صحنه هاى به یادماندنى

چیچیلیا بارتولی
چیچیلیا بارتولی
یادداشتى بر اجراى بارتولى از آریاهاى گلوک
چچیلیا بارتولى، پس از موفقیت چشمگیر آلبوم ویوالدى، به اجراى آثار گلوک پرداخت. کریستوف ویلیباد گلوک آهنگساز آلمانى- بوهمى نقش تاثیرگذارى در تاریخ موسیقى داشت. او در سن ۱۴ سالگى خانه اش را براى تحصیل موسیقى به مقصد پراگ ترک کرد و در آنجا به نواختن ارگ پرداخت. مدتى هم در لندن زندگى کرد، در آن زمان شنیدن آثار هندل دید تازه اى به او داد. در سال ۱۷۵۲ مجدداً به وین رفت و در آنجا کنسرت مایستر، ارکستر دربار شد.

گلوک با کالتسا بیجى شاعر، آنجیولینى طراح رقص در سال ۱۷۶۱ باله پانتومیم «دون ژوان» را نوشت. سال بعد از آن اولین «اپراى- اصلاح شده اش» با نام «اورفه» را ساخت. او در سال ۱۷۶۴ کمیک اپرایى به نام (La rencontre imprerue) را هم با کالتسا بیجى نوشت و به موفقیت به دست آمده از «اورفه» تداوم بخشید و سومین اثرى که در آن با کالتسابیجى همکارى داشت (Paride el Elena) نام داشت، که موفقیت چندانى کسب نکرد. گلوک در حقیقت علیه سنت هاى قدیم اپراهاى ایتالیایى مبارزه کرد و هدف او طبیعى تر کردن احساسات دراماتیک اپرا و واقعى جلوه دادن آن بود. و مى خواست خواننده روى صحنه بیشتر از احساسات قوى خودش استفاده کند تا مهارت بالایش در خوانندگى.

•••

آلبوم جدیدى که چچیلیا از آثار او اجرا کرده است، بسیارتکان دهنده و تاثیرگذار است. صداى منحصربه فرد و خارق العاده این متسو سوپرانوى بزرگ ایتالیایى کیفیت خاصى به این آثار داده است. با وجود اینکه گلوک یکى از تاثیر گذارترین افراد در تاریخ اپرا بوده است، اما از کل این مجموعه تنها ۶ آریا قبلاً اجرا و ضبط شده بود. آریا بخش هایى براى تک خوان و ارکستر است.

در یک آریا ممکن است عبارت دوستت دارم ده بار به آواز خوانده شود تا بسط و گسترش ایده عشق را در ذهن شنونده تثبیت کند. اغلب هنگام لبریز احساس شخصیت ها در موسیقى، حرکت بر صحنه متوقف مى شود. آریا اغلب چند دقیقه طول مى کشد و قطعه اى است کامل، با آغاز مشخص، نقطه اوج و پایان. سى دى قبلى چچیلیا از آریاهاى ناشناخته ویوالدى، نزدیک به نیم میلیون نسخه فروش کرد و جایزه هاى معتبرى چون اکو کلاسیک ،۲۰۰۰ دیاپازون ۲۰۰۰ و جایزه «بهترین اثر آوازى» گرامى سال ۲۰۰۱ را برد. سفر هیجان انگیز متسوسوپرانوى ایتالیایى براى کشف آریاهاى ایتالیایى، تاکنون منجر به کشف شش اپراى فراموش شده گلوک شده است که لیبرتوهاى همه آنها را شاعران بزرگ ایتالیایى مانند متاستازیو و پیترو نوشته اند.

از نظر بارتولى آثار گلوک در امتداد مسیر ویوالدى هستند. «من تعجب کردم زمانى که متوجه شدم گلوک چند ماهى را در پراگ گذرانده است. زمانى که ما مى دانیم در آنجا اپراهاى ویوالدى اجرا مى شدند.» چچیلیا بارتولى صحنه هاى دراماتیک و آریاهایى از اپراهاى متفاوتى را بین سال هاى ۱۷۴۸ تا ۱۷۶۵ اجرا کرد. او گفت: «من معتقدم که قدرت خارق العاده موسیقى گلوک به زودى براى همه روشن خواهد شد.» Ezio در سال ،۱۷۵۰ زمانى که باخ درگذشت، براى اولین بار اجرا شد. اگر به رسیتاتیفى (بخشى از اپرا که خواننده بدون بازى آن را نقالى مى کند) که ما ضبط کردیم، گوش کنید به سرعت خواهید فهمید که چیز جدیدى در حال شکل گرفتن است. زبان جدیدى که دیگر ربطى به سبک باروک ندارد و درى براى ورود به کلاسیسم است.

گروه آنسامبل «آکادمى فور آلت موزیک برلین» در این مجموعه با چچیلیا همراهى مى کند. یک بار دیگر بارتولى شنوندگان را به شریک شدن در کشفیاتش دعوت کرد. آلبوم ویوالدى توجه جهانى را به اپراهاى او جذب کرد. و من معتقدم که اجراى آثار گلوک هم همین نقش را خواهد داشت. در اینجا توجه شما را به گفت وگوى چچیلیا بارتولى با کلادیو اوسله درباره گلوک و آثار او جلب مى کنیم:
• چچیلیا به یاد مى آورى که بعد از کارکردن روى آثار ویوالدى ایده اجراى آثار گلوک به طور طبیعى در ذهنت نقش بست؟

بله، در حقیقت من تعجب کردم زمانى که فهمیدم گلوک چند ماهى را در پراک گذرانده است. زمانى که آثار ویوالدى در آنجا اجرا مى شدند.

• امروز بیشتر گلوک را به عنوان خالق اپراى «اورفه» و اپراهاى اصلاح شده اش مى شناسیم. اما در حقیقت گلوک یک فرد انقلابى بود و براى رسیدن به اهدافش تلاش زیادى کرد. براى اثبات این موضوع فقط کافى است به واکنش شنوندگان در وین هنگام اجراى اپراى la semiramide یا در نپال به اپراى la clemenzali Tito فکر کنیم.
درست است. البته فقط همان دو اپرا نبود. به نظر من با شنیدن آثار او احساس مى کنیم که اتفاق جدیدى افتاده است و من آن را درى به سوى کلاسیسیسم مى دانم.

• بعضى از آهنگسازان سبک و زبان جدیدى ساختند. دیگران از لغات آن زبان براى بیان احساساتشان و رسیدن به اهداف جدید استفاده کرده اند. هایدن و گلوک در گروه اولند و موتزارت احتمالاً در گروه دوم.
موتسارت مطمئناً از زبانى که هایدن و گلوک به وجود آورده اند، در زمینه هاى مختلف استفاده کرده است.

• بعضى از قطعات آوازى گلوک از لحاظ تکنیکى بسیار سختند: Semai Senti نمونه خوبى از آنها است.
سختى اى که شما به آن اشاره کردید به خاطر meravig lia (خلق سرگرمى) دوره باروک نبوده است، بلکه آهنگساز در این اثر مى خواست، راهى براى بیان بهتر احساسات شخصى پیدا کند. در کولو راتور (پاساژى سریع و پرتحرک و داراى لرزندگى در اصوات که اجراى آن مهارت زیادى را طلب مى کند) آریایى مانند Quel chiaro rio موسیقى در تقابل با شعر است. اما در آریاى دیگرى، زمانى که متن متاستازیو تراژدى مى شود، حالت موسیقى گلوک هم تغییر مى کند. موسیقى آن با شیوه خاص خودش، قدرت تک تک کلمات شعر را تقویت مى کند.

• مى توانیم بگوییم که شعر متاستازیو توانایى به تصویر درآوردن روح آدمى را دارد و موسیقى گلوک در این کار به آن کمک مى کند.
علاوه بر این فکر مى کنم شخصیت هایى را که متاستازیو خلق کرده است، مى توانند به زندگى مدرن انتقال داده شوند. اگر به چیزى که براى فولویا (در Ezio) اتفاق افتاد دقت کنیم، تصمیم او براى قربانى کردن خودش در راه عشق و خانواده اش خیلى تعجب برانگیز نبود.

• خیلى جالب است که گلوک همین موسیقى را در جاى دیگرى هم به کار برده است. براى برنیس و ایفیگنیه، در لحظه اى که واقعاً درمانده بودند.
بله این صحنه بسیار به یادماندنى است. شنوندگان واقعاً احساس برنیس را درک کردند. قدرت موسیقى گلوک آنها را بسیار شگفت زده کرد.

روزنامه شرق

یک دیدگاه

  • مصطفی
    ارسال شده در فروردین ۱۵, ۱۳۸۷ در ۳:۲۵ ق.ظ

    سلام
    در صورتی که مقدوره اهنگ slow and easy از ساترینی رو که تو این پست :
    http://www.harmonytalk.com/id/476
    گذاشتی رو دوبار اپلود یا لینکش رو بفرستید رو ایمیلم.البته بعید میدونم این اسم مربوط به این اهنگ باشه!چون من از چند سایت با همین نام دانلود کردم این نبود مثلا:
    http://guitarplanet.free.fr/backing/Slow%20and%20easy.mp3

    بسیا بسیار سپاسگذارم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

همین ویژگی‌هاست که موجب شده است این کتاب بارها تجدید چاپ و روزآمد شود و هنوز نیز پس از گذشت چهار دهه کماکان به‌عنوان یکی از پُرطرفدارترین منابع اصلی برای درس‌های آشنایی با موسیقی ــ البته با تمرکز بر موسیقی کلاسیک یا هنری غربی ــ کاربرد و رواج داشته باشد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

«دستور تار» اولین کتاب تئوری موسیقی نوین و علمی ایران است. با بررسی آن می توان به علت عدم موفقیت مکتب وزیری که با امیدواری زیادی شروع شده بود، پی برد. یک اشکال اساسی در همان مقدمه ای که او بر دستور تار نوشته آشکار می شود:

از روزهای گذشته…

بیان جنسیَّت در موسیقی (II)

بیان جنسیَّت در موسیقی (II)

با توجه به اینکه موسیقی به عنوان یک هنر غیر مفهومی و مطلقاً انتزاعی، نمی تواند و نمی خواهد از نشانه های بصری و حتی شنیداری، به منظور بیان هیچ مفهومی بهره ببرد، لاجرم به لحاظ فلسفی تنها وسیله ی ارتباطی آن با مخاطب به ادراکات ذهنیِ هنرمند ختم می شود. وابستگی به همین تنها وسیله ی ارتباطی هنر موسیقی یعنی ادراکات ذهنی سبب می شود که تاثیر جنسیتِ هنرمند حوزه ی موسیقی نسبت به سایر هنرها بیشتر نمود پیدا کند.
تعزیه خوانی (IV)

تعزیه خوانی (IV)

تعزیه از نظر لغت به معنی ظهار همدردی، سوگواری و تسلیت است ولی به عنوان شکلی از نمایش ریشه در اجتماعات و مراسم یاد کرد شهادت امام حسین (ع) در ایام محرم دارد و در طول تکامل خود بازنمایی محاصره و کشتار صحرای کربلا محور اصلی آن بوده و هیچ گاه ماهیت مذهبی اش را از دست نداده است.
فصل‌نامه‌ موسیقی ماهور ۲۰ ساله شد

فصل‌نامه‌ موسیقی ماهور ۲۰ ساله شد

فصل‌نامه‌ موسیقی ماهور با مدیر مسؤولی «سید محمد موسوی» و با هیات تحریریه‌ای شامل ساسان فاطمی، سید محمد موسوی، بابک خضرایی، آرش محافظ و سعید کرد مافی بیست ساله شد. فصل‌نامه‌ی ماهور، در میان تمام نشریاتی که در زمینه موسیقی شناسی به زبان فارسی تا کنون به انتشار رسیده است از جایگاه ممتازی برخوردار است و بیست سال مداومت در انتشار فصل‌نامه‌ ای که مخاطبین بسیار محدودی و معدودی دارد، نیازمند توان و انرژی دوچندان است.
اختراع چاپ و ترویج موسیقی

اختراع چاپ و ترویج موسیقی

در ۱۴۵۰ یوهان گوتنبرگ (Johann Gutenberg) مخترع آلمانی موفق به اختراع ماشین چاپ شد و در سال ۱۵۰۱ اوتویانو دو پتروچی (Ottaviano de’Petrucci) ایتالیایی، این دستگاه را در راه خدمت به موسیقی به کار گرفت.

تاریخچه آموزش موسیقی به کودک در دنیا (IV)

سوزوکی، ویلنیست، معلم و فیلسوف انسان دوست ژاپنی نیز فعالیتهای بسیار چشمگیر و موفقیت آمیز در زمینه آموزش موسیقی به کودکان داشته است. او در سال ۱۹۲۱ ژاپن را ترک کرد و به نقاط مختلف دنیا سفر نمود. بالاخره تصمیم گرفت در آلمان بماند و به تحصیلات موسیقی ادامه دهد. به همین منظور ابتدا از انجمنهای گوناگون موسیقی در برلین دیدار کرد تا استادی برگزیند.
سری هارمونیک، معدن فواصل موسیقایی (II)

سری هارمونیک، معدن فواصل موسیقایی (II)

بین هر دو هارمونیک (چه متصل و چه غیر متصل)، فاصله موسیقایی وجود دارد. فاصله موسیقایی بین هارمونیک ۱۳ و هارمونیک ۱۲ مساوی ۱۲/۱۳ است:
گروه الکتریک مایلز دیویس

گروه الکتریک مایلز دیویس

مایلز دیویس در سال ۱۹۶۰ گروه پنج نفر خود را برپا کرد. همکاران او در این گروه شامل تونی ویلیامز، واینا شورتر، هربی هنکوک و ران کارتر ۱ بودند. موسیقی این گروه از پیچیده ترین انواع موسیقی بی باپ بود که مایلز در طول زندگی هنری خود کار کرده است.
نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (IV)

نگاهی به سمفونی فانتاستیک اثر جاودان هکتور برلیوز (IV)

برلیوز در مقدمه ی این موومان تنهایی در دامان طبیعت را تداعی می کند: یک کرآنگله ی سولو، نغمه ای را می نوازد و پژواک آن یک اکتاو بالاتر به وسیله ابوا به صدا در می آید (تداعی گر نوای نی دو چوپان). پیش از این هرگز موومانی از یک سمفونی با دوئت این سازها آغاز نشده بود. نوای نی چوپان که در مقدمه (میزان های ۱ تا ۲۰) و دیگر بار در پایان موومان به گوش می رسد، یادآور شباهت هایی در حالت بیان و رنگ آمیزی (استفاده از کرانگله)، در رومانس مارگریت از اپرای فاوست (۹-۱۸۲۸) اثر گونود است که نسبت به سمفونی فانتاستیک خیلی هم قدیمی نیست.
از جان موسیقی ما چه می خواهید؟

از جان موسیقی ما چه می خواهید؟

چند روز پیش یک فایل سخنرانی از بهراد توکلی پژوهشگر موسیقی دستگاهی و نوازنده سه تار به دستم رسید با این عنوان: «سلسله مباحث تخصصی فرهنگ و هنر ایران – موسیقی ایران در دوران گذار (جلسه ی نخست شانزدهم مارچ ۲۰۱۸) دانشکده موسیقی دانشگاه مریلند – آمریکا»، در این نشست به تاثیرات متقابل فرهنگی و فلسفه غرب و اثرپذیری موسیقی ایرانی از موسیقی اروپا و همچنین تعریف مدرنیته و سنت پرداخته شد و در پایان این نشست به سئوالات مخاطبین پاسخ داده شد. پس از شنیدن این سخنرانی که حاوی مطالب ارزشمندی بود لازم دیدم به بعضی از مسائل (به زعم من) نادرستی که در این سخنرانی وجود داشت اشاره کنم.
نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (VIII)

نقدی بر «قطعه‌ای در ماهور» (VIII)

در شکل ۶ جمله کنترپوانتیک بعدی را می بینید که اولین خط، ساز سه‌تار، دومین خط بخش مضرابی و سومین خط بخش کششی است. پایور بر روی حرکت پهلویی ملودی سه پاساژ به هم پیوسته را در نظر گرفته که در نوشتن آنها، کم‌ترین حد دیسونانس را در نظر گرفته است.