ارائه شد که مردم خود بهتر قضاوت می نمایند. اگر روشنگری وظیفه ی هر هنر دوست میهن پرستی است، پس بگذار تا همگان از کنه ماجرا اطلاع حاصل کنند.چرا هنرمندان یک دیار فرهنگ پرور، این چنین تیشه به ریشه ی همقطاران و مهمتر از آن حیثیت خود وارد می کنند؟

  • ماهدخت زرفروش
    ارسال شده در بهمن ۲, ۱۳۸۶ در ۸:۵۸ ب.ظ

    سلام، افسوس که برنامه هایی مثل خسوف به موزه تاریخ پیوستند.اونم موقع ، بی شک اوج دوران کاری ارکستر ما بود.حالا چی؟ ارکستر با موزیسین هایی چون انتظامی و صهبایی و … باید فقط هزینه های دولتی را با این برنامه های دست چندم و سطح پایین به باد فنا بدن.
    دکتر شریفیان الان کجاست؟ قطعات ایشون چرا الان با بی مهری مواجه می شه؟ مگه این آهنگسازان بی استعداد جه کاری کردن که آهنگساز قوی و خوش ذوقی مثل شریفیان باید به حاشیه بره.نه تبلیغی نه چیزی.لعنت بر این جامعه فرهنگی فرومایه که فقط آدامای دون به جایی می رسن.

  • امید
    ارسال شده در بهمن ۳, ۱۳۸۶ در ۴:۵۳ ب.ظ

    دوستان عزیزم به جای این حرف و حدیث ها که چیزی جز آبروریزی برای موسیقی و جامعه موسیقی و هنری ما نیست بهتر نبود خود اثر را کاملتر توصیف می کردید یا نقدی بر آن نوشته می شد؟؟ همیشه به دلایل ساختاریِ فرهنگی ، ما این مشکلات میان فردی و شخصی را داشته ایم. از بیگانه گرایی تا قبول نداشتن یکدیگر و توان و استعداد همدیگر تا بدگویی و کارشکنی در کار یکدیگر … نتیجه بضاعت اندک ما در رهبری و نوازندگی و آهنگسازی و خوانندگی است . امیدوارم موسیقی دانان ما انسانی تر و شرافتمندانه تر به همدیگر نگاه و قضاوت و با هم یاری همکاری کنند تا این بار زمین مانده موسیقی ایرانمان برداشته و راهی سفر اندیشه و خاطره های مردمان جهان شود نه آنکه موزه ای و آرشیوی بماند و تکرار مکررات ۱۵۰ ساله باشد .

  • ماهدخت زرفروش
    ارسال شده در بهمن ۴, ۱۳۸۶ در ۹:۳۱ ق.ظ

    امید جان، با نظر شما موافقم.من هم اعتراضم به وجود این حلقه ی بسته و دور باطل در موسیقی است.

  • اميد
    ارسال شده در بهمن ۲۷, ۱۳۸۶ در ۱۰:۲۸ ق.ظ

    ماهدخت عزیزم…همانطور که خودت دستی بر اتش داری این قضایای راندن و ماندن هنرمندان مان ریشه ها و حکایت های مفصلی دارد… البته من اثار عوام گرایانه انتظامی و امثالهم را رد نمی کنم…همینها هم برای قحط و خشکسالی دیار و روزگار موسیقیمان حکم لنگه کفش در بیایان را دارد…ای دی ای میل می دهم اگر دوست داشتی بیشتر صحبت می کنیم در مسنجر هم می تونای اضافه کنی برای چت omid_2087@yahoo.com

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (V)

برونو نتل و کارول بابی راکی نیز در مقاله‌ی ارزشمند خود با عنوان «روابط درونی میان اجزای دستگاه شور»، گوشه‌های اصلی این دستگاه را در سه بلوک گنجانده‌اند که این بلوک‌بندی بر اساس نحوه‌ی توزیع گوشه‌های اصلی مشترک در ردیف‌ها (هجده نمونه ردیف مورد استفاده در این پژوهش) بنیان نهاده شده‌است.

درباره‌ی پتریس وسکس (IV)

در دهه‌ی ۱۹۸۰ در موسیقی او تغییراتی پدید آمد. او ابتدا روی ساخت قطعات سازی بر اساس ژانرهای متفاوت تمرکز کرد. توجه او به ژانرهای دیگری به غیر از ژانر کلاسیک موجب جذاب‌تر شدن قطعاتش شد. او در این راستا کوارتت زهی خود را با نام آهنگ‌های تابستانی، دو سونات برای سولو کنترباس (Sonata Per Contrabasso Solo 1986) و سونات بهاربرای سیکستت ویولن (Spring Sonata For Sextet 1989) همچنین کنسرتوهای متعددی را مانند کانتوس اِد پیسم (Cantos Ed Pacem)، کنسرتو برای ارگ (Concerto Per Organ 1984) و کنسرتو برای انگلیش هورن و ارکستر نوشت. میل شخصی‌اش در استفاده از موسیقی‌های سازی محلی لتونی سبب به وجود آمدن ژانری آزاد در فرم‌های سونات، سمفونی و کوارتت زهی با بافتی آوازین همراه با تصویر سازی است.

از روزهای گذشته…

نی و قابلیت های آن (IV)

نی و قابلیت های آن (IV)

کرنای شمال: آن را «درازنای» هم می نامند. لوله فاقد سوراخ است و به همین دلیل تولید اصوات مختلف فقط با تغییر فشار هوای نفس نوازنده میسر می گردد؛ در نتیجه تعداد اصوات آن بسیار محدود است. جنس آن از نی است و طول آن زیاد و گاه تا ۳ متر می رسد. بر انتهای تحتانی ساز کدوی پرورش دادۀ خمیده ای متصل می کنند. دهانی آن در واقع استوانه کوچکی است که روی لوله محکم شده و یک سوی آن تراش خورده و از همین سو هوا وارد لوله می شود.
درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (V)

درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (V)

در «تئوری موسیقی» (پورتراب ص ۳۴- ۳۵) در مورد انواع «میزان های مختلط ساده» می بینیم که ۵، ۷، ۸، ۹، ۱۱ و ۱۲، ضربی، نشان داده شده است اما جای ۶ ضربی خالی است. (احتمالا چون در این تئوری ۶ ضربی باید ۲ ضربی باشد (نک به پورتراب ص ۳۱ که در آنجا، ۹ ضربی و ۱۲ ضربی هم ۳و ۴ ضربی ترکیبی شناسایی شده اند.) در حالیکه بویژه در موسیقی ایرانی بسیاری از وزن هایِ ۶ ضربی، ترکیب ۴+۲ دارند، (که مطابق با این تئوری پردازی باید «دوضربی مختلط» بوده باشند) که در ادامه نشان خواهم داد.
مصاحبه با کورت مازور (I)

مصاحبه با کورت مازور (I)

کورت مازور، رهبر مشهور آلمانی، که پیش تر مدیر ارکستر فیلارمونیک نیویورک بود، درباره نقش خود در انقلاب صلح آمیز سال ۱۹۸۹، درک اریک هونکر، رهبر آلمان شرقی، از فرهنگ و محتوای پرونده ای که پلیس مخفی آلمان شرقی (Stasi) درباره او نگه می داشت صحبت می کند. کورت مازور ۸۳ ساله یکی از مهمترین رهبران ارکستر آلمانی به شمار می رود. او در مصاحبه ای با روزنامه اشپیگل درباره نقش خود در انقلاب صلح آمیز ۱۹۸۹، سر و کله زدن های دشوارش با مقامات کمونیستی آلمان شرقی و ناامیدی بسیاری از اهالی آلمان شرقی پس از اتحاد آلمان شرقی و غربی می گوید.
نکاتی در آموزش نوازندگی (IV)

نکاتی در آموزش نوازندگی (IV)

همانطور که در قسمت پیشین اشاره شد؛ سرچشمه، ماهیت، وضوح و روشنایی و نیز زمان وقوع هر یک از عوامل تهدید کننده در نوازندگی فرد می تواند با دیگری متفاوت بوده و این عوامل گاه به شکل منفرد و گاه به شکل گروهی و دسته جمعی در اشخاص بروز می نماید و می تواند باعث جلوگیری در استمرار زندگی هنری اشخاص گردد.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (II)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (II)

برخی مسائل تاریخ‌نگاری موسیقی (و همچنین تاریخ هنر) با تاریخ عمومی یکی هستند و برخی نیز متفاوت. تاریخ هنر از لحاظ روش‌ها و قلمروهایی که بر آن‌ها تمرکز دارد شبیه تاریخ عمومی است؛ در این‌جا هم محک زدن منابع، روایت تاریخی، تغییرات و علیت‌ها، زندگی‌نامه و دوره‌بندی (۲) تاریخی رواج دارد، اما بین تلقی مدرن از تاریخ هنر و تاریخ عمومی یک تفاوت عمده هست و آن هم این که موضوع کار در این جا بیشتر اثر هنری است تا هر چیز دیگری.
اقدامی نیکو از شجریان (II)

اقدامی نیکو از شجریان (II)

مجید وفادار این تصنیف را در سال ۱۳۱۵ ساخته که اولین آهنگ وی محسوب میشود و با شعر رهی معیری در آواز دشتی با صدای حسین قوامی از رادیو پخش شده است. ساختن چنین تصنیفی در آن سالها نشان از نبوغ و استعداد سرشار این آهنگساز دارد. به طوری که میتوان مجید وفادار را به همراه روح الله خالقی، مرتضی محجوبی و علی تجویدی بنیانگذار تصنیف سازی نوین ایرانی نامید.
چرا موتسارت؟

چرا موتسارت؟

روزی از روسینی (Gioacchino Rossin) موسیقیدان بزرگ ایتالیایی سئوال می شود که نظر شما راجع به بتهوون چیست؟ او در جواب می گوید “او موسیقی دان بزرگی است.” پس از آن از او راجع به موتسارت سئوال می شود و اینبار در جواب می گوید : “او یک موسیقیدان است.” به راستی چرا موتسارت به این اندازه مشهور است؟ بطوری که حتی در قرن حاضر جایگاهی جدای از دیگر موسیقیدانان دوران کلاسیک از خود بر جای گذاشته است. شما خواه نا خواه موسیقی این نابغه دوران کلاسیک را حداقل در رادیو، تلویزیون و یا حتی پشت سرویس Hold تلفن یا زنگ موبایل و … شنیده اید، اما آیا تا بحال فکر کرده اید که، چرا موتسارت؟
وام‌گیری موسیقایی به مثابه ارجاع به هویت (I)

وام‌گیری موسیقایی به مثابه ارجاع به هویت (I)

مساله‌ی انتخاب مواد و مصالح اولیه برای آهنگسازی یکی از دغدغه‌های موسیقی‌دانان ایرانی است که به موسیقی سمفونیک می‌پردازند. این موسیقی‌دانان چه در ایران کار کنند و چه خارج از آن با این چالش روبرو می‌شوند که چه عناصری را برای کار خودشان برگزینند. به طور معمول این دغدغه‌ای است که هر آهنگسازی ممکن است با آن مواجه شود، اما نزد ما معنایی فراتر از مکاشفه‌ای هنرمندانه برای یافتن آوایی نو نیز می‌تواند داشته باشد. معناهایی مانند: روبرو شدن با هویت‌مان تحت تاثیر تحمیلیِ «دیگری»، سازوکار دفاعی هویت‌گرا (که هر دو می‌توانند به گونه‌ای ژرف با سطوح مختلفی از حساسیت‌های ملی‌گرایانه ترکیب شود)، داشتن سبک و زبانی متمایز در موسیقی‌ سمفونیک، یا حتا به سادگی چون نمی‌توانیم جور دیگری تصنیف کنیم، که می‌توانند در مجموعه‌ای از علاقه‌مندی‌ها و گرایش‌های فنی نهان شوند.
درباره‌ی نقد نماهنگ (VII)

درباره‌ی نقد نماهنگ (VII)

در این دسته (زیباشناسی موقعیت)، اولی‌ها اغلب موقعیت‌هایی ایستایند -گرچه گاه نگاه دوربین (سوبژکتیو) در زمان و مکان حرکت کند-، و دومی‌ها پویا. خود موقعیت پویایی زمانی دارد. سلسه رویدادهای درونش زمان دارند. چون رویدادند و سلسله‌اند و سرانجام به نحوی در پی هم ردیف می‌شوند. از این سطح است که اندک اندک روایت نیز برمی‌آید. موضوع نماهنگ بعدی دیگر می‌یابد. دیگر تصویر تنها نیست که با موسیقی می‌آمیزد و از طریق اشارت‌های پنهان و آشکار، راستا و عمق نگاه زیباشناسی ربط را برآورده می‌کند. این جنبه‌ی جدید، بدنه‌ی اصلی جریان مصرفی نماهنگ‌ها را می‌سازد. نوعی «جریان اصلی» که بخش عمده‌ی محصولات در زیر چتر آن می‌گنجد. و همچون هر جریان اصلی‌ای چنان شمول عامی یافته که مترادف نام گونه‌ی خویش شده است؛ هرگاه از نماهنگ سخن به میان آید بی‌درنگ این جریان به ذهن درمی‌آید.
موسیقی انقلاب

موسیقی انقلاب

پس از ورود خط نت به ایران و تحصیل هنرجویان موسیقی ارکسترهای کوچک با سازهای غربی فعالیت خود را آغاز کردند و مردم ایران برای اولین بار موسیقی چند صدایی را به صورت زنده می دیدند.