بهروزی نیا: استیل نوازندگی اعراب با نوازندگی ما تفاوت دارد

حسین بهروزی نیا
حسین بهروزی نیا
در بربت نوازی نوازنده بیشترین در گیری را با مچ خود دارد، بعد از چند دقیقه تمرین مچ دچار انقباض می‌شود و حرکت آن کند، در نتیجه مثلا هنگام نواختن ریز مچ روی سیمها خوب حرکت نمی‌کند و مضراب های چپ و راست زلال شنیده نمی‌شوند، آیا شما به عنوان نوازنده بربت و مدرس این ساز راه حلی برای این مشکلات پیدا کرده اید؟
این مشکل به شیوه ی گرفتن مضراب بر می‌گردد، در دنیا شیوه های مختلفی را برای گرفتن مضراب عود به کار می‌برند و چون در ایران عود هم استفاده می‌شود نا خودآگاه از گرفتن مضراب دیگر کشور ها هم تاثیر گرفته ایم.

اتفاقا هنرجویانی که در همین کلاس های آموزشی من شرکت می‌کنند، همه نوازندگان خوبی هستند ولی غریب به اتفاق با مشکل گرفتن مضراب و حتی گرفتن ساز، دست و پنجه نرم می‌کنند. اگر یک نوازنده یک شیوه اشتباه را بیاموزد بعد ها به سختی می‌تواند این اشتباه را کنار بگذارد و شیوه ی جدید را جای گزین آن کند.

در رابطه با مچ درد که شما فرمودید، ما در نواختن عود و بربت (بر خلاف سازی مثل تار که مچ باید صاف باشد و مضراب زده شود و در واقع روی دست باید صاف باشد) مچ را کمی خم می‌کنیم.

بعضی ها نمی دادند این خم کردن مچ تا چه حد باید باشد و بیش از حد مچ خود را خم می‌کنند این خم اضافه باعث می‌شود که مچ دست تحت فشار قرار گیرد و تمام اعصاب دست تحت فشار باشد و بعد از چند دقیقه ساز زدن نوازنده را خسته می کند. همین طور در گرفتن دست چپ اگر آرنج در پهلو قرار بگیرد یا بالا باشد یا پایین باشد ایجاد خستگی و درد خواهد کرد.

استفاده از انگشت چهارم در ساز بربت کمتر از انگشتان اول و دوم و سوم است چرا؟
در سبک عربی انگشت چهارم را خیلی زیاد استفاده می‌کنند، همچنین از سه انگشت دیگر و این به خاطر نوع ملودی هایی است که آن ها می‌نوازند، به خاطر ربع پرده های متعددی است که در موسیقی آن ها مورد استفاده است.

اتفاقا اشتباهی که یکی دو نفر از نوازندگان جوان ما در ایران انجام می‌دهند همین است، چون عرب ها تکنیک بالایی دارند در نتیجه آن ها فکر می‌کنند مشکل، مشکل انگشت گذاریست و آن ها هم مانند عرب ها شروع به انگشت گذاری می‌کنند، این کار کاملا اشتباه است چون نوع ملودی هایی که ما در موسیقی ایرانی استفاده می‌کنیم ایجاب می‌کند که مثلا برای نواختن نت، از انگشت اول استفاده کنیم.

شیوه ای که آقای نریمان استفاده می‌کنند و نوع ملودی هایی که ایشان می‌نوازند کمتر با انگشت چهارم سر و کار دارند و اشکالی هم در این کار نیست؛ معتقد هستم که استفاده از انگشت گذاری ها بر می‌گردد به آن نوع ملودی که می‌نوازید، حالا اگر ملودی عرب می‌نوازید استفاده از انگشت چهارم الزامیست. خود من در خیلی از موارد جاهایی که احتیاج به انگشت چهارم داشته باشم از آن استفاده می کنم.

پس استفاده از انگشت چهارم لطمه ای به نوازندگی این ساز نمی‌زند؟
خیر، در تمام دنیا نوازنده باید قابلیت استفاده از تمام انگشتان را داشته باشد.

نت نویسی برای ساز بربت چقدر با نت نویسی برای سازی مثل تار یا سه تار تفاوت می‌کند؟
نت نویسی همان نت نویسی ساز تار است البته نوشتن نت برای سازی مثل عود یا بربت باید با کلید فا خط چهارم نوشته شود چون محدوده صوتی این ساز بم است ولی از آن جایی که تمام سازهای ایرانی را با کلید سل می‌نویسند ما هم نت این را ساز را با کلید سل می‌نویسیم.

البته این ساز چون هنوز شخصیتی نا شناخته دارد اکثر نوازندگان تار، همان تکنیک تار را سعی می‌کنند بر روی بربت هم پیاده کنند که این کار صحیح نیست در واقع با این کار نوازنده تار می آید و شخصیت تار را با صدای بم بربت به اجرا در می آورد. از نوازندگان جوان بربت خواهشمندم که شخصیت این ساز را پیدا کنند.

نوازنده بربت چگونه یک قطعه اجرایی را که ممکن است از نظر تکنیک در سطح بالایی باشد به سرعت برساند؟
در نواختن یک قطعه دو مورد وجود دارد:
۱) یک موقع است که نوازنده قطعه را با سرعت اجرا می‌کند، شما باید همان جا از آن نوازنده بخواهید که همان قطعه را با همان سرعت تندی که می‌نوازد به همان تمیزی با سرعت کند هم اجرا کند.

شما وقتی با سرعت زیاد ساز می‌نوازید در همان سرعت بالا امکان دارد نت هایی که خیلی سریع هستند خورده شوند و خودتان هم متوجه نشوید و در مجموع فقط یک حجم صدایی از یک پاساژ به گوش رسد. معتقد هستم نوازنده ای از لحاظ تکنیکی موفق است که نواختن قطعه را از سرعت کم شروع کرده باشد و به تدریج سرعت قطعه را بالا برد.

۲) مدت تمرین و دقت لازم در تمرین خیلی ارزش مند است. کافیست شما یک میزان را که چند نت سریع در آن وجود دارد، با سرعت خیلی آهسته اجرا کنید و این گونه نت ها را پیش هم بچینید، بعد یک درجه آن را تند تر کنید و همین طور به ترتیب و آهسته آهسته سرعت را بالا ببرید.

این به تدریج که فرمودید یعنی چقدر؟ ۱ ماه – ۲ ماه – ۶ ماه – ۱ سال؟
به سال و ماه بستگی ندارد.

مترونم برای این تمرین مناسب است؟
بدون مترونم این تمرین را انجام دهید بهتر است، برای این که خود مترونم ذهن شما را درگیر می‌کند که آیا توانسته اید با آن بنوازید یا نه؟ مترونم برای مرحله حرفه ای این تمرین مناسب است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امیرآهنگ: برای تردد با ساز در خیابان، نیاز به کارتِ مجوزِ حملِ ساز بود!

در آن زمان با خواندن این مطلب در مورد مرتضی حنانه در کتاب تاریخ موسیقی نوشته: سعدی حسنی، برایم این سوال پیش آمد: این آهنگ‌ساز که اعتقاد به هارمونی موسیقی کلاسیک غرب ندارد، چگونه اثرش را هارمونیزه می کند؟ کُنترپوان و ارکستراسیون او چگونه است؟ فرم موسیقی او چگونه است؟ و مهم تر اینکه صدا دهندگی موسیقی و خصوصا هارمونی و پولیفونی او چگونه است؟! توضیح آنکه من در آن زمان با وجود سنِ کم آثار فراوانی از موسیقی دانان دوره های مختلف موسیقی کلاسیک غرب (از دوره رُنسانس و باروک تا قرن بیستم) شنیده بودم؛ چون پدرم و مادرم هر دو از شنوندگان خوب موسیقی کلاسیک و موسیقی اصیل ایرانی بودند و آرشیو بزرگی (شامل بیش از هزار صفحه گرامافون و نوار ریل و کاست) در منزلمان داشتیم.

درباره مجموعۀ دوجلدیِ «رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز»

مجموعۀ دوجلدیِ «رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز»، پژوهش و نگارش محمدرضا شرایلی و شهاب مِنا، در دو مجلد و به‌همراه دو حلقه لوح فشرده توسط نشر خنیاگر منتشر شد.

از روزهای گذشته…

گروه های اجرای جز

گروه های موسیقی جز (Jazz) در حالت کوچک بین سه تا هشت نفر و در حالت بزرگ بین ده تا پانزده نفر هستند. پیانو، کنترباس و درامز از پایه های ریتمیک این گروه ها بوده و گاه و بیگاه، گیتار هم به عنوان یک پایه ریتمیک به آنها اضافه می شود.
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XII)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XII)

حالا که تا حدودی از نظریه ی صنعت فرهنگ سازی بحث به میان آمد، نوشتنِ حاشیه بر متنِ آدرنو سخت تر می شود چرا که تمام حرف آدرنو در این جمله خلاصه می شود: هر آنکه در قدرتِ یکنواختی و تکرار شک کند، ابله است.
مردی با فلوت طلایی

مردی با فلوت طلایی

گال وی برای ایرانیان چهره ای آشناست و شاید تنها نوارهای فلوت که در خانه های ایرانیان اهل موسیقی باشد، اجراهای گال وی است که به صورت ساده شده یا ارژینال به اجرای قطعات موسیقی کلاسیک پرداخته است. این شهرت گال وی مربوط به ایران نیست و در بسیاری از کشورهای جهان نام او یاد آور فلوت است و تنها نوازنده فلوتی که عامه مردم آن را می شناسند، اوست.
ساز دهنی (I)

ساز دهنی (I)

سازدهنی‌ها، همه جا هستـنـد؛ در فیلم‌هایی از جنــگ جهانـی دوم ۱ در فیلم‌هایی از جنگ‌های داخلی آمریکا ۲ در فیلم‌هایی راجع به افسردگی و ماتم ۳ و به همین ترتیـب شمـا می ‌توانیـد سازدهنی‌ هـا را درکـارخانـه ‌هـای ماشین ‌سازی، در دسته گانگسترها و در جیب گاوچران‌ های آوازخوان، پیدا کنید.
وقتی همه خوابیم (II)

وقتی همه خوابیم (II)

رهبرانی که بصورت رهبر میهمان در سالهای اخیر سکان ارکستر را به دست گرفتند، نیمی بصورت تجربی رهبری ارکستر را فراگفته بودند (اگر قبول کنیم اصلا فراگیری ای در کار بوده!) این رهبران که حتی نمیتوان عنوان رهبر آماتور را هم برای آنها جایز دانست با اجرایی از آثار خود (که متاسفانه آثارشان هم از کیفیت مطلوبی بهرمند نبود) به هیچ وجه نمیتوانستند حتی برای ارتقا شناخت سبکهای موسیقی هم برای ارکستر مفید باشند. در این میان چند رهبر هم به ارکستر دعوت شدند که دارای توانایی رهبری ارکستر بودند ولی کمبود وقت فقط میتوانستند برای همان کنسرت مفید باشند.
چارلز نیدیش، نوازنده، رهبر و آهنگساز

چارلز نیدیش، نوازنده، رهبر و آهنگساز

چارلز نیدیش اهل نیویورک استاد ساز خود و حتی فراتر از یک کلارینتیست است. چارلز نیدیش امروزه به عنوان یکی از بهترین هیپنوتیزم کنندگان موزیسین ها در حضور مردم توصیف می شود.او مرتباُ به عنوان سولیست و همنواز در برنامه های موسیقی مجلسی دیده می شود با گروههای برجسته ای همچون ارکستر سمفونیک سنت لوئیس، ارکستر سمفونیک Minneapolis، ارکستر مجلسی ارفیوس Orpheus،I Musici di Montreal، تافل موزیک(Tafelmusik)، گروه هندل/هایدن (Handel/Haydn)، فیلارمونیک رویال، فیلارمونیک Deutsches، ارکستر سمفونیک MDR، ارکستر سمفونیک Yomiuri، ارکستر سمفونیک ملی تایوان ، جولیارد، Guarneri، برنتانو، آمریکا، مندلسن، کارمینا، کلورادو و کوارتت زهی کاوانی.
بزرگترین شخصیت Jazz سال ۱۹۸۳ (II)

بزرگترین شخصیت Jazz سال ۱۹۸۳ (II)

اولین حضور حرفه ای او در سن سیزده سالگی در فستیوال سالیانه جز در یکی از شهرهای فرانسه بود. در آن سال کلارک تری (Clark Terry) نوازنده ترومپت نیاز به همکاری یک نوازنده پیانو داشت. پتروسیانی در این باره گفته است:
این زمین بار امانت نتوانست کشید

این زمین بار امانت نتوانست کشید

ناصر فرهودی صدابردار و پیشکسوت موسیقی کشورمان جمعه ۱۳ مرداد به دلیل ایست قلبی درگذشت. فرهودی متولد ۱۳۳۱ دامغان و از جمله صدابرداران شناخته شده موسیقی کشورمان بود که تحصیلات خود را در رشته الکترونیک گرایش صدا از دانشکده صدا و سیما به اتمام رساند. او در سال ۵۱ همزمان با تحصیل در سازمان صدا و سیما به عنوان کارآموز فعالیت عملی خود را آغاز و پس از پایان تحصیل همکاری خود را با رسانه ملی آغاز کرد.
دانشکده موسیقی منهتن

دانشکده موسیقی منهتن

دانشکده موسیقی منهتن (Manhattan School of Music)، در آموزش موسیقی حرفه ای در سطح ملی و بین المللی جریانی اصلی می باشد که این مرکز در حدود ۹۰ سال پیش به وجود آمده است و امروزه یکی از بزرگترین کنسرواتوآرهای خصوصی دنیا می باشد که موسیقی جاز و کلاسیک در سطح بالا در آنجا تدریس می شود. این دانشکده افراد با استعداد را برای دنبال کردن حرفه خود و پیشرفت و کار در جامعه به عنوان موسیقیدان و مدرس آماده می کند و همواره تماشاچیان بسیاری را برای دیدن اجراهای زنده هنرجویان در دانشکده دعوت می کند. این دانشکده در سال ۱۹۱۸ توسط ژانت د.شنک (Janet D. Schenck) پیانیست و خیر در یکی از ساختمانهای شهر نیویورک تشکیل شد.
درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (III)

درباره مشکل «شیش هشت» و «میزان های لَنگ» در وزن شناسیِ موسیقی ایرانی (III)

مشکل تئوری «دوضربی ترکیبی» در تعریف وزن های ترکیبی ۵ و ۷ و ۸ و ۹ و… ضربی هم پدیدار می شود.این وزن ها در گفتمان عامیانه به «میزان های مختلط و لَنگ» مشهور شده اند. در حالیکه میزان های ۹ ضربی، در عین حال «سه ضربی ترکیبی» هم هستند و معلوم نیست چرا در این گروه «میزان های مختلط و لَنگ»، ۸ ضربی هست، اما ۶ ضربی بین ۵ و ۷ موجود نیست. (پورتراب ص ۳۱ و ۳۴) در حالیکه همانگونه که میزان ترکیبی ۴+۲+۲ = ۸، شناخته شده است میزان ترکیبی ۴+۲=۶ هم باید باشد که بویژه در موسیقی ایرانی بسیار مورد استفاده است و من در ادامه نمونه های دیگری هم نشان خواهم داد.